Các bước chuẩn bị giúp bé
học giỏi Toán
Giỏi Toán thường được hiểu là đếm các số càng lên cao càng tốt, làm được
các phép tính khó với thời gian càng nhanh càng tốt. Trong khi mục đích học
Toán không phải chỉ có thế.
Theo phương pháp Montessori, chuẩn bị gián tiếp ngay từ nhỏ cho Toán học
(từ 0 tuổi trở đi) cũng quan trọng không kém việc trực tiếp học Toán. Trẻ
không học để ganh đua với một cái máy tính. Toán học không phải chỉ là các
phép toán mà là các nguyên tắc toán học được áp dụng trong đời sống hàng
ngày với trẻ mầm non, đó mới là bản chất quan trọng của Toán học. Và thật
may là điều này thì tất cả bố mẹ đều có thể làm được một cách dễ dàng ở nhà,
không tốn kém, chỉ cần có thời gian cho con.
Có thể giúp bé làm quen với toán từ những trò chơi đơn giản mỗi ngày. Ảnh
minh họa: MT.
Nguyên tắc tối quan trọng là chỉ làm một việc một lúc, làm từ đầu đến
cuối giống như giải một bài toán sau này. Không bao giờ được đang chơi xếp
hình lại bỏ đó chuyển sang chơi xâu hạt. Nếu không hoàn thành được những
việc nhỏ sau này lớn trẻ khó mà tập trung làm được những việc mất nhiều
thời gian hơn, đơn giản nhất là ngồi tập trung nghe cô được hết một tiết học
khi vào lớp một. Nói như thế không có nghĩa là khi con chán chơi xếp hình
thì cứ bắt con ngồi xếp. Khi bé không muốn xếp hình, hướng dẫn con xếp
vào hộp, cất đi, xong mới lấy hoạt động xâu hạt ra làm.
Rèn cho trẻ tính kiên nhẫn, tự giải quyết các vấn đề từ dễ đến khó theo độ
tuổi, không hơi tí đi nhờ người giúp vì nghĩ khó quá mình không làm được.
Điều này rất khó với các bậc cha mẹ, những người quen nghĩ càng giúp con
nhiều là càng thương con. Hãy nói với bé “Con thử suy nghĩ xem sao?”,
“Mình phải làm sao bây giờ nhỉ?” hay “Chuyện gì sẽ xảy ra nếu con làm a
hay b?”.
Tập cho trẻ có thói quen tư duy chính xác, bắt đầu bằng luôn gọi đúng tên
mọi vật, sự việc, cảm xúc... Mưa rơi có thể là mưa tí tách, mưa xối xả, mưa
lất phất... Sấm là sấm chứ không phải ông đùng. Hãy nói “Đúng 7h mình sẽ
đi học con nhé”, thay vì “Nhanh lên nào muộn giờ của mẹ bây giờ”, “Con
được xem nửa tiếng vô tuyến mỗi ngày và khi chuông reo là hết giờ", thay vì
“Hết giờ xem rồi tắt ngay đi”.
Tập cho con tư duy logic. Khi bày bàn ăn nói “Con đếm xem nhà mình có
bao nhiêu người, bao nhiêu người thì cần bấy nhiêu bát”. Ngoài ra còn có rất
nhiều trò chơi bố mẹ có thể chơi trước khi đi ngủ với con. Đơn giản nhất là
đưa ra hai lựa chọn để con chọn một “Con cá sống dưới nước hay trên bờ?”,
“Ông mặt trời màu xanh hay màu đỏ?”... sau khó dần lên bằng việc bé phải tự
nghĩ ra câu trả lời “Chim bay, cò bay, lợn có bay không nào?”, “Không?”,
“Tại sao lợn lại không biết bay?”, “Vì nó không có cánh” là câu trả lời bạn
đang chờ. Tùy theo tuổi bạn có thể hỏi dài hơi “Thế lợn có gì?”, “Lợn có
chân”, "Chân để làm gì?", "Chân để đi", “Chân của lợn có biết chạy không?”,
“Có”, “Lợn có mấy chân?” và để con đếm trong một bức tranh minh họa.
Giúp con học tính trật tự, đầu tiên mình làm a, sau đó đến b, sau đó c... để
giúp con hiểu mọi việc được kết nối ra sao, giống như trật tự từng bước khi
giải toán. Trẻ rất thích nghe các câu chuyện, xem clip về chính mình hồi bé.
Bạn có thể kể, mẹ mang bầu con 9 tháng, bác sĩ bế con ra, tất cả mọi người
đến thăm con, rồi 6 tháng con mọc hai cái răng đầu tiên... làm cho con album
ảnh để con tự xem và tự đọc, tự kể về mình. Điều này áp dụng được với mọi
người trong gia đình, mọi hoạt động bé làm hàng ngày như chuẩn bị ba lô đi
học, chải răng...
Nếu bố mẹ có thời gian tự làm các cuốn sách nhỏ như vậy cho con học về bất
cứ chủ đề nào bé chưa biết. Sau này bé sẽ rất dễ dàng học trật tự và các số thứ
tự, thứ nhất, thứ hai, thứ ba, giờ trong ngày, ngày trong tuần, tháng trong
năm, các mùa nối tiếp nhau trong năm thế nào... các trật tự hữu hình và vô
hình.
Giúp con hiểu mối liên hệ nguyên nhân kết quả, chẳng hạn con không bê
đồ bằng hai tay: đổ, vỡ. Con không đi cẩn thận: ngã. Con không ăn tối: đói...
Như thế không phải là ác mà là để giúp con hiểu mọi hành động của mình
đều dẫn đến một kết quả nhất định, có thể kết quả không như con mong muốn
nhưng chính con đã chọn quyết định đó. Giống như khi làm toán. Không tư
duy đúng thì kết quả sẽ sai. Tuy nhiên phải giúp con nhìn nhận rằng sai
không phải là cái gì đó trầm trọng, chỉ là ngược lại với đúng. Trẻ cũng cần
biết về sự đối lập, có to mới có nhỏ, có thừa mới có thiếu, có rộng mới có
chật. Nếu hiểu được điều đó trẻ sẽ tự muốn làm đúng, và cùng lúc không sợ
sai, dám nghĩ dám làm.
Đừng bao giờ phạt trẻ nếu trẻ không làm đúng hay đạt được kết quả như bạn
muốn. Không em bé nào cố tình làm sai cả, mà chỉ là năng lực của bé tại thời
điểm đó chưa làm được việc đó. Có thể do yêu cầu của bạn quá cao, có thể bé
mệt không tập trung. Nguy hiểm hơn, khi phản ứng tiêu cực như thế sẽ làm
cho bé luôn sợ hãi dẫn đến không dám thử những điều mới lạ sau này.
Tập thói quen tư duy, xử lý thông tin trước khi hành động. Đừng để trẻ
thử đúng sai rồi rút ra kết luận. Ngay từ bé luôn làm mẫu cho bé các hoạt
động một cách chính xác, làm mẫu thì phải chuẩn, sau khi hướng dẫn bé làm
chưa đúng thì lần sau làm mẫu lại chứ không nhảy vào sửa khi con đang làm
việc, bất cứ việc gì từ nhỏ đến lớn.
Hãy giúp con so sánh mọi thứ có thể, màu xanh nào đậm hơn, bông hoa nào
nhiều cánh hơn, tòa nhà nào cao hơn, bộ lego nào khó hơn, cái xe nào chạy
nhanh hơn, câu chuyện nào dài hơn, phòng nào trong nhà rộng hơn, con cá
nào to hơn... sau đó đến so sánh hơn nhất. So sánh giúp trẻ hiểu bản chất sự
việc, giúp rèn khả năng quan sát, tư duy, ra quyết định. Đó chính là áp dụng
toán học vào cuộc sống một cách đơn giản.
