Tiết: 77
Quê hương
( Tế Hanh )
A. Mục tiêu:
1/ Kiến thức :
Cảm nhận được vẽ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng
quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm
thắm của tác giả.
Thấy được những nét đặc sắc của bài thơ.
2/. Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, cảm thụ và phân tích thơ.
3/.Thái độ :
- Tình yêu quê hương , yêu đất nước.
B. Các hoạt động dạy học:
- Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài "ông đồ". Nêu những nét nghệ
thuật đặc sắc của bài thơ.
-Bài mới.
G.V H.S Nội dung cần đạt
Hãy gt về tác giả Tế
Hanh?
- G/v chốt.
- Lưu ý học sinh về
thể thơ 8 chữ trong thơ
mới: tự do, độ dài
không hạn định, số
khổ, số câu trong khổ
không bắt buộc, vần
1 học sinh trình
bày (theo CT)
I. Tiếp xúc văn bản:
1. Giới thiệu tác giả - tác phẩm
a. Tế Hanh (1921), quê Quảng
Ngãi.
- Ông được mệnh danh là "Nhà thơ
của quê hương" bởi ông có rất
nhiều bài thơ hay viết về quê
hương.
b. Quê hương là nguồn cảm hứng
liền, vần ôm... nhịp
nhàng...
chủ đạo trong suốt đời thơ Tế Hanh
mà bài "Quê hương" là sự mở đầu.
- Giáo viên đọc màu 1
lần.
- Hướng dẫn đọc chú
thích.
- Em có nhận xét gì về
bố cục bài thơ?
GV: Hai câu mở đầu
rất bình dị, tự nhiên,
tác giả giới thiệu
chung về làng, nội
dung chỉ có ý nghĩa
thông tin.
1 học sinh đọc
to
2. Đọc và tìm hiểu chú thích:
II. Tìm hiểu bài (đọc - hiểu VB)
Bố cục:
- 2 câu đầu: giới thiệu chung về
làng tôi.
- 6 câu tiếp: Cảnh thuyền chài ra
khơi đánh cá.
- 8 câu tiếp: cảnh thuyền cá trở về
bến.
- 4 câu cuối: Nỗi nhớ làng của tác
giả.
- Cho học sinh đọc 6
câu tiếp theo (từ câu 3
- câu 8).
Cảm nhận của em về
cảnh được mô tả trong
đoạn thơ như thế nào?
1 học sinh đọc
to.
- Nêu cảm nghĩ
cá nhân
1. Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi
đánh cá:
- Những câu thơ mở ra cảnh tượng
đẹp: bầu trời cao rộng, trong trẻo,
nhuốm nắng hồng bình minh, nổi
bật hình ảnhđoàn thuyền băng mình
ra khơi.
- Hãy tìm những từ
ngữ và hình ảnh miêu
tả đoàn thuyền ra khơi
đánh cá? tác dụng của
những từ ngữ hình ảnh
- Tìm TN và
hình ảnh phân
tích
Hình ảnh so sánh: "con tuấn mã", 1
loạt từ ngữ: hăng, phăng, vượt.
- Khí thế băng tới dũng mãnh của
con thuyền ra khơi, sức sống mạnh
mẽ, vẻ đẹp hùng tráng đầy hấp dẫn.
đó?
Theo em 4 câu thơ ấy
miêu tả cảnh thiên
nhiên hay cảnh LĐ
của con người?
Thảo luận Vừa là cảnh thiên nhiên tươi sáng
vừa là bức tranh lao động đầy hứng
khởi và dào dạt sức sống.
Em có nhận xét gì khi
đọc 2 câu thơ "cánh
buồm giương to...
... thân góp gió..."
- GV: bình
Trình bày ý kiến
cá nhân
Hình ảnh cánh buồm rất đẹp, đẹp
lãng mạn, phép 5 độc đáo: so sánh
cái cụ thể với cái trìu tượng - cánh
buồm trở nên lớn lao, thiêng liêng
và rất thơ mộng
- Cho học sinh đọc
khổ thơ thứ 3
1 học sinh đọc
to
2. Cảnh thuyền cá về bến
Cảm nhận của em như
thế nào về cảnh được
miêu tả?
Nêu ý kiến cá
nhân
Đây là một bức tranh lao động náo
nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống,
toát ra từ không khí ồn ào, tấp nập
đông vui, từ những chiếc ghe đầy
cá, từ những lời cảm tạ chân thành
đất trời
- Hình ảnh người dân
chài và con thuyền
nằm nghỉ được miêu tả
rất đặc sắc. Em hãy
chỉ ra sự đặc sắc đó?
Thảo luận lớp Hình ảnh người dân chài vừa được
tả thực, vừa được miêu tả bằng sự
sáng tạo độc đáo, gợi cảm rất thú
vị:
"Cả thân hình nồng thở vị xa xăm"
(Người dân chài nước da ngăm
nhuộm nắng gió, thân hình vạm vỡ
và thấm đậm vị mặn mòi, xa xăm
của biển khơi.
Hình ảnh người dân chìa vừa chân
thực, vừa lãng mạn và trở nên có
tầm vóc phi thường).
Tác giả không chỉ thấy con thuyền
đang nằm im trên bến mà còn thấy
sự mệt mỏi của nó, cảm thấy như
con thuyền đang lắng nghe chất
muối thấm dần trong thớ vỏ - con
thuyền vô tri trở nên có hồn, một
tâm hồn tinh tế
Đọc những câu thơ ấy
em nghĩ gì về tác giả
Tế Hanh?
(Nhận xét của em về
tính chất của tác giả
đối với cảnh vật, cuộc
sống và con người của
quê hương ông?)
Nêu ý kiến Tác giả là người có một tâm hồn
tinh tế, tài hoa và có tấm lòng gắn
bó sâu nặng với con người và cuộc
sống lao động làng chài quê hương
mới có những câu thơ xuất thần
như vậy.
- 1 học sinh đọc 4 câu
kết.
- Cảm nghĩ của em về
nỗi nhớ làng quê khôn
nguôi của tác giả?
Học sinh đọc
ý kiến cá nhân
3. Nỗi nhớ làng quê của tác giả:
- Nỗi nhớ chân thành tha thiết nên
lời thơ thật giản dị, tự nhiên, như
thốt ra từ trái tim: "tôi thấy nhớ cái
mùi nồng mặn quá!". Với Tế Hanh
cái hương vị lao động làng chài đó
chính là hương vị riêng đầy quyến
rũ của quê hương, tác giả cảm nhận
được chất thơ trong đời sống lao
động hàng ngày.
Hình ảnh quê hương tươi sáng,
khoẻ khoắn mang hơi thở nồng ấm
của lao động, của sự sống.
- Bài thơ có những đặc
sắc nghệ thuật nổi bật?
(về hình ảnh thơ?...)
Thảo luận 4. Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ:
- Bài thơ khá phong phú hình ảnh,
đặc biệt là sự sáng tạo ở hình ảnh
thơ. (có những hình ảnh rất chân
thực, đồng thời lại có những hình
ảnh hết sức lãng mạn, bay bổng).
Đây là bài thơ trữ tình mà PTBĐ
bao trùm là biểu cảm vì toàn bộ hệ
thống hình ảnh miêu tả chỉ là tái
hiện phong cảnh, con người, cuộc
sống làng chài quê hương trong nỗi
nhớ của chủ thể trữ tình (yếu tố
miêu tả dù nhiều cũng chỉ là phục
vụ cho biểu cảm, trữ tình)
Học sinh đọc ghi nhớ
Dặn dò: - Học thuộc
lòng bài thơ, học thuộc
bài.
- Soạn bài tiếp theo
III. Tổng kết - ghi nhớ (tr18 - SGK)
IV. Luyện tập: vè nhà thực hiện