1
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
__________________
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU THAN CỦA TẬP ĐOÀN
CÔNG NGHIỆP THAN – KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Sinh viên thực hiện
:
Nguyễn Thị Thanh Tuyền
Líp
:
Anh 5 – K42B KT§N
Gi¸o viªn h-íng dÉn
:
ThS. Hoµng Trung Dòng
Hà Nội – 11/2007
LỜI MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết của đề tài
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
__________________
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU THAN CỦA TẬP ĐOÀN
CÔNG NGHIỆP THAN – KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thị Thanh Tuyền
Líp
Anh 5 – K42B KT§N
Gi¸o viªn h-íng dÉn
ThS. Hoµng Trung Dòng
Hà Nội – 11/2007
2
Việt Nam đang trên con đƣờng đổi mới và hội nhập với nền kinh tế thế
giới, chính sách mở cửa nền kinh tế cùng với cơ chế thị trƣờng định hƣớng XHCN
đã làm cho nền kinh tế Việt Nam trở nên năng động, linh hoạt và hiệu quả hơn.
Với quan điểm Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nƣớc, chiến lƣợc “cùng cất
cánh” và sự hội nhập quốc tế vào cộng đồng quốc tế trong giai đoạn hiện nay là
hết sức cần thiết, phù hợp với xu thế chung của thời đại. Việc Việt Nam gia nhập
AFTA, WTO sẽ tạo cho các doanh nghiệp Việt Nam một cơ hội tốt để có thể tiến
xa hơn trên thị trƣờng quốc tế. Mở rộng hoạt động kinh doanh đối ngoại là hết sức
quan trọng, trong đó hoạt động xuất khẩu đƣợc thừa nhận là phƣơng tiện thúc đẩy
nền kinh tế phát triển, mở rộng hoạt động xuất khẩu để tăng thu ngoại tệ cho quốc
gia, tạo điều kiện để nhập khẩu, tạo công ăn việc làm cho ngƣời lao động, tạo
nguồn thu để phát triển cơ sở hạ tầng trong nƣớc…Đó là mục tiệu chung của các
doanh nghiệp xuất khẩu nƣớc ta hiện nay.
Tuy nhiên, Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam với đặc
thù riêng của mình, bên cạnh việc khuyến khích xuất khẩu vì những mục đích nhƣ
trên thì còn phải nhận thức đƣợc tầm quan trọng của việc bảo vệ an ninh năng
lƣợng quốc gia và bảo vệ môi trƣờng, tài nguyên thiên nhiên vì nguồn “vàng đen”
là hữu hạn và là nguồn năng lƣợng hết sức quý giá, nó ảnh hƣởng rất nhiều đến
các ngành công nghiệp khác của đất nƣớc. Tập đoàn phải có chiến lƣợc xuất khẩu
than đúng đắn vì sự phát triển bền vững của Tập đoàn cũng góp phần vào sự phát
triển bền vững chung của đất nƣớc.
Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của hoạt động xuất khẩu than, đề tài:
“Hoạt động xuất khẩu than của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản
Việt Nam, thực trạng và giải pháp” đã đƣợc chọn là nội dung nghiên cứu của
khoá luận này.
2. Mục đích của đề tài nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích hoạt động xuất khẩu than của Tập đoàn Công nghiệp
Than – Khoáng sản Việt Nam trong thời gian gần đây để xác định đƣợc những
3
điểm mạnh, điểm yếu của Tập đoàn; tổng hợp những nét chủ yếu về thị trƣờng
than thế giới cũng nhƣ trong nƣớc và mục tiêu hạn chế hợp lý xuất khẩu than của
Tập đoàn trong giai đoạn phát triển mới; qua đó khoá luận phân tích các khả năng
phát triển của Tập đoàn trong tƣơng lai cũng nhƣ các giải pháp cho xuất khẩu than
và cho mục tiêu phát triển bền vững của Tập đoàn trong thời gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của khoá luận tốt nghiệp này là hoạt động xuất khẩu
than của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam. Trƣớc khi đƣa ra
một số giải pháp cho Tập đoàn, khoá luận có tổng kết một số kết quả nghiên cứu
của bản thân tác giả về hoạt động xuất khẩu than của Tập đoàn trong thời gian
qua, những thành tựu và hạn chế, những thuận lợi và khó khăn tồn tại. Phạm vi
nghiên cứu về mặt thời gian là từ năm 2000 trở đi.
4. Những đóng góp dự kiến của khoá luận
Khoá luận này dự kiến sẽ có những đóng góp nhƣ sau:
- Giới thiệu khái quát về Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt
Nam trong bối cảnh các tập đoàn kinh tế mới bắt đầu hình thành ở Việt Nam.
- Nghiên cứu một cách chi tiết thực trạng hoạt động xuất khẩu than của Tập
đoàn cùng những đánh giá ƣu điểm, khuyết điểm để tìm ra hƣớng đi đúng đắn nhất
trong tƣơng lai.
- Đƣa ra những phƣơng hƣớng để phát triển Tập đoàn trong tƣơng lai và các
giải pháp không đơn thuần là các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu than nhằm tăng
thu, tăng tích luỹ trong thời gian trƣớc mắt mà còn là những giải pháp nhằm hạn
chế xuất khẩu than vì mục tiêu phát triển bền vững lâu dài.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong khoá luận này, trên nền tảng phƣơng pháp luận duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử, tác giả sử dụng nhiều phƣơng pháp nghiên cứu đã đƣợc học
4
trong trƣờng đại học: vận dụng lý thuyết kết hợp tìm hiểu thực tế, nghiên cứu tại
bàn, phƣơng pháp so sánh, đối chiếu, phƣơng pháp thống kê, dự báo.
6. Bố cục của khoá luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của khoá luận đƣợc chia làm 3
chƣơng:
- Chƣơng 1: Tổng quan về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản
Việt Nam
- Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động xuất khẩu than của Tập đoàn Công
nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam
- Chƣơng 3: Một số giải pháp cho hoạt động xuất khẩu than của Tập đoàn
Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam
Do kiến thức còn hạn chế, lại chƣa có kiến thức thực tế nên khoá luận còn
nhiều điểm thiếu sót, tác giả rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của các thầy cô
giáo và các bạn.
Trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân
thành tới thầy giáo là ThS. Hoàng Trung Dũng. Thầy đã hƣớng dẫn và gợi ý cho
tôi về cách tiếp cận, phƣơng pháp nghiên cứu và chuyển tải nội dung trong khoá
luận này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới lãnh đạo và các cán bộ Tập
đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam đã hƣớng dẫn và cung cấp rất
nhiều tài liệu trong suốt quá trình tôi thực hiện đề tài này. Tôi cũng xin chân thành
cảm ơn các thầy cô giáo trong Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng đã giảng dạy và
hƣớng dẫn những kiến thức trong thời gian tôi học tập tại Trƣờng.
5
Chƣơng 1:
TỔNG QUAN VỀ TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP
THAN – KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
I. BỐI CẢNH HÌNH THÀNH CÁC TẬP ĐOÀN KINH TẾ Ở
VIỆT NAM
1. Nhận thức chung về tập đoàn kinh tế
Tại nhiều nƣớc trên thế giới, tập đoàn kinh tế (TĐKT) đã có bề dầy lịch sử
phát triển từ hàng trăm năm nay. Thực tế cho thấy các TĐKT là một trong những
nhân tố quan trọng thúc đẩy và góp phần phát triển nền kinh tế quốc dân ở nhiều
nƣớc. Tuy nhiên ở Việt Nam, khái niệm TĐKT mới chỉ đƣợc nhắc đến nhiều trong
thập niên cuối của thế kỉ trƣớc.
Hiện có rất nhiều định nghĩa khác nhau về “tập đoàn kinh tế” nhƣng chƣa
có định nghĩa nào đƣợc xem là chuẩn mực. Tại các nƣớc Tây Âu và Bắc Mỹ, khi
nói đến “tập đoàn kinh tế” ngƣời ta thƣờng sử dụng các từ: “Consortium”,
“Conglomerate”, “Cartel”, “Trust”, “Alliance”, “Syndicate” hay “Group”. Ở châu
Á, trong khi ngƣời Nhật gọi là “Keiretsu” hoặc “Zaibatsu” thì ngƣời Hàn Quốc lại
gọi là “Chebol”; còn ở Trung Quốc là cụm từ “Jituan Gongsi”. Dù về mặt ngôn
ngữ, tuỳ theo từng nƣớc, ngƣời ta có thể dùng nhiều từ khác nhau để nói về khái
niệm TĐKT, song trên thực tế, việc sử dụng từ ngữ lại phụ thuộc vào nguồn gốc
xuất xứ và tính chất đặc trƣng của từng loại TĐKT, ví dụ:
- “Consortium” là một từ gốc Latin có nghĩa là “đối tác, hiệp hội hoặc hội”,
chỉ sự tập hợp của hai hay nhiều thực thể nhằm mục đích tham gia vào một hoạt
động chung hoặc đóng góp nguồn lực để đạt mục tiêu chung. Khi tham gia vào
Consortium, các công ty vẫn giữ nguyên tƣ cách pháp nhân độc lập của mình.
Thông thƣờng, vai trò kiểm soát của Consortium đối với các công ty thành viên