1
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
LỜi cẢm Ơn
báo cáo này được thực hiện trong khuôn khổ chương trình tỉnh bạn hữu là một phần của
chương trình hợp tác Quốc gia giữa chính phủ Việt nam và Quỹ nhi đồng Liên hợp Quốc
(UniceF) chu kỳ 2006-2011. Ấn phẩm là sự hợp tác giữa tỉnh điện biên và UniceF Việt
nam.
nghiên cứu do nhóm tư vấn gồm hai tư vấn là edwin Shanks và Dương Quốc hùng hoàn
thành.
Kết quả nghiên cứu thu được từ nhiều cuộc tham vấn sâu rộng với địa phương trong suốt
quá trình nghiên cứu thực địa vào tháng 9 năm 2009 và tại hội thảo tham vấn tại điện biên
vào tháng 9 năm 2010. báo cáo đã nhận được góp ý từ các chuyên gia của các Sở, ban
ngành có liên quan của tỉnh bao gồm Sở Kế hoạch và đầu tư, Sở Lao động thương binh và
Xã hội, Sở Giáo dục và đào tạo, Sở Y tế, cục thống kê, Sở tài chính, trung tâm bảo trợ Xã
hội, hội Phụ nữ, Sở nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trung tâm nước và Vệ sinh nông
thôn, Ủy ban Dân tộc, đại diện của các huyện điện biên, tủa chùa và tuần Giáo cùng đại
diện của các xã thanh Xương, Quài nưa và mường bang.
các cán bộ UniceF Việt nam chịu trách nhiệm rà soát và hiệu chỉnh báo cáo.
tỉnh điện biên và UniceF Việt nam xin trân trọng cảm ơn tất cả những người đã đóng góp
vào bản báo cáo này.
2Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
LỜi nÓi đẦU
báo cáo phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên là một trong những nghiên cứu phân tích
tình hình trẻ em cấp tỉnh đầu tiên mà UniceF Việt nam hỗ trợ các tỉnh trong khuôn khổ
chương trình tỉnh bạn hữu. Sáng kiến này nhằm góp phần cung cấp thông tin cho quá trình
lập Kế hoạch Phát triển Kinh tế Xã hội 5 năm 2011-2015 cũng như kế hoạch hàng năm và kế
hoạch của các ngành, giúp cho các bản kế hoạch chú trọng hơn tới các vấn đề của trẻ em
và dựa trên minh chứng thuyết phục.
báo cáo phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên cung cấp một bức tranh toàn diện về tình
hình của trẻ em nữ và trẻ em nam, bao gồm những phân tích sâu về những thách thức mà
trẻ em vẫn đang phải đối mặt. báo cáo cũng phân tích những nguyên nhân có thể gây nên
tình trạng hiện thời, phân tích tình hình của tỉnh trong bối cảnh vùng tây bắc nói riêng và
của Việt nam nói chung. báo cáo nhằm góp phần vào việc xây dựng một cơ sở kiến thức
vững chắc về trẻ em bằng cách thu thập và phân tích những thông tin và số liệu liên quan
đến các vấn đề của trẻ em hiện đã có nhưng chưa được tổng hợp và phân tích một cách
toàn diện.
những phát hiện trong báo cáo khẳng định những tiến bộ đáng kể của tỉnh trong việc quan
tâm đến các vấn đề của trẻ em trên nhiều khía cạnh gắn với những thành tựu trong phát
triển kinh tế xã hội của tỉnh trong những năm gần đây. tuy nhiên, vẫn còn những lĩnh vực tồn
tại sự chênh lệch và cần phải nỗ lực nhiều hơn, như vấn đề suy dinh dưỡng trẻ em, chăm
sóc y tế cho trẻ em dân tộc thiểu số và con em các hộ nghèo, tỷ lệ nhiễm hiV/AiDS ngày
càng gia tăng, thiếu cung cấp nước sạch tới các xã, các bản làng miền núi, tiếp cận vệ sinh
của người dân nông thôn còn hạn chế, giáo dục cho trẻ dân tộc thiểu số ở các cấp còn nhiều
khó khăn, tiếp cận của các nhóm trẻ dễ bị tổn thương tới các dịch vụ bảo trợ còn hạn hẹp.
chúng tôi mong rằng bản báo cáo phân tích tình hình này sẽ được tỉnh điện biên sử dụng
như một tài liệu tham khảo thường xuyên trong suốt quá trình lập kế hoạch và thực hiện Kế
hoạch Phát triển Kinh tế Xã hội của tỉnh và kế hoạch của các ngành. chúng tôi cũng khuyến
khích các tổ chức phát triển hiện đang làm việc trên địa bàn tỉnh tham khảo kết quả báo cáo.
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
3
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
mỤc LỤc
LỜi cẢm Ơn............................................................................................................................1
LỜi nÓi đẦU............................................................................................................................2
mỤc LỤc..................................................................................................................................3
DAnh SÁch hình...................................................................................................................6
DAnh SÁch bẢn đỒ..............................................................................................................7
DAnh SÁch hỘP....................................................................................................................7
DAnh SÁch bẢnG.................................................................................................................8
CHỮ ViẾt tẮt.........................................................................................................................9
tÓm tẮt VÀ KhUYẾn nGhỊ chính....................................................................................10
1. GiỚi thiệU........................................................................................................................24
1.1 mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu..................................................................................24
1.2 Khung và phương pháp phân tích..............................................................................25
1.3 các địa điểm nghiên cứu thực địa..............................................................................26
1.4 nội dung của báo cáo.................................................................................................27
2. tỉnh điện biên - bỐi cẢnh Kinh tẾ - XÃ hỘi............................................................30
2.1 đặc điểm địa lý và hạ tầng cơ sở...............................................................................30
2.2 đặc điểm và xu thế dân số..........................................................................................30
2.3 Sự đa dạng và khác biệt về dân tộc thiểu số..............................................................33
2.4 thực trạng và xu thế nghèo........................................................................................34
2.5 Kinh tế, thu nhập và chi tiêu hộ gia đình.....................................................................37
4Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
2.6 chương trình hành động quốc gia vì trẻ em Việt nam giai đoạn 2001-2010.............41
3. KhPtKtXh cỦA tỉnh - LẬP KẾ hOẠch VÀ nGân SÁch chO trẻ em.....................46
3.1 tổng thu và chi của tỉnh..............................................................................................46
3.2 ngân sách đầu tư phát triển KhPtKtXh...................................................................48
3.3 đầu tư cho các mục tiêu cụ thể cấp quốc gia và cấp tỉnh..........................................50
3.4 các chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án lớn...............................................50
3.5 Sự sống còn của trẻ em..............................................................................................51
3.6 Phát triển – Giáo dục trẻ em.......................................................................................53
3.7 bảo vệ trẻ em..............................................................................................................55
3.8 Kế hoạch ngân sách huyện.........................................................................................56
3.9 Kinh phí cho các hoạt động “phần mềm”....................................................................57
4. SỰ SỐnG cÒn VÀ chẢm SÓc SỨc KhỎe cỦA trẻ em ...........................................60
4.1 tỷ lệ tử vong trẻ dưới 1 tuổi và trẻ em.......................................................................61
4.2 Sức khỏe sinh sản và làm mẹ an toàn........................................................................63
4.3 tiếp cận chăm sóc sức khỏe có chất lượng...............................................................64
4.4 Sử dụng thẻ bảo hiểm y tế..........................................................................................67
4.5 hành vi tìm kiếm dịch vụ chăm sóc sức khỏe.............................................................68
4.6 Dinh dưỡng và suy dinh dưỡng trẻ em.......................................................................69
4.7 cấp nước và vệ sinh...................................................................................................72
4.8. Phòng chống tai nạn thương tích ở trẻ em.................................................................74
5. PhÁt triỂn - GiÁO DỤc trẻ em..................................................................................78
5.1 Số liệu và thông tin về giáo dục..................................................................................78
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
5
Phân tích tình hình trẻ em tỉnh điện biên
5.2 tình hình chung về giáo dục mầm non, tiểu học và trung học...................................78
5.3 trường bán trú dân tộc thiểu số.................................................................................85
5.4 chuyển cấp lên trung học đối với học sinh dân tộc thiểu số và học sinh nữ..............86
5.5 các chi phí giáo dục....................................................................................................87
5.6 cơ sở vật chất trường học, đồ dùng và các hoạt động ngoại khóa............................87
5.7 Giáo dục thường xuyên và tỷ lệ biết chữ của người lớn............................................88
6. bẢO Vệ trẻ em...............................................................................................................90
6.1 Số liệu và thông tin về bảo vệ trẻ em.........................................................................90
6.2 đánh giá năng lực hệ thống bảo vệ trẻ em.................................................................91
6.3 chăm sóc trẻ em cần sự bảo vệ đặc biệt...................................................................92
6.4 nhận thức và phòng ngừa hiV/AiDS..........................................................................94
6.5 Lao động trẻ em..........................................................................................................98
6.6 đăng ký khai sinh........................................................................................................99
6.7 Lạm dụng trẻ em và trẻ em vi phạm pháp luật..........................................................100
7. SỰ thAm GiA cỦA trẻ em...........................................................................................104
7.1 Góc độ văn hóa và dân tộc.......................................................................................104
7.2 tham gia trong bối cảnh gia đình..............................................................................105
7.3 tham gia trong các hoạt động ngoài cộng đồng.......................................................105
DAnh mỤc tÀi LiệU thAm KhẢO.....................................................................................107
DAnh SÁch PhỤ LỤc.........................................................................................................111