i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi.
Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình
nào khác. Các số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích
dẫn đúng theo quy định.
Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận văn này.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Phan Thị An Trang
ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành Luận văn này, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ
Nguyễn Phúc Hiền đã tận tình hướng dẫn em trong suốt quá trình nghiên cứu và
thực hiện đề tài.
Em chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô trong Khoa Tài chính – Ngân hàng cùng
toàn thể quý Thầy, Cô trong trường Đại học Ngoại Thương đã tận tình truyền đạt
kiến thức cho em trong quá trình học tập tại trường. Vốn kiến thức được tiếp thu
trong quá trình học không chỉ là nền tảng cho quá trình nghiên cứu khóa luận mà
còn là hành trang quý báu cho em trong sự nghiệp sau này.
Do tính phức tạp của đề tài cũng như trình độ nhận thức của em về lý luận
cũng như thực tiễn còn hạn chế, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng trong quá trình
thực hiện, em khó tránh khỏi những sai sót. Vì vậy, em rất mong nhận được những
ý kiến đóng góp của quý thầy cô để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn
thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................................................... ii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................................................. v
DANH MỤC BẢNG BIỂU .............................................................................................................. vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ ........................................................................................................................ vi
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ...................................................................... vii
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN, PHÒNG CHỐNG TÀI TRỢ
KHỦNG BỐ VÀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ............................................................................ 6
1.1 Tổng quan về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố ........................................................ 6
1.1.1 Khái niệm về rửa tiền ..................................................................................................... 6
1.1.1.1 Định nghĩa về rửa tiền ................................................................................................ 6
1.1.1.2 Các giai đoạn của rửa tiền .......................................................................................... 8
1.1.2 Khái niệm về tài trợ khủng bố ........................................................................................ 8
1.1.2.1 Định nghĩa khủng bố và tài trợ khủng bố ................................................................... 8
1.1.2.2 Đặc điểm của khủng bố và tài trợ khủng bố ............................................................. 11
1.1.3 Mối quan hệ giữa rửa tiền và tài trợ khủng bố ............................................................. 14
1.1.4 Tầm quan trọng của việc phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố ............................ 16
1.1.5 Các tổ chức quốc tế quan trọng về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố ............. 20
1.2 Tổng quan về Ngân hàng thương mại .................................................................................. 23
1.2.1 Định nghĩa Ngân hàng thương mại .............................................................................. 23
1.2.2 Vai trò của Ngân hàng thương mại trong hoạt động PCRT và PCTTKB .................... 25
CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN VÀ TÀI TRỢ KHỦNG BỐ CỦA MỸ 27
2.1 Khái quát hệ thống pháp luật Mỹ ......................................................................................... 27
2.2 Cơ quan thi hành quy định về PCRT và PCTTKB .............................................................. 28
2.3 Nguồn luật liên bang về PCRT và PCTTKB của Mỹ .......................................................... 29
2.4 Đối tượng áp dụng quy định PCRT và PCTTKB của Mỹ ................................................... 31
2.5 Các yêu cầu tuân thủ quy định PCRT và PCTTKB ............................................................. 32
2.5.1 Yêu cầu về Chương trình tuân thủ ............................................................................... 33
2.5.2 Yêu cầu về Báo cáo giao dịch ...................................................................................... 35
2.5.3 Yêu cầu về lưu giữ hồ sơ .............................................................................................. 37
2.5.4 Biện pháp đặc biệt ........................................................................................................ 38
2.5.5 Yêu cầu về tuân thủ Chính sách cấm vận ..................................................................... 40
2.6 Hậu quả của việc không tuân thủ quy định PCRT và PCTTKB của Mỹ ............................. 43
2.6.1 Hậu quả đối với công dân và tổ chức Mỹ .................................................................... 43
iv
2.6.2 Hậu quả đối với nước ngoài ......................................................................................... 46
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ LƯU Ý ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRƯỚC
QUY ĐỊNH PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN VÀ TÀI TRỢ KHỦNG BỐ CỦA MỸ ...................... 48
3.1 Hoạt động ngân hàng thương mại tại Việt Nam................................................................... 48
3.2 Thực trạng PCRT và PCTTKB tại Việt Nam ...................................................................... 50
3.2.1 Hội nhập quốc tế trong hệ thống pháp lý và quy định về PCRT và PCTTKB ............. 50
3.2.2 Đánh giá rủi ro về rửa tiền và tài trợ khủng bố ............................................................ 52
3.2.3 Thực tế về vấn nạn rửa tiền và tài trợ khủng bố thông qua NHTM Việt Nam............. 55
3.2.4 Thực trạng triển khai PCRT và PCTTKB tại các NHTM Việt Nam ........................... 57
3.3 Rủi ro đối với NHTM Việt Nam về việc vi phạm quy định PCRT và PCTTKB của Mỹ ... 63
3.3.1 Bị ảnh hưởng xấu về uy tín .......................................................................................... 63
3.3.2 Bị đưa vào danh sách cảnh báo nội bộ của các công ty Mỹ ......................................... 64
3.3.3 Bị đưa vào danh sách cấm vận ..................................................................................... 65
3.3.4 Bị phạt theo lệnh chừng phạt của OFAC ..................................................................... 65
3.3.5 Bị chấm dứt/ngăn cản duy trì quan hệ đại lý ................................................................ 66
3.3.6 Gánh chịu chế tài do vi phạm hợp đồng ....................................................................... 67
3.3.7 Bị áp dụng các chế tài như đối với một định chế tài chính Mỹ .................................... 69
3.4 Một số gợi ý đối với Ngân hàng thương mại Việt Nam ....................................................... 70
3.4.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng tuân thủ quy định PCRT và PCTTKB ........... 70
3.4.2 Đảm bảo hiệu quả công tác PCRT và PCTTKB .......................................................... 71
3.4.2.1 Mô hình kiểm soát tuân thủ quy định PCRT và PCTTKB ....................................... 71
3.4.2.2 Quy trình PCRT và PCTTKB .................................................................................. 73
3.4.2.3 Đào tạo, khen thưởng, kỷ luật .................................................................................. 74
3.4.2.4 Đầu tư công nghệ thông tin ...................................................................................... 75
3.4.3 Lựa chọn khách hàng uy tín để giao dịch ..................................................................... 76
3.4.4 Đa dạng hóa ngoại tệ sử dụng trong giao dịch ............................................................. 77
3.4.5 Đàm phán hợp đồng, giao dịch .................................................................................... 77
3.4.6 Ràng buộc quyền cung cấp thông tin ........................................................................... 78
3.4.7 Tăng cường hợp tác ...................................................................................................... 78
3.4.8 Phối hợp chặt chẽ với cơ quan nhà nước...................................................................... 79
KẾT LUẬN CHUNG ....................................................................................................................... 81
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 82
v
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT
Cụm từ
Ý nghĩa
1
BSA
Đạo luật Bí mật ngân hàng Mỹ
2
C.F.R
Bộ pháp điển pháp quy Liên bang (Code of Federal
Regulations)
3
ĐCTC
Định chế tài chính
4
FATF
Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền
5
FinCEN
Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính
6
NHTW
Ngân hàng trung ương
7
NHNN
Ngân hàng nhà nước Việt Nam
8
NHTM
Ngân hàng thương mại
9
NHTM VN
Ngân hàng thương mại Việt Nam
10
OFAC
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài
11
PCRT
Phòng chống rửa tiền
12
PCTTKB
Phòng chống tài trợ khủng bố
13
U.S.C
Bộ pháp điển pháp luật Liên bang (United States Codes)