Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng
ViÖn nghiªn cøu §Þa chÊt vµ Kho¸ng s¶n
-------------------------------------------
B¸o c¸o
Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm ph©n bè, ®iÒu kiÖn thµnh
t¹o cña ®¸ quý vïng Ch©u B×nh - B¶n Ngäc
lµm c¬ së x¸c lËp c¸c diÖn tÝch cã triÓn väng
phôc vô cho t×m kiÕm, th¨m dß ®¸ quý
ë Quú Ch©u - Quú Hîp, tØnh NghÖ An
ThuyÕt minh
,;
6617
27/10/2007
Hµ Néi - 2003
1
Bé Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng
ViÖn nghiªn cøu §Þa chÊt vµ Kho¸ng s¶n
-------------------------------------------
T¸c gi¶: Vâ Xu©n §Þnh, Ph¹m HoÌ, Ph¹m V¨n Hu©n,
Chu V¨n Lam, NguyÔn V¨n Lång, Ph¹m §øc L−¬ng(1),
NguyÔn T©n, Bïi B¸ Th©n, NguyÔn Minh TuÊn(2)
B¸o c¸o
Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm ph©n bè, ®iÒu kiÖn thµnh
t¹o cña ®¸ quý vïng Ch©u B×nh - B¶n Ngäc
lµm c¬ së x¸c lËp c¸c diÖn tÝch cã triÓn väng
phôc vô cho t×m kiÕm, th¨m dß ®¸ quý
ë Quú Ch©u - Quú Hîp, tØnh NghÖ An
ThuyÕt minh
ViÖn tr−ëng Chñ biªn
TS. NguyÔn Xu©n KhiÓn TS. Ph¹m HoÌ
,;
Hµ Néi - 2003
(1) Héi §Þa chÊt ViÖt Nam; (2) Tæng C«ng ty §¸ quý vµ Vµng ViÖt Nam
2
Môc lôc
Trang
- QuyÕt ®Þnh phª duyÖt b¸o c¸o.............................................................................. 5
- QuyÕt ®Þnh cña ViÖn tr−ëng ViÖn Nghiªn cøu §Þa chÊt vµ Kho¸ng s¶n vÒ viÖc
thµnh lËp Héi ®ång xÐt duyÖt b¸o c¸o ................................................................. 6
- Biªn b¶n Héi nghÞ xÐt duyÖt b¸o c¸o ................................................................... 9
- B¶n thÈm ®Þnh c¸o c¸o....................................................................................... 11
- C¸c nhËn xÐt b¸o c¸o ......................................................................................... 15
- QuyÕt ®Þnh phª duyÖt ®Ò ¸n ............................................................................... 28
- QuyÕt ®Þnh giao chñ nhiÖm ®Ò ¸n ...................................................................... 29
- §¨ng ký Nhµ n−íc ho¹t ®éng ®iÒu tra c¬ b¶n ®Þa chÊt ...................................... 30
Më ®Çu ................................................................................................................ 32
Ch−¬ng I. §Æc ®iÓm ®Þa lý tù nhiªn, kinh tÕ nh©n v¨n, lÞch sö nghiªn cøu
vµ c¸c ph−¬ng ph¸p ®· tiÕn hµnh ................................................... 35
I.1. §Æc ®iÓm ®Þa lý tù nhiªn, kinh tÕ - nh©n v¨n.............................. 35
I.2. LÞch sö nghiªn cøu...................................................................... 39
I.3. C¸c ph−¬ng ph¸p ®· tiÕn hµnh.................................................... 41
Ch−¬ng II. §Þa chÊt vïng nghiªn cøu ............................................................. 45
II.1. §Þa tÇng ............................................................................................... 45
II.2. Magma x©m nhËp ............................................................................... 50
II.3. CÊu tróc - kiÕn t¹o ............................................................................... 82
II.4. §Æc ®iÓm biÕn chÊt ............................................................................. 83
II.4.1. BiÕn chÊt khu vùc .................................................................... 83
II. 4.2. C¸c thµnh t¹o biÕn chÊt trao ®æi (metasomatit)....................... 84
II.5. §Þa m¹o - t©n kiÕn t¹o ....................................................................... 106
Ch−¬ng III. §Æc ®iÓm ph©n bè ®¸ quý .......................................................... 109
III.1. Vµi nÐt vÒ kho¸ng vËt vµ chÊt l−îng ®¸ quý..................................... 109
III.2. §¸ quý ph©n bè trong ®¸ gèc ........................................................... 110
III.2.1. §¸ quý trong felspatit .......................................................... 110
III.2.2. §¸ quý ph©n bè trong ®¸ hoa ............................................... 127
III.3. §¸ quý ph©n bè trong sa kho¸ng ..................................................... 139
III.3.1. §¸ quý ph©n bè trong tµn tÝch, s−ên tÝch (eluvi - deluvi
kh«ng ph©n chia) .............................................................................. 139
III.3.2. §¸ quý ph©n bè trong sa kho¸ng aluvi ................................ 150
3
Ch−¬ng IV. §iÒu kiÖn thµnh t¹o ®¸ quý ....................................................... 157
IV.1. M«i tr−êng ®Þa chÊt ......................................................................... 157
IV.2. Thµnh phÇn ho¸ häc cña ruby, saphir vµ ®Æc ®iÓm bao thÓ trong
corindon (ruby, saphir) ..................................................................... 160
IV.2.1. Thµnh phÇn ho¸ häc cña ruby, saphir................................... 160
IV.2.2. §Æc ®iÓm bao thÓ.................................................................. 161
IV.3. §iÒu kiÖn ho¸ lý thµnh t¹o ruby, saphir ........................................... 165
IV.3.1. NhiÖt ®é thµnh t¹o ............................................................... 165
IV.3.2. §é s©u thµnh t¹o .................................................................. 166
IV.3.3. Tuæi thµnh t¹o ...................................................................... 167
Ch−¬ng V. Quy luËt ph©n bè vµ dù b¸o nh÷ng diÖn tÝch cã triÓn väng ®¸
quý ë Quú Ch©u - Quú Hîp, NghÖ An........................................ 168
V.1. Nguyªn t¾c thµnh lËp b¶n ®å quy luËt ph©n bè vµ dù b¸o nh÷ng diÖn
tÝch cã triÓn väng ®¸ quý vïng Quú Ch©u - Quú Hîp, NghÖ An, tû
lÖ 1:50.000 ....................................................................................... 168
V.2. Nh÷ng tiÒn ®Ò vµ dÊu hiÖu t×m kiÕm ®¸ quý...................................... 169
V.2.1. Nhãm tiÒn ®Ò khu vùc (khèng chÕ sinh kho¸ng ®¸ quý) ....... 169
V.2.2. Nhãm tiÒn ®Ò vµ dÊu hiÖu ®Þa ph−¬ng (khèng chÕ sù tËp trung
®¸ quý) .............................................................................................. 170
V.3. Dù b¸o nh÷ng diÖn tÝch cã triÓn väng ®¸ quý vµ h−íng nghiªn cøu
tiÕp theo ............................................................................................ 172
V.3.1. Ph−¬ng ph¸p dù b¸o .............................................................. 172
V.3.2. KÕt qu¶ dù b¸o ...................................................................... 173
KÕt luËn ................................................................................................... 177
- Tµi liÖu tham kh¶o................................................................................... 180
- Danh môc b¶n vÏ kÌm theo b¸o c¸o........................................................ 182
- Danh môc phô lôc kÌm theo b¸o c¸o ...................................................... 183
- Danh môc tµi liÖu nguyªn thuû giao nép kho l−u tr÷ t¹i ViÖn Nghiªn cøu
§Þa chÊt vµ Kho¸ng s¶n........................................................................... 184
4
Më ®Çu
Vïng má ®¸ qóy Quú Ch©u - Quú Hîp, NghÖ An ®−îc biÕt ®Õn tõ n¨m 1996,
®Õn nay ®· cã nhiÒu c«ng ty khai th¸c kho¸ng s¶n cña Nhµ n−íc, c¸c c«ng ty liªn
doanh víi n−íc ngoµi vµ c¸c nhµ khoa häc nghiªn cøu, th¨m dß vµ khai th¸c ®¸ quý.
HÇu hÕt c¸c t¸c gi¶ cña c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u ®Òu ®¸nh gi¸ tiÒm
n¨ng ®¸ quý ë ®íi n©ng Bï Kh¹ng lµ rÊt lín, cã gi¸ trÞ th−¬ng phÈm cao, cã nhiÒu
kh¶ n¨ng s¸nh víi c¸c má ®¸ qóy ë Myanma vµ Th¸i Lan.
Mét vÊn ®Ò ®Æt ra lµ nguån ®¸ quý nguyªn sinh thuéc lo¹i h×nh nµo? §©u lµ
nguån cung cÊp chÝnh cho nguån ®¸ quý ngo¹i sinh cã gi¸ trÞ kinh tÕ, chóng tËp
trung ë ®©u vµ trªn diÖn tÝch nµo cã triÓn väng h¬n c¶?
§Ó ®¸p øng phÇn nµo yªu cÇu nãi trªn, theo ®Ò nghÞ cña «ng Tæng gi¸m ®èc
Tæng C«ng ty §¸ quý vµ Vµng ViÖt Nam (C«ng v¨n sè 144/2001/TTKCN ngµy
2/5/2001), Bé tr−ëng Bé C«ng nghiÖp giao cho ViÖn Nghiªn cøu §Þa chÊt vµ
Kho¸ng s¶n phèi hîp cïng Tæng C«ng ty §¸ quý vµ Vµng ViÖt Nam lËp ®Ò ¸n
“Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm ph©n bè, ®iÒu kiÖn thµnh t¹o cña ®¸ quý vïng Ch©u B×nh -
B¶n Ngäc lµm c¬ së x¸c lËp c¸c diÖn tÝch cã triÓn väng phôc vô cho t×m kiÕm, th¨m
dß ®¸ quý ë Quú Ch©u - Quú Hîp, tØnh NghÖ An” (Sè 1277/Q§ - CNCL ngµy
12/6/2001).
Môc tiªu nhiÖm vô:
- Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm ph©n bè, ®iÒu kiÖn thµnh t¹o cña ®¸ quý (ruby, saphir)
- X¸c lËp c¸c tiÒn ®Ò vµ dÊu hiÖu t×m kiÕm ®¸ quý.
- X¸c lËp diÖn tÝch cã triÓn väng ®¸ quý trong khu vùc ®Ó t×m kiÕm th¨m dß
tiÕp theo.
DiÖn tÝch nghiªn cøu lµ 300km2, trong ®ã vïng Ch©u B×nh (Quú Ch©u) lµ
167km2, vïng B¶n Ngäc (Quú Hîp) lµ 133km2. Thêi gian tr×nh duyÖt §Ò ¸n th¸ng
7/2001 vµ thi c«ng §Ò ¸n 18 th¸ng.
ViÖn Nghiªn cøu §Þa chÊt vµ Kho¸ng s¶n ®· giao cho Trung t©m C«ng nghÖ,
DÞch vô vµ T− vÊn §Þa chÊt - Kho¸ng s¶n chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh quyÕt ®Þnh nµy
(sè 65 Q§ / TC ngµy 13/6/2001).