260
Ministry of Agriculture & Rural Development
Báo cáo tiến độ dự án
037/VIE05
Thiết lập vườn ươm và đào tạo để nâng cao hiệu quả
chất lượng cây giống và thử nghiệm các mô hình
trồng Macadamia tại 3 tỉnh phía Bắc Việt Nam
MS7: BÁO CÁO 6 THÁNG LẦN THỨ 3
Tháng 7, 2007
1
1. Thông tin về tổ chức
Tên Dự án Thiết lập vườn ươm và đào tạo để nâng cao hiệu
quả chất lượng cây giống và thử nghiệm các mô
hình trồng Macadamia tại 3 tỉnh phía Bắc Việt
Nam
Cơ quan đại diện phía Việt Nam Trung tâm Môi trường, Du lịch và Phát triển
(CETD)
Lãnh đạo nhóm Dự án Việt Nam GS Hoàng Hoè
Đơn vị Australia Hiệp hội Trang trại Lâm nghiệp Á Nhiệt đới
Nhân viên phía Australia Martin Novak, Kim Wilson
Ngày bắt đầu 10 Tháng 1 2006
Ngày kết thúc (dự kiến) 10 Tháng 1 2009
Ngày kết thúc (duyệt lại)
Thời gian báo cáo Tháng 1 – Tháng 6 2007
Văn phòng liên lạc
Tại Australia: Trưởng nhóm
Tên: Martin Novak Telephone: 61 2 66895027
Vị trí: Chủ tịch Fax: 61 2 66895227
Đơn vị Hiệp hội Trang trại Lâm
nghiệp Á nhiệt đới
Email: martinnovak@bigpond.com
Tại Australia: Địa chỉ liên lạc
Tên: Valda Mitchell Telephone: 61 2 66284372
Vị trí Nhân viên hành chính Fax: 61 2 66284386
Đơn vị Hiệp hội Trang trại Lâm
nghiệp Á nhiệt đới
Email: sffa@ceinternet.com.au
Tại Việt Nam
Tên: Hoàng Hoè Telephone: 04 8642670,
04 7560233
Vị trí: Giám đốc Fax: 04 7560233
Đơn vị CETD Email: hoanghoe@fpt.vn
2
2. Sơ lược dự án
Dự án này đang được tiếp tục trong nửa đầu năm 2007 nhằm hỗ trợ việc nhân giống tại các vườn ươm
Macadamia mới và tại 3 vườn ươm cũ. Đã có 3 mô hình thử nghiệm giống Macadamia chính được thành lập
tại 3 tỉnh phía Bắc Việt Nam với diện tích khoảng 1 ha cho mỗi mô hình trong đó trồng 14 giống
Macadamia phù hợp. Thêm vào đó, dự án cũng đã thu hút được 3 tổ chức tham gia với 16 mô hình khác
nhau. Tiếp tục các hoạt động đào tạo để thực hiện các dạng nhân giống, ghép cành, thiết kế và chuẩn bị mô
hình, trồng, chăm sóc và quản lý cây trồng tại vườn ươm và các khu khảo nghiệm. Hoạt động này bao gồm
cả việc phân phát đĩa CD, VCD và trình bày bằng powerpoint cũng như đào tạo thông qua thực hành tại 2
hội thảo tập huấn chính thức và đào tạo ngoài thực địa. 540 kg hạt giống từ Australia và Trung Quốc đã
được cung cấp cho các vườn ươm kèm theo 3000 cành ghép của các giống được lựa chọn và các mẫu dụng
cụ cấy ghép trong năm 2006 và 2007.
Chuyến thăm quan học tập tại Trung Quốc đã xem xét toàn bộ các vườn ươm chủ yếu và một vài trang trại
chính tại miền Nam Trung Quốc. Báo cáo về chuyến đi này cùng ảnh và đĩa DVD đã được gửi tới các bên
liên quan chính ở Việt Nam và Australia.
Một nhóm các chủ trang trại nhỏ đã được lựa chọn để tham gia vào các hoạt động của dự án tại các tỉnh
Lạng Sơn, Hà Tây (Ba Vì) và Hoà Bình. Thêm vào đó, dự án vẫn đang tiếp tục lôi kéo sự tham gia của các
cơ quan nhà nước quan tâm đến cây Macadamia ở Việt Nam bao gồm Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông
thôn, Viện Khoa Học Lâm nghiệp, RCFTI, VIFA và RIFV. Câu lạc bộ Maca Việt Nam cũng đã thu hút
được được sự tham gia của một số công ty tư nhân.
Tiến trình quan trọng đã được thực hiện liên quan đến việc xây dựng năng lực cho đội ngũ nhân viên kỹ
thuật và nhân viên mở rộng kể từ khi bắt đầu dự án vào Tháng 1 năm 2006.
3. Tóm tắt
Dự án đã trải qua 6 tháng đầu năm 2007 và đã diễn ra những cuộc họp tại Australia và
Việt nam giữa các thành viên tham gia nhằm chuyển tải nội dung dự án và các thông
tin quan trọng liên quan đến các tổ chức tham gia.
Chuyến thăm của nhóm chuyên gia Australian đã diễn ra vào tháng 3. Trong thời gian
đó 1000 cành ghép từ Úc đã được chuyển tới 3 vườn ươm. Các cành ghép này bao
gồm 10 giống của Úc là 246, 344, 741, 814, 816, 842, 849, A4, A16 và A38 được lựa
chọn cho trồng khảo nghiệm. Kim Wilson đã thăm vườn ươm của Viện Khoa học
Lâm nghiệp, vườn ươm tại Ba Vì và các khu khảo nghiệm. Martin Novak đã thăm
vườn ươm tại Lạng Sơn và Yên Thuỷ và không thể thăm vườn ươm và khu khảo
nghiệm mới do đường xấu vì trời mưa to. Cả 2 chuyên gia Úc đã thực hành đào tạo và
cung cấp thông tin liên quan tới những khía cạnh quan trọng của việc nhân giống
Maca.
Những vấn đề chính phát sinh trong khi nhóm chuyên gia Úc thăm các vườn ươm một
lần nữa lại xuất hiện, đó là việc sử dụng túi bầu quá nhỏ, hỗn hợp bầu nghèo dinh
dưỡng và phương pháp làm bầu không phù hợp. Cũng cần phải nhận biết ra sự tiêu
phân là khá chậm. Liên quan đến các khu khảo nghiệm, cũng cần phải bổ sung NPK
vào đất. (Phụ lục 1 và 2, Báo cáo thực địa của nhóm chuyên gia Úc). Có một vài lo
ngại khi thấy đất khảo nghiệm ở Ba Vì không được sử dụng để trồng cây theo thiết kế
ban đầu. Tình trạng cũng diễn ra tương tự như tại khu đất trồng khảo nghiệm ở Yên
Thuỷ vì sự trì hoãn trong việc thoả thuận thuê đất cuối cùng.
Trong giai đoạn này biên bản về Hội thảo tập huấn tại Lạng Sơn đã hoàn tất và
chuyển tới các thành viên tham gia bằng đĩa CD (Phụ lục 3). Công việc cũng đã được
bắt đầu trong cuốn Sổ tay vườn ươm và số đầu tiên của ấn phẩm Bản tin. Kế hoạch
cho hội thảo vào tháng 10 năm 2007 diễn ra tại Ba Vì cũng đã được hoàn thành.
3
Trong đó bao gồm việc phân phát thư mời tới 5 Đại biểu quan trọng của Trung Quốc
và cố gắng lôi cuốn nhiều chủ trang trại hơn trong thời gian này.
Thêm vào đó, công việc về theo dõi bảng tính chuyển và bán cây trong vườn ươm
Model XL và theo dõi các đề án tài chính và phát triển vốn cho Maca cũng đã được
tiến hành. Đây là một phần quan trọng trong báo cáo giai đoạn 3 nhằm đáp ứng việc
thu thập cập nhật số liệu cơ sở.
Câu lạc bộ Maca đã tiếp tục vai trò điều phối trong việc phối hợp các hoạt động của
dự án. Những buổi thảo luận chuyên môn đã được tiến hành và các báo cáo cũng đã
được trao đổi trong chuyến thăm vào tháng 3 của nhóm chuyên gia Úc (phụ lục 1, ghi
chép cuộc họp của những người lãnh đạo nhóm phía Úc).
Nâng cao việc truyền thụ và trao đổi thông tin trong thời gian này với một số tổ chức
và cá nhân bao gồm Viện Khoa học Kỹ thuật Nông – Lâm nghiệp Trung và Tây Cao
nguyên, Thái Bình Foods và một số chủ trang trại quan tâm.
Các tổ chức và cá nhân trên cùng một số thành viên tham gia cũng đã được mời tham
dự hội thảo Ba Vì (phụ lục 4).
Lãnh đạo nhóm chuyên gia phía Úc đã dừng chân tại BangKok để gặp gỡ GS Choob,
GS Bunvong và GS Monton của Trường Đại học Kasetsart, những người đã giúp đỡ
sắp xếp chuyến thăm các trang trại Maca vào tháng 10 năm 2007. Chuyến đi sẽ thăm
một số vườn ươm và trang trại nghiên cứu cũng như một số vườn ươm va trang trại
kinh doanh tư nhân vào tháng 10 năm 2007.
4. Giới thiệu và Bối cảnh
Dưới đây là những mục tiêu của dự án kèm theo những nhận xét cho tiến trình phát
triển nhằm đạt được những điều này trong giai đoạn 6 tháng qua:
Mục tiêu 1 – Liên kết các bên liên quan lại với nhau để cùng làm việc nhằm
hướng tới ngành công nghiệp Maca giá trị bền vững cao cho Việt Nam.
Các cuộc họp và những cuộc trao đổi đã được diễn ra trong giai đoạn này cả ở Việt
Nam và ở Úc với các tổ chức cộng tác, những thành viên đã và sẽ tham gia hội thảo
bao gồm những chủ trang trại mới của dự án.
Thắt chặt mối quan hệ với các đồng nghiệp Trung Quốc và Thái Lan bằng cách mỗi
bên sẽ tổ chức cho lãnh đạo nhóm thăm quan các nước tương ứng. Thêm vào đó, duy
trì các cuộc đối thoại bằng điện thoại và thư điện tử. Những đối tác này và các bên
liên quan khác trong ngành công nghiệm Maca của Trung Quốc cũng đã được mời tới
dự hội thảo tập huấn tại Ba Vì.
Mục tiêu 2 – Nâng cao năng lực của 3 vườn ươm hiện tại.
Cành ghép từ Úc một lần nữa lại được bổ sung hêm cho 3 vườn ươm bao gồm các
giống sau: 246, 344, 741, 814, 816, 842, 849, A4, A16 và A38 (phụ lục 1 và 2). Cũng
đã phân phát cho 4 vườn ươm các biên bản tập huấn kèm theo các mẫu dụng cụ vườn
ươm bổ sung và đĩa DVD, CD về mô hình trình diễn (Phụ lục 3).
4
Mục tiêu 3- Thiết lập các mô hình vườn ươm mới để trình diễn theo mô hình
vườn ươm của Úc nhằm cung cấp cơ hội đầu tư và đảm bảo chắc chắn nguồn
cung cấp gốc ghép đầy đủ.
Kim Wilson đã thăm vườn ươm mới và xem xét khả năng cho việc mở rộng sản xuất.
Vườn ươm này đã sẵn sàng cho việc nhân giống trên 6000 cây con Maca. Những cây
này hiện tại đang được trồng trong bầu và để trong các nhà râm mới.
Việc nhân giống hạt giống từ Trung Quốc trên nền đất có rải cát đáy rất thành công
tại Yên Thuỷ với tỷ lệ chết chỉ là 300 trong 6400 cây giống từ 100 kg hạt, sống sót là
6100 cây trong 100 kg hạt so với tại Lạng Sơn là 4200 cây từ 100 kg hạt và Ba Vì là
2400 cây trong 100 kg.
Tỷ lệ tăng trưởng trong bầu cũng tốt hơn so với những vườn ươm khác do vật liệu bầu
tốt hơn với ít đấy và bầu lớn hơn (Phụ lục 2).
Tuy nhiên việc đi lại đến vườn ươm vẫn còn là vấn đề do sự trì hoãn của chính quyền
địa phương trong việc thi công đường. Theo sự hứa hẹn của chính quyền, tuyến
đường sẽ được hoàn thành trong vòng 3 tháng nữa.
Mục tiêu 4 - Trồng khảo nghiệm ít nhất 10 giống Maca tại 3 tỉnh Hà Tây (Ba Vì),
Hoà Bình và Lạng Sơn.
Khu khảo nghiệm Vân Đình tại Lạng Sơn đã gần như hoàn tất việc trồng khảo
nghiệm. Khu 1 đã hoàn tất với 400 cây ghép với tất cả những giống lựa chọn được
trồng. Khu 2, khu nhỏ hơn, đã được chuẩn bị đầy đủ với 178 hố sẵn sàng cho việc
trồng cây ngay.
Phần lớn cây được trồng trông khá tốt với điểm nối nhỏ và không màu. Có thấy xuất
hiện hiện tượng thối cây ở một số cây lâu năm hơn tại Trạm vì thế cần thay thế một số
cây và những cây già hơn cần được chăm sóc chống thối cây (phụ lục 1).
Tại khu khảo nghiệm Ba Vì, cây đã được trồng tại khu 2 ha bao gồm các A4, 344,
900, 246, A16, 695, 814, OC, 800, 849, A38, 741, 816 và 842. Tuy nhiên, việc trồng
theo thiết kế ban đầu của khu khảo nghiệm đã không được thực hiện. Có một vài sự
nhầm lẫn vì liệu đây có phải là các khu khảo nghiệm khi Bộ Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn đóng góp cho chi phí trồng với 3 ha. Kế hoạch của khu trồng đã được
hứa hẹn nhưng cho tới giờ vẫn chưa nhận được. Chất lượng cây có biểu hiện tốt mặc
dù Kim Wilson đã đề nghị nên thêm phân bón và làm cỏ (Phụ lục 2).
Khu khảo nghiệm Yên Thuỷ được thiết kế cho dự trữ nhưng vẫn chưa được sử dụng
cho việc trồng cây. Khu vực này cần phải được rào vì có gia súc nuôi trong khu vực.
Lý do chính cho sự trì hoãn này là do thủ tục thuê đất chưa đạt được với chính quyền
địa phương. Lãnh đạo nhóm chuyên gia Úc đã gặp chính quyền địa phương và một
phần trong sự giải thích về lý do đó là các nông dân địa phương chưa có chứng nhận
quyền sử dụng đất nhưng lại sử dụng đất trong một thời gian và cong ty sẽ cần phải
bồi thường một khoản tien. Vì vậy, thuê đất đã được họ sử dụng càng làm cho quá
trình thêm phức tạp. Hy vong toàn bộ sự việc này sẽ được bảo đảm kết thúc chậm
nhất là trong năm nay.
5