
BÀI TI U LU NỂ Ậ
M I QUAN H GI A CHI PHÍ GIÁO D C VÀ DÂN SỐ Ệ Ữ Ụ Ố
KHU V C MI N NÚIỞ Ự Ề
Nhóm 37k4_2 1

M Đ UỞ Ầ
Trong xu h ng phát tri n kinh t ngày nay, dân s đã tr thành m t m i quanướ ể ế ố ở ộ ố
tâm c a nhi u qu c gia trên th gi i, đ c bi t là các n c đang phát tri n có t c đủ ề ố ế ớ ặ ệ ướ ể ố ộ
gia tăng dân s quá nhanh b i vì các v n đ thu c dân s luôn đi li n v i các v nố ở ấ ề ộ ố ề ớ ấ
đ phát tri n b n v ng c a qu c gia.ề ể ề ữ ủ ố
Vi t Nam là m t n c có t c đ phát tri n dân s khá cao và quy mô dân sệ ộ ướ ố ộ ể ố ố
đúng th 13 trên th gi i. S gia tăng dân s quá nhanh này ch y u do m c sinhứ ế ớ ự ố ủ ế ứ
cao và gi m ch m, trong khi m c ch t đã gi m xu ng m c th p. Chính m c gia tăngả ậ ứ ế ả ố ứ ấ ứ
dân s nhanh nh v y là m t nhân t c n tr s phát tri n xã h i b n v ng. Trongố ư ậ ộ ố ả ở ự ể ộ ề ữ
nhi u năm qua , Nhà n c đã coi tr ng công tác dân s k ho ch hoá gia đình (DS-ề ướ ọ ố ế ạ
KHHGĐ) v i m c tiêu ch y u là gi m t l sinh đ , th c hi n quy mô gia đình ítớ ự ủ ế ả ỷ ệ ẻ ự ệ
con. Tuy nhiên vi c th c hi n m c tiêu này còn g p nhi u khó khăn, đ c bi t là ệ ự ệ ụ ặ ề ặ ệ ở
các t nh mi n núi n c ta. ỉ ề ướ
Có nh n đ nh cho r ng : “ trên th gi i, c khi nào chi phí kinh t cho giáoậ ị ằ ế ớ ứ ế
d c tăng lên thì quy mô gia đình l i thu h p.ụ ạ ẹ Đ gi m t l sinh các vùng quê,ể ả ỷ ệ ở
vùng núi Vi t Nam , chúng ta nên tăng h c phí”. Nh n đ nh trên có đúng hayở ệ ọ ậ ị
không? Chúng ta s đi tìm hi u sâu h n thông qua bài ti u lu n sau đây c a nhóm.ẽ ể ơ ể ậ ủ
Nhóm 37k4_2 2

I. C S LÝ THUY TƠ Ở Ế
T l sinh ph thu c vào quy t đ nh sinh con c a m i gia đình. S sinh conỷ ệ ụ ộ ế ị ủ ỗ ự
c a m i gia đình ph thu c vào thu nh p, chi phí con cái, trình đ h c v n c a chaủ ỗ ụ ộ ậ ộ ọ ấ ủ
m … đây, ta gi đ nh s sinh con ph thu c vào thu nh p và chi phí con cái (chiẹ Ở ả ị ự ụ ộ ậ
phí giáo d c). Các gia đình ph i cân đ i thu nh p cho chi phí con cái và hàng hóa tiêuụ ả ố ậ
dùng hàng ngày.
-Hàm l i ích c a các gia đình: U = U(N,X)ợ ủ
-Đ ng gi i h n ngân sách c a các gia đình: I = Pườ ớ ạ ủ NN + PxX
V i N là s con trong gia đình, X là hàng hóa tiêu dùng, Pớ ố N là giá c (chi phí)ả
con cái, PX là giá c hàng hóa tiêu dùng.ả
Các gia đình s chi tiêu trong gi i h n ngân sách c a mình sao cho l i ích làẽ ớ ạ ủ ợ
t i đa, bao g m l i ích t vi c s d ng hàng hóa và nuôi d y con cái. Đi m quy tố ồ ợ ừ ệ ử ụ ạ ể ế
đ nh n m t i đi m ti p tuy n c a đ ng ngân sách và đ ng đ ng ích.ị ắ ạ ể ế ế ủ ườ ườ ẳ
(a) Thu nh p tăng làm cho đ ng ngân sách c a gia đình d ch chuy n cũngậ ườ ủ ị ể
làm cho đi m ti p tuy n d ch chuy n t đi m P lên đi m R và khuy n khích gia đìnhể ế ế ị ể ừ ể ể ế
có thêm con và tăng tiêu dùng.
(b) Giá c a con cái tăng xoay đ ng ngân sách vào bên trong. Đ u tiên giaủ ườ ầ
đình mu n có 3 con (đi m P); giá c c a con cái tăng làm gi m nhu c u xu ng cònố ể ả ủ ả ầ ố
m t con (đi m R). S chuy n d ch t đi m P đ n đi m R có th phân tích thànhộ ể ự ể ị ừ ể ế ể ể
hi u ng thu nh p gi m (P t i Q) do chi phí con cái tăng lên làm gi m thu nh p th cệ ứ ậ ả ớ ả ậ ự
t c a gia đình và hi u ng thay th (Q đ n R) là do s tăng giá c a con cái xuiế ủ ệ ứ ế ế ự ủ
khi n các gia đình ti n hàng thay th t con cái sang hàng tiêu dùng.ế ế ế ừ
Mô hình chu n này hi n đ c s d ng đ phân tích nh h ng s thay đ iẩ ệ ượ ử ụ ể ả ưở ự ổ
c a thu nh p và giá c đ n quy t đ nh s con c a các h gia đình. s tác đông c aủ ậ ả ế ế ị ố ủ ộ ự ủ
Nhóm 37k4_2 3

vi c tăng thu nh p đ n quy t đ nh s con trong gia đình, giá c hi n t i không thayệ ậ ế ế ị ố ả ệ ạ
đ i . S tăng thu nh p gia đình di chuy n đ ng ngân sách lên trên và thay đ i giổ ự ậ ể ườ ổ ỏ
hàng hóa tiêu dùng t i u c a h gia đình. Cho r ng con cái là hàng hóa đ t ti n, số ư ủ ộ ằ ắ ề ự
tăng thu nh p gia đình s tăng c n đ i v i tr em. Tác đ ng thu nh p này t o ra sậ ẽ ầ ố ớ ẻ ộ ậ ạ ự
t ng quan gi a thu nh p và s sinh con c a các gia đình.ươ ữ ậ ự ủ
Mô hình đ n v quy t đ nh sinh con c a chúng ta đã đ c m r ng trong m tơ ề ế ị ủ ượ ở ộ ộ
s h ng quan tr ng. Chi u m r ng đó là c s lý thuy t nh n bi t r ng h giaố ướ ọ ề ở ộ ơ ở ế ậ ế ằ ộ
đình có l i ích không ch t s con mà h có, mà còn t ch t l ng c a chúng. Cu iợ ỉ ừ ố ọ ừ ấ ượ ủ ố
cùng, đa s chi phí liên quan đ n nuôi d y con cái trong đi u ki n kinh t ngày càngố ế ạ ề ệ ế
phát tri n còn liên quan đ n s đ u t c a cha m vào v n đ u t c a con ng iể ế ự ầ ư ủ ẹ ố ầ ư ủ ườ
c a con cái, nh giáo d c, h c hành và y t .ủ ư ụ ọ ế
Chi phí kinh t cho giáo d c bao g m:ế ụ ồ
-Chi tiêu công ( chính ph ) cho đ u vào nhân l c và v t ch t c n thi t choủ ầ ự ậ ấ ầ ế
cung c p các d ch v giáo d c.ấ ị ụ ụ
-Các chi phí c h i c a đ t n cơ ộ ủ ấ ướ
-Các chi phí t nhân t h c sinh và gia đình ư ừ ọ
-Chi phí xã h i t phía c c ng đ ngộ ừ ả ộ ồ
Nh v y ư ậ khi cu c s ng t t h n, giá c c a con cái t ng đ i đ t ti n, và giaộ ố ố ơ ả ủ ươ ố ắ ề
đình mu n có ít con h n.ố ơ
Trình đ h c v n và s thíchộ ọ ấ ở
Th ng thì trình đ h c v n c a cha và m là các y u t ngo i sinh, các y u tườ ộ ọ ấ ủ ẹ ế ố ạ ế ố
này có th thay đ i và nh h ng t i hành vi sinh con c a h . Trình d h c v n càngể ổ ả ưở ớ ủ ọ ộ ọ ấ
cao thì t l sinh con càng gi m vì ng i ta nh n th c đ c và c n nhi u th i gianỷ ệ ả ườ ậ ứ ượ ầ ề ờ
đ nuôi d y con cái và h c hành ngh ng i.ể ạ ọ ỉ ơ
Ngoài ra, chúng ta ch c ch n ph i nói t i nh ng thay đ i trong ni m tin v vaiắ ắ ả ớ ữ ổ ề ề
trò c a ph n trong xã h i cũng nh s gia tăng l n trong s ph n làm vi c bênủ ụ ữ ộ ư ự ớ ố ụ ữ ệ
Nhóm 37k4_2 4

ngoài v i trình đ ngày càng cao, ch không ph i là n i tr cũng làm thay đ i quy tớ ộ ứ ả ộ ợ ổ ế
đ nh này.ị
Vì v y, nâng cao trình đ h c v n cho ng i dân nói chung và ph n nóiậ ộ ọ ấ ườ ụ ữ
riêng là m t trong bi n pháp b o đ m ki m soát t c đ gia tăng dân s hi u qu .ộ ệ ả ả ể ố ộ ố ệ ả
Nhóm 37k4_2 5

