Cách phòng chống viêm hô hấp tái phát ở trẻ nhỏ
Học cách phòng chống viêm hô hấp và viêm hô hấp tái phát ở trẻ nhỏ để giữ gìn sức
khỏe cho trẻ trong điều kiện thời tiết thất thường mùa hè.
Một trong các vấn đề đau đầu của các bà mẹ khi nuôi con nhỏ đó là trẻ hay bị viêm
đường hô hấp. thời tiết “sáng nắng, chiều mưa” như hiện nay góp phần “cổ vũ” thêm cho
viêm hô hấp tái phát. Thường thì cứ một trận này vừa mới qua thì một trận khác lại kéo
đến.
“Chiến đấu” ngay từ mũi
Sự cố: một phần lớn trẻ em bị viêm phế quản và viêm phổi là biến chứng từ viêm mũi.
Mũi là trung tâm khơi mào và là đường dẫn thuận lợi cho viêm họng và viêm phế quản.
Nguyên nhân: viêm mũi rất dễ gây ra sổ mũi và chảy mũi ở trẻ em. Khi bé đứng thì dịch
mũi chảy ra ngoài. Nhưng khi bé nằm thì dịch mũi này chảy xuống họng và đoạn trên
thanh quản. Dịch này mang nhiều virút, vi khuẩn và các chất gây viêm. Chúng đóng vai
trò như các dịch viêm và mang mầm bệnh làm phát tán sang các vùng khác như họng, khí
quản. Vì thế, bé sẽ ngay sau đó sẽ bị viêm khí phế quản.
Giải pháp đối phó: kiểm soát bé từ khi bị viêm mũi họng. Ngay khi bé có hiện tượng
viêm mũi, chảy mũi, sổ mũi, chúng ta phải khống chế ngay.
Một mặt giữ ấm cho trẻ và tránh gió lạnh, một mặt các mẹ cần sử dụng thuốc chống chảy
mũi cho trẻ em. Trong đa phần các trường hợp mầm bệnh ban đầu chỉ là virút nên các bà
mẹ hãy yên tâm mà sử dụng các thuốc này. Hiện nay trên thị trường người ta thường pha
lẫn một chút kháng sinh vào trong các thuốc nhỏ mũi, sẽ làm tăng hiệu quả dự phòng
nhiễm khuẩn. Một số cách phối hợp an toàn bao gồm: kháng sinh neomycin, polymycin
hoặc cloramphenicol + thuốc chống chảy mũi ephedrin, xylometozalin, naphazolin hoặc
oxymetazolin + thuốc chống viêm corticoid liều nhẹ betamethason. Đây là công thức
phối hợp tiện dụng và an toàn cho một liệu trình ngắn, dưới 3 ngày. Nhỏ mũi là việc rất
quan trọng để chống lại viêm mũi họng.
Phòng vệ với quạt máy
Sự cố: mùa hè nóng bức, quạt máy là phương tiện không thể thiếu được, nhất là với trẻ
nhỏ ở độ tuổi 5 – 8 tuổi. Lứa tuổi này các bé rất hay chạy nhảy, mồ hôi toát ra và rất thích
hứng mặt trước quạt để đã mát. Điều này có tác dụng làm dịu cơn nóng ngay tức khắc
nhưng lại rất không tốt với đường thở.
Nguyên nhân: lý do là vì quạt mát làm bay hơi nước nhanh chóng. Nhất là khi tốc độ quạt
máy lớn, trực diện vào đường thở, lại thở bằng đường miệng. Lúc này khí thở sẽ không
kịp được làm ấm và làm ẩm qua niêm mạc mũi. Chúng dễ dàng làm khô da và đồng
nghĩa với đó là làm khô cong đường thở. Tế bào niêm mạc hô hấp rất nhạy cảm với tình
trạng này. Khi bị quá khô, chúng bị hoại tử và đường hô hấp bị viêm luôn tại chỗ. Do
vậy, họng và khí quản sẽ bị viêm, nhiễm thêm vi khuẩn và virút sau đó.
Giải pháp đối phó: để kiểm soát tình trạng này, bạn nên chú ý tới trẻ ngay sau giờ chơi.
Chỉ cho bé ngồi trước quạt dưới 10 phút cho ráo mồ hôi. Sau đó, bạn phải vặn nhỏ tốc độ
quạt máy xuống. Đồng thời, bé phải sẽ phải thay đổi tư thế ngồi từ hướng trực diện mặt
với quạt chuyển sang quay lưng lại với quạt để giảm tối đa gió thốc vào đường thở. Khi
bé nằm ngủ, bạn lưu ý sử dụng quạt tốc độ chậm nhất, cho quay đều và hướng gió thổi
xuôi theo đường thở, tức là chếch từ đầu trở xuống chân. Làm được như vậy, bé sẽ hạn
chế viêm đường hô hấp do quạt điện gây ra. Với bé đang bị viêm đường hô hấp hoặc vừa
mới điều trị, hết sức cẩn thận vì bé có thể dễ dàng bị viêm hô hấp tái phát và nặng thêm.
Nói không với tắm muộn
Sự cố: với nhịp sống hiện đại gấp gáp, các nhịp sống thường ngày dễ dàng bị thay đổi.
Gia đình bạn có thể thức khuya, ngủ muộn, ăn muộn, chơi thể thao muộn và hoàn toàn có
thể tắm muộn hơn. Dù vậy, bạn tuyệt đối không nên tắm muộn hơn cho trẻ nếu muốn bảo
vệ đường thở của trẻ, giảm nguy cơ viêm hô hấp và tái phát
Nguyên nhân: khi vào đêm muộn, cơ thể thay đổi trạng thái hoạt động sang trạng thái
nghỉ ngơi. Nhiệt lượng tạo ra vào đêm muộn xuống rất thấp, tốc độ chuyển hóa cũng
xuống rất thấp. Mặt khác, vào ban đêm, da giãn ra toàn bộ, lỗ chân lông giãn to lại càng
dễ mất nhiệt hơn. Vì thế bé dễ bị nhiễm lạnh. Nhiễm lạnh vùng cổ và vùng ngực dễ làm
mạch máu co lại, tăng tiết dịch đường thở và dễ gây ra bội nhiễm mầm bệnh. Vì thế, khi
tắm lạnh hoặc tắm muộn, bạn dễ thấy tượng bé bị ho và hắt hơi ngay sau đó.
Cẩn thận với máy điều hòa
Sự cố: máy tạo ra nhiệt độ như ý để đem đến giấc ngủ ngon cho cả gia đình. Nhưng nó lại
có nhược điểm cố hữu là không thể tạo ra một không gian đồng đều về nhiệt độ trong
buồng ngủ. Và do đó, dễ bị viêm hô hấp.
Nguyên nhân: lý do vì máy điều hòa vừa tạo ra hơi gió mạnh, vừa tạo ra hơi lạnh. Gió
của máy sẽ đẩy hơi lạnh đi tới vùng nào mà gió tới. Nếu không chú ý, bạn có thể bị hơi
lạnh của điều hòa đi thẳng vào trong khí quản của trẻ nhỏ. Mặt khác, vì hơi mát rất dễ
chịu. Nhưng giới hạn từ mát sang lạnh rất mong manh. Nếu không chú ý, bé của bạn có
thể bị nhiễm lạnh do điều hòa và sẽ bị ho luôn.
Giải pháp đối phó: để sống hiện đại và an toàn với máy điều hòa, bạn nên biết cách sử
dụng máy thông minh và thân thiện với sức khỏe. Ban đầu, bạn để chế độ làm lạnh nhanh
để tạo hơi mát khẩn cấp. Song chế độ làm lạnh nhanh chỉ nên duy trì tối đa trong 5 phút
đầu tiên. Trong 5 phút này, không khí nhanh chóng được làm mát, đường thở chưa bị quá
khô và cơ thể chưa bị mất nhiệt nhiều. Trong 5 phút này bạn cũng không nên cho bé nằm
xuống ngay.
Sau giai đoạn làm lạnh nhanh, bạn sẽ chuyển sang chế độ hoạt động theo nhiệt độ. Giải
nhiệt độ tiếp theo nên sử dụng là 26 – 27oC với chế độ quạt gió to. Chế độ này làm hơi
mát tràn đều trong phòng.
Khi bắt đầu vào giai đoạn ngủ, bạn chỉ nên để máy điều hòa ở chế độ 280C, quạt gió to
hay nhỏ tùy thuộc vào độ lớn của căn phòng. Một điều lưu ý là không nên bố trí máy
ngược hướng với hướng nằm ngủ. Vì như vậy có thể làm hơi lạnh thốc ngay vào mũi và
gây ra viêm mũi họng.
Cách bố trí an toàn là điều hòa xuôi theo hướng nằm, lệch hướng với giường hoặc chỉ
thổi đến ngang chân. Nếu phòng ngủ rộng, bạn có thể bố trí điều hòa lệch vị trí giường
nằm, như vậy sẽ rất an toàn. Khi bé ngủ, bạn nhớ có một tấm chăn mỏng để phủ lên ngực
bụng, nhất là vào giữa đêm để giữ ấm cơ thể cho trẻ.
Lời khuyên của thầy thuốc
Khi bé đang bị bệnh, bạn nhớ phải cho bé uống thuốc đầy đủ theo chỉ định của bác sĩ.
Một chế độ điều trị đầy đủ thông thường bao gồm: thuốc kháng sinh, thuốc chống ho,
thuốc làm long đờm, thuốc chống viêm và thuốc hạ sốt nếu bé bị sốt cao.
Giải pháp đối phó: không tắm muộn cho bé. Bạn nên tắm cho bé vào khung giờ từ 5 – 6h
chiều. Tắm sớm hơn, bé sẽ chạy nhảy và lại bẩn nguyên xi. Tắm muộn hơn thì lại dễ bị
viêm đường hô hấp. Trong mọi tình huống, bạn không nên tắm cho trẻ sau 8h tối, kể cả
khi bạn có sử dụng bình nóng lạnh. Vì nước nóng chỉ có tác dụng làm ấm khi tiếp xúc với
nước. Khi nước ấm trôi đi, cơ thể sẽ bị mất nhiệt và lạnh ngay. Nếu bạn quá bận việc mà
lỡ để quên việc tắm cho trẻ đến tận 10h tối thì chỉ nên lau chân, tay, ngực, lưng và nách
bằng nước ấm. Hãy bỏ qua công đoạn tắm và chuyển sang ngày hôm sau.
Phòng ngừa các bệnh hô hấp cho trẻ bằng cách nào?
Hai việc giúp cải thiện thể trạng và phòng chống bệnh tật cho trẻ là miễn dịch và
tiêu hóa. Có một hệ miễn dịch tốt, trẻ có khả năng tránh được nhiều bệnh như:
cúm, viêm đường hô hấp, viêm tai giữa, nhất là các loại viêm nhiễm tái phát nhiều
lần. Có một hệ tiêu hóa tốt, giúp trẻ ăn ngon hơn, giúp tăng cường thể trạng và
tránh được việc mất cân bằng dinh dưỡng – nguồn gốc của các bệnh phát sinh đối
với trẻ.
Nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính ở trẻ em là bệnh phổ biến ở Việt nam, bệnh có tỷ lệ
mắc và tử vong cao, trẻ có thể mắc bệnh nhiều lần trong năm. Theo các nhà chuyên
môn, nhiễm khuẩn hô hấp được chia thành 2 loại: nhiễm khuẩn hô hấp trên và nhiễm
khuẩn hô hấp dưới. Nhiễm khuẩn hô hấp trên bao gồm các trường hợp ho, cảm
lạnh, viêm mũi-họng, viêm amidan, viêm tai giữa, VA. Nhiễm khuẩn hô hấp dưới bao
gồm: viêm thanh khí phế quản, viêm phổi…. Phần lớn nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp
tính ở trẻ em là do nhiễm các loại virus có ái lực lớn với đường hô hấp. Khả năng lây lan
của virus dễ dàng, tỷ lệ người lành mang virus cao cho nên bệnh dễ có nguy cơ phát triển
trong cộng đồng thành dịch và dễ bị nhiễm lại. Bên cạnh đó, ở những nước đang phát
triển như Việt nam thì căn nguyên nhiễm khuẩn vẫn đóng vai trò quan trọng trong nhiễm
khuẩn đường hô hấp cấp.
Các tài liệu nghiên cứu cho thấy: trẻ em khi sinh ra được thừa hưởng miễn dịch của mẹ
cho đến 6 tháng tuổi, sau đó trẻ phải tự tạo miễn dịch cho mình cho đến khi trẻ khoảng 8
tuổi thì hệ miễn dịch mới chín muồi. Khoảng thời gian trẻ đang tự tạo hệ miễn dịch cho
mình là khoảng thời gian khó khăn đối với trẻ trong việc đối phó với các căn bệnh nhiễm
khuẩn đường hô hấp cấp. Có rất nhiều những yếu tố nguy cơ góp phần gia tăng tỷ lệ trẻ
em bị nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp. Trẻ em sinh nhẹ cân, sinh non, hoặc trẻ không
được nuôi bằng sữa mẹ, trẻ biếng ăn, trẻ suy dinh dưỡng là những trẻ có hệ miễn dịch yếu
dễ có nguy cơ nhiễm bệnh. Ngoài ra, điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, một năm có
bốn mùa thời tiết thay đổi như nước ta cũng là điều kiện thuận lợi gây nhiễm khuẩn hô
hấp ở trẻ.
Thêm vào đó, môi trường sống hiện nay bị ô nhiễm nặng nề, mật độ bụi, khí bẩn chứa vi
khuẩn, virut, hoá chất luôn ở mức độ báo động luôn là nguy cơ tiềm tàng đe doạ sức khoẻ
đường hô hấp non yếu của trẻ. Trẻ em hay bị viêm đường hô hấp sẽ rất ốm yếu, ăn uống
kém, dễ bị suy dinh dưỡng. Khi trẻ ăn uống kém, cơ thể trẻ không được bổ sung dinh