1
BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
KỸ THUẬT LẬP TRÌNH
NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
Hà Nội, năm 20……
(Lưu hành nội bộ)
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC ........................................................................................................... 1
BÀI 1: THUẬT TOÁN ....................................................................................... 5
1. Ví dụ ................................................................................................................ 5
2. Khái niệm ........................................................................................................ 5
2.1. Khái niệm về bài toán ................................................................................ 5
2.2. Khái niệm thuật toán ................................................................................. 5
3. Các đặc trưng của thuật toán ........................................................................... 6
3.1. Liệt kê .......................................................................................................... 6
3.2. Dùng sơ đồ khối .......................................................................................... 6
BÀI 2: GIỚI THIỆU NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH C ........................................... 10
1. Lịch sử hình thành ........................................................................................... 10
2. Đặc điểm của ngôn ngữ c ................................................................................ 10
3. Cấu trúc của một chương trình c ..................................................................... 10
4. Một số ví dụ mẫu ............................................................................................. 11
5. Cài đặt chương trình ........................................................................................ 12
6. Khởi động chương trình .................................................................................. 13
7. Soạn thảo chương trình ................................................................................... 13
8. Thoát khỏi chương trình .................................................................................. 13
BÀI 3: TRÌNH BÀY CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA NGÔN NGỮ LẬP
TRÌNH C ............................................................................................................. 15
1. Bộ ký tự, từ khóa và tên .................................................................................. 15
1.1. Bộ ký tự ....................................................................................................... 15
1.2. Từ khóa ....................................................................................................... 15
1.3. Tên ............................................................................................................... 16
2. Các kiểu dữ liệu căn bản ................................................................................. 16
2.1. Kiểu số nguyên (int): Trong C cho phép sử dụng các kiểu số nguyên
sau: 16
2.2. Kiểu ký tự (char) ........................................................................................ 17
2.3. Kiểu dấu phẩy động ................................................................................... 17
3. Hằng, biến, biểu thức ...................................................................................... 18
3.1. Hằng ............................................................................................................. 18
3.2. Biến .............................................................................................................. 19
3.3. Biểu thức ..................................................................................................... 20
2
BÀI 4: SỬ DỤNG CÁC PHÉP TOÁN VÀ CÂU LỆNH NHẬP, XUẤT
TRONG LẬP TRÌNH C ...................................................................................... 22
1. Các phép toán .................................................................................................. 22
1.1. Các phép toán toán học .............................................................................. 22
1.2. Các phép toán quan hệ và logic ................................................................ 23
1.2.1. Các phép toán quan hệ ........................................................................... 23
1.2.2. Các phép toán logic ................................................................................. 23
1.2.3. Phép toán tăng giảm ................................................................................ 24
1.2.4. Các phép toán lấy địa chỉ biến ............................................................... 24
1.2.5. Chuyển đổi kiểu dữ liệu .......................................................................... 25
1.2.6. Thứ tự ưu tiên các phép toán ................................................................. 25
2. Các lệnh nhập, xuất dữ liệu ............................................................................. 26
2.1. Các lệnh xuất .............................................................................................. 26
2.2. Các lệnh nhập ............................................................................................. 28
2.3. Các hàm nhập xuất dữ liệu khác: ............................................................. 29
2.3.1. Hàm getch(): ............................................................................................ 29
2.3.2.Hàm gets .................................................................................................... 29
2.3.3.Hàm getchar .............................................................................................. 29
2.3. 4. Hàm putchar ........................................................................................... 30
2.3.5. Hàm puts .................................................................................................. 30
BÀI 5: SỬ DỤNG CÂU LỆNH CÓ CẤU TRÚC ĐIỀU KIỆN ......................... 32
1. Lệnh có cấu trúc điều kiện if ........................................................................... 32
1.1. Cấu trúc if dạng khuyết ............................................................................. 32
1.1.1.Cú pháp ..................................................................................................... 32
1.1.2. Sự hoạt động ............................................................................................ 33
1.1.3. Lưu đồ khối .............................................................................................. 33
1.1.4. Bài tập ....................................................................................................... 34
1.2. Cấu trúc if dạng đầy đủ ............................................................................. 35
1.2.1. Cú pháp .................................................................................................... 35
1.2.2. Sự hoạt động: ........................................................................................... 35
1.2.3. Lưu đồ khối .............................................................................................. 36
1.1.4. Bài tập ....................................................................................................... 36
2. Lệnh có cấu trúc lựa chọn switch..case ........................................................... 37
2.1. Cú pháp ....................................................................................................... 37
2.2. Sự hoạt động ............................................................................................... 38
3
2.3. Lưu đồ khối ................................................................................................. 38
2.4. Bài tập .......................................................................................................... 39
BÀI 6: SỬ DỤNG CẤU TRÚC VÒNG LẶP FOR ............................................ 40
1.Cú pháp............................................................................................................. 40
2. Sự hoạt động .................................................................................................... 40
3. Lưu đồ khối ..................................................................................................... 41
4. Bài tập .............................................................................................................. 41
BÀI 7: SỬ DỤNG CẤU TRÚC VÒNG LẶP WHILE ....................................... 43
1. Cú pháp............................................................................................................ 43
2. Sự hoạt động .................................................................................................... 43
3. Lưu đồ khối ..................................................................................................... 43
4. Bài tập .............................................................................................................. 44
BÀI 8: SỬ DỤNG CẤU TRÚC VÒNG LẶP DO..WHILE ............................... 46
1. Cú pháp............................................................................................................ 46
2. Sự hoạt động .................................................................................................... 46
3. Lưu đồ khối ..................................................................................................... 46
4. Bài tập .............................................................................................................. 47
BÀI 9: SỬ DỤNG CÁC CÂU LỆNH BREAK, CONTINUE, GOTO .............. 49
1. Lệnh break ....................................................................................................... 49
2. Lệnh continue .................................................................................................. 49
3.Câu lệnh goto ................................................................................................... 50
BÀI 10: GIỚI THIỆU VỀ HÀM ......................................................................... 53
1. Khái niệm ........................................................................................................ 53
2. Khai báo hàm .................................................................................................. 55
2.1. Khai báo hàm không định kiểu dữ liệu ........................................................ 55
2.2. Khai báo hàm có định kiểu dữ liệu .............................................................. 56
3. Kết quả trả về của hàm- lệnh return- lệnh exit ................................................ 56
3.1. Kết quả trả về của một hàm ...................................................................... 56
3.2. Lệnh return: dùng để thoát khỏi một hàm và có thể trả về một giá trị
nào đó. ................................................................................................................. 57
4. Bài tập .............................................................................................................. 58
BÀI 11: TRUYỀN THAM SỐ CHO HÀM ........................................................ 61
1. Cách truyền tham số cho hàm ......................................................................... 61
2. Bài tập .............................................................................................................. 62
BÀI 12: NHẬP XUẤT DỮ LIỆU CHO MẢNG MỘT CHIỀU ......................... 64
4
1. Khái niệm ........................................................................................................ 64
2. Khai báo mảng một chiều ............................................................................... 64
3. Khởi tạo mảng ................................................................................................. 65
3.1. Khởi tạo mảng ............................................................................................ 65
3.2. Chỉ số của mảng .......................................................................................... 66
3.3. Lấy địa chỉ của phần tử mảng một chiều ................................................. 66
4.Nhập xuất dữ liệu cho các phần tử của mảng một chiều ................................. 66
BÀI 13: SỬ DỤNG MẢNG MỘT CHIỀU LÀM THAM SỐ CHO HÀM ........ 68
1.Dùng mảng làm tham số cho hàm .................................................................... 68
2. Tìm kiếm trong mảng một chiều ..................................................................... 70
2.1. Ý tưởng ........................................................................................................ 70
Xét từng phần của mảng a. Nếu phần tử đang xét bằng x thì trả về vị trí đó. Nếu
kô tìm được thì trả về -1. ..................................................................................... 70
2.2. Các bước tiến hành .................................................................................... 70
2.3. Giải thuật .................................................................................................... 70
BÀI 14: SẮP XẾP MẢNG MỘT CHIỀU .......................................................... 74
1. Ý tưởng ........................................................................................................... 74
2. Các bước tiến hành như sau ......................................................................... 74
3. Giải thuật ......................................................................................................... 74
BÀI 15: NHẬP XUẤT CHUỖI KÝ TỰ ............................................................. 78
1. Khái niệm ........................................................................................................ 78
2. Khai báo biến chuỗi......................................................................................... 78
2.1 Khai báo theo mảng .................................................................................... 78
2.2. Vừa khai báo vừa gán giá trị ..................................................................... 78
3. Vào ra với xâu ký tự ........................................................................................ 79
3.1. Nhập chuỗi từ bàn phím ............................................................................ 79
3.2. Xuất chuỗi lên màn hình ............................................................................ 79
BÀI 16: THAO TÁC TRÊN CHUỖI KÝ TỰ ................................................... 81
1. Các phép toán trên chuỗi ký tự ....................................................................... 81
2. Bài tập .............................................................................................................. 84
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 86