Bài giảng Bệnh do KST Gnathostoma - PGS.TS.BS Trần Thị Hồng

Bài giảng này cung cấp thông tin về bệnh do ký sinh trùng Gnathostoma gây ra, một bệnh lây truyền qua đường thực phẩm. Bệnh phổ biến ở những khu vực có thói quen ăn các món ăn sống hoặc chưa nấu chín kỹ có nguy cơ nhiễm bệnh. Bài giảng trình bày các đặc điểm lâm sàng đặc trưng, phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh, cũng như các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Gnathostoma spinigerum là loài ký sinh trùng thuộc nhóm Nematode, với ký chủ chính là chó và các loài thuộc họ mèo.

Sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa và các chuyên gia y tế quan tâm đến bệnh ký sinh trùng.

Bài giảng trình bày một cách tổng quan và chi tiết về bệnh do Gnathostoma gây ra, bao gồm các nội dung sau:

1. **Dịch tễ học:** Bệnh Gnathostoma phổ biến ở các nước châu Á như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia. Tại Việt Nam, các ca bệnh đầu tiên được ghi nhận từ năm 1965. Bệnh lây truyền chủ yếu qua việc ăn các món ăn sống hoặc chưa nấu chín kỹ có chứa ấu trùng Gnathostoma, như sushi, sashimi, sum-fak và sevich.

2. **Vòng đời của Gnathostoma:** Ký sinh trùng này có vòng đời phức tạp, với ký chủ cuối cùng là chó, mèo và các loài thú ăn thịt khác. Trứng Gnathostoma được thải ra ngoài theo phân, phát triển thành ấu trùng trong môi trường nước, sau đó xâm nhập vào Cyclops (ký chủ trung gian 1). Các loài thủy sản (cá, ếch, lươn...) đóng vai trò là ký chủ trung gian 2 hoặc ký chủ tích trữ.

3. **Triệu chứng lâm sàng:** Bệnh Gnathostoma ở người biểu hiện dưới hai hội chứng chính: hội chứng ấu trùng di chuyển ngoài da và hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng. Hội chứng ấu trùng di chuyển ngoài da đặc trưng bởi ngứa, nổi mề đay, sưng đau cơ và sự xuất hiện của các cục u di động dưới da. Hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng có thể gây viêm não tủy, xuất huyết dưới màng nhện, đau rễ thần kinh, liệt chi, và các biến chứng khác ở mắt, phổi, thận và đường tiêu hóa.

4. **Chẩn đoán:** Chẩn đoán bệnh Gnathostoma dựa trên các biểu hiện lâm sàng, tiền sử ăn uống các món ăn có nguy cơ, và các xét nghiệm cận lâm sàng. Xét nghiệm công thức máu có thể thấy bạch cầu ái toan tăng cao. Xét nghiệm trực tiếp bằng cách tìm và định danh ấu trùng trong các tổn thương da hoặc qua nội soi. Xét nghiệm gián tiếp như ELISA cũng có giá trị trong chẩn đoán.

5. **Điều trị và dự phòng:** Điều trị bệnh Gnathostoma chủ yếu bằng thuốc đặc hiệu như Albendazole hoặc Ivermectin. Điều trị triệu chứng bao gồm sử dụng kháng viêm, giảm đau và kháng histamin. Dự phòng bệnh bằng cách không ăn sống hoặc tái các món ăn chế biến từ các ký chủ trung gian 2.