Rối loạn giấc ngủ
I.Rối loạn giấc ngủ
+ là chứng bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi, mọi giới do nhiều nguyên nhân
khác nhau,
+ bệnh biểu hiện dưới ba hình thái chủ yếu là
- mất ngủ,
- ngủ nhiều và
- rối loạn nhịp thức ngủ.
1.Chứng mất ngủ
- Ở những người này, việc đi vào giấc ngủ và duy trì nó trở nên khó khăn,
làm cho thời gian ngủ ít đi và chập chờn không sâu.
- Chứng mất ngủ đa phần liên quan đến tình trạng căng thẳng, lo âu, trầm
cảm và các bệnh rối loạn tâm thần khác, đôi khi là triệu chứng của một bệnh
thực thể.
- Một số bệnh nhân mất ngủ có cảm giác tê bì, căng cứng chân tay như có
dòi bò, rất khó chịu.
- Các biểu hiện này tăng rõ lên vào chiều tối và trước khi đi ngủ làm người
bệnh không thể ngon giấc.
- Tuy nhiên, nếu chỉ mất ngủ thoảng qua một vài hôm thì không thể coi là
rối loạn giấc ngủ,
- Chỉ khẳng định bệnh khi mất ngủ xảy ra ít nhất 3 lần/tuần, trong thời gian
ít nhất là một tháng.
- Tình trạng mất ngủ kéo dài làm bệnh nhân lo lắng, sợ hãi thậm chí trầm
cảm và hậu quả là càng mất ngủ hơn.
2.Chứng ngủ nhiều
- Một số người ngủ gật nhiều ban ngày hoặc kéo dài thời gian ngủ ban đêm,
- Ngủ nhiều được chia làm ba loại chính là ngủ nhiều nguyên phát, ngủ rũ và
hội chứng ngừng thở khi ngủ.
a.Ngủ rũ
Là một tình trạng bệnh lý thần kinh mạn tính, có đặc điểm là bệnh nhân đi
vào giấc ngủ không thể cưỡng lại được trong khi đang nghỉ ngơi hoặc hoạt
động.
Các cơn ngủ rũ thường ngắn và hay phối hợp với ngã khuỵu (mất trương lực
cơ đột ngột), kèm theo đó là các ảo giác nửa thức nửa ngủ và hiện tượng liệt
khi ngủ.
b.Chứng ngủ nhiều nguyên phát,
- ban đêm bệnh nhân ngủ nhiều, nhưng ban ngày lại rất buồn ngủ và hay ngủ
gật.
- Tuy nhiên, người bệnh vẫn có khả năng chống lại những cơn buồn ngủ
này.
- Tình trạng ngủ nhiều tồn tại ít nhất từ một tháng trở lên và ảnh hưởng tới
sinh hoạt hằng ngày.
c. Hội chứng ngừng thở khi ngủ
- có biểu hiện là ngừng hô hấp khoảng 20-40 giây trong khi ngủ,
- nguyên nhân là tắc nghẽn đường lưu thông khí hoặc tổn thương ở não (u
thân não); có khi phối hợp cả hai loại trên.
- Hội chứng ngừng thở gây giảm bão hòa oxy và tăng nồng độ carbonic
trong máu, làm bệnh nhân có nhiều lúc tỉnh giấc ngắn trong đêm.
3. Rối loạn nhịp thức ngủ
- Là hiện tượng mất đồng bộ nhịp thức ngủ của người bệnh và của người
thường.
- Quá trình bệnh lý này thường gây những thời điểm tỉnh giấc bất thường
trong giấc ngủ, kèm theo những hành vi tự động, lú lẫn tâm thần và quên.
- Chính vì vậy mà giấc ngủ ngắn, không sâu, bệnh nhân cảm thấy không
thỏa mãn.
- Nguyên nhân gây bệnh thường là yếu tố tâm lý, nhưng cũng có thể là bệnh
thực thể hoặc di truyền.
II. Hình thức lâm sàng
Từ thực tế, các nhà nghiên cứu thống kê được 3 hình thức cơ bản của mất
ngủ:
1.Khó bắt đầu giấc ngủ.
- Với người khoẻ mạnh cần 10 – 15 phút để bắt đầu ngủ.
- Nhiều người do đi ngủ sớm, hoặc nghĩ là cần ngủ 8 tiếng, nhưng thực sự cơ
thể không cần đến mức như vậy, hoặc do cơ thể thích nghi, phù hợp và thoải
mái với một thời gian ngủ muộn và dậy muọn hơn so với thời gian biểu đã
chọn.
2.Khó duy trì giấc ngủ
- thường bị tỉnh giấc trong đêm và khó ngủ lại.
- Đa số mọi người đều tỉnh giấc trong đêm và thường không nhận biết được.
- Một vài rối loạn ngủ, đó là: ngừng thở khi ngủ, cử động chân định kỳ,
người ngủ có thể tỉnh giấc 400 – 500 lần/1 đêm, mà có lẽ cũng không nhận
biết được.
- Những cơn ác mộng làm người ngủ hoàn toàn nhận biết được là mình bị
tỉnh ngủ.
- Tuy nhiên, nếu thường xuyên có ác mộng thì gây ảnh hưởng đến chất
lượng nghỉ ngơi của giấc ngủ và làm khó bắt đầu giấc ngủ bởi lo sợ rằng các
cơn ác mộng sẽ lại đến.
- Nhiều người tỉnh giấc vào giữa đêm vì những cảm giác đầy lo âu hành hạ,
vì tiếng ồn hoặc cũng có thể tỉnh giấc mà không có lý do rõ ràng nào.
+Sự rối loạn về giấc ngủ trong các trường hợp này có thể dưới nhiều hình
thức:
- Đó là một vấn đề mất ngủ thực sự, mất đi nhiều phút, nhiều giờ trong tổng
số thời gian ngủ;
- Người bị tỉnh giấc mất đi giai đoạn ngủ sâu và thư thái nhất
(giấc ngủ không mơ có 4 giai đoạn, giai đoạn sau sâu hơn giai đoạn trước,
nó tạo thành vòng luân phiên suốt đêm);
- Rối loạn giấc ngủ là một rối loạn tâm lý, người ngủ cảm thấy bị xáo trộn vì
tỉnh giấc, và cũng cảm thấy rất bất ổn.
- Tuy nhiên về phương diện sinh học, có thể là họ đã nhận đủ giấc ngủ tương
xứng rồi.
3. Tỉnh dậy sớm.
- Người ngủ không có vấn đề gì về ngủ, song họ tỉnh dạy rất sớm hơn là họ
mong muốn.
* Cả 3 hình thức mất ngủ nêu trên đây đều liên quan đến cảm giác lo âu
hoặc trầm cảm.