Tp chí Khoa hc và Phát trin 2010: Tp 8, s 4: 693 - 697 TRƯỜNG ĐẠI HC NÔNG NGHIP HÀ NI
THμNH PHÇN HãA HäC, THμNH PHÇN Vμ HμM L¦îNG A XÝT AMIN
CñA LßNG TR¾NG TRøNG Gμ
Chemical Composition and Amino Acid Content of
Chicken Egg White
H Ngc Trà My*, Nguyn Anh Tun, Nguyn Xuân Duy
Khoa Chế biến, Trường Đại hc Nha Trang, Tp. Nha Trang, Khánh Hòa
*Địa ch email tác gi liên h: duy.ntu.edu@gmail.com
TÓM TT
Lòng trng trng có giá tr dinh dưỡng cao và có nhiu ng dng trong công nghip thc phm.
Mc đích ca nghiên cu này là xác định thành phn hóa hc ca lòng trng trng gà. Kết qu ch ra
rng lòng trng trng gà cha hàm m rt cao (88,10%), tro (0,34%), protein (9,78%) và gluxít (0,60%).
Protein ca lòng trng trng gà thuc dng hoàn ho vì cha đầy đủ các axít amin thiết yếu vi t l
khá cao (43%). Kết qu nghiên cu này cung cp thêm thông tin quan trng v giá tr dinh dưỡng ca
lòng trng trng gà, đồng thi góp phn m rng lĩnh vc ng dng ca nó.
T khóa: Axít amin, lòng trng trng, thành phn hóa hc, trng gà.
SUMMARY
Egg white has a high nutritional value and has serveral applications in food industry. The
objective of this research is to determine the chemical composition of chicken egg white (CEW).
Results showed that CEW had high moisture content of 88.10%, ash of 0.34%, protein at 9.78%, and
carbohydrate 0.60%. Protein from CEW was a perfect protein type due to the presence of fully
essential amino acids of a very high ratio of 43%. The result provides important information on the
nutritional value of chicken egg white as well as its many applications.
Key words: Amino acid, chemical compostiton, chicken egg, egg white.
1. §ÆT VÊN §Ò
Trong c¸c lo¹i thùc phÈm, trøng lμ lo¹i
thùc phÈm cã gi¸ trÞ dinh dìng cao (chØ sau
s÷a t¬i) vμ cã nhiÒu ®Æc tÝnh c«ng nghÖ quý
gi¸ (kh¶ n¨ng t¹o ®«ng, t¹o nhò, gi÷ bät, t¹o
®é xèp,). V× vËy, tõ l©u trøng mμ ®¹i diÖn
lμ bét lßng tr¾ng trøng ®· trë thμnh mét phô
gia phæ biÕn cho ngμnh c«ng nghiÖp thùc
phÈm (Tr¬ng Hång Linh vμ cs., 2006). Víi
vai trß lμ mét phô gia thùc phÈm, bét lßng
tr¾ng trøng ®îc øng dông nhiÒu trong c«ng
nghiÖp s¶n xuÊt c¸c lo¹i kÑo mÒm, b¸nh cao
cÊp, trong c¸c s¶n phÈm h¶i s¶n (vÝ dô: c«ng
nghÖ surimi vμ s¶n phÈm gèc surimi)... lμ
nhê kh¶ n¨ng lμm ®«ng tô, t¹o nhò, chèng
kÕt tinh, t¨ng kh¶ n¨ng kÕt dÝnh, t¨ng ®é në,
®é ®μn håi,… (M¹c ThÞ Hμ Thanh vμ cs.,
2006). Siegel vμ cs. (1979) ®· chøng minh
lßng tr¾ng trøng lμ mét chÊt liªn kÕt tèt ®èi
víi c¸c lo¹i protein thÞt. Protein mμ chñ yÕu
lμ ovalbumin tõ lßng tr¾ng trøng cã tÝnh
chÊt t¹o gel, t¹o bät vμ kh¶ n¨ng t¹o nhò
cïng víi ®ã lμ chÊt lîng dinh dìng cao.
ChÝnh v× vËy lßng tr¾ng trøng trë thμnh mét
thμnh phÇn phô liÖu phæ biÕn sö dông trong
c«ng nghiÖp thùc phÈm (Iesel Van der
Plancken vμ cs., 2006).
693
Thành phn hóa hc, thành phn và hàm lượng a xít amin ca lòng trng trng gà
Nhu cÇu sö dông bét lßng tr¾ng trøng
trong c«ng nghiÖp thùc phÈm cã xu híng
t¨ng. Ngμnh nu«i gia cÇm còng ®ang trªn ®μ
ph¸t triÓn m¹nh, t¹o ra nguån cung cÊp
trøng nguyªn liÖu lßng tr¾ng trøng dåi dμo.
H¬n thÕ n÷a, trong mét sè lÜnh vùc chÕ biÕn
thùc phÈm (s¶n xuÊt b¸nh m× nh©n hét gμ,
c«ng nghÖ lμm b¸nh ga t«), lßng tr¾ng trøng
®îc xem nh lμ phÇn nguyªn liÖu cßn l¹i. V×
vËy, viÖc tËn dông nguån nguyªn liÖu nμy ®Ó
s¶n xuÊt ra s¶n phÈm cã Ých sÏ gióp gia t¨ng
gi¸ trÞ cho nguyªn liÖu trøng ®ång thêi gi¶m
nguy c¬ th¶i bá, g©y « nhiÔm m«i trêng.
MÆc dï lßng tr¾ng trøng gμ cã nhiÒu tiÒm
n¨ng øng dông trong c«ng nghiÖp thùc phÈm
còng nh mét sè lÜnh vùc kh¸c, nhng
liÖu vÒ thμnh phÇn hãa häc cña lßng tr¾ng
trøng gμ vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ. Do vËy,
nghiªn cøu nμy ®îc thùc hiÖn nh»m x¸c
®Þnh thμnh phÇn hãa häc cña lßng tr¾ng
trøng gμ. D÷ liÖu thμnh phÇn hãa häc nμy
sÏ gióp hiÓu râ h¬n vÒ gi¸ trÞ dinh dìng cña
lßng tr¾ng trøng gμ còng nh më réng tiÒm
n¨ng øng dông cña nã.
2. VËT LIÖU Vμ PH¦¥NG PH¸P
NGHI£N CøU
2.1. ChuÈn bÞ mÉu ®Ó ph©n tÝch thμnh
phÇn hãa häc vμ axÝt amin
Trøng gμ sö dông trong nghiªn cøu nμy
lμ trøng gμ nu«i c«ng nghiÖp, ®îc mua t¹i
chî VÜnh H¶i (Tp. Nha Trang, tØnh Kh¸nh
Hßa) th¸ng 3/2010 tõ nguån cung cÊp trøng
cña mét trang tr¹i nu«i gμ. §Ó chuÈn bÞ mÉu
cho ph©n tÝch thμnh phÇn hãa häc vμ axÝt
amin, 20 trøng gμ ®îc chia lμm hai nhãm,
mçi nhãm 10 trøng. Mçi trøng ®îc xö lý ®Ó
t¸ch riªng phÇn vá, phÇn lßng ®á vμ lßng
tr¾ng. Sau ®ã, phÇn lßng tr¾ng ®îc thu gom
l¹i riªng cho mçi nhãm vμ tiÕn hμnh ®ång
nhÊt mÉu trong 5 phót sö dông m¸y ®ång
hãa (Hemogenizer LK-21, Yamoto, Japan).
C¸c mÉu lßng tr¾ng trøng sau khi ®îc ®ång
nhÊt th× ®em ®i ph©n tÝch c¸c chØ tiªu hãa
häc vμ axÝt amin.
2.2. X¸c ®Þnh thμnh phÇn khèi lîng
Trøng gμ ®îc xö lý ®Ó t¸ch riªng phÇn
vá, lßng ®á vμ lßng tr¾ng. Sau ®ã, khèi lîng
mçi phÇn ®îc x¸c ®Þnh riªng, sö dông c©n
ph©n tÝch (AY-210, Shimadzu, Japan) víi ®é
chÝnh x¸c 10-4g. Thμnh phÇn khèi lîng cña
mçi phÇn ®îc tÝnh to¸n nh lμ tû lÖ phÇn
khèi lîng cña mçi phÇn so víi träng lîng
toμn bé trøng theo c«ng thøc:
i
m
TPKL 100
M
(%) (1)
Trong ®ã:
TPKL: Thμnh phÇn khèi lîng (%)
mi: Khèi lîng thμnh phÇn thø i cña
trøng
M: Khèi lîng toμn bé cña trøng
2.3. X¸c ®Þnh thμnh phÇn hãa häc
Hμm lîng Èm ®îc x¸c ®Þnh theo
ph¬ng ph¸p cña AOAC 950.46 (1995), hμm
lîng tro theo ph¬ng ph¸p cña AOAC 923.03
(1995). Hμm lîng protein ®îc x¸c ®Þnh theo
TCVN 4321-1(2007) sö dông hÖ thèng cÊt
NH3 b¸n tù ®éng Kjeldhal (Vapodest 45,
Gerharlt, Germany). Hμm lîng gluxit ®îc
x¸c ®Þnh theo ph¬ng ph¸p cña Dubois (1956)
sö dông m¸y quang phæ (Spectrophotometry
DR 4000, Hatch, USA). §é hÊp thu quang häc
®o ë bíc sãng 485 nm.
2.4. X¸c ®Þnh thμnh phÇn axÝt amin
Ph©n tÝch thμnh phÇn axÝt amin ®îc
thùc hiÖn t¹i ViÖn C«ng nghÖ sinh häc vμ
M«i trêng, Trêng §¹i häc Nha Trang. MÉu
ph©n tÝch thμnh phÇn axÝt amin ®îc thñy
ph©n trong dung dÞch HCl 6N ë 110oC trong
22 giê. C¸c axÝt amin ®îc ph©n tÝch sö dông
s¾c ký khÝ ghÐp phæ GC/MS cña h·ng
Agilent (model 6890A plus, USA), sö dông
cét ZB-AAA (10 m × 0,25 mm, Phenomenex,
USA). Ch¬ng tr×nh nhiÖt ®é cμi ®Æt nh
sau: 100oC gi÷ trong 1 phót, sau ®ã t¨ng
®¼ng nhiÖt 15oC/phót ®Õn 260oC gi÷ trong 1
phót. KhÝ mang ®îc sö dông lμ nit¬. Ph©n
tÝch trªn ®îc thùc hiÖn trong ba lÇn lÆp l¹i,
kÕt qu¶ b¸o c¸o lμ gi¸ trÞ trung b×nh ± ®é
lÖch chuÈn.
694
H Ngc Trà My, Nguyn Anh Tun, Nguyn Xuân Duy
2.5. Xö lý sè liÖu
Sè liÖu ®îc xö lý b»ng phÇn mÒm thèng
kª Statistica 9.0 (Stasoft, Tulsa, Ok, USA).
KÕt qu¶ b¸o c¸o lμ gi¸ trÞ trung b×nh ± ®é
lÖch chuÈn.
3. KÕT QU¶ NGHI£N CøU Vμ TH¶O
LUËN
3.1. Thμnh phÇn khèi lîng
Thμnh phÇn khèi lîng cña trøng gμ
(B¶ng 1) bao gåm: lßng tr¾ng chiÕm tû lÖ cao
nhÊt, gÇn 2/3 (60,51%) khèi lîng toμn bé
trøng, tiÕp theo lμ lßng ®á (27,75%) vμ cuèi
cïng lμ vá chiÕm 13,22%. KÕt qu¶ ph©n tÝch
thμnh phÇn khèi lîng cña trøng gμ còng
n»m trong c¸c kho¶ng giíi h¹n gi¸ trÞ ®îc
c«ng bè bëi Roca vμ cs. (1984) khi nghiªn cøu
vÒ cÊu tróc vμ thμnh phÇn cña 14 lo¹i trøng
chim kh¸c nhau theo loμi. Trong ®ã, lßng
tr¾ng trøng dao ®éng tõ 47,1 - 65,0%; lßng
®á tõ 21,1 - 38,6% vμ thμnh phÇn vá lμ 6,1 -
15,3%.
3.2. Thμnh phÇn hãa häc
B¶ng 2 liÖt kª thμnh phÇn hãa häc cña
lßng tr¾ng trøng gμ. Lßng tr¾ng trøng cã tû
lÖ níc rÊt cao (88,10%), c¸c thμnh phÇn cßn
l¹i bao gåm tro, protein vμ gluxit chiÕm tû
lÇn lît lμ 0,34%; 9,78% vμ 0,60%. Hμm
lîng níc kh¸ cao lμ kÕt qu¶ ®iÓn h×nh ®èi
víi lßng tr¾ng trøng t¬i. KÕt qu¶ nghiªn
cøu nμy kh¸ gÇn víi kÕt qu¶ cña mét sè t¸c
gi· ®· c«ng bè. M¹c ThÞ Hμ Thanh vμ cs.
(2006) khi nghiªn cøu sÊy lßng tr¾ng trøng
®μ ®iÓu còng cho biÕt hμm lîng Èm cña lßng
tr¾ng trøng t¬i kho¶ng 87,6%. Theo c¬ së
d÷ liÖu cña USDA (Release 22, 2009) c«ng bè
th× hμm lîng Èm cña lßng tr¾ng trøng gμ
t¬i lμ 87,6%. Hμm lîng níc cao cña lßng
tr¾ng trøng lμ mét trë ng¹i lín cho c«ng
nghÖ lμm kh« ®Ó s¶n xuÊt bét lßng tr¾ng
trøng. Còng theo USDA, hμm lîng tro,
protein vμ gluxÝt cña lßng tr¾ng trøng gμ
t¬i lÇn lît lμ 0,63%; 10,9% vμ 0,73%. Sù
kh¸c nhau cña hμm lîng ba thμnh phÇn
nμy cã lÏ lμ do sù kh¸c nhau vÒ lo¹i trøng gμ
còng nh nguån gèc cña trøng. Trong nghiªn
cøu nμy, hμm lîng chÊt bÐo kh«ng ®îc x¸c
®Þnh v× theo Ayadi vμ cs. (2008) th× hμm lîng
chÊt bÐo trong lßng tr¾ng t¬i hay bét lßng
tr¾ng trøng ®îc ph¸t hiÖn díi d¹ng vÕt.
Mét ®iÒu cÇn quan t©m ®èi víi c¸c nhμ
c«ng nghÖ còng nh c¸c nhμ s¶n xuÊt bét
lßng tr¾ng trøng ®ã lμ hμm lîng ®êng cã
trong nguyªn liÖu lßng tr¾ng trøng. MÆc dï,
hμm lîng gluxÝt chiÕm tû lÖ thÊp (0,60%)
nhng cã thÓ g©y khã kh¨n cho c«ng nghÖ
s¶n xuÊt bét lßng tr¾ng trøng. Theo c¬ së d÷
liÖu cña USDA (Release 22, 2009), lßng
tr¾ng trøng t¬i cã chøa c¸c lo¹i ®êng nh:
sucrose, glucose, fructose, lactose, maltose
vμ galactose. §Æc biÖt lμ ®êng glucose
chiÕm gÇn 50% tæng c¸c lo¹i ®êng trªn. Sù
cã mÆt cña ®êng khö cïng víi c¸c axÝt amin
cã s½n trong nguyªn liÖu sÏ t¹o ®iÒu kiÖn
thuËn lîi cho c¸c ph¶n øng sÉm mμu (ph¶n
øng Maillard) x¶y ra. V× vËy, trong c«ng
nghÖ s¶n xuÊt bét lßng tr¾ng trøng cÇn lo¹i
bá c¸c thμnh phÇn ®êng khö tríc khi thùc
hiÖn c¸c c«ng ®o¹n lμm kh«.
B¶ng 1. Thμnh phÇn khèi lîng cña trøng gμ (n = 25)
Thành phn T l (%)
V 13,22 ± 1,12
Lòng đỏ 27,75 ± 3,48
Lòng trng 60,51 ± 2,17
695
Thành phn hóa hc, thành phn và hàm lượng a xít amin ca lòng trng trng gà
B¶ng 2. Thμnh phÇn hãa häc cña lßng tr¾ng trøng gμ (n = 3)
Thành phn Hàm lượng (%) Hàm lượng (g/100 g cht khô)
Nước 88,10 ± 0,04 740,34 ± 3,00
Tro 0,34 ± 0,01 2,86 ± 0,13
Protein 9,78 ± 0,20 82,18 ± 1,37
Gluxít 0,60 ± 0,02 5,00 ± 0,20
B¶ng 3. Thμnh phÇn axÝt amin cña lßng tr¾ng trøng gμ (n = 3) so víi mét sè kÕt qu¶ kh¸c
Thành phn (g/100 g khi lượng tươi)
Axít amin
Kết qu phân tích USDA (Release 22, 2009)
Alanine (ALA) 0,54 ± 0,04 0,70
Glycine (GLY) 0,31 ± 0,01 0,41
Valine* (VAL) 0,62 ± 0,01 0,81
Leucine* (LEU) 0,80 ± 0,03 1,02
Isoleucine* (ILE) 0,51 ± 0,01 0,66
Threonine* (THR) 0,42 ± 0,01 0,45
Serine (SER) 0,66 ± 0,04 0,80
Proline (PRO) 0,33 ± 0,01 0,44
Asparagine (ASP) 0,96 ± 0,01 1,22
Methionine Sulfoxide* (MET) 0,36 ± 0,01 0,40
Cysteine (CYS) 0,25 ± 0,01 0,29
Glutamine (GLU) 1,08 ± 0,05 1,55
Phenylalanine* (PHE) 0,50 ± 0,02 0,69
Lysine* (LYS) 0,60 ± 0,01 0,81
Histidine* (HIS) 0,18 ± 0,01 0,29
Tyrosin (TYR) 0,37 ± 0,02 0,46
Arginine (ARG) 0,59 ± 0,02 0,65
Tryptophan - 0,13
TAA (total amino acid) 9,02 ± 0,05 11,75
TEAA (total essential amino acid) 3,91 ± 0,05 5,12
TNEAA (total unessential amino acid) 5,11 ± 0,00 6,64
TEAA/TAA 0,43 ± 0,00 0,44
TNEAA/TAA 0,57 ± 0,00 0,57
(*): axít amin thiết yếu; TAA: tng axít amin; TEAA: tng axít amin thiết yếu; TNEAA: tng axít anmin không thiết yếu; USDA: B
Nông nghip Hoa K.
3.3. Thμnh phÇn axÝt amin
Thμnh phÇn axÝt amin cña lßng tr¾ng
trøng (B¶ng 3) bao gåm: 3 axÝt amin chiÕm
sè lîng nhiÒu nhÊt lÇn lît lμ glutamine
(1,08 g/100 g), asparagine (0,96 g/100 g) vμ
leucine (0,80 g/100 g)
Lßng tr¾ng trøng chøa ®Çy ®ñ 8 axÝt
amin thiÕt yÕu (VAL, LEU, ILE, THR, MET,
PHE, LYS, HIS) víi tæng hμm lîng lμ 9,02
g/100 g khèi lîng ít, chiÕm 43% tæng axÝt
amin ®îc nhËn diÖn. §©y lμ mét tû lÖ cao
h¬n nhiÒu so víi khuyÕn c¸o cña FAO/WHO
(1973) ®èi víi nguån protein hoμn h¶o (36%).
696
H Ngc Trà My, Nguyn Anh Tun, Nguyn Xuân Duy
§iÒu nμy cho thÊy, protein trong lßng tr¾ng
trøng thuéc lo¹i protein hoμn h¶o. KÕt qu
nμy cho thÊy, lßng tr¾ng trøng lμ mét nguån
cung cÊp protein tèt cho nhu cÇu dinh dìng
cña con ngêi.
So s¸nh kÕt qu¶ cña nghiªn cøu nμy víi
kÕt qu¶ c«ng bè bëi USDA (Release 22, 2009)
cho thÊy, cã mét sù kh¸c nhau vÒ hμm lîng
c¸c axÝt amin trong lßng tr¾ng trøng t¬i.
Nh×n chung, hμm lîng c¸c axÝt amin ®îc
x¸c ®Þnh trong mÉu nghiªn cøu nμy thÊp h¬n
kÕt qu¶ c«ng bè cña USDA. Sù kh¸c nhau
nμy cã thÓ lμ do sù kh¸c nhau vÒ chñng lo¹i
còng nh nguån gèc xuÊt xø cña trøng ®îc
sö dông trong nghiªn cøu. Tuy nhiªn, gi÷a
c¸c kÕt qu¶ nμy cã mét sè ®iÓm t¬ng ®ång
nh d÷ liÖu cña USDA (Release 22, 2009)
cho thÊy 3 axÝt amin chiÕm hμm lîng nhiÒu
nhÊt còng lμ glutamine, asparagine vμ
leucine. Tuy hμm lîng c¸c axÝt amin lμ
kh¸c nhau gi÷a hai kÕt qu¶ nghiªn cøu,
nhng tû lÖ TEAA/TAA lμ kh¸ gièng nhau ë
møc 43% (nghiªn cøu nμy) vμ 44% theo
USDA (Release 22, 2009).
4. KÕT LUËN
Hμm lîng Èm, tro, protein vμ gluxÝt
trong lßng tr¾ng trøng gμ 9,78%, 0,34% vμ
0,60%. Protein trong lßng tr¾ng trøng gμ
chøa ®Çy ®ñ c¸c axÝt amin thiÕt yÕu víi hμm
lîng cao (43%). KÕt qu¶ nghiªn cøu nμy sÏ
t¹o tiÒn ®Ò cho nh÷ng nghiªn cøu s©u h¬n vÒ
lßng tr¾ng trøng gμ.
Lêi c¶m ¬n
Nghiªn cøu nμy ®îc hç trî mét phÇn
tμi chÝnh tõ Dù ¸n Surimi (Ph¸t triÓn s¶n
phÈm gi¸ trÞ gia t¨ng tõ c¸ níc ngät).
TμI LIÖU THAM KH¶O
FAO/WHO, WHO Tech. Rep. Ser. No. 522,
118 (1973).
Helrich K, editor 1990. Official Methods of
Analysis of the Association of Official
Analytical Chemists. 5th ed. Arlington,
Va.: AOAC Inc.
Iesel Van der Plancken, Anm Van Loey, and
Mare E. Hendrickx (2006). Effect of heat-
treatment on the physico-chemical
properties of egg white proteins: A kinetic
study. Journal of Food Engineering 75,
pp. 316-326.
M. Dubois, K.A. Gilles, J.K. Hamilton, P.A.
Rebers, and F. Smith (1956). Colorimetric
method for determination of sugars and
related substances. Anal. Chem. 28:350 -
356.
M¹c ThÞ Hμ Thanh, NguyÔn Ngäc Dòng,
Tr¬ng Hång Linh vμ Lª ThÞ Liªn Thanh
(2006). Nghiªn cøu sÊy lßng tr¾ng trøng
®μ ®iÓu b»ng bøc x¹ hång ngo¹i. T¹p chÝ
N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n, kú
2, trang 38-39.
M.A. Ayadi, M. Khemakhem, H. Belgith, and
H. Attia (2008). Effect of Moderate Spray
Drying Conditions on Functionality of
Dried Egg White and Whole Egg. Journal
of Food Science, Vol., 73 (6): E 281-286.
P. Roca, F. Sasinz, M. Gonz¸lez, and M.
Alemany (1984). Structure and Composition
of the eggs from several avian species.
Comp. Biochem. Physiol., Vol. 77A (2), pp.
307 - 310.
D. G. Siegel, K. E, Church, and G. R.Schmidt
(1979). Gel structure of non-meat proteins
as related to their ability to bind meat
pieces. Journal of Food Science, 44, pp.
1276-1284.
Tr¬ng Hång Linh, M¹c ThÞ Hμ Thanh, Lª
ThÞ Liªn Thanh vμ NguyÔn Ngäc Dòng
(2006). Ph©n lËp vi khuÈn sinh tæng hîp
enzim lipotitic vμ x¸c ®Þnh ho¹t lùc enzim
lipotitic trong lßng tr¾ng trøng t¬i vμ bét
trøng. T¹p chÝ N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn
n«ng th«n, kú 2, trang 69 - 71.
USDA National Nutrient Database for
Standard Reference, Release 22 (2009),
http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/cgi
-bin/list_nut_edit.pl. Cited 4/5/2010.
697