Đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp trường: Nghiên cứu các yếu tố tác động tới quyết định đầu tư giáo dục trình độ đại học trong các hộ gia đình ở Việt Nam

Đầu tư vào giáo dục, đặc biệt là bậc đại học, đóng vai trò then chốt trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững cho Việt Nam. Các hộ gia đình Việt Nam đang dành một tỷ lệ đáng kể thu nhập cho giáo dục, thậm chí cao hơn so với nhiều nước phát triển. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường lao động đang đối mặt với tình trạng "thừa thầy thiếu thợ" và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu, việc đánh giá các yếu tố tác động tới quyết định đầu tư giáo dục đại học của các hộ gia đình trở nên cấp thiết. Nghiên cứu này nhằm làm rõ những động lực và rào cản ảnh hưởng đến quyết định này, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư giáo dục ở cấp độ cá nhân và toàn xã hội.

Nghiên cứu này hướng đến các nhà hoạch định chính sách giáo dục và kinh tế, các trường đại học và viện nghiên cứu, các chuyên gia kinh tế học lao động và giáo dục, cũng như các hộ gia đình và phụ huynh quan tâm đến chiến lược đầu tư cho giáo dục đại học.

Nghiên cứu "Nghiên cứu các yếu tố tác động tới quyết định đầu tư giáo dục trình độ đại học trong các hộ gia đình ở Việt Nam" khám phá các yếu tố kinh tế – xã hội ảnh hưởng đến quyết định đầu tư vào giáo dục đại học của các hộ gia đình tại Việt Nam. Bằng cách sử dụng dữ liệu từ Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) giai đoạn 2002-2014 và khảo sát bổ sung của Bộ Kế hoạch và Đầu tư năm 2016, nhóm nghiên cứu đã áp dụng mô hình hồi quy tuyến tính bội để lượng hóa tác động của các biến như mức chi tiêu bình quân/hộ/tháng, số con đang đi học, tình trạng việc làm và nghề nghiệp của bố mẹ, trình độ học vấn của bố mẹ, và khu vực cư trú.

Kết quả chỉ ra rằng thu nhập kỳ vọng, tình trạng tài chính của hộ gia đình, trình độ học vấn và tình trạng việc làm của bố mẹ có mối tương quan thuận với mức đầu tư cho giáo dục đại học. Ngược lại, số con trong hộ càng nhiều thì mức đầu tư bình quân trên mỗi con càng giảm. Đặc biệt, nghiên cứu nhấn mạnh xu hướng đầu tư vào giáo dục đại học ngày càng tăng và tầm quan trọng của việc đầu tư theo cấp bậc học (cấp học càng cao, đầu tư càng lớn). Phát hiện đáng chú ý là yếu tố vùng miền (thành thị/nông thôn) không còn là yếu tố quyết định mạnh mẽ, thậm chí ở nông thôn, tỷ lệ hộ đầu tư cho con học đại học có thể cao hơn thành thị.

Nghiên cứu kiến nghị hoàn thiện và đổi mới chính sách đầu tư giáo dục đại học, lấy con người làm trung tâm, đồng thời xây dựng hệ thống thông tin minh bạch về thị trường lao động và nhu cầu đào tạo giữa nhà trường, doanh nghiệp và người học. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức của người dân về đầu tư giáo dục hiệu quả, hợp lý thay vì tư tưởng "vào đại học bằng mọi giá" là cần thiết. Những đề xuất này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia, tối ưu hóa các khoản đầu tư của hộ gia đình và nâng cao chất lượng giáo dục đại học đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.