D ÁNỰ
C NG Đ NG CÙNG THAM GIA QU N LÝ CH T TH I NÔNGỘ Ồ Ả Ấ Ả
NGHI P GI M THI U Ô NHI M MÔI TRỆ Ả Ể Ễ Ư NGỜ
TÀI LI U T P HU NỆ Ậ Ấ
S N XU T PHÂN VI SINHẢ Ấ
T PH TH I NÔNG NGHI P QUY MÔ H GIA ĐÌNHỪ Ế Ả Ệ Ộ
ĐI N BIÊN-10/2007Ệ
TRUNG TÂM PHÁT TRI NỂ
C NG Đ NG ĐI N BIÊNỘ Ồ Ệ QU MÔI TR NG SIDAỸ ƯỜ
1
M C L CỤ Ụ
Trang
PH N I: Ầ
M C L CỤ Ụ ............................................. 2
PH N IẦ .............................................. 3
PHÂN BÓN TRONG S N XU T NÔNG NGHI PẢ Ấ Ệ ................ 3
I. VAI TRÒ C A PHÂN BÓN TRONG S N XU T NÔNG NGHI PỦ Ả Ấ Ệ . 3
1. Phân bón và năng su t cây tr ngấ ồ .................. 3
2. Phân bón và ch t s n ph m nông nghi pấ ả ẩ ệ ........... 3
II. CÁC LO I PHÂN BÓNẠ ............................... 3
1. Phân hóa h cọ ..................................... 3
2. Phân h u cữ ơ ...................................... 3
3. H th ng dinh d ng cây tr ng t ng h pệ ố ưỡ ồ ổ ợ .......... 4
PH N IIẦ ............................................. 5
CÁC Đ NH LU T S D NG PHÂN BÓN TRONG NÔNG NGHI PỊ Ậ Ử Ụ Ệ ... 5
I. LU T TR L IẬ Ả Ạ ..................................... 5
II. LU T Y U T H N CHẬ Ế Ố Ạ Ế ............................ 5
III. LU T B I THU KHÔNG H N T L THU N V, I L NGẬ Ộ Ẳ Ỉ Ệ Ậ Ớ ƯỢ
PHÂN BÓN ............................................ 5
IV. LU T U TIÊN CH T L NG S N PH MẬ Ư Ấ ƯỢ Ả Ẩ ............. 6
V. LU T S A CH A CÁC S M T CÂN B NG TRONG Đ TẬ Ữ Ữ Ự Ấ Ằ Ấ . 6
VI. BÓN PHÂN KHÔNG Đ C GÂY Ô NHI M MÔI TR NGƯỢ Ễ ƯỜ
.................................................... 7
PH N IIIẦ ............................................ 8
QUY TRÌNH S N XU T PHÂN VI SINH H U CẢ Ấ Ữ Ơ ............ 8
T PH TH I NÔNG NGHI P QUY MÔ H GIA ĐÌNHỪ Ế Ả Ệ Ộ ........ 8
I.Đ NH NGHĨA VÀ TÁC D NG C A PHÂN H U C VI SINHỊ Ụ Ủ Ữ Ơ . . 8
1. Đ nh nghĩaị ........................................ 8
2. Tác d ng c a phân h u c vi sinhụ ủ ữ ơ ................ 8
II. QUY TRÌNH S N XU TẢ Ấ .............................. 8
1. Lý do ti n hành nghiên c u quy trình s n xu tế ứ ả ấ
phân vi sinh ........................................ 8
2. Ch ph m sinh h c BioVACế ẩ ọ ......................... 9
3. Chu n b nguyên li u (dùng cho s n xu t 1 t n phânẩ ị ệ ả ấ ấ
h u c vi sinh)ữ ơ ..................................... 9
4. Các b c ti n hànhướ ế ............................... 9
5. K t qu phân tích ch t l ng- giá thành s n ph mế ả ấ ượ ả ẩ
phân h u c vi sinh s n xu t t i nông h gia đìnhữ ơ ả ấ ạ ộ . 10
6. L i ích c a quy trìnhợ ủ ........................... 11
III. PH NG PHÁP BÓN PHÂN H U C VI SINH CHO M TƯƠ Ữ Ơ Ộ
S CAY TR NGỐ Ồ
................................................... 12
2
PH N IẦ
PHÂN BÓN TRONG S N XU T NÔNG NGHI PẢ Ấ Ệ
I. VAI TRÒ C A PHÂN BÓN TRONG S N XU T NÔNG NGHI PỦ Ả Ấ Ệ
1. Phân bón và năng su t cây tr ngấ ồ
B ng kinh nghi m s n xu t c a mình, nông dân Vi t Nam đã đúc k tằ ệ ẳ ấ ủ ệ ế
“Nh t nấ ư c, nhì phân, tam c n, t gi ng”. Câu nông dao đã kh ng đ nh vaiớ ầ ứ ố ẳ ị
trò c a phân bón trong h th ng liên hoàn tăng năng su t cây tr ng.ủ ệ ố ấ ồ
Trong m y th p k qua, năng su t cây tr ng đã không ng ng tăng lên,ấ ậ ỷ ấ ồ ừ
ngoài vai trò c a gi ng m i có tác d ng quy t đ nh c a phân bón. Gi ngủ ố ớ ụ ế ị ủ ố
m i cũng ch phát huy đớ ỉ ư c ti m năng c a mình (cho năng su t cao) khiợ ề ủ ấ
đưc bón đ phân và bón h p lý.ợ ủ ợ
2. Phân bón và ch t s n ph m nông nghi pấ ả ẩ ệ
Cây tr ng hút ch t dinh dồ ấ ư ng trong đ t và t phân bón đ t o nênỡ ấ ừ ể ạ
s n ph m c a mình, sau khi k t h p v i s n ph m c a quá trình quang h p,ả ẩ ủ ế ợ ớ ả ẩ ủ ợ
cho nên s n ph m thu ho ch ph n ánh tình hình đ t đai, và vi c cung c pả ẩ ạ ả ấ ệ ấ
th c ăn cho cây.ứ
Bón phân cân đ i và v a ph i thì vi c bón phân có th làm tăng năngố ừ ả ệ ể
su t và ch t lấ ấ ư ng s n ph m. Thi u ch t dinh dợ ả ẩ ế ấ ư ng, bón phân không cânỡ
đ i ho c bón quá nhu c u c a cây đ u làm gi ng ch t lố ạ ầ ủ ề ả ấ ư ng nông s n.ợ ả
Gi a các b ph n c a cây thì phân bón làm thay đ i thành ph n c a lá dữ ộ ậ ủ ổ ầ ủ ễ
hơn là thay đ i thành ph n hóa h c c a h t.ổ ầ ọ ủ ạ
Th c ăn không cân đ i, ch t lứ ố ấ ư ng kém, thi u vitamin, thi u nguyênợ ế ế
t vi lố ư ng khi n ngợ ế ư i và đ ng v t dù ăn nhi u v n không tăng tr ngờ ộ ậ ề ẫ ọ
đưc và v n m c các b nh suy dinh dợ ẫ ắ ệ ư ng, thi u máu....ỡ ế
II. CÁC LO I PHÂN BÓNẠ
1. Phân hóa h cọ
Là nh ng h p ch t khoáng, ch y u dữ ợ ấ ủ ế ư i d ng mu i, ch a cácớ ạ ố ứ
nguyên t dinh dố ư ng c a th c v t, bón vào đ t cho cây tr ng, s d ngỡ ủ ự ậ ấ ồ ử ụ
đ ng th i các lo i phân khác đ nâng cao đ phì c a đ t.ồ ờ ạ ể ộ ủ ấ
Phân hóa h c g m: Phân đ m, phân lân, kali, phân vi lọ ồ ạ ư ng và phânợ
ph c h pứ ợ
Phân hóa ho c có vai trò quan tr ng trong vi c nâng cao năng su t vàạ ọ ệ ấ
ch t lấ ư ng c a nông s n. Vi c s d ng phân hóa h c trong n n nôngợ ủ ả ệ ử ụ ọ ề
nghi p hi n nay là r t c n thi t. Tuy nhiên, vi c s d ng phân hóa h c c nệ ệ ấ ầ ế ệ ử ụ ọ ầ
đúng li u lề ư ng tránh lãng phí và gây ô nhi m môi trợ ễ ư ng.ờ
2. Phân h u cữ ơ
Phân h u cữ ơ là các lo i ch t h u cạ ấ ữ ơ khi vùi vào đ t sau khi phân gi iấ ả
có kh năng cung c p ch t dinh dả ấ ấ ư ng cho cây và c i t o đ t.ỡ ả ạ ấ
3
* Tác d ngụ
- Cung c p ch t dinh dấ ấ ư ng cho đ t d nuôi cây, chú y u là đ m, lân,ỡ ấ ể ế ạ
lưu huỳnh cùng m t s ch t vi lộ ố ấ ư ngợ
- C i t o tính ch t đ t, làm cho đ t có k c u và thành ph n cả ạ ấ ấ ấ ế ấ ầ ơ gi iớ
t t hố ơn, kh năng gi nả ữ ư c c a đ t, gi m hi n tớ ủ ấ ả ệ ư ng xói mòn đ t.ợ ấ
-G ch t dinh dữ ấ ư ng, tăng hi u su t c a phân hóa h c, h n ch hi nỡ ệ ấ ủ ọ ạ ế ệ
tưng m t các nguyên t dinh dợ ấ ố ư ng do b c hỡ ố ơi và r a trôiử
- Gia tăng ho t đ ng c a các vi sinh v t đ t, nh có tác đ ng đ n sạ ộ ủ ấ ấ ờ ộ ế ự
phát tri n c a cây tr ngể ủ ồ
3. H th ng dinh dệ ố ư ng cây tr ng t ng h pỡ ồ ổ ợ
Khái ni m:ệ H th ng dinh dệ ố ư ng cây tr ng t ng h p là duy trì hayỡ ồ ổ ợ
đi u ch nh đ phì nhiêu c a đ t và cung c p th c ăn đ n m c t i thích đề ỉ ộ ủ ấ ấ ứ ế ứ ố ể
n đ nh năng su t cây tr ng nhổ ị ấ ồ ư mong mu n qua vi c v n d ng t i thíchố ệ ậ ụ ố
m i ngu n th c ăn có th cho cây m t cách t ng h p. K t h p thích đángọ ồ ứ ể ộ ổ ợ ế ợ
các lo i phân khoáng, các lo i phân h u cạ ạ ữ ơ, m i tàn th th c v t, các lo iọ ể ự ậ ạ
phân hay cây c đ nh đ m tùy theo h th ng s d ng đ t và các đi u ki nủ ố ị ạ ệ ố ử ụ ấ ề ệ
sinh thái, xã h i hay kinh tộ ế
T i sao c n s d ng hóa h cạ ầ ử ụ ọ
- Phân h u cữ ơ t l ch t dinh dỷ ệ ấ ư ng th p không th th a mãn yêu c uỡ ấ ể ỏ ầ
thâm canh
- Phân h u cữ ơ ph n ánh trung thành tình hình c a đ t t i đ a phả ủ ấ ạ ị ương
- Phân h u cữ ơ phân gi i ch m, không cung c p đ và k p th i cho câyả ậ ấ ủ ị ờ
tr ngồ
V n d ng h th ng dinh dậ ụ ệ ố ư ng cây tr ng t ng h p trong h th ngỡ ồ ổ ợ ệ ố
nông
nghi p và tình hình kinh t xã h i khác nhau.ệ ế ộ
- Bón phân hóa h c đi trọ ư c m t bớ ộ ư c các vùng đ t x u mà chănớ ở ấ ấ
nuôi chưa phát tri n k p đ ph c v tr ng tr tể ị ể ụ ụ ồ ọ
- Trên đ t đ i x u cho phân hóa h c đi trấ ồ ấ ọ ư c m t bớ ộ ư c đ tăngớ ể
nhanh
sinh kh iố
- Bón ph i h p phân h u c đ m b o ch t l ng mong mu nố ợ ữ ơ ả ả ấ ượ ố
- K t h p tàn th th c v t, phân chu ng, phân hóa h c đ đ m b oế ợ ể ự ậ ồ ọ ể ả ả
phát tri n nông nghi p b n v ng.ể ệ ề ữ
4
PH N IIẦ
CÁC Đ NH LU T S D NG PHÂN BÓN TRONG NÔNG NGHI PỊ Ậ Ử Ụ Ệ
I. LU T TR L IẬ Ả Ạ
Đ cho đ t kh i b ki t qu , c n tr l i cho đ t t t c nh ng y u tể ấ ỏ ị ệ ệ ầ ả ạ ấ ấ ả ữ ế ố
phân bón cây tr ng l y đi theo s n ph m thu ho ch. ồ ấ ả ẩ ạ
Song đ nh lu t này ch a đ y đ . Đ t đ c xem là m t v t ch t, làị ậ ư ầ ủ ấ ượ ộ ậ ế
giá đ c a cây tr ng. Trong đ t có m t quá trình chuy n hóa lý, hóa, sinhỡ ủ ồ ấ ộ ể
phong phú và ph c t p, nên n u ch đ n thu n tr l a các khoáng b câyứ ạ ế ỉ ơ ầ ả ị ị
tr ng l y đi là ch a đ , mà còn ph i chú ý t i quá trình phân h y mùn trongồ ấ ư ủ ả ớ ủ
đ t sau canh tác. Ngoài vi c duy trì ch t khoáng còn ph i duy trì hàm l ngấ ệ ấ ả ượ
mùn cho đ t. N u các quá trình sinh, lý, hóa sinh không đ c c i thi n quaấ ế ượ ả ệ
vi c duy trì mùn cho đ t m t cách h p lý thì dù có tr l i đ y đ khoángệ ấ ộ ợ ả ạ ầ ủ
cho cây tr ng thì cũng có s d ng m t cách hi u qu . Mùn trong đ t có tácồ ử ụ ộ ệ ả ấ
d ng rõ đ n h s s d ng phân bón c a cây tr ng.ụ ế ệ ố ử ụ ủ ồ
Đ nh lu t c n đ c m r ng: Ngoài vi c tr l i nh ng y u t do câyị ậ ầ ượ ở ộ ệ ả ạ ữ ế ố
tr ng l y đi còn ph i tr l i ch t dinh d ng b r a trôi n a. Không nh ngồ ấ ả ả ạ ấ ưỡ ị ử ữ ữ
tr l i các ch t d tiêu do cây tr ng l y theo s n ph m thu ho ch và b r aả ạ ấ ễ ồ ấ ả ẩ ạ ị ử
trôi (kéo theo n c m a, gió) mà còn ph i tr l i các ch t d tiêu m t di doướ ư ả ả ạ ấ ễ ấ
bón phân n a. Vi c bón m t nguyên t này có th làm cho nguyên t khác bữ ệ ộ ố ể ố ị
r a trôi, b c đ nh l i, cây tr ng không đ ng hóa đ c (có th là quá trìnhử ị ố ị ạ ồ ồ ượ ể
h p ph hóa h c), hay ngăn c n vi c hút m t nguyên t khác...ấ ụ ọ ả ệ ộ ố
II. LU T Y U T H N CHẬ Ế Ố Ạ Ế
Năng su t cây tr ng t l v i nguyên t phân bón có t l th p nh t soấ ồ ỉ ệ ớ ố ỉ ệ ấ ấ
v i yêu c u c a cây tr ng.ớ ầ ủ ồ
Theo đ nh lu t này, thì y u t t i thi u c luân phiên nhau xu t hi n.ị ậ ế ố ố ế ứ ấ ệ
Trong th c t , đ tăng năng su t, ng i tr ng t a ti p t c bón thêm phân,ự ế ể ấ ườ ồ ỉ ế ụ
song năng su t không mãi mãi tăng theo t l thu n v i l ng phân bón vào,ấ ỷ ệ ậ ớ ượ
quá m t th i h n nh t đ nh năng su t l i gi m xu ngộ ờ ạ ấ ị ấ ạ ả ố
Đ nh lu t này có th đ c m r ng thành: Đ t thi u hay th a m tị ậ ể ượ ở ộ ấ ế ừ ộ
nguyên t dinh d ng d tiêu (nào đó) so v i yêu c u c a cây cũng đ u làmố ưỡ ễ ớ ầ ủ ề
gi m hi u qu c a các nguyên t khác và do đó làm gi m năng su t c aả ệ ả ủ ố ả ấ ủ
cây.
III. LU T B I THU KHÔNG H N T L THU N V, I L NG PHÂNẬ Ộ Ẳ Ỉ Ệ Ậ Ớ ƯỢ
BÓN
Trong m t s thí nghi m phân bón, cho ngô ch ng h n, ng i tra tăngộ ố ệ ẳ ạ ườ
d n l ng phân bón cho ngô và ghi l i năng su t m i m c bón t ngầ ượ ạ ấ ở ỗ ứ ươ
ng, thì th y nh sau:ứ ấ ư
5