Luận văn Thạc sĩ Nguyễn Thùy Minh
Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam nhìn từ góc độ loại hình thể loại….
1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------
NGUYỄN THÙY MINH
TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ VIỆT NAM NHÌN TỪ
GÓC ĐỘ LOẠI HÌNH THỂ LOẠI
(QUA VIỆC KHẢO SÁT MỘT SỐ TÁC PHẨM
NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY)
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Mai Thị Hƣơng
Hà Nội - 2009
Luận văn Thạc sĩ Nguyễn Thùy Minh
Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam nhìn từ góc độ loại hình thể loại….
2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................. 4
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ............................................................................. 4
2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ .................................................................................... 5
3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU .......................................... 7
4. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU, Ý NGHĨA CỦA LUẬN VĂN ................... 8
5. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................. 9
6. KẾT CẤU LUẬN VĂN ............................................................................ 9
PHẦN NỘI DUNG .................................................. Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 1: ĐẶC TRƢNG THỂ LOẠI CỦA TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ VÀ
KHUYNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ VIỆT
NAM NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY .......................... Error! Bookmark not defined.
1.1. GIỚI THUYẾT KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƢNG THỂ LOẠI CỦA
TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ: ......................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Giới thuyết khái niệm tiểu thuyết lịch sử:Error! Bookmark not
defined.
1.1.2. Đặc trƣng thể loại của tiểu thuyết lịch sử:Error! Bookmark not
defined.
1.2. KHUYNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ
VIỆT NAM NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY .... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam qua các thời kì phát triển: ........ Error!
Bookmark not defined.
1.2.2. Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam trong khuynh hƣớng phát triển chung
của thể loại tiểu thuyết những năm gần đây:Error! Bookmark not
defined.
Luận văn Thạc sĩ Nguyễn Thùy Minh
Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam nhìn từ góc độ loại hình thể loại….
3
Chƣơng 2: CÁC PHƢƠNG THỨC TỰ SỰ TRONG TIỂU THUYẾT LỊCH
SỬ VIỆT NAM NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY ........ Error! Bookmark not defined.
2.1. NGƢỜI KỂ CHUYỆN, ĐIỂM NHÌN .. Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Những vấn đề lý thuyết: ................. Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Khảo sát tác phẩm: ......................... Error! Bookmark not defined.
2.2. GIỌNG ĐIỆU: ...................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Giọng điệu tự hào trƣớc lịch sử : ..... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Giọng điệu hoài nghi trƣớc lịch sử :Error! Bookmark not
defined.
2.2.3. Giọng điệu mang tính nhân đạo sâu sắc:Error! Bookmark not
defined.
3.3. THỜI GIAN: ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.4. KẾT CẤU: ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.4.1. Tính “vòng tròn” của kết cấu: ........ Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Sự xâm nhập của các thể loại vào trong kết cấu tiểu thuyết: .. Error!
Bookmark not defined.
Chƣơng 3: VẤN ĐỀ HƢ CẤU VÀ XU HƢỚNG HUYỀN THOẠI HÓA
TRONG TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ VIỆT NAM NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
Error! Bookmark not defined.
3.1. NHÂN VẬT: ........................................ Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Hệ thống nhân vật có thực trong lịch sử:Error! Bookmark not
defined.
3.1.1.1. Kiểu nhân vật lập trường tư tưởng hoặc tâm lý: .............. Error!
Bookmark not defined.
3.1.1.2. Kiểu nhân vật số phận – tính cách:Error! Bookmark not
defined.
Luận văn Thạc sĩ Nguyễn Thùy Minh
Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam nhìn từ góc độ loại hình thể loại….
4
3.1.2. Hệ thống nhân vật hƣ cấu hoàn toàn:Error! Bookmark not
defined.
3.1.2.1. Các nhân vật nữ: ...................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2.2. Nhân vật mang tính chất huyền ảo:Error! Bookmark not
defined.
3.2. XU HƢỚNG HUYỀN THOẠI HÓA:.. Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Không gian huyền ảo: .................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Việc sử dụng văn hóa dân gian và mô típ “vật hóa” nhân vật: ..... Error!
Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ............................................................... Error! Bookmark not defined.
THƢ MỤC THAM KHẢO ................................................................................. 11
Luận văn Thạc sĩ Nguyễn Thùy Minh
Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam nhìn từ góc độ loại hình thể loại….
5
MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong khi các nhà phê bình và bạn đọc tâm huyết còn đang loay hoay
với câu hỏi tiểu thuyết Việt Nam đang ở đâu thì tiểu thuyết, từ trong nội tại
vẫn tồn tại và phát triển, thậm chí là bộ phận phát triển mạnh mẽ nhất của văn
học Việt Nam đƣơng đại. Đặc biệt, những năm gần đây (chúng tôi tính từ năm
1986 đến nay), tiểu thuyết Việt Nam đang cố gắng đổi mới để theo kịp thế
giới và theo kịp sự vận động của lý luận thể loại. Dù chƣa có những thành tựu
đặc biệt, những cố gắng cách tân của tiểu thuyết Việt Nam thời gian qua là
đáng ghi nhận. Trong hiện trạng chung trên, tiểu thuyết lịch sử (TTLS) nổi lên
nhƣ một mảng sáng dù nhỏ nhoi nhƣng cũng để lại khá nhiều cảm xúc. Xét
trong không nhiều những tiểu thuyết gây đƣợc sự chú ý của giới phê bình và
bạn đọc thì có đến gần một nửa là TTLS. Ngoài việc nhận đƣợc sự quan tâm
của độc giả, TTLS cũng “thu hoạch” đƣợc khá nhiều giải thƣởng chính thức.
Năm 2003, giải thƣởng tiểu thuyết của Hội nhà văn Việt Nam đƣợc trao cho
cuốn tiểu thuyết Hồ Quý Ly của Nguyễn Xuân Khánh. Năm tiếp theo, giải
thƣởng này lại đƣợc trao cho một tiểu thuyết lịch sử khác là Giàn thiêu của
Võ Thị Hảo. Dƣờng nhƣ nhà văn Nguyễn Xuân Khánh rất có duyên với
TTLS vì một tác phẩm khác của ông, Mẫu thượng ngàn, cũng đã nhận đƣợc
giải thƣởng tiểu thuyết của Hội nhà văn Hà Nội năm 2006.
Nói nhƣ vậy để thấy rằng, TTLS Việt Nam những năm gần đây là một
bộ phận quan trọng trong sự phát triển của tiểu thuyết Việt Nam nói riêng và
văn học Việt Nam đƣơng đại nói chung. Vì thế, cũng đã có nhiều bài nghiên
cứu, phê bình và luận văn, luận án viết về TTLS Việt Nam . Tuy nhiên, vẫn