Đ bài: Ng n l a tình ng i th p lên gi a đêm đen cu c s ng c m nh n V nh tề ọ ử ườ ắ ữ ộ ố ả ậ ợ ặ
c a Kim Lânủ
Bài làm
"Đó là nh ng ng i c m bút có bi t tài có th ch n trong cái dòng xuôi ch y m t kho ngữ ườ ầ ệ ể ọ ả ộ ả
th i gian mà đó cu c s ng đm đc nh t, ch a đng nhi u ý nghĩa nh t, m t kho nhờ ở ộ ố ậ ặ ấ ứ ự ề ấ ộ ả
kh c v i m t vài s di n bi n s sài và cũng bình th ng thôi, nh ng b t bu c con ng iắ ớ ộ ự ễ ế ơ ườ ư ắ ộ ườ
vào m t tình th ph i b c l ra cái ph n tâm can nh t, cái ph n n náu sâu kín nh t,ở ộ ế ả ộ ộ ầ ấ ầ ẩ ấ
th m chí có khi đó là kho nh kh c ch a c m t đi ng i, m t đi nhân lo i...". M i l nậ ả ắ ứ ả ộ ờ ườ ộ ờ ạ ỗ ầ
đc và gi ng truy n ng n V nh t, tôi l i nh t i ý ki n r t sâu s c y c a nhà văn quáọ ả ệ ắ ợ ặ ạ ớ ớ ế ấ ắ ấ ủ
c Nguy n Minh Châu. Qu v y, cây bút truy n ng n bi t tài Kim Lân đã ch n đc m tố ễ ả ậ ệ ắ ệ ọ ượ ộ
kho nh kh c th i gian th t tiêu bi u đ d ng nên tác ph m, y là bu i chi u "nhá nhem"ả ắ ờ ậ ể ể ự ẩ ấ ổ ề
không ch v n lên mùi m thôi, đi vào m t đêm đen th nh tho ng v ng ra ti ng h khóc tỉ ẩ ẩ ộ ỉ ả ẳ ế ờ ỉ
tê, và ti n đn m t bu i s m mai mùa hè "sáng loá". Câu chuy n nh m t m nh v nế ế ộ ổ ớ ệ ư ộ ả ẹ
nguyên cu c s ng đc x n ra, v t lên trên trang giây - cu c s ng c a nh ng lao đngộ ố ượ ắ ậ ộ ố ủ ữ ộ
Vi t Nam xanh xám, v t v , t i đen trong gi phút l i tàn c a xã h i th c dân phong ki n,ệ ậ ờ ố ờ ụ ủ ộ ự ế
chu n b cho Cách m ng tháng tám năm 1945. Vi t v xã h i cũ, song nhà văn không miêuẩ ị ạ ế ề ộ
t nh ng bi k ch c a ki p ng i nh nh ng cây bút hi n th c th i k y. Ch n th iả ữ ị ủ ế ườ ư ữ ệ ự ờ ỳ ấ ọ ờ
đi m giáp ranh Cách m ng, cho tác ph m ra đi năm 1962 trong t p truy n n i ti ng Conể ạ ẩ ờ ậ ệ ổ ế
chó x u xí, tác gi V nh t cũng không dùng gi ng văn ng n mang âm h ng s thi caấ ả ợ ặ ọ ắ ưở ử
ng i. Ngòi bút Kim Lân h ng vào chuy n duyên ki p, tình nghĩa c a con ng i, t a h iợ ướ ệ ế ủ ườ ỏ ơ
m t tình ng i. Tình ng i - tr c h t là nh ng ng i lao đng bé nh , d i đáy xãấ ừ ườ ườ ướ ế ở ữ ườ ộ ỏ ướ
h i - đã đc nhen nhóm, th p sáng gi a đêm đen c a cu c s ng.ộ ượ ắ ữ ủ ộ ố
Chao ôi, cái đêm đen cu c s ng m t xóm nghèo ven thành ph c a nh ng ng i ng cộ ố ở ộ ố ủ ữ ườ ụ ư
m i kh ng khi p làm sao! Cái đói, cái ch t hi n hình thành nh ng rìu s c, đng nét rõớ ủ ế ế ệ ữ ắ ườ
r t, ngay tr c m t con ng i: đng vào t i om, bóng ng i đói v i nh ng khuôn m tệ ướ ắ ườ ườ ố ườ ớ ữ ặ
xanh xám đi l i d t d nh nh ng bóng ma - Cái đói, cái ch t c t lên trong "ti ng qu gàoạ ậ ờ ư ữ ế ấ ế ạ
t ng h i thê thi t trên mây cây g o ngoài bãi ch ", trong ti ng "h khóc t tê" c a nh ngừ ồ ế ạ ợ ế ờ ỉ ủ ữ
gia đình v a chôn c t ng i thân. R i nó "v n thành mùi m th i c a rác r i và mùi gâyừ ấ ườ ồ ẩ ẩ ố ủ ưở
c a xác ng i", "mùi đt đng r m - đt nh ng v t d ng c a ng i v a ch t - b c lênủ ườ ố ố ấ ố ữ ậ ụ ủ ườ ừ ế ố
khét l t". Trong ti n trình văn h c Vi t Nam, nhi u nhà th đã vi t v n n đói: Ph mẹ ế ọ ệ ề ơ ế ề ạ ạ
Đình H trong Vũ trung tu bút k chuy n mùa màng th t bát, c m t vùng r ng l n ổ ỳ ể ệ ấ ả ộ ộ ớ ở
Thái Bình lúa ngô ch t r c, ch th y ch n, cáo ch y nhông, đào b i...Nguy n Du trong Sế ụ ỉ ấ ồ ạ ớ ễ ở
ki n hành t c nh m t gia đình đói rách đi xin ăn... Và Th ch Lam, và Nguy n Côngế ả ả ộ ạ ễ
Hoan, và Ngô T t T ... Song d ng nh ch a m t ai đc t , c c t rõ nét cái n n đói nămấ ố ườ ư ư ộ ặ ả ự ả ạ
t D u - 1945 - m t th i gian c th , m t không gian đm đc nh Kim Lân đã làm.ấ ậ ở ộ ờ ụ ể ộ ậ ặ ư
Trong truy n Đôi m t, năm 1948 Nam Cao cũng t ng d c m v "Cái h i đói kh ngệ ắ ừ ự ả ề ồ ủ
khi p mà có l đn năm 2000, đc V nh t c a Kim Lân, chúng ta không ch nghe l i kế ẽ ế ọ ợ ặ ủ ỉ ờ ể
c a nhà văn mà nh ph i tr c ti p s ng gi a cái th i đi m, cái n i chôn đói nghèo t D uủ ư ả ự ế ố ữ ờ ể ơ ấ ậ
y, nhìn rõ c cây, nhà c a, bóng ng i, nghe rõ nh ng ti ng qu kêu, ti ng ng i khóc,ấ ỏ ử ườ ữ ế ạ ế ườ
ng i th y mùi gây, mùi khét. Chúng ta không ch "rùng mình", còn khi p s , còn xótử ấ ỉ ế ợ
th ng, ng t ng t, t ng ch ng không s ng n i. Văn ch ng hay chính đây đích th cươ ộ ạ ưở ừ ố ổ ươ ự
cu c đi đang hi n v ? T ng màu s c, t ng âm thanh, t ng mùi v ... M t c nh điêu tàn,ộ ờ ệ ề ừ ắ ừ ừ ị ộ ả
r a nát. Cái ch t lan tràn, bao ph . Đêm đen buông xu ng. Đi ng i, ki p nhân sinhữ ế ủ ố ờ ườ ế
gi ng nh m t đng tro tàn, l nh ng t.ố ư ộ ố ạ ắ
V y mà gi a bóng đen, gi a khí l nh cu c đi, hai ki p ng i - anh con trai m t m i b iậ ữ ữ ạ ộ ờ ế ườ ệ ỏ ở
nh ng lo l ng ch t v t hàng ngày và ch con gái t t i, g y s p, xám x t - đã tình c g pữ ắ ậ ậ ị ả ơ ầ ọ ị ờ ặ
nhau, c i nhau, cùng nhau nhen nhóm ng n l a... B t đu là Tràng, r i cô v . H đcướ ọ ử ắ ầ ồ ợ ọ ượ
c làng xóm dõi nhìn, cu i cùng đc bà m ch p nh n b ng m t t m lòng ng t ngào,ả ố ượ ẹ ấ ậ ằ ộ ấ ọ
m áp. H s i m cho nhau, cùng th p sáng ng n l a s s ng, ng n l a tình ng i. L nấ ọ ưở ấ ắ ọ ử ự ố ọ ử ườ ầ
theo t ng dòng ch t ng đo n văn trong V nh t, chúng la d dàng nh n ra ngòi bút tinhừ ữ ừ ạ ợ ặ ễ ậ
t c a nhà văn khi ông - nh có ch đích - đan xen nh ng âm thanh thê th m, đau xót vàế ủ ư ủ ữ ả
nh ng ti ng nói, gi ng c i vui v tu toái, đan xen nh ng bóng đen, màu xám và nh ngữ ế ọ ườ ẻ ế ữ ữ
tia sáng, nh ng ánh h ng. Câu chuy n đc k th t nh nhàng, th m thía, theo m t trìnhữ ồ ệ ượ ể ậ ẹ ấ ộ
t th i gian ng n g n t chi u tà, vào đêm t i, đn sáng hôm sau và cũng theo m t trìnhự ờ ắ ọ ừ ề ố ế ộ
t c a phép bi n ch ng tâm h n, ánh sáng c a ni m vui, h i m c a h nh phúc gia đình,ự ủ ệ ứ ồ ủ ề ơ ấ ủ ạ
ng n l a tình ng i đc nhen nhóm r i th p lên, đ cu i cùng "sáng lóa " trong ánhọ ử ườ ượ ồ ắ ể ố
n ng m t r ng đông mùa hè ba ki p ng i đói rách ng i bên nhau chuy n trò, nghĩ đnắ ộ ạ ế ườ ồ ệ ế
nh ng ng i phá kho thóc Nh t c u đói, h ng l i Vi t Minh, t i nh ng ng i nghèo đóiữ ườ ậ ứ ướ ờ ệ ớ ữ ườ
m m kéo nhau đi, đng tr c có lá c đ to l m, lá c đ bay ph p ph i...ầ ầ ằ ướ ờ ỏ ắ ờ ỏ ấ ớ
Có th nói cu c g p g c a đôi trai gái - anh cu Tràng và cô v - nh ng phút đu đúng làể ộ ặ ỡ ủ ợ ữ ầ
m t câu chuy n t m phào theo cách nghĩ c a Tràng. Song, khi c đôi anh ch cùng c t l i,ộ ệ ầ ủ ả ị ấ ờ
đa m t thì... d ng nh l a và r m đã b t đu bén Ch v a nghe anh cái ti ng "Muôn ănư ắ ườ ư ử ơ ắ ầ ỉ ừ ế
c m tr ng v i giò...", ch đã "nhà: i"... r i "li c m t c i tít". Tràng thích l m. T chaơ ắ ớ ị ơ ồ ế ắ ườ ắ ừ
sinh m đ đn gi , ch a có ng i con gái nào c i v i h n tình t nh th ! R i h nẹ ẻ ế ờ ư ườ ườ ớ ắ ứ ư ế ồ ắ
toét mi ng c i và cũng bi t tình t l i ch ng kém gì cô em: "Này, hãy ng i xu ng ănệ ườ ế ứ ạ ẳ ồ ố
mi ng gi u đã". Ai dám chê cái anh chàng đy xe bò đu tr c nh n, l ng to r ng nhế ầ ẩ ầ ọ ẵ ư ộ ư
l ng g u này không có duyên! Song, gi a cái th i bên b v c ch t đói này, duyên hay tình,ư ấ ữ ờ ờ ự ế
hay gì gì đi n a tr c h t ph i là mi ng ăn, là s s ng. Do đó sau khi bi t đích xác chàngữ ướ ế ả ế ự ố ế
trai có ti n, r i l i đc ăn li n m t lúc b n bát bánh đúc hai con m t trũng hoáy c a thề ồ ạ ượ ề ộ ố ắ ủ ị
t c thì sáng lên, r i ăn xong, th c m d c đôi đũa qu t ngang mi ng, th : Hà, ngon!...ứ ồ ị ầ ọ ệ ệ ở
"Này, nói đùa ch có v v i t thì ra khuân hàng lên xe r i cùng v ...". Nói th , Tràngứ ề ở ớ ớ ồ ề ế
cũng t ng là nói đùa, ai ng th v th t. Câu chuy n ái tình c a h đc Kim Lân miêuưở ỡ ị ề ậ ệ ủ ọ ượ
t b ng m t gi ng văn t ng t ng, nh b n c t, đùa vui, song hoàn toàn không ph i là bèoả ằ ộ ọ ư ử ư ỡ ợ ả
b t trăng gió vu v . Nó nghiêm túc, càng v sau càng nghiêm túc. Gi a th i thóc cao, g oọ ơ ề ữ ờ ạ
kém, m i ng i ch a ch c đã nuôi n i cái thân mình, h nh t đc nhau, r i đa nhauỗ ườ ư ắ ổ ọ ặ ượ ồ ư
v , sau cái ch c l i li u lĩnh, song táo b o nh m t l i thách đ đã di n ra. Hai anh chề ặ ưỡ ề ạ ư ộ ờ ố ễ ị
đi bên nhau đàng hoàng c h t nh chú r đa cô dâu v nhà ch ng. Anh: nét m t ph nứ ệ ư ể ư ề ồ ặ ở
ph khác th ng, t m t m c i n và hai con m t thì sáng lên l p lánh. Ch : đu h i cúi,ơ ườ ủ ỉ ườ ụ ắ ấ ị ầ ơ
cái nón rách tàng nghiêng nghiêng che khu t n a m t, rón rén e th n. C làng xóm nhấ ử ặ ẹ ả ư
b ng d y. Tr con hò reo, có đa gào lên: "chông v hài", ng i l n bàn tán, h i han,ừ ậ ẻ ứ ợ ườ ớ ỏ
phán đoán. Nh ng khuôn m t u t i h c hác b ng d ng r ng r h n lên. Ti ng c i, nói,ữ ặ ố ố ỗ ư ạ ỡ ẳ ế ườ
ti ng m i g i râm ran. Có m t cái gì l lùng và t i mát th i vào cu c s ng đói t i tămế ờ ọ ộ ạ ươ ổ ộ ố ố
y c a h . Câu đ d ng nh d n d n đc gi i đáp, m c cho làng khen chê, đàm ti u,ấ ủ ọ ố ườ ư ầ ầ ượ ả ặ ế
Tràng v n c vênh m t lên t đc, l y làm thích ý. Vì đn lúc này anh m i th c s c mẫ ứ ặ ự ắ ấ ế ớ ự ự ả
nh n ý v cu c g p g tình c , cái ý đnh ch p nhoáng, táo b o mà đúng đn c a mình. Điậ ị ộ ặ ỡ ờ ị ớ ạ ắ ủ
bên ng i đàn bà ng ng ngh u tr c l i khen c a ai đó: ''khéo mà v anh cu Tràng th t,ườ ượ ị ướ ờ ủ ợ ậ
trông ta e th n hay đáo đ", Tràng nh quên h t nh ng c nh s ng tăm t i hàng ngày.ẹ ể ư ế ữ ả ố ố
Trong lòng h n bây gi ch còn tình nghĩa gi a h n v i ng i đàn bà ... M t cái gì m iắ ờ ỉ ữ ắ ớ ườ ộ ớ
m , l l m, ch a t ng th y, nó ôm p, m n man kh p da th t Tràng. Đó là tình yêu? Làẻ ạ ắ ư ừ ấ ấ ơ ắ ị
h nh phúc tu i tr ? Là ánh sáng đi đi? Có l là t t đi v i hai ki p ng i t i tăm, vạ ổ ẻ ổ ờ ẽ ấ ố ớ ế ườ ố ờ
v t, ch p n i l i cùng nhau đ thành v , thành ch ng. Cái giây phút quan tr ng nh t c aậ ắ ố ạ ể ợ ồ ọ ấ ủ
l i thách đ là lúc Tràng đi sát bên ng i con gái, ng m nghĩ m t lúc, r i gi cao cái chaiờ ố ườ ẫ ộ ồ ơ
con lên khoe: -Đu t i th p đây này... V m i v mi c cũng ph i cho nó sáng s a m t tíầ ố ắ ợ ớ ợ ế ả ủ ộ
ch , ch ng nh ch a t i đã rúc ngay vào, hì hì...". Tràng đã nói ra đc cái ý nghĩa thôứ ẳ ẽ ư ố ượ
m c mà thiêng liêng nh t: "V m i, v mi c". Cô gái cũng đáp l i đc b ng " m t l iộ ấ ợ ớ ợ ế ạ ượ ằ ộ ờ
nói su ng sã nh t: "kh gió", và m t c ch c i m nh t "phái đánh đét vào l ng h n",ồ ấ ỉ ộ ử ỉ ở ở ấ ư ắ
khi n cho "h n thích chí ng a c c i khanh khách". V y là, nh ng e th n, nh ng r t rè,ế ắ ử ổ ườ ậ ữ ẹ ữ ụ
ng ng ngh u c a ái tình trai gái đã đc b c qua đ t i ng ng c a c a quan h vượ ị ủ ượ ướ ể ớ ưỡ ử ủ ệ ợ
ch ng r i. Chu n b cho ngày vui đón v m i, anh ch ng có b c vàng, r u th t cao sangồ ồ ẩ ị ợ ớ ẳ ạ ượ ị
gì, ch có cái chai con đng ít d u th p đ... "cho nó sáng s a m t tí ch "! v y mà em v nỉ ự ầ ắ ể ủ ộ ứ ậ ẫ
khen "sang nh " r i l i chuyên răn anh "hoang nó v a v a ch ". Th t xót xa, mà c mỉ ồ ạ ừ ừ ứ ậ ả
đng, m t cu c r c dâu ch có hai ng i rách r i, vêu vao đi bên nhau v i m t ít d uộ ộ ộ ướ ỉ ườ ướ ớ ộ ầ
th p t i. Song cũng th t đàng hoàng, tr nh tr ng, b i vì h t đn v i nhau, tin c y, hoàắ ố ậ ị ọ ở ọ ự ế ớ ậ
h p. "Đôi ta nh l a m i nhen, nh trăng m i m c, nh đèn m i khêu". Cái m i tình dânợ ư ử ớ ư ớ ọ ư ớ ố
dã c a anh Tràng và cô v nh t ng m ra cũng có ánh sáng, có l a m đy ch !ủ ợ ặ ẫ ử ấ ấ ứ
Khi hai v ch ng v t i nhà, gi i thi u v v i m , anh cu Tràng nói: "Nhà tôi nó m i vợ ồ ề ớ ớ ệ ợ ớ ẹ ớ ề
làm b n v i tôi đy u ! Chúng tôi ph i duyên ph i ki p v i nhau... Ch ng qua nó cũng làạ ớ ấ ạ ả ả ế ớ ẳ
cái s c ...". Gi ng tuy ng p ng ng, song l i l th t ch ng ch c. M i ch m i câu v aố ả ọ ậ ừ ờ ẽ ậ ữ ạ ỗ ữ ỗ ừ
m tình ng i v a sâu nghĩa lý. "Nhà tôi làm b n .. duyên ... ki p... cái s c ...", y làấ ườ ừ ạ ế ố ả ấ
nh ng ng n l a Tràng th p lên a đ s i m, v a đ soi sáng cái đu óc ch m ch p giàữ ọ ử ắ ừ ể ưở ấ ừ ể ầ ậ ạ
nua c a bà c T . V i chính Tràng, ng n l a y cũng th p sáng lên trong lòng m t quy tủ ụ ứ ớ ọ ử ấ ắ ộ ế
tâm. Nói t i "duyên - ki p" là ch m vào vùng thiêng liêng nh t trong m nh đt c a đôiớ ế ạ ấ ả ấ ủ
gái, trai. "Duyên" là s h p d n, lôi cu n g i m i, là tình yêu gi a hai ng i. "Ki p" làự ấ ẫ ố ọ ờ ữ ườ ế
đi s ng c c c cùng c nh ng , cùng thuy n, cùng h i mà t o hoá đy, trôi đn g nờ ố ơ ự ả ộ ề ộ ạ ẩ ế ầ
nhau, c m thông v i nhau, r i chia s và th ng nhau. T câu chuy n "t m phào" bênả ớ ồ ẻ ươ ừ ệ ầ ở
đng b a n , r i t i lúc đa cô đi qua ngõ xóm l i b n c t "v m i, v mi c", giườ ữ ọ ồ ớ ư ả ờ ỡ ợ ợ ớ ợ ế ờ
đây gi a mái m c a căn nhà, tr c m t m Tràng đã th c s coi m i quan h gi a mìnhữ ấ ủ ướ ặ ẹ ự ự ố ệ ữ
v i ng i con gái nh có ti n đnh có l ng duyên do tr i s p x p, do đi run r i, ràngớ ườ ư ề ị ươ ờ ắ ế ờ ủ
bu c. Có th khi nói, Tràng ch a nghĩ đc nh ng đi u sâu xa nh v y, song cái cách anhộ ể ư ượ ữ ề ư ậ
ta "t i c i" m i m "ng i lên gi ng lên di c chĩnh ch n" r i nh c m : "Nhà tôi nóươ ườ ờ ẹ ồ ườ ế ệ ồ ắ ẹ
chào u", r i b c l i g n... v a gi i thi u cô gái trong t cách "nhà tôi" v a kh ng đnhồ ướ ạ ầ ừ ớ ệ ư ừ ẳ ị
"duyên s " hai ng i trong gi ng đi u rành r , đng đn, ai nghe ch ng c m đng, đngố ườ ọ ệ ẽ ứ ắ ẳ ả ộ ồ
tình. Vì v y, bà c T đã hi u, hi u vi c con làm, hi u ra, bi t bao nhiêu c s khác n a.ậ ụ ứ ể ể ệ ể ế ơ ự ữ
Bà m nghèo kh y v a ai oán v a xót th ng cho đi mình, đi con. Bà th m thía, t iẹ ổ ấ ừ ừ ươ ờ ờ ấ ủ
h n v hoàn c nh, v trách nhi m m tr c vi c trăm năm h nh phúc c a con cái., r i bàờ ề ả ề ệ ẹ ướ ệ ạ ủ ồ
c m đng đăm đăm nhìn cô gái, nh ch p nh n, nh hàm n: Ng i ta g p b c khóả ộ ư ấ ậ ư ơ ườ ặ ướ
khăn , đói kh này ng i ta m i l y đn con mình, mà con mình m i có v ... Bà nh c l iổ ườ ớ ấ ế ớ ợ ắ ạ
ý con đ nói v i "nàng dâu m i": , thôi thì các con đã ph i duyên, ph i ki p v i nhau, uể ớ ớ ừ ả ả ế ớ
cũng m ng lòng". Con tin yêu m . M già cũng tin yêu, tôn tr ng dâu con. M ch ng vàừ ẹ ẹ ọ ẹ ồ
nàng dâu m i trò chuy n th t c i m , thân tình. Bà m d y con: "V ch ng chúng màyớ ệ ậ ở ở ẹ ạ ợ ồ
li u mà b o nhau làm ăn", phát ra m t t ng lai "r i ra may mà ông gi i cho khá...". R iệ ả ộ ươ ồ ờ ồ
an i, đng viên: "con ng i xu ng đây cho đ m i chân... c t chúng mày hoà thu n là uủ ộ ồ ố ỡ ỏ ố ậ
m ng r i. Chúng mày l y nhau lúc này, u th ng quá...". Đng l i câu chuy n gi a haiừ ồ ấ ươ ọ ạ ở ệ ữ
ki p ng i tuy khi nhau v tu i tác mà th t gi ng nhau trong c nh ng làm ng i là ế ườ ề ổ ậ ố ả ộ ườ ở
ch "th ng", y là tình ng i, lòng bao dung nhân h u c a nh ng ng i m , ng i phỗ ươ ấ ườ ậ ủ ữ ườ ẹ ườ ụ
n Vi t Nam. Nói đc nh ng l i gan ru t y, h n bà c T v i đi bi t bao đau kh , gi iữ ệ ượ ữ ờ ộ ấ ẳ ụ ứ ơ ế ổ ả
to bi t bao lo l ng, t i nh c. Trái tim ng i m nh ngh n l i. N c m t c ch yả ế ắ ủ ụ ườ ẹ ư ẹ ạ ướ ắ ứ ả
xu ng ròng ròng. Ph i chăng lúc đó là n c m t c a ni m vui, c a h nh phúc nh nhoi,ố ả ướ ắ ủ ề ủ ạ ỏ
h nh phúc đc chia s giãi bày? Khi th y con trai đánh diêm đi đèn, bà c v i vàng lauạ ượ ẻ ấ ố ụ ộ
n c m t, ng ng lên nói nh reo: "Có đèn đây à? th p lên m t tí cho sáng s a...". M tướ ắ ử ư ừ ắ ộ ủ ộ
câu nói c a nhân v t, m t chi ti t th t đn gi n mà ch a đng bao nhiêu ý nghĩa. Ch củ ậ ộ ế ậ ơ ả ứ ự ắ
h n đã lâu l m r i căn nhà l p x p rách r i c a hai m con bà T không có ánh đèn.ẳ ắ ồ ụ ụ ướ ủ ẹ ứ
Đêm buông xu ng, bóng t i cũng ùa vào, che ph . Ch c h n đã lâu l m r i, hai m conố ố ủ ắ ẳ ắ ồ ẹ
s ng l i th i, âm th m, h t ki m ăn ban ngày đu đng góc ch , đêm v nhà v t mìnhố ủ ủ ầ ế ế ở ầ ườ ợ ề ậ
xu ng vì m t nh c, ch ng c n đèn đóm, chuy n trò. Nay nhà có ng i m i:. con trai cóố ệ ọ ẳ ầ ệ ườ ớ