TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN HÀ NỘI
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
GIÁO TRÌNH
KỸ THUẬT CHỤP ẢNH
(Lưu hành nội bộ)
Hà Nội năm 2024
MỤC LỤC
BÀI 1. TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT CHỤP ẢNH ............................................... 4
1. Các khái niệm liên quan ..................................................................................... 4
2. Lịch sử phát triển của máy ảnh .......................................................................... 6
BÀI 2: LỰA CHỌN MÁY ẢNH ............................................................................... 8
1. Máy ảnh cơ ......................................................................................................... 8
2. Máy ảnh số ......................................................................................................... 9
3. Nguồn ............................................................................................................... 11
BÀI 3: ÔNG KÍNH .................................................................................................. 13
1. Ống kính ........................................................................................................... 13
2. Ống kính tele .................................................................................................... 15
BÀI 4: KHẨU ĐỘ VÀ TỐC ĐỘ TRẬP ................................................................. 18
1. Khẩu độ ............................................................................................................ 18
2. Cửa trập ............................................................................................................ 20
BÀI 5: PHƠI SÁNG ................................................................................................ 24
1. Phim ................................................................................................................. 24
2. Phơi sáng .......................................................................................................... 25
BÀI 6: TỐC ĐỘ CHỤP ........................................................................................... 28
1. Các chuẩn phim ................................................................................................ 28
2. RAM................................................................................................................. 29
3. Lựa chọn phim, RAM ...................................................................................... 30
BÀI 7: CHỤP ẢNH KỸ THUẬT SỐ ...................................................................... 32
1. Về máy số ........................................................................................................ 32
2. Nguyên lý hoạt động và đặc điểm của nhiếp ảnh kỹ thuật số ......................... 34
BÀI 8: BỐ CỤC MỘT BỨC ẢNH .......................................................................... 37
1. Nguyên lí bố cục .............................................................................................. 37
2. Điều nên tránh .................................................................................................. 39
BÀI 9: TRÁNG RỬA VÀ IN ẢNH ........................................................................ 41
1. Tráng phim ....................................................................................................... 41
2. In ảnh ................................................................................................................ 42
3. Điều kiện môi trường, hoá chất ....................................................................... 44
BÀI 10: CÁC KỸ THUẬT CHỤP ĐỐI TƯỢNG ẢNH ......................................... 46
1. Kỹ thuật chụp ảnh chân dung .......................................................................... 46
2. Kỹ thuật chụp ảnh trẻ con và trẻ sơ sinh .......................................................... 46
3. Kỹ thuật chụp ảnh đám đông ........................................................................... 46
4. Kỹ thuật chụp ảnh phong cảnh ........................................................................ 47
5. Kỹ thuật chụp ảnh đối tượng chuyển động ...................................................... 47
6. Kỹ thuật chụp ảnh ban đêm ............................................................................. 48
7. Kỹ thuật chụp ảnh động vật ............................................................................. 48
8. Kỹ thuật chụp ảnh cận cảnh ............................................................................. 49
9. Kỹ thuật chụp ảnh tĩnh vật ............................................................................... 49
BÀI 11: TẠO RA HIỆU ỨNG ĐẶC BIỆT ............................................................. 50
1. Các hiệu ứng .................................................................................................... 50
2. Sử dụng lọc ...................................................................................................... 50
3. Xử lí ảnh ........................................................................................................... 52
BÀI 12: TRƯNG BÀY ẢNH .................................................................................. 54
1. Khung ............................................................................................................... 54
2. Khung cảnh thể hiện ảnh ................................................................................. 55
4
BÀI 1. TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT CHỤP ẢNH
1. Các khái niệm liên quan
1.1. Khái niệm nhiếp ảnh
Nhiếp ảnh (Photography) là nghệ thuật và khoa học ghi lại hình ảnh bằng cách
bắt giữ ánh sáng hoặc bức xạ điện từ trên một bề mặt nhạy sáng (phim, cảm biến kỹ
thuật số, giấy ảnh...).
Từ “photography” có nguồn gốc Hy Lạp:
• Phōs (φῶς) nghĩa là ánh sáng,
• Graphé (γραφή) nghĩa là vẽ, ghi lại.
Như vậy, nhiếp ảnh chính là “vẽ bằng ánh sáng” – một quá trình trong đó người
chụp sử dụng ánh sáng như họa sĩ dùng cọ vẽ.
Nhiếp ảnh không chỉ là công cụ ghi lại hiện thực, mà còn là ngôn ngữ thị giác
giúp con người truyền tải cảm xúc, ý tưởng và câu chuyện.
Ngày nay, nhiếp ảnh vừa mang tính nghệ thuật vừa mang tính kỹ thuật, đòi hỏi người
học nắm vững cả hai yếu tố.
1.2. Các thành phần cơ bản trong quá trình chụp ảnh
Một bức ảnh được tạo ra từ sự tác động lẫn nhau giữa ánh sáng – máy ảnh – ống
kính – người chụp.
• Ánh sáng (Light): Là yếu tố nền tảng. Không có ánh sáng thì không có hình
ảnh. Ánh sáng quyết định độ sáng tối, độ tương phản, sắc độ và cảm xúc của
ảnh.
Người chụp cần hiểu đặc điểm ánh sáng tự nhiên (nắng, bóng râm, hoàng hôn)
và ánh sáng nhân tạo (đèn flash, studio).
• Máy ảnh (Camera): Là thiết bị thu nhận ánh sáng. Cấu tạo cơ bản gồm thân
máy, ống kính, màn trập, cảm biến (hoặc phim) và hệ thống xử lý.
5
• Ống kính (Lens): Quyết định góc nhìn, độ sâu trường ảnh và phối cảnh. Các
loại ống kính khác nhau (góc rộng, tiêu chuẩn, tele) giúp người chụp thể hiện
ý đồ sáng tạo riêng.
• Người chụp (Photographer): Là yếu tố sáng tạo nhất trong toàn bộ quá trình.
Máy ảnh chỉ là công cụ; chính người chụp quyết định bố cục, khoảnh khắc,
cảm xúc và ý nghĩa của bức ảnh.
1.3. Một số thuật ngữ cơ bản
Thuật ngữ
Giải thích ngắn gọn
- Khẩu độ (Aperture)
Độ mở của ống kính, quyết định lượng ánh sáng đi vào máy.
- Tốc độ màn trập
(Shutter Speed)
Thời gian cảm biến hoặc phim được phơi sáng.
- ISO
Độ nhạy sáng của cảm biến hoặc phim.
- Độ sâu trường ảnh
(DOF)
Vùng ảnh rõ nét trong bức ảnh (mỏng hoặc sâu).
- Phơi sáng (Exposure)
Lượng ánh sáng tổng thể ảnh hưởng đến độ sáng tối của ảnh.
- Cân bằng trắng (White
Balance)
Giúp màu sắc trong ảnh hiển thị đúng thực tế ánh sáng.
1.4. Vai trò của nhiếp ảnh trong đời sống
• Lưu giữ ký ức: Ghi lại khoảnh khắc, kỷ niệm cá nhân, gia đình, xã hội.
• Truyền thông: Báo chí, truyền hình, quảng cáo.
• Nghệ thuật: Biểu đạt sáng tạo cá nhân.
• Khoa học và nghiên cứu: Ghi nhận hiện tượng, vật thể, thiên nhiên.
• Kinh doanh: Ảnh sản phẩm, ảnh quảng cáo, ảnh thương mại.