188
BIỆN PHP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI CC TRƯNG MM NON CÔNG LẬP
THNH PHỐ THỦ DU MỘT TỈNH BÌNH DƯƠNG
Lê Thị Tuyết Mai 1
1. Học viên cao học lớp CH21QL01, Trường Đại học Thủ Dầu Một
TÓM TT
Là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non có vai trò đặc
biệt quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách con người.
Theo điều 22, chương II, mục 1, Luật giáo dục ghi rõ: “Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp
trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của
nhân cách chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một”. Hiện nay vấn đề bảo vệ và chăm sóc trẻ em còn
nhiều bất cập, đặc biệt là tình trạng bạo hành, xâm hại và tai nạn thương tích ở trẻ em ngày càng
gia tăng. Giáo dục kỹ năng sống là một nội dung giáo dục chủ yếu, thường xuyên và liên tục trong
các chương trnh giáo dục của đa số các quốc gia trên thế giới, nhằm hình thành cho thế hệ trẻ
năng lực hành động thích ứng và làm chủ các tình huống trong cuộc sống của bản thân. Nội dung
bài viết tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6
tuổi tại các trường mầm non công lập trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bnh Dương.
Từ khoá: Giáo dục, kỹ năng sống, quản lý, trẻ 5 – 6 tuổi, trường mầm non công lập
1. ĐT VN ĐỀ
Lứa tuổi mầm non có vị trí rt quan trọng trong suốt quá trình phát triển cuộc đi của mỗi
con ngưi. Giáo dục mầm non là cp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đt nền móng
cho s phát triển toàn diện con ngưi Việt Nam tương lai, vì vậy Đảng v Nh nưc ta luôn chú
trọng trong việc đầu tư chăm lo cho gio dục mầm non, cho việc thc hiện chế độ nuôi dưỡng,
chăm sóc gio dục trẻ. Thc tế cho thy, vn đề bảo vệ v chăm sóc trẻ em hiện nay còn nhiều
bt cập, đc biệt là tình trạng bạo hành, xâm hại và tai nạn thương tích ở trẻ em ngày càng gia
tăng. Hiện nay có khoảng 3 triệu trẻ em từ 0 - 6 tuổi đưc chăm sóc tại cc trưng mầm non,
chiếm 26% số trẻ em trong độ tuổi. Điều đng quan tâm l trẻ em dưi 6 tuổi l nhóm đối tưng
dễ bị tổn thương v dễ gp rủi ro thương tích do trẻ lứa tuổi ny thưng thể hiện tính hiếu động
hay tò mò, bắt chưc, trong khi các em vẫn còn non nt cả về thể cht lẫn tinh thần, chưa có s
hiểu biết về kỹ năng sống, chưa có kinh nghiệm trong phòng ngừa các tai nạn, rủi ro. Chính vì thế
khả năng t bảo vệ mình ở lứa tuổi này còn bị hạn chế hơn so vi các nhóm lứa tuổi khác. Hội
nghị thế gii về s sống còn, bảo vệ và phát triển trẻ em, họp ngày 20- 30/3/1990 tại trụ sở Liên
Hp Quốc ở New York đã tuyên bố: “Tt cả trẻ em trên thế gii đều trong trắng, dễ bị tổn thương
và còn phụ thuộc. Đồng thi các em ham hiểu biết, ham hoạt động v đầy ưc vọng. Tuổi của các
em phải đưc sống trong vui tươi, thanh bình, đưc chơi, đưc học và phát triển. Tương lai của
các em phải đưc hình thành trong s hòa hp và hp tc” (Liên Hp Quốc , 1989).
189
Thc tiễn quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại cc trưng mầm non ở
thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương hiện nay đã đạt đưc những kết quả nht định. Tuy
nhiên, công tác quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại cc trưng mầm non trên
địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Trong kế
hoạch năm học của cc trưng, nội dung tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa
nổi bật, công tác tổ chức chỉ đạo thc hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa thưng
xuyên, chưa đa dạng về nội dung, hình thức, chưa có chiều sâu. Công tác kiểm tra, đnh gi con
hạn chế, chủ yếu lồng ghp qua cc đt kiểm tra và chủ yếu động viên và khen ngi những cá
nhân hay tập thể có những đóng góp tích cc cho hoạt động giáo dục kỹ năng sống… Xut phát
từ những lý do trên, trong nội dung bài viết, tác giả đã đề xut “Biện pháp quản lý hoạt động
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi ở các trường mầm non công lập thành phố Thủ Dầu
Một, tỉnh Bnh Dương”, nhằm nâng cao cht lưng giáo dục của hoạt động giáo dục kỹ năng
sống để đp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.
2. ĐỐI TƯNG NGHIÊN CỨU
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi tại cc trưng mầm
non công lập thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
3. PHƯƠNG PHP NGHIÊN CỨU
Phương php nghiên cứu tác giả đã s dụng chủ yếu l phương php điều tra. Các câu hỏi
đo mức độ theo thang thứ bậc Likert. Tác giả s dụng thang đo năm bậc, điểm số đưc quy đổi
theo 4 thang bậc ứng vi các mức độ. Điểm thp nht là 1, cao nht là 5. Giá trị khoảng cách =
(Maximum – Minimum)/n = (5-1)/5 = 0.8. Sau đó s dụng các phép kiểm định Independent-
samples T-test kiểm tra s khác biệt về mt ý nghĩa trong việc đnh gi một chỉ tiêu nghiên cứu
giữa cán bộ quản lý và giáo viên, tính trị trung bình (TTB) v độ lệch chuẩn (ĐLC) để xc định
s đnh gi cc ý kiến đưc khảo sát có s khác biệt như thế nào? Khách thể tham gia khảo sát
là 207 phiếu, trong đó cn bộ quản lý chiếm 14,5 % vi 30 ngưi, giáo viên chiếm 85,5% vi
177 ngưi. Địa bàn khảo st l 10 trưng mầm non công lập trên địa bàn thành phố Thủ Dầu
Một. Thi gian khảo st l năm học 2022-2023.
4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
4.1. Một s khái nim cơ bản
4.1.1. Khái niệm kỹ năng sống
Theo UNICEF, kĩ năng sống là cách tiếp cận gip thay đổi hoc hình thành hành vi mi.
Cách tiếp cận ny lưu ý đến s cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thnh thi độ v kĩ năng. Kĩ
năng sống là khả năng phân tích tình huống và ứng x, khả năng phân tích cách ứng x và khả
năng trnh đưc các tình huống. Cc kĩ năng sống nhằm giúp chúng ta chuyển dịch kiến thức
“ci chng ta biết” v thi độ, giá trị “ci chng ta nghĩ, cảm thy, tin tưởng” thnh hnh động
thc tế “lm gì v lm cch no” l tích cc nht và mang tính cht xây dng (UNICEF, Quỹ
nhi đồng Liên Hp Quốc, 2008).
190
Theo Nguyễn Thanh Bình “kĩ năng sống l năng lc, khả năng tâm lý - xã hội của con
ngưi có thể ứng phó vi những thách thức trong cuộc sống, giải quyết các tình huống một cách
tích cc và giao tiếp có hiệu quả” (Nguyễn Thanh Bình, 2008).
4.1.2. Khái niệm hoạt động giáo dục
Theo từ điển Tiếng Việt “Gio dục là hoạt động nhằm tc động một cách có hệ thống đến
s phát triển tinh thần, thể cht của một đối tưng no đó, lm cho đối tưng y dần dần có
đưc những phẩm cht v năng lc như yêu cầu đt ra” (Hoàng Phê, 1998)
Giáo dục (theo nghĩa rộng – nghĩa xã hội học) là một quá trình toàn vẹn hình thành nhân
cch đưc tổ chức một cách có mục đích v có kế hoạch, thông qua các hoạt động và các quan
hệ giữa ngưi giáo dục v ngưi đưc giáo dục nhằm truyền đạt và chiếm lĩnh những kinh
nghiệm xã hội của loi ngưi” (Hà Thế Ngữ & Đng Vũ Hoạt, 1987)
Giáo dục (theo nghĩa hẹp) là bộ phận của qu trình sư phạm (quá trình giáo dục) là quá
trình hình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ, tình cảm, thi độ, những nét tính cách, những hành
vi, v thói quen cư x đng đắn trong xã hội thuộc cc lĩnh vc tư tưởng chính trị, đạo đức, lao
động và học tập, thẩm mỹ, vệ sinh … (Nguyễn Ngọc Quang, 1989)
4.1.3. Khái niệm hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non
Hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là một trong những hoạt động giáo
dục trong nh trưng. Do đó, về cơ cu, nó có thể đưc thc hiện trong khuôn khổ hệ thống các
môn học, cc lĩnh vc học tập ở nh trưng phổ thông; tuy nhiên nó cũng có thể đưc thc hiện
ngoài các môn học v lĩnh vc học tập (Bộ Giáo dục & Đo tạo, 2013).
Hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non có mục tiêu cụ thể là hình thành và
phát triển cho các em khả năng lm chủ bản thân, khả năng ứng x phù hp vi những ngưi
khác và vi xã hội, khả năng ứng phó tích cc trưc các tình huống của cuộc sống phù hp vi
đc điểm phát triển của lứa tuổi học sinh (Nguyễn Thanh Bình, 2009).
4.1.4. Khái niệm quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non
Xét ở cp độ quản lý trong nh trưng, quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
mầm non là hoạt động của cán bộ quản lý nhằm tập hp và tổ chức các hoạt động của giáo viên
và các lc lưng giáo dục khc, huy động tối đa cc nguồn lc xã hội để nâng cao cht lưng
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non trong nh trưng. Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ mầm non chính là những công việc của nh trưng m ngưi cán bộ quản lý trưng
học thc hiện những chức năng quản lý để tổ chức, thc hiện công tác giáo dục kỹ năng sống
(Nguyễn Lộc, Mạc Văn Trang, Nguyễn Công Giáp, 2009).
4.2. Vai trò của hoạt động GD kỹ năng sng cho cho trẻ 5 – 6 tuổi ở các trường mầm
non
Lứa tuổi mầm non lgiai đoạn học - tiếp thu - lĩnh hội giá trị sống để phát triển nhân cách.
Kỹ năng sống là những kỹ năng nền tảng để hình thành nhân cách trẻ. Phát triển về các mt thể
cht, tình cảm - xã hội, ngôn ngữ, nhận thức, giúp trẻ sẵn sng đi học lp một ở trưng phổ
thông sau này. Vai trò của hoạt động GD kỹ năng sống cho cho trẻ 5 – 6 tuổi là (Bộ Giáo dục
v Đo tạo, 2020):
- Giúp trẻ đưc an toàn, khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ, có khả năng thích ứng vi thay đổi
của điều kiện sống.
191
- Giúp trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiện tình yêu thương, đồng cảm vi mọi ngưi
xung quanh.
- Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ mạnh dạn, t tin, tôn trọng ngưi khác, có khả năng
giao tiếp tốt vi mọi ngưi.
- Giúp trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứng vi hoạt động học tập ở
lp một như: sẵn sàng hòa nhập, vưt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ…
4.3. Kết quả khảo sát
4.3.1. Thực trạng đánh giá về vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
5 - 6 tuổi ở các trườngMN công lập trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bnh Dương
Nội dung
Mức độ đồng  (%)
Điểm
trung
bình
Độ
lệch
chuẩn
Hoàn
toàn
không
đồng ý
Không
đồng
ý
Đồng ý
một
phần
Rt
đồng ý
1
Kỹ năng sống có vai tr rt quan
trọng đối vi trẻ em trong việc hình
thành và phát triển cc phẩm cht
tâm lý, năng lc thích ứng vi cuộc
sống v XH
0,48
1,93
39,13
31,40
3,87
0,90
2
Kỹ năng sống đưc hình thnh ở trẻ
s thc đẩy s pht triển nhân cch
các em
0,48
3,86
38,16
27,05
3,80
0,90
3
Kỹ năng sống chính l những nhịp
cầu gip trẻ có đưc kỹ năng
chuyển biến kiến thức đã lĩnh hội
v tiếp thu đưc trở thnh thi độ,
hnh vi v thói quen tích cc, lnh
mạnh
0,48
7,25
50,24
15,46
3,49
0,86
4
Kỹ năng sống góp phần thc đẩy s
pht triển xã hội, ngăn ngừa cc vn
đề xã hội v bảo vệ quyền con
ngưi của chính trẻ v những thnh
viên khác trong XH
0,48
1,45
36,71
26,57
3,86
0,85
Nhìn chung, cc cn bộ quản lý, gio viên đnh gi vị trí, vai tr của hoạt động gio dục
kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trưng mầm non hiện nay đạt ở mức kh đồng ý, điều đó thể
hiện qua mức điểm đnh gi trung bình của cc nội dung đều từ 3,4/5 điểm trở lên; thp nht l
3,49/5 điểm, thuộc nội dung “Kỹ năng sống chính l những nhịp cầu gip trẻ có đưc kỹ năng
chuyển biến kiến thức đã lĩnh hội v tiếp thu đưc trở thnh thi độ, hnh vi v thói quen tích
cc, lnh mạnh” v cao nht l 3,87/5 điểm thuộc nội dung “Kỹ năng sống có vai tr rt quan
trọng đối vi trẻ em trong việc hình thnh v pht triển cc phẩm cht tâm lý, năng lc thích
ứng vi cuộc sống v xã hội”. Cc nội dung cn lại đạt 3,80 đến 3,86 điểm. Vi kết quả khảo
st trên cho thy trong thi gian ti cc trưng mầm non cần ch trọng hơn đến vi trí, vai tr
của hoạt động gio dục kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6 tuổi.
192
4.3.2. Thực trạng đánh giá về việc tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống
cho trẻ 5 - 6 tuổi ở các trường MN công lập thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bnh Dương
TT
Nội dung
Mức độ thực hiện (%)
Điểm
trung
bình
Độ lệch
chuẩn
Không thc
hiện
Hiếm khi
Thỉnh
thoảng
Thưng
xuyên
Rt
thưng
xuyên
1
Phổ biến kế hoạch thc
hiện hoạt động gio dục
kỹ năng sống
0,00
4,83
28,50
39,13
27,54
3,89
0,86
2
Xây dng cơ cu tổ
chức trong nh trưng
phù hp vi hoạt động
gio dục kỹ năng sống
cho trẻ 5-6 tuổi
0,00
4,35
33,33
35,75
26,57
3,85
0,87
3
Thnh lập ban chỉ đạo
thc hiện kế hoạch hoạt
động gio dục kỹ năng
sống cho trẻ 5- 6 tuổi
0,00
1,45
36,23
35,27
27,05
3,88
0,82
4
Sắp xếp, phân bổ nhân
s phụ trch hoạt động
gio dục kỹ năng sống
cho trẻ 5-6 tuổi
0,48
12,08
27,05
37,68
22,71
3,70
0,97
5
Bồi dưỡng cho gio
viên thc hiện kế hoạch
hoạt động GD kỹ năng
sống cho trẻ 5-6 tuổi
1,93
6,76
33,82
39,61
17,87
3,65
0,92
Nhìn chung, các cán bộ quản lý, gio viên đnh gi mức độ thc hiện về tổ chức thc hiện
hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở trưng của Thầy/Cô đạt ở mức kh thưng xuyên, điều đó thể
hiện qua mức điểm đnh gi trung bình của các nội dung đều từ 3,6/5 điểm trở lên; thp nht là
3,65/5 điểm thuộc nội dung “Bồi dưỡng cho GV thc hiện kế hoạch hoạt động gio dục kỹ năng
sống cho trẻ 5-6 tuổi” v cao nht l 3,89/5 điểm thuộc nội dung “Phổ biến kế hoạch thc hiện
hoạt động gio dục kỹ năng sống”. Cc nội dung còn lại đạt từ 3,70 điểm đến 3,88 điểm.
Vi kết quả khảo sát trên cho thy trong thi gian ti cc trưng cần chú trọng hơn đến
việc tổ chức thc hiện các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 -6 tuổi ở cc trưng mầm
non công lập trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
4.3.3. Một số khó khăn trong việc tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ 5 - 6 tuổi ở các trường MN công lập thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bnh Dương
Trình độ, năng lc của gio viên chưa đồng đều nên cht lưng đo tạo của giáo viên
chưa tương xứng. Một số giáo viên kỹ năng về giáo dục kỹ năng sống và kỹ năng tổ chức hoạt
động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 - 6 tuổi ở cc trưng MN còn hạn chế.
Một số gio viên chưa ý thức cao trong công tác, thiếu tinh thần t gic, chưa nỗ lc trong
nhiệm vụ đưc giao, còn thụ động trong công việc, chưa quan tâm nhiều đến tầm quan trọng
của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi ở thi điểm hiện tại.
Trong khi tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi, gio viên chưa s
dụng đều tt cả cc phương php. Khi la chọn phương php để tổ chức hoạt động giáo dục kỹ
năng sống cho trẻ 5 – 6 tuổi, giáo viên chủ yếu da trên khả năng của bản thân mà không cần
biết đến nhu cầu mong muốn của trẻ.