1
BỘ LAO ĐỘNG – THƯƠNG BINH & XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
CHĂM SÓC DA
CƠ BẢN VÀ NÂNG CAO
Tài liệu lưu hành nội bộ
2
CHƯƠNG I
BÀI 1. TỔNG QUAN VỀ NGÀNH SPA
1. Nguồn gốc hình thành và phát triển của Spa
Spa là một lĩnh vực hoạt động phục vụ đối tượng là con người, nhằm phục hồi,
chăm sóc con người, mà nội dung của nó gồm các phương pháp massage từ cổ điện
tới hiện đại, kết hợp với các phương pháp như nghỉ ngơi, thư giãn, thể dục thể thao,
ăn uống sinh hoạt.v.v… tạo thành một tổng thể phong phú hài hoà các liệu pháp
nhằm mục đích chăm sóc và tang cường sức khoẻ con người cả về sức khoẻ và sắc
đẹp, cả về thể chất và tinh thần.
Không ai biết chính xác Spa có nguồn gốc tại đâu, nhưng có hai giả thuyết.
Một là bắt nguồn từ nước Bỉ thành phố của spa, được biết từ thời La Mã họ biết tận
dụng việc tắm rửa. Họ nghiên cứu thị trấn này rất tuyệt vời mà từ spa lại đồng nghĩa
với tiếng Anh nên nó được dùng và được yêu chuộng.
Spa bắt nguồn từ những thành phố cổ danh tiếng với việc chữa bệnh bằng
nguồn nước suối nóng và nguồn nước khoáng thiên nhiên thuần khiết. Khách du
lịch thường có nhu cầu tới đây để tắm và phục hồi sức khỏe.
Có giả thuyết giải thích rằng Spa là tên của một ngôi làng ở Bỉ, nơi mà từ thời
Trung cổ người Anh, người La Mã đã tới để chữa bệnh, phục hồi sức khoẻ bằng
cách tắm và uống nước ở dòng suối ở đây.
+ Có thuyết cho rằng Spa bắt đầu bằng chữ Espa là tên của một nơi nghỉ dưỡng
có nguồn nước khoáng.
+ Có thuyết cho rằng Spa có thể bắt nguồn từ một từ Latin “Spagere” có nghĩa
là nguồn nước nóng phun trào.
+ Có thuyết cho rằng Spa là từ ghép từ các chữ đầu của thành ngữ Latin như
“Salus Per Aquam” có nghĩa là chăm sóc sức khoẻ bằng nước.
Vào thế kỷ 19, các trung tâm Spa với dịch vụ Spakhàng đầu là điểm đến dành
cho những người giàu có. Trong đó, việc chữa bệnh bằng nước được đánh giá là
điểm quan trọng của Spa Châu Âu. Và phương pháp Spa phổ biến nhất vẫn là
massage, xoa bóp.
Từ hàng nghìn năm trước, người La Mã, Trung Quốc, Hy Lạp, Nhật đã dùng
nước ấm để điều trị mệt mỏi, trị vết thương và xua tan tinh thần suy sụp. Người Hy
Lạp đã xây dựng phòng tắm và thư giãn ở sông, suối, hồ để khám phá mối liên hệ
giữa thể chất và con người. Còn người La Mã đã phát minh ra các kiểu tắm khác
nhau từ tắm lạnh, nóng hay ấm. Những phòng tắm do người La Mã phát minh vẫn
còn vết tích ở Châu Âu.
3
Liệu pháp nước bắt nguồn từ nước - Hy Lạp HYDOR và chữa bệnh
-THERAPEIA và nước nóng, nước lạnh có tác dụng kích thích hệ thần kinh cũng
như tuần hoàn.
Spa có nghĩa là nơi chăm sóc sức khỏe, sắc đẹp và là nơi chuyên biệt về an
dưỡng. Spa mang lại sự thoải mái cho tinh thần và kích thích các giác quan bằng
không gian, âm thanh riêng.
Nhờ vậy, Spa được các nước phương Tây đặc biệt ưa chuộng bởi họ đánh giá
cao về mặt thư giãn tinh thần, trí óc cho dù Spa phương Đông vẫn hấp dẫn và huyền
bí hơn nhiều.
Hay có thể nói, Spa là liệu pháp điều trị cơ thể bằng nước, nhắc tới Spa người
ta sẽ hình dung về một thiên đường thoáng mát, thiên nhiên đem lại sức khỏe và
tinh thần thoải mái cho con người.
2. Định nghĩa về spa
Có thể hiểukSpa là gì?kvề mặt ngữ nghĩa là suối nước khoáng, về mặt thuật
ngữ được hiểu là cách chữa bệnh bằng hơi nước và nước khoáng thiên nhiên. Theo
cách hiểu và vận dụng thông thường ngày nay thìkspaklà dịch vụkchăm sóc sức
khoẻkvàklàm đẹpkbằng nước và massage kết hợp với nhữngksản phẩm làm đẹpkcó
nguồn gốc thiên nhiên.
Còn bây giờkSpa là gì?ktheo định nghĩa của hiệp hộikspakthế giới thìkSpaklà tất
cả các liệu pháp đem lại sự cân bằng năng lượng cho cơ thể và tâm hồn. Ở Việt
Nam mình chưa có nhiều nơi thực sự đúng nghĩa làkspa, chưa hiểukSpa là gìktrừ một
số resortkspakvà một số spa chất lượng ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Những
cái còn lại chỉ là beauty salon chứ không thể gọi làkspakđược.
MộtkSpaktiêu chuẩn phải đáp ứng đủ 5 giác quan của con người:
Tai bạn phải nghe thấy những thanh âm thiên nhiên và nhạc trị liệu chuyên
nghiệp củakspa
Mũi bạn ngửi thấy mùi tinh dầu và mùi hoa cỏ thiên nhiên
Mắt bạn nhìn ngắm thấy những cảnh vật thiên nhiên nhẹ nhàng thư giãn
Miệng bạn được thưởng thức những loại trà và nước trà hoa riêng biệt
Bạn cảm nhận thấy sự mềm mại dịu dàng khi nhân viên massage cho bạn
Như vậy, đặc trưng củakSpaklà mang lại cho các bạn sự thư giãn và thoải mái
cho tinh thần và các giác quan…chứ không phải chỉ là massage giỏi, gội đầu và
waxing tốt...như một số ý kiến đã nêu.
3. Xu hướng Spa ở Việt Nam
Cuộc sống tiến bộ, xã hội phát triển, nhu cầu tất yếu của con người là phải bảo
vệ sức khỏe thật tốt để chống chọi lại tác động của môi trường, khí hậu, hóa chất.
4
Do đó, họ tìm đến Spa như một liệu pháp thư giãn, chăm sóc sức khỏe để cân bằng
tinh thần và lấy lại tự tin cuộc sống.
Trước kia, dịch vụ Spa, làm đẹp được xem như một điều gì đó “xa xỉ” với
nhiều người, dường như chỉ dành cho người giàu hay ở những khách sạn 5 sao.
Nhưng ngày nay, cuộc sống nâng cao, nhu cầu đòi hỏi nhiều, con người đã có xu
hướng kéo theo trào lưu này. Hàng loạt cáckdịch vụ Spa, thiết bị Spa, thiết bị thẩm
mỹkxuất hiện đầy rẫy, nhanh chóng để phục vụ người dùng từ bình dân đến cao
cấp.
Vì vậy, Spa đang dần trở thành một ngành kinh doanh thời thượng, thu hút rất
nhiều chủ đầu tư cũng như nhận được nhiều sự quan tâm từ người dùng.
Hiện nay do khách hàng đến spa để làm đẹp là chủ yếu, có nghĩa là được
chăm sóc, điều trị, cải thiện, chỉnh sửa là chính, còn nhu cầu thư giãn và nâng cao
sức khỏe là phụ. Như vậy các cơ sở phục vụ nhu cầu điều trị được gọi là thẩm mỹ
viện hơn là được gọi spa. Tuy nhiên một thẩm mỹ viện phải đủ các tiêu chí:
- Bác sĩ phụ trách chịu trách nhiệm về các hoạt động liên quan đến y tế (bao
gồm cả bác sĩ da liễu, bác sĩ đông y và bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ).
- Hệ thống cơ sở vật chất, là các thiết bị y tế phù hợp với các hoạt động
chăm sóc sắc đẹp.
Nhưng hiện nay do các cơ quan quản lý còn nơi lỏng, nên 1 số các cơ sở hoạt
động về chăm sóc sắc đẹp đơn giản như chăm sóc da, thư giãn cơ thể, tiệm làm tóc,
phun xăm cũng đầu tư các thiết bị y tế và làm các dịch vụ chăm sóc, điều trị, chỉnh
sửa làn da vóc dáng, và những dịch vụ liên quan đế làm đẹp không đúng chuyên
môn, không có giấy phép, không có bác sĩ phụ trách. Nên tất cả các cơ sở thẩm mỹ
đó đề được các chủ cơ sở đặt cho cái tên chung là Spa. Trong khi đó các spa này
để đáp ứng được các tiêu chí: thỏa mãn 5 giác quan, đủ 10 tiêu chuẩn thì hầu hết
90% các cơ sở kinh doanh đều không đủ vốn đầu tư, nếu như đầu tư cũng rất khó
thu hút được khách bởi giá thành dịch vụ quá cao thì mới cân đối được với sự đầu
tư đó.
Trong khi đó nhu cầu làm đẹp, điều trị da liễu thẩm mỹ, phẫu thuật thẩm mỹ
quá cao, không phải chỉ riêng giới thượng lưu mới có nhu cầu làm đẹp mà làm đẹp
là dành cho tất cả mọi người nên nhưng khách hàng họ chấp nhận đến các spa
không đủ tiêu chuẩn, không có cấp phép để sử dụng những dịch vụ có thể an toàn
hoặc không an toàn hiệu quả.
Chính vì thế các spa, nhưng đầu tư thiếu bài bản chuyên nghiệp, làm những
dịch vụ không đúng chuyên môn thi nhau mọc ra để đáp ứng nhu cầu của đông đảo
5
khách hàng, và đang trở thành vấn nạn cũng như là mối quan tâm của những nhà
quản lý.
4. Lợi ích của spa
- Giảm stress: Cuộc sống nhộn nhịp gây cho bạn nhiều áp lực, bạn tưởng chừng
như mình sắp nổ tung ra vì căng thẳng. Hãy dành thời gian thư giãn ởkSpa, đắm
mình trong tiếng nhạc du dương, làn nước mát với tinh dầu thoang thoảng, bạn sẽ
thấy dễ chịu hơn.
- Có lợi cho hệ tim mạch: Các phương pháp chăm sóc tạikSPA, tinh thần được
thư giãn hoàn toàn, phương pháp dưỡng khí giúp bạn điều hoà nhịp thở, ổn định
nhịp tim. Mặt khác, phương pháp massage giúp lưu thông các mạch máu, rất tốt cho
hệ tim mạch.
- Giải độc cho cơ thể: Các chất độc nằm sâu bên trong cơ thể bạn ẩn dưới dạng
tế bào mỡ cũng dần dần được loại bỏ dưới tác động của tinh dầu. Ngoài ra, Spa còn
có tác dụng cân bằng thể lực cho bạn.
- Hạn chế các chứng đau khớp, viêm khớp: Quá trình xông hơi tạo điều kiện
để các cơ bắp thả lỏng. Từ đó, hơi nước sẽ thâm nhập vào các khớp, mô cứng. Các
chứng viêm, đau khớp của bạn vì thế mà dần dần được cải thiện đáng kể.
- Giảm nguy cơ ung thư: Thân nhiệt của bạn luôn trong trạng thái cao khi tắm
Spa kéo theo sự cải tiến của hệ miễn dịch. Điều này có tác dụng thúc đẩy quá trình
đào thải những hóa chất gây ung thư như natri (sodium), alcohol, nicotine…
- Giấc ngủ ngon: Theo nghiên cứu, một giấc ngủ ngon và sâu có được do sự
kết hợp hài hòa giữa nhiều yếu tố. Trong đó, sức khỏe và tinh thần thoải mái là yếu
tố quyết định. Spa sẽ giúp bạn ngủ ngon hơn.