TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
KHO SÁT VÀ TUYỂN CHỌN MỘT S GING LÚA
C KH NĂNG CHỊU MẶN TẠI CÁC HUYN VEN
BIỂN CA TỈNH TRÀ VINH
Chủ nhiệm đề tài :
ThS. PHAN CHÍ HIẾU
Chức vụ :
Giảng viên
Đơn vị :
Bộ môn Trồng trọt – Pht trin Nông thôn,
Khoa Nông nghiệp – Thủy sản
Trà Vinh, ngày tháng năm 2014
ISO 9001 : 2008
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
KHO SÁT VÀ TUYỂN CHỌN MỘT S GING LÚA
C KH NĂNG CHỊU MẶN TẠI CÁC HUYN VEN
BIỂN CA TỈNH TRÀ VINH
(Ký, đóng dấu, ghi rõ họ tên)
Chủ nhiệm đề tài
(Ký, ghi rõ họ tên)
Phan Chí Hiếu
Trà Vinh, ngày tháng năm 2014
ISO 9001 : 2008
i
LỜI CM ƠN
Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ
trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác. Trong suốt
thời gian từ khi bắt đầu thực hin đề tài nghiên cu này “Kho st v tuyn chn
mt s ging la c kh năng chu mn ti cc huyn ven bin ca tnh Tr Vinh”,
tôi và nhóm nghiên cu đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý
Thầy Cô của trường Đi hc Trà Vinh, anh ch ti các S ban ngành tnh Trà Vinh
và bn bè. Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin chân thành gi lời cám ơn đến:
Ban Giám Hiu, Ban lãnh đo Khoa Nông nghip - Thủy sn trường Đi hc
Trà Vinh đã to điều kin thuận lợi nhất đ tôi và nhóm nghiên cu có điều kin
nghiên cu đề tài này.
Cô Hunh M Phượng, cô Lê Th Đp phòng Khoa hc Công ngh và Đào
to sau đi hc; cô Trần Th Cm Đào - chuyên viên phòng Kế hoch - Tài v đã
hỗ trợ tận tnh tôi trong quá trnh thực hin.
Anh ch ti các Phòng Nông nghip và Phát trin Nông thôn huyn Duyên
Hi, huyn Cầu Ngang, huyn Trà Cú, huyn Châu Thành, S Nông nghip và
Phát trin Nông thôn Trà Vinh đã nhit tình cung cấp số liu th cấp và hỗ trợ vic
tm kiếm và thu thập các giống lúa chu mặn ven bin. Và đặc bit, là bà con nông
dân đã cung cấp cho tôi những mu lúa đ thực hin đề tài nghiên cu này.
Quí Thầy cô trường Đi hc Cần Thơ đã hỗ trợ tôi cập nhật và hc hi thêm
các k thuật din di, k thuật PCR (Polymerase Chain Reation) đ áp dng cho đề
tài này.
Giai đon đầu tham gia đề tài nghiên cu khoa hc, kiến thc của tôi cng
còn hn chế. Do vậy, không tránh khi những thiếu sót là điều chắc chắn, tôi rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô, anh ch và các
bn đ kiến thc của tôi trong lĩnh vực này được hoàn thin hơn.
Trân trng cám ơn!
Phan Chí Hiếu
ii
TÓM LƯỢC
Hin nay, hin tượng xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng
phc tp, din tích đất trồng lúa ngày càng thu hp. Yêu cầu chn to ra các giống
lúa có kh năng ng phó với biến đổi khí hậu, đặc bit là tnh trng xâm nhập mặn
là vô cùng cấp bách. Do đó đề tài “Kho st v tuyn chn mt s ging la c
kh năng chu mn ti cc huyn ven bin ca tnh Tr Vinh” được tiến hành với
ng dng các phương pháp chn lc cổ đin kết hợp với sự hỗ trợ của dấu phân tử
đang cho thấy hiu qu chn giống nhanh và chính xác. Trong nghiên cu này, 12
giống lúa đa phương tnh Trà Vinh được đánh giá kh năng chu mặn bằng cách sử
dng dung dch Yoshida bổ sung muối NaCl nồng độ 0‰, 2‰, 4‰ và 6‰. Ba
dấu phân tử SSR RM336, RM10825 và RM10793 đã được sử dng đ nhận din
nhanh các giống lúa liên kết với gen chu mặn. Bên cnh đó, ch tiêu về tỷ l K+/Na+
trên lá cng được phân tích đ cho thấy mc độ gii độc Na+ trong từng giống. Kết
qu cho thấy tỷ l sống sót, chiều cao thân lá đều gim mnh khi nồng độ mặn tăng
lên. Cặp mồi RM336 liên kết chặt với QTL qPH7.1s quyết đnh tính trng chiều cao
thân lá trong môi trường stress mặn và 2 cặp mồi RM10793 và RM10825 liên kết
với QTL qSKC1, qSNK1 và qRNK1 quyết đnh tính trng nồng độ K+, tỷ l K+/Na+
trên lá lúa. Các giống lúa có liên kết với c ba cặp mồi SSR trên là: Chim Vàng, Ba
Túc, ST5, Bc Liêu, Lúa Si, Một Bi Đ, TV13 và Trắng Tép. Ba giống Lúa Si,
Một Bi Đ và TV13 cho thấy các đặc tính chu mặn vượt trội qua kết qu thanh lc
mặn trong dung dch Yoshida có bổ sung nồng độ muối và vic xuất hin các băng
DNA ti v trí của chun kháng Pokkali. Thêm vào đó, kết qu phân tích tỷ l
K+/Na+ trên lá cho thấy rằng, các giống: ST5, Lúa Si, Một Bi Đ, TV13 và Trắng
Tép có kh năng gii độc ion Na+ hiu qu nhất.
iii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... i
TÓM LƯỢC ..................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..................................................................................................... ..iii
DANH SÁCH BẢNG ................................................................................... ...v
DANH SÁCH HÌNH .................................................................................... ...vi
DANH SÁCH NHỮNG TỪ VIẾT TẮT ..................................................... ..vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 01
1. Tính cấp thiết của đề tà .............................................................................. 01
2. Mc tiêu của đề tài ..................................................................................... 02
3. Nội dung thực hin ..................................................................................... 02
4. Phương pháp nghiên cu ............................................................................ 03
CHƯƠNG 1: LƯỢC KHO TÀI LIỆU .................................................... 04
1.1. Thực trng vùng lúa nhiễm mặn ti ĐBSCL .......................................... 04
1.2. Thực trng nh hưng xâm nhập mặn ti tnh Trà Vinh ......................... 05
1.3. Tính chống chu mặn của cây lúa ............................................................ 06
1.4. Tnh hnh nghiên cu chn giống lúa chu mặn trong và ngoài nước .... 07
1.4.1. Ngoi nưc .................................................................................... 07
1.4.2. Trong nưc .................................................................................... 11
CHƯƠNG 2: NI DUNG NGHIÊN CU................................................. 11
2.1. Ni dung 1: Thực hin thu thập mu giống lúa đa phương .................. 14
2.1.1. Mc đch: ...................................................................................... .14
2.1.2. Đi tưng v phương php thu mu .............................................. 14
2.1.3. Kt qu thu mu ............................................................................. 14
2.2. Th nghim 1: Ứng dng dấu phân tử DNA nhận din gen kháng mặn 17
2.2.1.Mc đch nghiên cu ....................................................................... 17
2.2.2. Đi tưng v phương php nghiên cu ......................................... 17
2.2.3. Kt qu nghiên cu: ....................................................................... 20
- Kt qu ly trch DNA ...................................................................... 20
- Kt qu nhn din gen khng mn bng du SSR RM336 ............. 20