RNA interference
và Ung thư
Đây là bài viết của anh Ngô
Vũ thay mặt các thành viên Sinh
học Việt Nam gửi đến gia đình
anh Trần Hoàng Dũng thay cho
nén nhang tưởng nhớ đến thân
phụ của anh. Bác mới từ trần do
căn bệnh Ung thư tuyến giáp,
hưởng thọ 56 tuổi.
Bản báo cáo về ung thư trên toàn
cầu củaTổ chức Y Tế Thế Giới
(WHO) vào năm 2003 đã nh
ận định
ung thư là một trong những nguy
ên
nhân hàng đ
ầu dẩn đến tử vong, với
hơn mười triệu chẩn đoán mới mỗi
năm [1]. Cũng theo bài tường thuật
này, rất hiếm có gia đ
ình nào không
bị ảnh hưởng của ung thư; môt căn
bệnh hiểm nghèo không những là
gánh nặng cho người bệnh mà c
ũng
là nổi đau của gia đình và bạn bè
thân quy
ến. Với một tỉ lệ báo động,
một phần tư dân s
ố sẽ mắc phải ung
thư trong một đời người, căn bệnh
này đang là th
ữ thách lớn cho nền y
tế cộng đồng. Các nỗ lực nhằm
nâng cao hiệu quả việc phòng,
chống và phát hiện sớm ung thư -
như ngưng hút thuốc, thay đổi chế
độ ăn uống, điều trị các bệnh viêm
nhiễm, và ch
hàng năm để sàng lọc sớm các kh
ối
u - đang được thúc đẩy áp dụng
trên khắp quốc gia. Song song với
những biện pháp y tế cộng đồng để
phòng chống ung thư, các phòng
thí nghiệm sinh học trên toàn thế
giới đang ráo riết tìm kiếm và
không ngừng khám phá ra cơ chế
phát sinh bệnh của tế bào ung thư
ở
mức độ tế bào và phân tử. Trong
các tiến bộ gần đây, việc phát hiện
ra cơ chế can thiệp RNA (RNA
interference) và những thành công
bước đầu về ứng dụng cơ chế này
trong nghiên cứu ung thư đã đem
đến một tiên đoán rằng đây sẽ là
một trong những hứa hẹn trong
việc tìm kiếm phương pháp trị liệu
hữu hiệu cho căn bệnh nan giải
này. Bài tóm tắt dưới đây sẽ sơ
lược qua cơ chế can thiệp RNA và
những ứng dụng của nó trong cuộc
chiến với ung thư.
Can thiệp RNA là một cơ chế được
bảo tồn trong sinh vật đa bào nhằm
giúp tế bào ức chế biểu hiện một
gene khi trong tương bào có sự
xu
ất hiện một chuổi xoắn kép RNA
có trình tự giống với gene n
ày. Đây
có lẽ là hệ thống tự vệ của tế bào
nhằm chống lại sự xâm nhập của
siêu vi khuẩn và các phần tử di
truyền ngoại lai khác, nh
ững yếu tố
sử dụng chuổi kép RNA trong chu
k
ỳ sống của chúng. Sự khám phá ra
cơ chế can thiệp RNA bởi Fire và
đồng nghiệp [2] đã đánh dấu một
bước ngoặt quan trọng trong việc
nâng cao tầm hiểu biết về vai trò
điều khiển biểu hiện gene của phân
tử RNA, ngoài hai vai trò đã được
biết từ lâu của phân tử này (vai trò
trung gian, phiến mã c
ủa vật chất di
truyền - mRNA - và vai trò c
ấu trúc
trong bộ máy biểu hiện protein -
ribosome RNA vàtRNA).
Cơ chế can thiệp RNA. Khi tiêm
các phân tử chuổi xoắn kép RNA
vào tế bào của một sinh vật đa bào,
người ta đã phát hiện ra một chuổi