BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN QUÂN Y
ĐẶNG TIẾN TRƯỜNG
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM
HÌNH THÁI NÃO BỘ VÀ ĐA HÌNH GEN TRONG
BỆNH TÂM THẦN PHÂN LIỆT
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
HÀ NỘI – 2019
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
ii
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN QUÂN Y
ĐẶNG TIẾN TRƯỜNG
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM
HÌNH THÁI NÃO BỘ VÀ ĐA HÌNH GEN TRONG
BỆNH TÂM THẦN PHÂN LIỆT
Chuyên ngành: Khoa học Y sinh
Mã số: 9720101
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS. TS. TRẦN HẢI ANH
2. PGS. TS. NGUYỄN DUY BẮC
HÀ NỘI – 2019
HỌC VIỆN QUÂN Y
iii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn
khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn.
Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần
trong các bài báo khoa học. Luận án chưa từng được công bố.
Tác giả
Đặng Tiến Trường
iv
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn những người thầy, người hướng dẫn
khoa học, đã tận tình giúp đỡ, trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện nghiên cứu
khoa học trong quá trình học tập và thực hiện luận án này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các Bộ môn-khoa-Bệnh viện đã tạo mọi điều
kiện, hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới lãnh đạo các cơ sở đào tạo và cơ
sở hợp tác nghiên cứu đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện
nghiên cứu này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các bệnh nhân và gia đình của họ
đã giúp tôi có được số liệu trong luận án này.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Bố, Mẹ, Vợ, Con và gia
đình luôn ở bên cạnh động viên, giúp đỡ tôi trong cuộc sống, trong học tập và
công tác.
Nghiên cứu sinh
Đặng Tiến Trường
v
MỤC LỤC
Trang phụ bìa ii
Lời cam đoan iii
Lời cảm ơn iv
Mục lục v
Danh mục các chữ, ký hiệu viết tắt trong luận án viii
Danh mục các bảng ix
Danh mục các hình xii
ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................... 1
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................... 3
1.1. Bệnh tâm thần phân liệt ........................................................................... 3
1.1.1. Những khái niệm chung về tâm thần phân liệt .................................. 3
1.1.2. Bệnh sinh bệnh tâm thần phân liệt ..................................................... 4
1.2. Hình thái đại não và những liên quan trong bệnh tâm thần phân liệt ...... 6
1.2.1. Hình thái đại thể và kích thước của đại não ....................................... 6
1.2.2. Các rãnh và đường phân chia bán cầu đại não ................................... 7
1.2.3. Các thùy và các hồi của bán cầu đại não .......................................... 10
1.2.4. Vỏ não .............................................................................................. 13
1.2.5. Đặc điểm hình thái não bộ ở bệnh nhân tâm thần phân liệt ............. 18
1.3. Biến đổi một số gen trong bệnh tâm thần phân liệt ............................... 24
1.3.1. Gen DISC1 và các đa hình trong bệnh tâm thần phân liệt ............... 25
1.3.2. Gen COMT và các đa hình trong bệnh tâm thần phân liệt ............... 28
1.4. Nghiên cứu hình thái não và gen trong tâm thần phân liệt ở Việt Nam 30
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................. 32
2.1. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................ 32
2.1.1. Nghiên cứu hình thái não bộ ............................................................ 32
2.1.2. Nghiên cứu đa hình gen.................................................................... 33
2.1.3. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân nghiên cứu ..................................... 33
2.1.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu .................................................... 36
2.2. Thiết bị và vật liệu nghiên cứu .............................................................. 36
2.2.1. Thiết bị nghiên cứu hình thái não..................................................... 36
2.2.2. Vật liệu, hóa chất và thiết bị nghiên cứu gen ................................... 36