I. Ban chât môt sô qua trinh hoa hoc :
1) Khai quat hoa :
Xét s đ ph n ng sau : ơ ồ ả ứ
B A
A C D
+ +
. ( “ 2015” ! )
Theo s đ : ơ ồ Ch t “ A” ph n ng đc v i các ch t “ B” va “C”ấ ả ứ ượ ớ ấ ( dĩ nhiên, “B” không tác d ng v i C ụ ớ )
Các ph ng trình ph n ng nh sau : ươ ả ứ ư ( đ đn gi n bài toán , gi s ể ơ ả ả ử h s t lệ ố ỉ ệ các ch t ph n ng là 1 : 1 )ấ ả ứ
A + B
C (1)
A + C
D (2) .
T s đô va hai ph ng trinh , ta thây : Ban đu ch có hai ch t A, B . Nh ng, sau các ph n ng có th có s n ph m C, ư ơ ươ ầ ỉ ấ ư ả ứ ể ả ẩ
ho c D ,…Đi u này ph thu c s mol A, B .ặ ề ụ ộ ố
Hãy s d ng các s t s ử ụ ố ừ ố “ 2015” đ làm rõ v n đ này ( tr c h t, hãy đc l i ph n ể ấ ề ướ ế ọ ạ ầ in đmậ phía trên )ở
- N u : A(15 mol) + B(20 mol ) :ế
A + B
C (1)
Ban đu : 15 20 0 (mol )ầ
Ph n ng 15 ả ứ
15
15 (mol )
Sau (1) 0 5 15 (mol )
V y, sau ph n ng có : B (5 mol ) ; C (15 mol ) .ậ ả ứ
B, C cùng “T n t i”ồ ạ . ( xong ! )
- N u : A(20 mol) + B(15 mol ) : ế
A + B
C (1)
Ban đu : 20 15 0 (mol )ầ
Ph n ng 15 ả ứ
15
15 (mol )
Sau (1) 5 0 15 (mol )
V y, sau ph n ng (1) có : A (5 mol ) ; C (15 mol ) .ậ ả ứ
Vì : A, C “ không cùng t n t i”ồ ạ Nên , có ti p ph n ng (2)ế ả ứ
A + C
D (2)
Ban đu : 5 15 0 (mol )ầ
Ph n ng 5 ả ứ
5
5 (mol )
Sau (2) 0 10 5 (mol )
V y, sau ậcác ph n ng có : D (5 mol ) ; C (10 mol ) .ả ứ
D, C cùng “T n t i”ồ ạ . ( xong ! )
- N u : A(20 mol) + B(5 mol ) :ế
A + B
C (1)
Ban đu : 20 5 0 (mol )ầ
Ph n ng 5 ả ứ
5
5 (mol )
Sau (1) 15 0 5 (mol )
V y, sau ph n ng (1) có : A (15 mol ) ; C (5 mol ) .ậ ả ứ
Vì : A, C “ không cùng t n t i”ồ ạ Nên , có ti p ph n ng (2)ế ả ứ
A + C
D (2)
Ban đu : 15 5 0 (mol )ầ
Ph n ng 5 ả ứ
5
5 (mol )
Sau (2) 10 0 5 (mol )
V y, sau ậcác ph n ng có : D ( 5 mol ) ; A (10 mol ) .ả ứ
D, A cùng “T n t i”ồ ạ . ( xong ! )
Chú ý : Trên đây, ch xét v i tr ng h p t t c các h s co t l là 1 : 1 . ỉ ớ ườ ợ ấ ả ệ ố ỉ ệ
N u v i h s khác, chúng ta đánh giá s ế ớ ệ ố ự “ d ”ư , “ thiêu ” các ch t băng cach l y s mol chât ây chia cho h s ấ ấ ố ệ ố
r i ồ
so sánh .
VD : 2A + 4B
3C (1)
15 20 ( mol )
15 < 20
nên d B ???? ư
SAI !
Đung
???????????
2) Vân dung cho m t s d ng bai tâp th ng g p : ộ ố ạ ườ ặ
a) Dung d ch NaOH ( ho c KOH, Ca(OH)ị ặ 2 , Ba(OH)2 , ….) tác d ng v i dung d ch mu i Alụ ớ ị ố 3+
( Thí d : AlClụ3, Al(NO3)3, Al2(SO4)3,….) .
b) Dung d ch NaOH ( ho c KOH, Ca(OH)ị ặ 2 , Ba(OH)2 , ….) tác d ng v i dung d ch mu i Znụ ớ ị ố 2+
( Thí d : ZnClụ2, Zn(NO3)2, ZnSO4, ….) .
c) Axit H+ ( nh HCl, Hư2SO4 , HNO3,…) tác d ng v i dung d ch mu i Aluminat ( ụ ớ ị ố
2
AlO−
) hay zincat (
2
2
ZnO −
) ho c h n h p : Aluminat ( ặ ỗ ợ
2
AlO−
) và NaOH ,…..
d) Kim loai Fe tac dung v i dung dich HNO ơ 3 ; hoăc H2SO4 ( đăc, nong ) ; hay nh Fe tac dung v i ư ơ
dung dich AgNO3 , ……
e) Khí CO2 ( ho c SOặ2 ) tác d ng v i dung d ch NaOH ( ho c KOH, ho c Ca(OH)ụ ớ ị ặ ặ 2 , ho c Ba(OH)ặ2 ,
….)
ho c h n h p baz ( nh : NaOH, Ba(OH)ặ ỗ ợ ơ ư 2 ; ho c NaOH và Ca(OH)ặ2 ,….) .
f) Axit H+ ( nh HCl, Hư2SO4 ,…) tác d ng v i dung d ch mu i cacbonat ụ ớ ị ố
2
3
CO −
, sunfit
2
3
SO
M t s ph n ng minh h a :ộ ố ả ứ ọ
a) 3NaOH + AlCl3
Al( H)Ọ3
+ 3NaCl (1)
NaOH + Al( H)Ọ3
NaAlO2 + 2H2O (2)
Theo s đ ơ ồ “ 2015”! thì : A
NaOH ; B
AlCl3 ; C
Al( H)Ọ3 ; D
NaAlO2 .
PT ion : 3
OH−
+
Al( H)Ọ3
(1)
OH−
+ Al( H)Ọ3
2
AlO−
+ 2H2O (2)
b) 2NaOH + ZnSO4
Zn( H)Ọ2
+ Na2SO4 (1)
2NaOH + Zn( H)Ọ2
Na2ZnO2 + 2H2O (2) .
PT ion : 2
OH−
+ Zn2+
Zn( H)Ọ2
(1)
2
OH−
+ Zn( H)Ọ2
2
2
ZnO −
+ 2H2O (2)
c) CO2 + Ca(OH)2
CaCO3
+ H2O (1)
CO2 + CaCO3 + H2O
Ca(HCO3)2 (2)
CO2 + 2NaOH
Na2CO3 + H2O (1’)
CO2 + Na2CO3 + H2O
2NaHCO3 (2’)
PT ion cho (1’) và (2’) :
CO2 + 2
OH−
2
3
CO −
+ H2O (1’)
CO2 +
2
3
CO −
+ H2O
2
3
HCO−
(2’)
d) HCl + NaAlO2 + H2O
Al( H)Ọ3
+ NaCl (1)
HCl + Al( H)Ọ3
( t ghi s n ph m ) (2)ự ả ẩ
PT ion : H+ +
2
AlO−
Al( H)Ọ3
(1)
3H+ + Al( H)Ọ3
+ 3H2O (2)
T i sao ph i s d ng ph ng trình ion ? ạ ả ử ụ ươ
R t đn gi n vì nó “ấ ơ ả thay m t”ặ cho nhi u ph n ng , no cho biêt ban chât cac phan ng. ề ả ứ ư
Vi c tính toán s nhanh h n r t nhi u !ệ ẽ ơ ấ ề
Nêu ban con ch a ư thanh thao viêt ph ng trinh ion ươ ( con ngai viêt) thi chăng co cach nao khac phai tâp luyên .
Môt sô VD :
Bai tâp 1 : Cho 6,72 lit CO2 ( đo đktc ) vao 400 ml dung dich NaOH 1M đc dung dich X . Cô can dung dich X ơ ươ
đc m gam chât răn khan . Gia tri cua m la : ươ
A. 21,2 gam B. 10,6 gam C. 4,4 gam D. 27,4 gam .
Giai :
CO2 + 2
OH−
2
3
CO −
+ H2O (1)
Ban đâu : 0,3 0,4
P/ : ư0,2
0,4
0,2
Sau (1) : 0,1 (hêt) 0,2
CO2 +
2
3
CO −
+ H2O
2
3
HCO−
(2)
Ban đâu : 0,1 0,2
P/ : ư0,1
0,1 0,2
Sau (2) : (hêt) 0,1 (mol) 0,2 (mol)
m = mNa2CO3 + mNaHCO3 = 0,1x 106 + 0,2 x 84 = 27,4 gam ( chon D)
( Hoăc m = mNa+ + mHCO3- + m
2
3
CO −
= 0,4x 23 + 0,2x 61 + 0,1x 60 = 27,4 gam)
Bai tâp 2(ĐH – Khôi B- 2012) : Sục 4,48 lít khí CO2 (đktc) vào 1 lít dung dịch h nỗ h pợ Ba(OH)2 0,12M và
NaOH 0,06M. Sau khi các ph n ng x y ra hoàn toàn thu đả ứ ả ược m gam k t t a. Giá tế ủ rị c a mủ là :
A. 7,88. B. 13,79. C. 23,64. D. 19,70.
Giai :
Tinh sô mol : nCO 2 = 0,2 (mol ) ;
nOH
= 0,3 (mol ) ;
2
nBa
= 0,12( mol ) .
CO2 + 2
OH−
2
3
CO −
+ H2O (1)
Ban đâu : 0,2 0,3
P/ : ư0,15
0,3
0,15
Sau (1) : 0,05 (hêt) 0,15
CO2 +
2
3
CO −
+ H2O
2
3
HCO−
(2)
Ban đâu : 0,05 0,15
P/ : ư0,05
0,05 0,1
Sau (2) : (hêt) 0,1 (mol) 0,1(mol)
Ba2+ +
2
3
CO −
BaCO3
0,12 0,1
0,1
0,1
0,1
Sau : 0,02 hêt 0,1
m
( BaCO3) = 0,1 x 197 = 19,7 gam ( chon D ) .
Lam th xemư !
ĐH khôi A – 2010 : Hâp thu 0,672 lit khi CO 2 (đkct ) vao 1 lit dung dich gôm NaOH 0,025M va Ca(OH) 2 0,0125M, thu
đc x gam kêt tua . Gia tri cua x la : ươ
A. 2,00 B. 0,75 C. 1,25 D. 1,00 .
Bai tâp 3 ( Trich đê thi HK 2, phân NC khôi 10 – ĐH khôi B – 2007 ) :
Cho 6,72 gam Fe vao dung dich ch a 0,3 mol H ư 2SO4 đăc, nong ( gia thiêt SO 2 la san phâm kh duy nhât ). Sau khi ư
cac phan ng xay ra hoan toan, thu đc : ư ươ
A. 0,03 mol Fe2(SO4)3 va 0,06 mol FeSO4B. 0,05 mol Fe2(SO4)3 va 0,02 mol Fe d ư
C. 0,02 mol Fe2(SO4)3 va 0,08 mol FeSO4D. 0,12 mol FeSO4 .
Giai :
nFe = 0,12 mol .
2Fe + 6H2SO4
Fe2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O
Ban đâu 0,12 0,3
P 0,1 ư
0,3
0,05
Sau : 0,02 (hêt) 0,05 .
Vi : Fe tac dung v i Fe ơ 3+ nên :
Fe + Fe2(SO4)3
3FeSO4
0,02 0,05
P 0,02 ư
0,02
0,06
Sau : (hêt) 0,03 (mol) 0,06 (mol) ( Chon A )
Bai tâp 4 ( ĐH khôi A – 2008) : Cho V lit dung dich NaOH 2M vao dung dich ch a 0,1 mol Al ư 2(SO4)3 va 0,1 mol H2SO4
đên khi phan ng hoan toan, thu đc 7,8 gam kêt tua . Gia tri l n nhât cua V đê thu đc l ng kêt tua trên la ư ươ ơ ươ ươ
A. 0,35 B. 0,25 C. 0,45 D. 0,05 .
Phân tich : - Ban đâu kiêm trung hoa axit tr c , sau đo kiêm se phan ng v i muôi Al ươ ư ơ 3+ .
- Co t i 2 gia tri thê tich ( V ơ 1, V2) dung dich kiêm phan ng v i muôi Al ư ơ 3+ cho cung môt l ng kêt tua . ươ
- Thê tich dung dich kiêm l n nhât ( goi la V ơ 2), t c la NaOH tham gia phan ng tao kêt tua , sau đo ... tiêp ư ư
tuc phan ng hoa tan b t kêt tua cho t i môt gia tri nao đo ( thâm chi giam t i “0” tron trinh ) . ư ơ ơ ơ
ViVon : Gia s ban nhay cao qua xa (môn thê duc ) đc 1,4 (m) . Hoi v i môi lân nhay, co bao nhiêu th i điêm ban ư ươ ơ ơ ơ
đô cao 1(m) ?
Đôi v i bai tâp 4 trên, t ng t nh luc ban ơ ơ ươ ư ư r iơ xuông đô cao 1 m ơ – sau khi đa qua đinh
(1,4m) .
Giai :
Đăt: sô mol NaOH = x (mol) ; nAl3+ = 0,2 (mol ) ; nH+ = 0,2 ( mol ) .
OH−
+ H+
H2O (1)
0,2
0,2
3
OH−
+
Al( H)Ọ3
(2)
Tr c (2) y 0,2(mol)ươ
P 0,6 ư
0,2
0,2
Sau (2) ( y -0,6 ) (hêt) 0,2
OH−
+ Al( H)Ọ3
2
AlO−
+ 2H2O (3)
Tr c (3) ( y – ươ 0,6 ) 0,2
P : ( y – ư0,6 )
( y – 0,6 ) ( y – 0,6 )
Vây, sô mol kêt tua sau cung la : n Al( H)3 Ọ = 0,2 – ( y – 0,6 ) =
M
m
=
78
8,7
= 0,1 (mol )
y = 0,7 (mol) .
Vây, sô mol
OH−
la : x = y + 0,2 = 0,9 (mol )
Do đo : V =
=
2
9,0
= 0,45 lit ( chon C ) .