1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN VIẾT GIANG
THỪA KẾ THẾ VỊ THEO QUY ĐỊNH
CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM NĂM 2005
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI - 2013
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN VIẾT GIANG
THỪA KẾ THẾ VỊ THEO QUY ĐỊNH
CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM NĂM 2005
Chuyên ngành : Luật dân sự
Mã số : 60 38 30
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phùng Trung Tập
HÀ NỘI - 2013
3
Lêi cam ®oan
T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn
cøu khoa häc cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, vÝ dô vµ
trÝch dÉn trong luËn v¨n ®¶m b¶o ®é tin cËy, chÝnh
x¸c vµ trung thùc. Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña
luËn v¨n ch-a tõng ®-îc ai c«ng bè trong bÊt kú
c«ng tr×nh nµo kh¸c.
T¸c gi¶ luËn v¨n
NguyÔn ViÕt Giang
4
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
MỞ ĐẦU
1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ THỪA KẾ VÀ THỪA KẾ THẾ VỊ
6
1.1.
Khái quát chung về thừa kế
6
1.1.1.
Khái niệm thừa kế
6
1.1.2.
Quyền thừa kế
7
1.1.3.
Quan hệ pháp luật thừa kế
9
1.2.
Khái niệm thừa kế thế vị và những trường hợp phát sinh
thừa kế thế vị
10
1.2.1.
Khái niệm thừa kế thế vị
10
1.2.2.
Những trường hợp phát sinh thừa kế thế vị
11
1.3.
Khái quát quá trình phát triển các quy định pháp luật về
thừa kế thế vị ở Việt Nam
12
1.3.1.
Giai đoạn trước năm 2005
12
1.3.2.
Giai đoạn sau năm 2005
16
Chương 2: THỪA KẾ THẾ VỊ THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT
DÂN SỰ VIỆT NAM NĂM 2005
18
2.1.
Nguyên tắc và điều kiện hưởng thừa kế thế vị
18
2.1.1.
Nguyên tắc hưởng thừa kế thế vị
18
2.1.1.1.
Thừa kế thế vị không phát sinh trên cơ sở thừa kế theo di chúc
18
2.1.1.2.
Người thừa kế phải là con cháu trực hệ của người chết trước
hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản
19
2.1.1.3.
Người thừa kế thế vị phải là người còn sống vào thời điểm
mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa
20
5
kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết
2.1.1.4.
Người thừa kế thế vị chỉ được hưởng phần di sản mà bố, mẹ
họ được hưởng nếu còn sống
22
2.1.2.
Điều kiện hưởng thừa kế thế vị
23
2.2.
Quan hệ pháp luật thừa kế thế vị
24
2.2.1.
Chủ thể thừa kế thế vị
24
2.2.2.
Di sản thừa kế thế vị
29
2.2.3.
Quyền và nghĩa vụ của người thừa kế thế vị
31
2.3.
Các trường hợp được hưởng và loại trừ thừa kế thế vị
35
2.3.1.
Các trường hợp được hưởng thừa kế thế vị
35
2.3.1.1.
Thừa kế thế vị theo quan hệ huyết thống
35
2.3.1.2.
Thừa kế thế vị theo quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng
37
2.3.2.
Các trường hợp loại trừ thừa kế thế vị
42
2.3.2.1.
Trường hợp vi phạm khoản 1 Điều 643 Bộ luật Dân sự năm 2005
42
2.3.2.2.
Trường hợp người thừa kế thế vị từ chối nhận di sản
48
2.3.2.3.
Trường hợp người thừa kế thế vị bị truất quyền hưởng di sản
51
Chương 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP
LUẬT VỀ THỪA KẾ THẾ VỊ VÀ PHƢƠNG HƢỚNG
HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ
THẾ VỊ TRONG BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2005
55
3.1.
Thực trạng áp dụng các quy định về thừa kế thế vị ở nước ta
55
3.2.
Phương hướng hoàn thiện các quy định về thừa kế thế vị
trong Bộ luật Dân sự năm 2005
57
3.2.1.
Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định về thừa kế thế vị
57
3.2.2.
Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về thừa kế
thế vị trong Bộ luật Dân sự năm 2005
72
KẾT LUẬN
78
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
80