ht t p://m eg abook .vn 1
BÍ Q UYẾT 6: ®Þnh l uËt bo to µn k h è i l¦î ng
I. c¬ së l ý t huyÕ t .
N éi dung: “Tæng khèi lîng c¸c chÊt tham g ia phn øng b »ng khèi lîng sn phÈ m”.
VÝ dô t rong phn øng A + B C + D . T a c ã: m
A + m
B = mC + mD
1. HÖ qu¶ 1: Gäi m
T lµ tæng khè i l- îng c¸c ch Êt t r- íc phn øng
Gäi m
S lµ tæng khè i l- îng c¸c ch Êt sau phn øng
Dï cho phn øng xy ra v õa ®ñ hay cã chÊt d- , hiÖu suÊt phn øng nhá h¬n 100% th× v Én
lu«n cã: m S = m
T
2. HÖ qu 2: K h i ca ti on k im l o¹ i kÕ t hîp v íi an ion ph i k i m ®Ó t ¹o ra c¸c hîp chÊ t (nh- ox it ,
hi®r oxi t, muè i… ) t h× ta lu« n cã : m h îp chÊ t = m kim lo¹i + m an ion
3. HÖ qu3 : K hi cat ion kim loai kÕ t hîp v íi anion t¹ o ra hîp chÊt mí i, sù chªnh lÖch kh«I l- îng
gi÷a 2 hîp chÊ t b»ng sù chªnh lÖch v Ò khèi l- îng gi÷a c¸ c cat ion.
4. HÖ qu 4: Tæng khè i l- îng cña mé t nguyªn tè t r- íc phn øng b »ng tæng khè i l- îng cñ a
nguyªn tè ®ã sau phn øng.
5. T rong phn øng khö oxÝt kim lo¹i = C O, H
2, A l… th×:
+ ChÊ t khö lÊ y ox i cñ a ox Ý t t ¹o ra CO2, H 2O , A l
2O 3. B iÕ t sè mol CO , H2 ,A l tha m g ia ph n
øng ho Æc sè mo l CO2, H 2O , A l 2O 3. Bi Õt sè m ol CO , H2, A l tha m g ia ph n ø ng h oÆc sè m ol CO
2 ,
H 2O , A l
2O 3 t¹o ra. Ta tÝ nh ®- îc l- îng ox i t rong o xÝ t (ha y hçn hîp ox Ý t) v µ suy ra l-îng ki m l o¹ i
(hay h çn hî p k im l o¹i ).
+ K hi khö oxÝt ki m lo¹ i, CO hoÆc H2 l Êy oxi r a khái oxÝ t. K hi ®ã ta cã:
nO(t rong oxi t ) = nCO
=
22
CO H O
nn
¸ p dông ®Þnh luË t bo toµn khèi l- îng tÝnh khèi l- îng hçn hîp oxÝ t ban ®Çu ho Æc khè i
l- îng kim lo¹ i thu ®- îc sau phn øng.
II. B µi t o¸n ¸p dông
B µi to¸n 1: Cho 24,4g hçn hîp N a
2CO 3, K 2CO 3 t¸c dông v õa ®ñ v íi dung dÞch BaCl
2. Sau phn
øng thu ®- îc 39,4g kÕ t tña. Läc t¸ch kÕt tña, c« c¹n dung dÞ ch thu ®- îc m ga m muèi clo rua, g i¸
trÞ m gam lµ:
A : 28,6 gam B: 68,2 gam C: 26,6 gam D: 66,2 gam
B µi gii:
23
BaCl aCO
39,4
n n 0,2mol
197
B
¸ p dông ®Þnh luËt b o toµn khè i l- îng :
22
BaCl
n
m m m m
m = 24,4 + 0,2 . 208 - 39,4 = 26,6gam C ®óng
P h©n tÝch bµi to¸n:
N Õu ch- a thµnh th¹o th× ta cÇn v iÕ t ph- ¬ng tr×nh ® Ó nhËn xÐt :
223
22
3 3 BaCl BaCO
Ba
Ba CO BaCO ; n n n 0,2mol

N Õu
23
BaCl BaCO
n 2n 0, 4
m = 24,4 + 0,4.208 - 39,4 = 68,2 B sai
http://megabook.vn 2
Bµi to¸n 2: Hoµ tan 10.14 gam hîp kim Cu, Mg, Al b»ng mét l- îng võa ®ñ dung dÞch HCl thu
®- îc 7.84 lÝt khÝ X (®ktc) vµ 1.54 gam chÊt r¾n Y vµ dung dÞch Z. C« c¹n dung dÞch Z thu ®- îc
m gam muèi. Gi¸ trÞ m gam lµ:
A. 21.025 gam B. 33.45 gam C. 14.8125 gam D. 18.6 gam
Bµi gi¶i:
¸p dông ®inh luËt b¶o toµn khèi l- îng:
(Al Mg) Cl
m m m (10,14 1,54) 0,7.35,5
= 8,6 + 24,85 = 33,45(g) B ®óng
Ph©n tÝch bµi to¸n:
Cu kh«ng t¸c dông víi HCl, cßn Mg vµ Al t¸c dông víi HCl, t¹o ra khÝ H2 cã sè mol = 0,35mol
+ NÕu
2
HCl H
H
n n n 0,35
m = (10,14 - 1,54) + 0,35.35,5 = 21,025g A sai
+ NÕu
2
HCl H
1
H n n 0,175
2
m = (10,14 - 1,54) + 0,175. 35,5 = 14,81255g C sai
Bµi to¸n 3: Hoµ tan hoµn toµn 8 gam hçn hîp Mg, Fe trong dung dÞch HCl d- thÊy t¹o ra 4,48 lit
khÝ H2 (®ktc) c« c¹n dung dÞch sau ph¶n øng thu ®- îc m gam muèi khan: Gi¸ trÞ m gam lµ:
A. 13.55 gam B. 15.7 gam C 22,2 gam D. 11.775 gam
Bµi gi¶i:
Ph- ¬ng tr×nh ph¶n øng:
¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi l- îng:
KL Cl
m m m

muèi
mµ
2
H
Cl H
n n 2n 0,4mol

mmuèi = 8 + 0,2 .71 = 22,2 (g) C ®óng
Ph©n tÝch bµi to¸n:
+ Kh«ng viÕt ph- ¬ng tr×nh, nÕu thµnh th¹o th× ta ¸p dông
KL Cl
m m m

muèi
+ NÕu tÝnh nhÇm sè mol sÏ dÇn tíi kÕt qu¶ kh¸c.
+ NÕu ¸p dông:
2
KL HCl H
m m m m
muèi
mmuèi = 17,1 gam
nh- ng thêi gian tÝnh to¸n l©u h¬n.
Bµi to¸n 4: Trén 5.4 gam Al víi 6 gam Fe2O3 råi nung nãng ®Ó thùc hiÖn ph¶n øng nhiÖt nh«m
(trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã kh«ng khÝ), biÕt hiÖu suÊt ph¶n øng lµ 80%. Sau ph¶n øng thu ®- îc m
gam hçn hîp chÊt r¾n. Gi¸ trÞ m gam lµ:
A. 11.4 gam B. 9.12 gam C. 14.25 gam D. 8,12 gam
Bµi gi¶i:
Ph©n tÝch bµi to¸n: Ta kh«ng quan t©m ®Õn hiÖu suÊt lµ bao nhiªu, do trong b×nh kÝn kh«ng cã
kh«ng khÝ nªn:
22
h sau h
m m 5,4 6 11,4g
tríc
A ®óng
Chó ý: + NÕu kh«ng t- duy, suy luËn th×:
80
m 11,4. 9,12
100

gam B sai
+ NÕu
100
m 11, 4. 14, 25g
80

gam C sai
http://megabook.vn 3
Bµi to¸n 5: Cho 0.51 gam hçn hîp 2 kim lo¹i Mg, Al tan hoµn toµn trong dung dÞch H2SO4
lo·ng d- thu ®- îc 0.56 lÝt khÝ ®ktc. Khèi l- îng muèi sunfat thu ®- îc lµ:
A. 1.24 gam B. 6.28 gam C. 2,91 gam D. 3.4 gam.
Bµi gi¶i:
C¸c ph- ¬ng tr×nh ph¶n øng xÉy ra
2 4 2 2
2 4 2 4 4 2
Mg H SO MgSO H
2Al 3H SO Al (SO ) 3H
22 4 2
4H SO H
SO
0,56
n n n 0,025mol
22,4
¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi l- îng:
2
4
KL SO
m m m 0,51 0,025.96 2,91gam
muèi
C ®óng
Bµi to¸n 6: Cho 2.81 gam hçn hîp A gåm 3 oxit kim lo¹i MgO, ZnO, Fe2O3 hoµ tan võa ®ñ
trong 300 ml dung dÞch H2SO4 0.1 M . C« c¹n dung dÞch sau ph¶n øng, khèi l- îng gam c¸c muèi
sunfat khan thu ®- îc lµ:
A. 5.21 gam B. 4.25 gam C. 5.14 gam D. 4.55 gam
Bµi gi¶i:
Ph- ¬ng tr×nh ph¶n øng:
2 3 2 4 2 4 3 2
2 4 4 2
2 4 4 2
Fe O 3H SO Fe (SO ) 3H O (1)
MgO H SO MgSO H O (2)
ZnO H SO ZnSO H O (3)
2 2 4
H O H SO
n n 0,3.0,1 0,03mol
¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi l- îng:
2 4 2
oxit H SO H O
m m m m
muèi
2 4 2
oxit H SO H O
m m m m 2,81 0,03.98 0,03.18 5,21
muèi
A ®óng
Bµi to¸n 7. Thæi mét luång khÝ CO d- qua èng sø ®ùng m gam hçn hîp gåm CuO, FeO, ZnO,
Fe2O3, nung nãng thu ®- îc 2.5 gam chÊt r¾n. Toµn bé khÝ tho¸t ra sôc vµo n- íc v«i trong d- thÊy
cã 15 gam kÕt tña tr¾ng. Gi¸ trÞ m gam lµ:
A. 5.6 gam B. 4.6 gam C. 6.5 gam D. 4.9 gam
Bµi gi¶i:
C¸c ph- ¬ng tr×nh xÉy ra trong hçn hîp hçn hîp:
0
t
x y 2
2 2 3 2
M O yCO xM yCO
Ca(OH) CO CaCO H O

23
oxit KL oxi
O CO CO CaCO
m m m
15
n n n n 0,15mol
100

moxit = 2,5 + 0,15 .16 = 4,9 gam D ®óng
Bµi to¸n 8: Chia 1.24 gam hçn hîp 2 kim lo¹i cã ho¸ trÞ kh«ng ®æi thµnh 2 phÇn b»ng nhau:
- PhÇn 1 bÞ oxi ho¸ hoµn toµn thu ®- îc 0.78 gam hçn hîp oxit.
- PhÇn 2 tan hoµn toµn trong dung dÞch H2SO4 lo·ng thu ®- îc V lÝt khÝ H2 ®ktc. C« c¹n dung dÞch
thu ®- îc m gam muèi khan.
http://megabook.vn 4
1. Gi¸ trÞ V lÝt lµ:
A. 2.24 B. 0.224 C. 0.112 D. 0.448.
2. Gi¸ trÞ m gam lµ:
A.1.58 gam B. 1.1 gam C.2.54 gam D. 1.24 gam.
Bµi gi¶i:
1) Ta cã: Khi kim lo¹i t¸c dông víi oxi vµ H2SO4 th× sè mol O2- b»ng
2
4
SO
hay
2
42
OSO H
n n n

Tõ PhÇn 1 theo §LBTKL:
O oxit KL
1, 24
m m m 0,78 0,16(g)
2
2
HO
0,16
n n 0,01(mol)
16
V = 0,01. 22,4 = 0,224 lÝt B ®óng
2)
2
4
KL SO
1, 24
m m m 0,01.96 1,58(g)
2
muèi
A sai
Ph©n tÝch bµi to¸n: + B¶n chÊt cña bµi to¸n lµ ph¶i biÕt khi kim lo¹i t¸c dông víi oxi vµ H2SO4
th× sè mol O2- b»ng sè mol
2
4
SO
. V×
2
2
2H O H O


mµ
22
24 4
H SO
O H SO
1
n n n n
2
+ NÕu tõ PhÇn 1:
2
2
HO
0,16
n n 0,005(mol)
32
V = 0,05. 22,4 = 0,112 lÝt C ®óng
+ NÕu tõ PhÇn 1:
2
HO
n 2n 0,02(mol)
V = 0,448 lÝt D sai
+ T- ¬ng tù nh- PhÇn 2:
2
4
KL SO
1, 24
m m m 0,005.96 1,1g
2
B sai
1, 24
m 0,02.96 2,54
2
C sai
Bµi to¸n 9: Hoµ tan hoµn toµn 29,8 gam hçn hîp Zn vµ Fe vµo dung dÞch HCl d- thÊy cã 11.2 lÝt
khÝ tho¸t ra ®ktc vµ dung dÞch X , c« c¹n dung dÞch X th× ®- îc m gam muèi khan. Gi¸ trÞ m gam
lµ:
A.37.75 gam B. 55.5 gam C. 46,68 gam D. 65,3 gam.
Bµi gi¶i:
2
HCl H
Cl
n n 2n 0,5.2 1mol
;
Kl Cl
m m m 29,8 0,5.71 65,3 gam
=> D ®óng
Bµi to¸n 10: Hoµ tan hoµn toµn m1 gam hçn hîp 3 kim lo¹i A, B( ®Òu ho¸ trÞ II), C (ho¸ trÞ III)
vµo dung dÞch HCl d- thÊy cã V lÝt khÝ tho¸t ra ®ktc vµ dung dÞch X , c« c¹n dung dÞch X th×
®- îc m2 gam muèi khan. BiÓu thøc liªn hÖ gi÷a m1, m2, V lµ:
A. m2 = m1 + 71V B. 112 m2 = 112 m1 +355V
C. m2 = m1 + 35.5V D. 112 m2 = 112m1 + 71V
http://megabook.vn 5
Bµi gi¶i:
Ph©n tÝch bµi to¸n: Ba kim lo¹i ®Òu t¸c dông víi ®- îc víi axÝt v× kh«ng cã chÊt r¾n kh«ng tan:
2
HCl H
Cl
VV
n n 2n 2 (mol)
22, 4 11, 2
¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn khèi l- îng:
2 KL 1 1
Cl
V 355V
m m m m .35,5 m
11,2 112
B ®óng
Chó ý: Nh- vËy nªu tÝnh khèi l- îng muèi th× ta ¸p dông: mmuèi = mKL + mgèc axÝt
Bµi to¸n 11: Hoµ tan 58.6 gam hçn hîp gåm Fe, Cu, Cr vµo dung dÞch HCl d- thÊy cã 14,56lÝt
khÝ tho¸t ra ®ktc, dung dÞch X vµ chÊt r¾n kh«ng tan cã khèi l- îng 23,6 gam, c« c¹n dung dÞch X
th× ®- îc m gam muèi clorua khan. Gi¸ trÞ m gam lµ:
A.104.75 gam B. 61.675 gam C. 78.6 gam D. 81,15 gam.
Bµi gi¶i:
ChÊt r¾n kh«ng tan cã khèi l- îng 20gam chÝnh lµ Cu (do Cu kh«ng t¸c dông HCl) nªn
¸p dông §LBTKL: m=mCr + Fe + mCl- = (58,6-23,6) + 0,65.71 = 81,15 gam D ®óng
Bµi to¸n 12: Cho tan hoµn toµn 8 gam hçn hîp X gåm FeS vµ FeS2 trong 290 ml dung dÞch
HNO3 thu ®- îc khÝ NO vµ dng dÞch Y. §Ó t¸c dông hÕt víi c¸c chÊt trong dung dÞch Y cÇn 250
ml dung dÞch Ba(OH)2 1M. KÕt tña t¹o thµnh ®em nung ngoµi kh«ng khÝ ®Õn khèi l- îng kh«ng
®æi ®- îc 32.03 gam chÊt r¾n Z.
1. Khèi l- îng FeS vµ FeS2 lÇn l- ît lµ:
A. 3.6 gam vµ 4.4 gam B. 4.4 gam vµ 3.6 gam
C.2.2 gam vµ 5.8 gam D. 4.6 gam vµ 3.4 gam.
2. ThÓ tÝch lÝt khÝ NO ®ktc thu ®- îc lµ:
A. 1.12 B. 2.24 C. 3.36 D. 6.72.
3. Nång ®é mol cña dung dÞch HNO3 ®· dïng lµ:
A. 0.5 M B. 1 M C. 1.5 M D. 2 M.
Bµi gi¶i:
§èi víi bµi nµy ¸p dông rÊt nhiÒu ph- ¬ng ph¸p: BTKL, BTNT, BT E
1. ¸p dông ®Þnh luËt b¶o toµn nguyªn tè ®èi Fe vµ S.
Ta cã: xmol - FeS vµ y mol FeS2 0,5(x + y)mol Fe2O3 vµ (x + 2y)mol BaSO4
88x + 120y = 8 88x + 120y = 8
160 . 0,5(x + y) + 233 (x +2y) = 32,03 313x +546y = 32,03



x 0,05
y 0,03
mFeS = 88x = 88 . 0,05 = 4,4g;
2
FeS
m = 8-4,4 = 3,6
B ®óng