Báo cáo mô hình UML bằng BIRT trong bộ tạo mô hình phần mềm Rational
Linda Damus, Phát triển phần mềm, Systems Documentation, Inc. (SDI)
Tóm tắt: Bộ tạo mô hình phần mềm Rational IBM (IBM® Rational® Software
Modeler) và Bộ phát triển hệ thống Rational IBM (IBM® Rational® Systems
Developer) V7.0.5 (và bản mới hơn) thực hiện tích hợp các mô hình UML
Rational IBM (IBM® Rational® UML) vào bộ công cụ báo cáo và trí tuệ kinh
doanh (BIRT - Business Intelligence and Reporting Tools), một hệ thống báo cáo
dựa trên Eclipse mã nguồn mở có thể mở rộng được. Bạn có thể dùng giao diện đồ
hoạ để thiết kế ra các báo cáo trong bộ biên tập thiết kế báo cáo BIRT. Sau đó bạn
có thể sử dụng các thiết kế báo cáo BIRT để biểu hiện các báo cáo về bất kỳ mô
hình UML Rational nào (ở dạng HTML hoặc dạng PDF).
Trước khi bạn bắt đầu
Hãy tìm hiểu hướng dẫn này mang lại những gì và làm thế nào để sử dụng nó tốt
nhất.
Về tài liệu hướng dẫn này
Bộ tạo mô hình phần mềm Rational IBM (IBM® Rational® Software Modeler) và
Bộ phát triển hệ thống Rational IBM (IBM® Rational® Systems Developer)
V7.0.5 (và bản mới hơn) thực hiện tích hợp các mô hình UML Rational IBM
(IBM® Rational® UML) vào bộ công cụ báo cáo và trí tuệ kinh doanh (BIRT -
Business Intelligence và Reporting Tools), một hệ thống báo cáo dựa trên Eclipse
mã nguồn mở có thể mở rộng được. Bạn có thể dùng giao diện đồ hoạ để thiết kế
ra các báo cáo trong bộ biên tập thiết kế báo cáo BIRT. Sau đó bạn có thể sử dụng
các thiết kế báo cáo BIRT để biểu hiện các báo cáo về bất kỳ mô hình UML
Rational nào (ở dạng HTML hoặc dạng PDF).
Về đầu trang
Mục tiêu
Hướng dẫn này sẽ thể hiện cách thiết kế và chạy một báo cáo đơn giản về một mô
hình nghiệp vụ UML. Mục đích của hướng dẫn này là để dạy những điều cơ bản
của việc làm báo cáo mô hình, và nó sẽ tập trung vào cách trích xuất dữ liệu mô
hình thành một báo cáo BIRT. Nó sẽ không đi sâu vào chi tiết cách sử dụng của
chính BIRT, điều đó sẽ được đề cập chi tiết hơn trong các cuốn sách và nguồn tài
nguyên trên mạng khác.
Về đầu trang
Điều kiện tiên quyết
Bạn cần phải quen biết các vấn đề sau:
• Các khái niệm cơ sở của việc lập mô hình UML
• Bộ tạo mô hình phần mềm Rational
• Ngôn ngữ đường dẫn XML (XPath)
• Đặc tả kỹ thuật của Siêu cấu trúc UML V2.1
Về đầu trang
Yêu cầu về hệ thống
Phần mềm sau đây cần được cài đặt trước khi bạn có thể thực hiện các bài tập
trong hướng dẫn này.
• Microsoft® Windows®
• Bộ phát triển hệ thống Rational hay Bộ tạo mô hình phần mềm Rational
(V7.0.5 và bản mới hơn)
Về đầu trang
Ví dụ về Mô hình kinh doanh ngành ăn uống
Ví dụ này dùng để thể hiện việc làm báo cáo về một mô hình UML đã có áp dụng
lược tả mô hình hóa nghiệp vụ Rational (Rational Business Modeling profile). Mô
hình gồm có một số lượng nhỏ các ca sử dụng (use cases) và tác nhân nghiệp vụ
của một doanh nghiệp kinh doanh ăn uống.
Báo cáo mà bạn tạo ra trong hướng dẫn này sẽ bao gồm các thông tin sau được
trích xuất từ mô hình:
• Tiêu đề của mô hình và tư liệu, giải thích cách hiển thị tư liệu của mô hình
dưới dạng văn bản có định dạng.
• Các sơ đồ ca sử dụng, giải thích cách thêm các sơ đồ UML vào báo cáo
• Các ca sử dụng nghiệp vụ và một số thuộc tính của bản mẫu của chúng, chỉ
ra cách báo cáo về các dữ liệu mô hình theo bản mẫu
• Các tác nhân nghiệp vụ và các ca sử dụng kết hợp với chúng, chỉ ra cách
báo cáo về các dữ liệu mô hình theo từng nhóm
Có sáu bài học trong hướng dẫn này. Bài đầu tiên mô tả chi tiết cách giải nén và
nhập khẩu dự án chứa các mô hình UML sẽ được sử dụng trong các bài học tiếp
theo. Dự án này cũng gồm có một phiên bản chung (generic) của tệp tin thiết kế
báo cáo mà sẽ được tạo ra trong hướng dẫn này, nếu bạn muốn lướt qua các bài
học từ bài 2 đến bài 5, các bài đó mô tả cách xây dựng tệp tin thiết kế báo cáo
BIRT. Bài 6 cho bạn biết cách để biểu hiện báo cáo cuối cùng về mô hình kinh
doanh ngành ăn uống.
Về đầu trang
Báo cáo mô hình bằng BIRT
Các báo cáo BIRT lấy dữ liệu từ các nguồn dữ liệu và các bộ dữ liệu. Một nguồn
dữ liệu chỉ rõ một địa chỉ để lấy dữ liệu làm báo cáo. Trong việc làm báo cáo mô
hình, nguồn dữ liệu là một tập hợp các siêu mô hình, và mỗi nguồn dữ liệu chứa
các biểu thức XPath, sử dụng các cấu trúc siêu mô hình để truy vấn dữ liệu từ một
mô hình cá thể vào lúc thực hiện.
Bộ dữ liệu xác định dữ liệu nào phải lấy, và cách lấy được nó. Đối với một báo
cáo mô hình, mỗi bộ dữ liệu mô tả một bảng trình bày các dữ liệu được trích xuất
từ mô hình này, và nó gồm hai phần:
• Một ánh xạ bảng là một biểu thức XPath, để tìm ra các đối tượng mô hình
cấu tạo nên các hàng của bảng
• Một ánh xạ cột là một tập hợp các biểu thức XPath, để tìm ra các thuộc
tính của các đối tượng mô hình ấy; các thuộc tính này làm nên các cột của
bảng
Ngôn ngữ XPath được sử dụng để biểu thị các truy vấn cho cả các hàng và các cột
của mỗi bộ dữ liệu mô hình UML. Trong Bộ tạo mô hình phần mềm Rational và
Bộ phát triển hệ thống Rational (V7.0.5 và bản mới hơn), trình phân tích cú pháp
sử dụng cho những biểu thức này có khả năng hiểu khung công tác mô hình hóa
Eclipse (Eclipse modeling framework (EMF)-aware). Điều này có nghĩa là bạn có
thể viết ra các biểu thức dẫn hướng trong cấu trúc của mô hình trong bộ nhớ. Ví dụ,
bạn có thể tạo ra một bộ dữ liệu của tất cả những tác nhân UML trong mô hình
bằng cách sử dụng biểu thức “//Actor”, thậm chí khi trong tài liệu XML của mô
hình này không có nút nào là “Actor”.
Kiến trúc sư phần mềm Rational® của IBM® và Bộ phát triển hệ thống Rational
(V7.0.5 và bản mới hơn), đóng góp thêm các hàm XPath mà có thể được sử dụng
trong những biểu thức này để thao tác dữ liệu mô hình, thí dụ như hàm getURI(),
để tìm ra URI của một phần tử mô hình. Một danh sách hoàn chỉnh các hàm có sẵn
trong chủ đề Publishing and generating reports on UML models > Designing
model information reports > Additional XPath functions for EMF and UML
data sets trong hồ sơ tư liệu của sản phẩm. Việc thi hành XPath cũng có thể mở
rộng được cho phía khách thông qua các hàm XPath tuỳ chỉnh bằng cách sử dụng
điểm mở rộng org.eclipse.jet.xpathFunctions.
Mục lục
• Trước khi bạn bắt đầu
• Bài 1: Nhập khẩu dự án UML Mô hình kinh doanh ngành ăn uống
• Bài 2: Tạo tệp tin thiết kế báo cáo BIRT