1
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BNTG Bướu nhân tuyến giáp
CHKN Chọc hút kim nhỏ
FT4 Free Thyroxine
SÂ Siêu âm
T3 Triiodothyronine
T4 Tetraiodothyronine
TBG Thyroxine binding globuline
(Globulin gắn thyroxin)
TBPA Thyroxine binding prealbumine
(Prealbumin gắn thyroxin)
TG Tuyến giáp
TgAb Thyroglobulin antibody
(Kháng thể kháng thyroglobulin)
TPOAb Thyroid peroxidase antibody
(Kháng thể kháng peroxidase tuyến giáp)
TSH Thyroid stimulating hormon
(Hormon kích thích tuyến giáp)
USGFNA Ultrasound guided fine needle aspiration
(Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn của siêu âm)
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC
VŨ THU HIỀN
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, NỒNG ĐỘ T3, FT4, TSH,
TgAb, TPOAb HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN
BƯỚU NHÂN TUYẾN GIÁP TẠI BỆNH VIỆN
TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: NỘI KHOA
Mã số: 60 72 01 40
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THU HƯƠNG
THÁI NGUYÊN - NĂM 2017
2
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ......................................................................... 11
1.1. Sơ lược giải phẫu, sinh lý tuyến giáp trạng liên quan đến nội dung
nghiên cứu.......................................................................................... 11
1.1.1. Giải phẫu ............................................................................................... 11
1.1.2. Sinh lý ................................................................................................... 12
1.2. Phương pháp khám, thăm dò hình thái, chức năng tuyến giáp .......... 14
1.2.1. Khám lâm sàng tuyến giáp .................................................................... 14
1.2.2. Các phương pháp thăm dò hình thái, chức năng tuyến giáp ................. 15
1.3. Bướu nhân tuyến giáp ..................................................................... 24
1.3.1. Đặc điểm dịch tễ học ............................................................................. 24
1.3.2. Lâm sàng bướu nhân tuyến giáp ........................................................... 25
1.3.3. Cận lâm sàng bướu nhân tuyến giáp ..................................................... 26
1.3.4. Tiến triển của bướu nhân tuyến giáp ..................................................... 29
1.3.5. Điều trị bướu nhân tuyến giáp .............................................................. 31
1.4. Một số nghiên cứu về bướu nhân tuyến giáp ................................... 33
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......... 35
2.1. Đối tượng nghiên cứu ..................................................................... 35
2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng ............................................................. 35
2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ đối tượng ................................................................ 35
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ............................................................ 35
2.3. Phương pháp nghiên cứu và các bước tiến hành .............................. 36
2.3.1. Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang, tiến cứu ................. 36
2.3.2. Tính cỡ mẫu cần thiết ............................................................................ 36
2.3.3. Chỉ tiêu nghiên cứu ............................................................................... 36
2.3.4. Công cụ thu thập số liệu ........................................................................ 37
2.3.5. Phương pháp thu thập số liệu ................................................................ 37
3
2.3.6. Các tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại sử dụng trong nghiên cứu .......... 42
2.4. Xử lý số liệu và đạo đức y học trong nghiên cứu ............................. 49
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................... 53
3.1. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bướu nhân tuyến giáp 53
3.1.1. Đặc điểm lâm sàng ................................................................................ 53
3.1.2. Đặc điểm bướu tuyến giáp trên siêu âm................................................ 59
3.1.3. Đặc điểm bệnh nhân dựa vào một số xét nghiệm máu ......................... 62
3.1.4. Kết quả tế bào học bướu nhân tuyến giáp ............................................. 64
3.2. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với một số đặc điểm lâm sàng, cận
lâm sàng ............................................................................................. 65
CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN ............................................................................. 72
4.1. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bướu nhân tuyến giáp 72
4.1.1. Đặc điểm lâm sàng ................................................................................ 72
4.1.2. Đặc điểm hình ảnh siêu âm ................................................................... 75
4.1.3. Đặc điểm xét nghiệm sinh hóa máu ...................................................... 77
4.1.4. Đặc điểm xét nghiệm tế bào học ........................................................... 78
4.2. Mối liên quan giữa thể bướu nhân tuyến giáp với một số đặc điểm
lâm sàng, cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu ............................... 79
4.2.1. Mối liên quan giữa thể bướu nhân tuyến giáp với một số đặc điểm lâm
sàng .................................................................................................................. 79
4.2.2. Mối liên quan giữa thể bướu nhân tuyến giáp với một số đặc điểm cận
lâm sàng ........................................................................................................... 79
KẾT LUẬN .................................................................................................... 84
KIẾN NGHỊ ................................................................................................... 85
TÀI LIỆU THAM KHẢO
4
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Chỉ số điểm siêu âm theo Koike, Gharib ........................................ 17
Bảng 1.2. Giá trị bình thường của T3, FT4 huyết tương ................................ 19
Bảng 2.1. Phân độ bướu giáp to theo Tổ chức y tế thế giới ............................ 42
Bảng 2.2. Bảng phân giai đoạn ung thư tuyến giáp theo TNM (Mỹ) ............. 47
Bảng 2.3. Phân độ tăng huyết áp theo ESC - ESH 2013 ................................ 48
Bảng 2.4. Giá trị bình thường công thức máu theo labo Trung tâm huyết học
truyền máu - Bệnh viện trung ương Thái Nguyên ........................ 48
Bảng 2.5. Giá trị bình thường sinh hóa máu theo labo khoa sinh hóa - Bệnh
viện trung ương Thái Nguyên ....................................................... 49
Bảng 3.1. Tỷ lệ bệnh nhân theo nhóm tuổi ..................................................... 53
Bảng 3.2. So sánh tỷ lệ bệnh nhân theo nhóm tuổi giữa nam và nữ ............... 54
Bảng 3.3.Tỷ lệ một số bệnh mạn tính kèm theo đã xác định .......................... 54
Bảng 3.4. Triệu chứng lâm sàng liên quan đến bướu tuyến giáp ................... 55
Bảng 3.5. So sánh tỷ lệ vị trí bướu giữa đơn nhân và đa nhân trên lâm sàng. 56
Bảng 3.6. So sánh tỷ lệ bướu giáp dựa vào đường kính giữa đơn và đa nhân 58
Bảng 3.7. Tỷ lệ bệnh nhân dựa vào một số đặc điểm của bướu khi khám ..... 58
Bảng 3.8. Kích thước nhân giáp đo trên siêu âm ............................................ 60
Bảng 3.9. So sánh đặc điểm ranh giới bướu giữa các thể loại ........................ 61
Bảng 3.10. Tỷ lệ bệnh nhân dựa vào mức nồng độ TSH ................................ 62
Bảng 3.11. Mối liên quan giữa TSH với đặc điểm bướu ................................ 63
Bảng 3.12. Tỷ lệ bệnh nhân dựa vào mức độ hormon tuyến giáp .................. 63
Bảng 3.13. Mối liên quan giữa TgAb, TPOAb với viêm TG Hashimoto và
ung thư tuyến giáp ........................................................................ 65
Bảng 3.14. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với tuổi .................................. 65
Bảng 3.15. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với giới .................................. 66
Bảng 3.16. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với độ lớn của TG ................. 66
Bảng 3.17. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với số lượng bướu trên SÂ .... 67
5
Bảng 3.18. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với hình thái tổn thương bướu ... 67
Bảng 3.19. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với tính chất giảm âm bướu
trên SÂ .................................................................................................. 68
Bảng 3.20. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với ranh giới trên SÂ ............ 68
Bảng 3.21. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với tính chất vôi hóa trên SÂ 69
Bảng 3.22. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với T3 .................................... 69
Bảng 3.23. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với FT4 .................................. 70
Bảng 3.24. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với TSH ................................. 70
Bảng 3.25. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với TgAb ............................... 71
Bảng 3.26. Mối liên quan giữa thể bướu nhân với TPOAb ............................ 71
