1
- 2021
S
SỞ
Ở
G
GI
IÁ
ÁO
O
D
DỤ
ỤC
C
Đ
ĐÀ
ÀO
O
T
TẠ
ẠO
O
N
NG
GH
HỆ
Ệ
A
AN
N
T
TR
RƯ
ƯỜ
ỜN
NG
G
T
TH
HP
PT
T
C
CH
HU
UY
YÊ
ÊN
N
P
PH
HA
AN
N
B
BỘ
ỘI
I
C
CH
HÂ
ÂU
U
----------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
DẠY HỌC DỰ ÁN
HÌNH TƯỢNG NGƯỜI LÍNH TRONG VĂN HỌC
( QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 12:
TÂY TIẾN - QUANG DŨNG; VIỆT BẮC-TỐ HỮU;
SỐ PHẬN CON NGƯỜI - SÔ LÔ KHỐP)
Bộ môn : Ngữ Văn
Người thực hiện : Hoàng Thị Hiền Lương
Năm thực hiện : 2020 – 2021
Số điện thoại : 0912742302
NGHÖ AN - 2021
2
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Chúng ta đang sống trong thế kỉ XXI- thế kỉ của khoa học và công nghệ. Sự
phát triển của khoa học kĩ thuật và công nghệ tác động đến tất cả các lĩnh vực trong
I. PHẦN MỞ ĐẦU
2
1.1 .Lý do chọn đề tài
2
1.2. Mục đích nghiên cứu
3
1.3. Đối tượng nghiên cứu
4
1.4 . Phương pháp nghiên cứu
4
II. PHẦN NỘI DUNG
5
2.1 Cơ sở lí luận của SKKN
5
2.2 Cơ sở thực tiễn
7
2.3 Tổ chức dạy học theo dự án “Hình tượng người lính trong văn học”
7
2.3.1 Quy trình thiết kế dự án dạy học theo phương pháp DHDA
7
2.3.2 Quy trình tổ chức dạy học dự án “Hình tượng người lính trong văn
học”
8
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
20
3.1.Kết luận
20
3.2. Khả năng áp dụng
23
3.3. Đề xuất
23
IV. PHỤ LỤC: BẢN THUYẾT TRÌNH CỦA CÁC NHÓM, CHÚ
THÍCH, HÌNH ẢNH, VIDEO…
24-
45
MỤC LỤC
3
cuộc sống. Nó đòi hỏi con người không chỉ là sự hiểu biết đơn thuần về kiến thức tự
nhiên hay xã hội mà còn là sự thành thạo của rất nhiều kĩ năng để có thể thích ứng với
cuộc sống. Viện sĩ A.A.Xmianốp (Liên Xô cũ) đã viết: “Sự tiến bộ kì diệu của khoa
học kĩ thuật, số liệu các tri thức cần lĩnh hội tăng lên một cách ghê gớm, đòi hỏi
chúng ta phải thay đổi căn bản cả nội dung giáo dưỡng lẫn phương pháp dạy học
(PPDH). PPDH phải nhằm phát triển tối đa sự suy nghĩ độc lập của HS, kĩ năng đạt
đến và vận dụng tri thức”. Điều đó đặt ra bài toán thách thức cho quá trình giáo dục
và đào tạo nguồn nhân lực cho tất cả các nước trên thế giới. Theo xu hướng này, ở
nước ta đổi mới PPDH nói chung và dạy học Ngữ văn nói riêng đã trở thành một yêu
cầu vừa hiển nhiên vừa bức thiết không chỉ với các Ban ngành quản lí giáo dục mà
còn riêng với từng cá nhân GV đang trực tiếp tham gia việc giảng dạy.
Thực tế cho thấy: lý luận về đổi mới phương pháp và các PPDH mới rất đa
dạng, khoa học, sát thực song khi áp dụng vì điều kiện khách quan lẫn chủ quan, có
nhiều PPDH chưa áp dụng được hoặc áp dụng đạt hiệu quả không cao. Điều đó dẫn
đến bối cảnh chung của Việt Nam hiện nay là rất nhiều GV còn lúng túng trong việc
xác định một PPDH Ngữ văn nhằm gây được nhiều hứng thú cho HS và tích cực hóa
hoạt động học tập của HS. Thực trạng nhiều HS phổ thông hiện nay không thích học
Văn, chán học văn, sợ học Văn, xem nhẹ môn Văn vẫn còn là vấn đề khá phổ biến.
Là một trong những PPDH đã được nghiên cứu và áp dụng thành công ở nhiều
nước trên thế giới (ví dụ như chương trình dạy học của Intel, phiên bản 10.4), trong
nhiều thập kỉ vừa qua, việc triển khai dự án trong thực tế đã chính thức trở thành một
chiến lược dạy học. DHDA đã chiếm được vị trí đáng nể trong lớp học sau khi các
nhà nghiên cứu hệ thống lại những điều GV đã biết từ lâu: HS sẽ hứng thú hơn với
việc học khi có cơ hội thâm nhập vào những vấn đề phức tạp, mang tính thách thức
cao và đôi khi đầy rẫy những vấn đề nhƣng rất sát với thực tế đời sống. Vì thế,
DHDA đã thể hiện được quan điểm nổi bật của mình trong việc hướng tới các mục
tiêu của giáo dục hiện đại mà UNESCO đề xướng: “Học để biết, học để làm, học để
chung sống, học để tự khẳng định mình”. Với đặc điểm này, việc đưa DHDA vào tổ
chức dạy học nói chung và dạy học Ngữ văn nói riêng sẽ là một trong những phương
hướng góp phần đào tạo con người toàn diện phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế
cũng như đáp ứng được đòi hỏi của xã hội tri thức.
Tìm hiểu các vấn đề lý thuyết và quy trình vận dụng DHDA, có thể dễ dàng
nhận thấy hòan tòan có khả năng vận dụng được DHDA vào thực tiễn dạy học môn
Ngữ văn ở trường THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của HS trong học tập;
tạo được hứng thú cho HS và góp phần đa dạng hóa các PPDH. Với việc có thể tạo ra
những thay đổi tích cực trong cách dạy, cách học của GV và HS; đem lại cho giờ học
Ngữ văn một không khí học tập mới, DHDA đã trở thành một trong những PPDH
“làm cho GV chỉ cần dạy ít mà HS học được nhiều và làm cho nhà trường bớt sự
nhàm chán và bớt sự nhọc nhằn”
4
Ở Nước ta, từ năm 2003, phương pháp DHDA đã được Bộ Giáo dục & Đào
tạo kết hợp với tập đoàn Intel Việt Nam triển khai thí điểm tại 20 trường học -sinh
viên ở nhiều nước có nền giáo dục tiến tiến như: Mĩ, Anh, Pháp, Nhật…hào hứng đón
nhận và áp dụng, DHDA ngày càng được phổ biến rộng rãi, được phát triển và hoàn
thiện cho phù hợp với thực tiễn.
Từ những lý do trên, tôi muốn áp dụng phương pháp DHDA vào trong thực
tiễn môn Ngữ văn tại trường THPT mà tôi đang trực tiếp giảng dạy. Việc dạy học
theo hướng phát huy năng lực của học sinh như Chương trình GDPT tổng thể năm
2018, đã trở thành cơ hội cũng là một yêu cầu bức thiết để giáo viên thay đôit PP dạy
học của mình. Với DHDA, học sinh có thể chủ động trong quá trình tiếp cận, lĩnh hội
tri thức, từ đó phát huy các năng lực chung, năng lực đặc thù của mình, để vận dụng
các kiến thức đã học vào trong thực tế một cách hiệu quả. Ngữ văn là một học đòi hỏi
rất nhiều sự trải nghiệm trong cảm xúc và hành động của người học. Chính quá trình
thực hiện các dự án dạy học có thể đem đến cho học sinh sự hứng thú với môn học,
có những nhận thức và trưởng thành trong nhận thức và thái độ, hành vi…
Trong một phạm vi bài viết nhỏ tôi không thể trình bày những dự án có thể
thực hiện trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn tại trường THPT; Bởi vậy, tôi sẽ cụ
thể hóa nội dung qua thực tiễn của dự án dạy học mà tôi đã triển khai trong năm học
vừa qua :”Dự án dạy học: Hình tượng người lính trong văn học - (Qua một số tác
phẩm trong chương trình Ngữ văn 12: “Việt Bắc” - Tố Hữu, “Tây Tiến” - Quang
Dũng, “Số phận con người” - Solokhop)
1.2. Mục đích nghiên cứu:
DHDA góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường
và xã hội, tham gia tích cực vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực, năng lực sáng
tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả năng cộng
tác làm việc của người học.
Trong bối cảnh thời đại công nghệ, và tình hình thiên tai dịch bệnh đang diễn
biến khó kiểm soát, việc giáo viên theo sát hoạt động của học sinh gần như gặp nhiều
khó khăn hơn. Bởi vậy thuận lợi của dạy học dự án là học sinh có thời gian tự làm việc,
tự trao đổi với nhau qua các kênh công nghệ, nghiền ngẫm và hoàn thiện đề tài trong
một thời gian tương đối dài. Cùng với quá trình thực hiện dự án, học sinh có thể tự
chiếm lĩnh những tri thức bài học một cách chủ động. Việc báo cáo đề tài nếu thuận lợi
giáo viên có thể tiến hành trực tiếp trên lớp, hoặc báo cáo online. Quan trọng nhất là việc
thực hiện dạy học theo Dự án có thể phát huy tối đa các năng lực chung và năng lực đặc
thù của học sinh mà không cần phải lên lớp thường xuyên, và giáo viên cũng có thể đánh
giá được học sinh một cách toàn diện, khách quan dựa vào quá trình thực hiện và kết quả
dự án.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
5
Dạy học Dự án có thể dùng cho một bài học cụ thể, hoặc dùng cho một “chùm”
bài theo chủ đề. Trong đề tài này, người viết muốn sử dụng DHDA để kết nối các tác
phẩm viết về đề tài người lính trong chương trình Ngữ văn 12, cụ thể là qua 3 văn bản :
Việt Bắc (Tố Hữu), Tây Tiến (Quang Dũng), Số phận con người (Solokhop).
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
Dựa trên lí thuyết về phương pháp DHTDA, tôi đã ứng dụng trong nhiều bài
dạy. Việc vận dụng phương pháp mới này được thể hiện bằng những việc làm cụ
thể sau:
- Đề xuất được quy trình thiết kế dự án dạy học cho việc dạy học bộ môn Ngữ
Văn.
- Thiết kế được một số dự án dạy học từ các bài cụ thể trong chương trình.
II. PHẦN NỘI DUNG.
2.1. Cơ sở lí luận của SKKN:
Dạy học theo dự án (DHDA) là một hình thức dạy học, trong đó người học thực
hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có
tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với
tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế
hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả
thực hiện. Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của DHDA
