Đ bài: Bình gi ng đo n th sau trong bài th ''Bên kia sông Đu ng" (Hoàng C m):ề ả ạ ơ ơ ố ầ
Em i bu n làm chi... Sao xót xa nh r ng bàn tayơ ồ ư ụ
Bài làm
Trong v n th ca kháng chi n ch ng Pháp, Bên kia sông Đu ng c a Hoàng C m đcườ ơ ế ố ố ủ ầ ượ
sáng tác tháng 4 năm 1948 n i lên nh m t bông hoa th m s c ngát h ng. Bài th đãổ ư ộ ắ ắ ươ ơ
di n t đc m t cách khá th m thía và c m đng t m lòng c a nhà th đi v i quêễ ả ượ ộ ấ ả ộ ấ ủ ơ ố ớ
h ng Kinh B c nói riêng, quê h ng n c Vi t nói chung v i nh ng tình c m yêuươ ắ ươ ướ ệ ớ ữ ả
th ng, t hào v quê h ng giàu đp, có n n văn hoá nghìn đi đáng yêu và ni m cămươ ự ề ươ ẹ ề ờ ề
gi n tr c t i ác k thù đã giày xéo quê h ng m t cách phũ phàng qua nh ng v n thậ ướ ộ ẻ ươ ộ ữ ầ ơ
nh nh ng l i tâm s c a tác gi .ư ữ ờ ự ủ ả
Em i bu n làm chiơ ồ
...
Sao xót xa nh r ng bàn tayư ụ
Hoàng C m là m t thi sĩ đa tài: làm th , vi t k ch, di n k ch. Ông thân sinh ra nhà th làầ ộ ơ ế ị ễ ị ơ
m t nhà nho nghèo đã t ng thi tr ng Nam Đnh vài ba khoa nh ng không đu nên ph i điộ ừ ườ ị ư ậ ả
d y ch Nho, b c thu c các n i trong t nh B c Ninh. M Hoàng C m v n là m t cô gáiạ ữ ố ố ở ơ ỉ ắ ẹ ầ ố ộ
xinh đp có tài hát dân ca Quan H , quê làng B u Xim, huy n Tiên Du, Hoàng c m đãẹ ọ ử ệ ầ
t ng gi i thi u:ừ ớ ệ
Tôi ng i làng Quan Hườ ọ
Quê m bên này sôngẹ
Cách quê cha m t dòngộ
N c tr ngướ ắ
Bên kia sông Đu ng ra đi vào tháng 4/1948 và đc đăng l n đu tiên trên báo "C uố ờ ượ ầ ầ ứ
qu c". Sông Đu ng còn g i là sông Thiên Đc chia t nh B c Ninh ra làm 2 ph n, Namố ố ọ ứ ỉ ắ ầ
(h u ng n), B c (t ng n). Quê h ng c a Hoàng C m bên này h u ng n sông Đu ng.ữ ạ ắ ả ạ ươ ủ ầ ở ữ ạ ố
Khi gi c Pháp chi m đóng vùng đt này thì Hoàng C m đang công tác văn ngh Vi tặ ế ấ ầ ệ ở ệ
B c. Hay tin gi c tàn phá quê h ng mình, ông xúc đng vi t m t m ch t 12 gi đêmắ ặ ươ ộ ế ộ ạ ừ ờ
đn g n sáng bài th nói trên v i tâm tr ng "ni m căm gi n và th ng c m sâu s c" nhế ầ ơ ớ ạ ề ậ ươ ả ắ ư
chính nhà th đã có l n tâm s :ơ ầ ự
Em i bu n làm chiơ ồ
Anh đa em v sông Đu ngư ề ố
Ngay đo n th đu tiên m đu bài th g m 10 câu m ra m t cái nhìn toàn c nh tở ạ ơ ầ ở ầ ơ ồ ở ộ ả ừ
bên này nhìn sang bên kia, toàn c nh v không gian và th i gian:ả ề ờ
Em i bu n làm chiơ ồ
Anh đa em v sông Đu ngư ề ố
Ngày x a cát tr ng ph ng lìư ắ ẳ
Đo n th m đu b ng m t ti ng g i trìu m n thân th ng đ bày t s v v an i c aạ ơ ở ầ ằ ộ ế ọ ế ươ ể ỏ ự ỗ ề ủ ủ
tác gi đi v i m t ng i "em" nào đó. Có th đây là ng i em t ng t ng nh ngả ố ớ ộ ườ ể ườ ưở ượ ư
th ng tr c trong trái tim tác gi . Ph i chăng m t cô gái nào đó cùng quê Bên kia sôngườ ự ả ả ộ
Đu ng v i Hoàng C m? Đi u đó làm cho l i th c a tác gi tr nên tr tình, th m ngố ớ ầ ề ờ ơ ủ ả ở ữ ơ ộ
h n và d gây đc s đng c m s chia đi v i ng i đc. Và ph i chăng đi t "em"ơ ễ ượ ự ồ ả ẻ ố ớ ườ ọ ả ạ ừ
trong câu th trên còn là s phân thân c a tác gi đ t o c hoài ni m, v a c th v aơ ự ủ ả ể ạ ớ ệ ừ ụ ể ừ
phi m ch t o c m giác o th c r t thi v ?ế ỉ ạ ả ả ự ấ ị
Thông qua ni m hoài ni m y, nhà th đã tr v v i con sông Đu ng trong cu c s ngề ệ ấ ơ ở ề ớ ố ộ ố
thanh bình ngày x a c a mình. Dòng Sông Đu ng v n êm đm yên , l ng l "trôi" b tư ủ ố ố ề ả ặ ẽ ấ
t n gi a lòng đt n c t bao đi nay v i cái màu "cát tr ng ph ng lì" r t m c bình yênậ ữ ấ ướ ừ ờ ớ ắ ẳ ấ ự
th m ng. Nh ng nay trong cái c m giác m t hay còn, nhà th c m th y Sông Đu ng nhơ ộ ư ả ấ ơ ả ấ ố ư
"l p lánh" s c màu h n, h t ánh sáng c u v ng lên quê h ng r c r , l ng l y:ấ ắ ơ ắ ầ ồ ươ ự ỡ ộ ẫ
Sông Đu ng trôi đi m t dòng l p lánhố ộ ấ
N m nghiêng nghiêng trong kháng chi n tr ng kằ ế ườ ỳ
Cái dáng n m nghiêng nghiêng c a Sông Đu ngằ ủ ố
Cái dáng n m "nghiêng nghiêng" y c a Sông Đu ng làm cho nó tr thành m t sinh thằ ấ ủ ố ở ộ ể
xinh x n, duyên dáng, lãng m n mà có tâm tr ng nh kh c kho i lo âu h n, vì bên kiaắ ạ ạ ư ắ ả ơ
sông quân gi c đã tràn v . Đó là con sông hi n lên trong tâm t ng c a nhà th .ặ ề ệ ưở ủ ơ
Qua t m lòng yêu th ng đy ti c nu i v quê h ng Kinh B c c a tác gi , c nh b bãiấ ươ ầ ế ố ề ươ ắ ủ ả ả ờ
ven sông c tr i ra v i m t màu xanh trù phú, màu m , bát ngát "Xanh xanh bãi mía b dâuứ ả ớ ộ ỡ ờ
- Ngô khoai biêng bi c". Tác gi không dùng ch "xanh", ch "bi c" mà dùng t láy "xanhế ả ữ ữ ế ừ
xanh", "biêng bi c" làm cho cái màu xanh thanh bình, s s ng và hy v ng c m ra vô t n,ế ự ố ọ ứ ở ậ
hút t m m t trong ni m nh t c khôn nguôi xen l n t hào c a thi nhân v quê h ngầ ắ ề ớ ỉế ẫ ự ủ ề ươ
giàu đp. Hình nh th do đó v a mang giá tr t o hình, v a có ý nghĩa bi u c m:ẹ ả ơ ừ ị ạ ừ ể ả
Đng b n ni đng ngó bên tê đng mêng mông bát ngátứ ề ồ ồ
Đng bèn tê đng ngó bên ni đng cũng bát ngát mênh môngứ ồ ồ
(Ca dao)
Nh v y ch b ng m y câu th đn s mà Hoàng c m đã t o d ng lên đc m t b cư ậ ỉ ằ ấ ơ ơ ơ ầ ạ ự ượ ộ ứ
tranh quê h ng x ng đáng là m t b c tranh s n mài v i nh ng đng nét, màu s c hàiươ ứ ộ ứ ơ ớ ữ ườ ắ
hoà tuy t đp. B c tranh đc phác th o b ng m t vài nét ch m phá tài hoa v i cái màuệ ẹ ứ ượ ả ằ ộ ấ ớ
"cát tr ng ph ng l " xen l n v i cái "xanh xanh bãi mía b dâu" tr i dài n i ti p v i cáiắ ẳ ỳ ẫ ớ ờ ả Ố ế ớ
"Biêng bi c ngô khoai". ế
Nh ng gi đây t Vi t B c, t bên này nhìn v ch còn là m t "n i nh ti c". Cho nên tácư ờ ừ ệ ắ ừ ề ỉ ộ ỗ ớ ế
gi có c m giác "sao xót xa nh r ng bàn tay". Đi p t "sao" đc nh c l i "sao nhả ả ư ụ ệ ừ ượ ắ ạ ớ
ti c", "sao xót xa" nh m t n t nh c láy l i h n sâu thêm n i day d t ch ng ch t, d nế ư ộ ố ạ ạ ằ ỗ ứ ồ ấ ồ
nén n i đau đn bàng hoàng qu n th t khi quê h ng thanh bình giàu đp b ng ch c bỗ ế ặ ắ ươ ẹ ỗ ố ị
chìm trong máu l a. "Nh r ng bàn tay" là m t hình nh th tuy t hay. Tr c h t nó di nử ư ụ ộ ả ơ ệ ướ ế ễ
đt m t c m xúc r t c m đng: gi c chi m quê h ng là nh chi m m t ph n thân th ,ạ ộ ả ấ ả ộ ặ ế ươ ư ế ộ ầ ể
nh đt tay r ng chân c a mình v y. Đúng nh T H u đã vi t:ư ứ ụ ủ ậ ư ố ữ ế
Gi c v gi c chi m đau x ng máuặ ề ặ ế ươ
Đau c lòng sông, đau c câyả ỏ
Sau n a, qua hình nh th , Hoàng C m d ng nh đã bi n n i đau tinh th n thành n iữ ả ơ ầ ườ ư ế ỗ ầ ỗ
đau th xác nh c m giác đc.ể ư ả ượ
Đo n th trên đây c a Hoàng C m là s c m nh n tình th , s th hi n tài hoa c a nhàạ ơ ủ ầ ự ả ậ ế ự ể ệ ủ
th v sông Đu ng - quê h ng Kinh B c c a tác gi , có s c lay đng m nh m đi v iơ ề ố ươ ắ ủ ả ứ ộ ạ ẽ ố ớ
trái tim ng i đc. Đo n th cũng đã th hi n đc tình c m yêu n c sâu s c, mãnh li tườ ọ ạ ơ ể ệ ượ ả ướ ắ ệ
và s căm gi n tr c t i ác c a gi c Pháp xâm l c c a nhà th nói riêng và con ng iự ậ ướ ộ ủ ặ ượ ủ ơ ườ
Vi t Nam nói chung.ệ