SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH BÌNH
TRUNG TÂM TH NN - HN
----- -----
SÁNG KIẾN
ĐỀ TÀI:
XÂY DỰNG NGÂN HÀNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH
QUAN THEO CHUẨN ĐỊNH TÍNH VÀ ĐỊNH LƯỢNG CÁC MÔN
GIÁO DỤC NGHỀ PHỔ THÔNG SỬ DỤNG TRONG KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ VÀ THI NGHỀ PHỔ THÔNG
Phòng: Khoa học – Kĩ thuật tổng hợp
1. Hồ Ngọc Vĩnh P. Giám đốc
2. Phạm Thanh Lịch Trưởng phòng
3. Nguyễn Thanh Khiết P. Trưởng phòng
4. Trần Văn Nhận GV
5. Lê Hoàng Yến GV
Ninh Bình: 4/2015
TRUNG TÂM TH NN - HN KH KTTH
2
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Trong quá trình dạy học nói chung và quá trình dạy nghề phổ thông nói riêng,
kiểm tra và đánh giá là một trong những bộ phận chủ yếu và hợp thành một chỉnh thể
thống nhất trong quá trình đào tạo. Do vậy, chiến lược phát triển giáo dục 2001
2010 nêu rõ: “Đổi mới giáo dục bao gồm cả đổi mới chế độ thi cử, tuyển sinh, xây
dựng phương pháp, quy trình và hệ thống đánh giá chất lượng đào tạo, chất lượng
học sinh, sinh viên một cách khách quan, chính xác, xem đây là biện pháp cơ bản
khắc phục tính chất đối phó với thi cử của nền giáo dục hiện nay, thúc đẩy việc lành
mạnh hóa giáo dục”.
Chính vì vậy, đổi mới phương pháp dạy và học, thay đổi cách thức kiểm tra
đánh giá đã và đang là một hoạt động cấp thiết trong nhà trường phổ thông hiện nay.
Kiểm tra đánh giá kiến thức của học sinh là một phần quan trọng trong quá trình dạy
học. Ngoài công việc chính là đánh giá chất lượng học sinh, kiểm tra đánh giá còn
được xem là đòn bẩy để nâng cao chất lượng giáo dục, là động lực để học sinh cố
gắng phấn đấu trong quá trình học tập của mình. Do đó đổi mới phương pháp kiểm
tra đánh giá đang được tiến hành sâu, rộng trên phạm vi cả nước và ở tất cả các cấp
học.
Thực tế cho thấy hệ thống Giáo dục Đào tạo nước ta hiện nay, mặc dù mục
tiêu đào tạo đã có những thay đổi để phù hợp với yêu cầu và xu thế phát triển của xã
hội, phương pháp dạy học đã được nâng cao, nhưng cách thức và công cụ kiểm tra
đánh giá mà chúng ta đang sử dụng thì chưa thực sự đổi mới. Lâu nay, chúng ta hầu
như chỉ sử dụng loại bài kiểm tra tự luận để đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Loại câu hỏi có nhiều bất cập vì những câu hỏi thường dài, tốn nhiều thời gian cho
việc làm bài, khối lượng kiến thức được kiểm tra hạn chế, khó sử dụng các phương
tiện hiện đại trong kiểm tra đánh giá chẳng hạn như máy vi tính.
Để khắc phục những nhược điểm trên, nhiều nước trên thế giới đã và đang sử
dụng dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan để đánh giá thành quả học tập của học
sinh. Ở Việt Nam hiện nay, hình thức kiểm tra trắc nghiệm đã được dùng khá phổ
biến, từ năm học 2005 2006 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã áp dụng thi trắc nghiệm
khách quan cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại học, cao đẳng.
Đối với các môn giáo dục nghề phổ thông sở giáo dục và đào tạo Ninh Bình đã
tổ chức thi trắc nghiệm từ năm 2007. Vì thế rất cần thiết phải có một ngân hàng câu
TRUNG TÂM TH NN - HN KH KTTH
3
hỏi trắc nghiệm đạt chuẩn để sử dụng trong kiểm tra đánh giá và đặc biệt là trong thi
Nghề phổ thông.
Đáp ứng yêu cầu đổi mới về công tác kiểm tra đánh giá của ngành Giáo dục và
Đào tạo, nhằm phổ biến các kiến thức về kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm khách
quan cũng như cách thiết kế và sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan
cho giáo viên, góp phần nâng cao hiệu quả trong việc dạy và học các môn giáo dục
nghề phổ thông lớp 11, nhóm tác giả đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Xây dựng ngân
hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan theo chuẩn định tính và định lượng các
môn giáo dục nghề phổ thông sử dụng trong kiểm tra, đánh giá và thi nghề phổ
thông”.
2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài là xây dựng một ngân hàng câu hỏi trắc
nghiệm khách quan nhằm kiểm tra và đánh giá học sinh trong dạy và học Nghề phổ
thông, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng và làm cơ sở cho việc kiểm tra đánh
giá kiến thức của học sinh trong quá trình học giáo dục nghề phổ thông.
3. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng thành công các nguyên tắc, quy trình thiết kế bộ câu hỏi trắc
nghiệm khách quan đủ tiêu chuẩn và sử dụng hợp lý vào các khâu của quá trình dạy
học, đặc biệt là khâu kiểm tra đánh giá, sẽ nâng cao chất lượng dạy và học nghề phổ
thông.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Xuất phát từ mục đích trên, nhiệm vụ của đề tài đặt ra như sau:
Nghiên cứu lý luận về quá trình dạy học, lý luận về đổi mới phương pháp dạy
học, các phương pháp kiểm tra đánh giá;
Nghiên cứu về phương pháp kiểm tra đánh giá bằng phương pháp trắc nghiệm,
đi sâu vào phương pháp trắc nghiệm khách quan;
Nghiên cứu cấu trúc chương trình các môn nghề phổ thông;
Xây dựng thành công ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm các nghề điện tử, điện
dân dụng, cắt may, thêu tay, sửa chữa xe máy;
Thực nghiệm sử dụng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm trong việc kiểm tra đánh
giá ở trung tâm TH NN HN tỉnh Ninh Bình, nhằm kiểm nghiệm tính khả thi
và tác dụng của việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong kiểm tra và đánh giá.
TRUNG TÂM TH NN - HN KH KTTH
4
5. Phạm vi đề tài
5.1 Phạm vi nghiên cứu
Năm môn nghề phổ thông đang được giảng dạy tại trung tâm Tin học – ngoại
ngữ và hướng nghiệp tỉnh Ninh Bình: Điện dân dụng, điện tử, cắt may, thêu tay, sửa
chữa xe máy
5.2 Phạm vi áp dụng
Trung tâm Tin học – ngoại ngữ và hướng nghiệp tỉnh Ninh Bình, Các trường
THPT, trung tâm GDTX trực thuộc Sở GD&ĐT tỉnh Ninh Bình.
6. Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phối hợp các phương pháp:
Phương pháp phân tích, tổng hợp lý luận: Nghiên cứu các tài liệu lý luận có
liên quan tới kiểm tra, đánh giá và phương pháp dạy học nghề phổ thông;
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Tìm hiểu xem thực trạng tình hình dạy học
nghề phổ thông và phương pháp kiểm tra, đánh giá ở các trung tâm KTTH
HN;
Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm nhằm xác định tính khả thi,
hiệu quả của đề tài và chất lượng của hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan
nêu trong đề tài;
Phương pháp sử dụng toán học: sử dụng thống kê toán học để xử lý và phân
tích kết quả thực nghiệm.
7. Những đóng góp của đề tài
Hệ thống hóa cơ sở lý luận của việc kiểm tra, đánh giá và thiết kế bộ câu hỏi
trắc nghiệm sử dụng trong kiểm tra và đánh giá;
Xây dựng quy trình thiết kế câu hỏi trắc nghiệm khách quan về từng loại kiến
thức trong các môn nghề phổ thông;
Thiết kế bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan theo nội dung chương trình các
môn nghề phổ thông và được kiểm định đạt tiêu chuẩn định tính, định lượng
và có độ tin cậy cao để đảm bảo sử dụng trong dạy học Nghề phổ thông.
TRUNG TÂM TH NN - HN KH KTTH
5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1. Giới thiệu chung về phương pháp kiểm tra đánh giá
1.1. Khái niệm kiểm tra, đánh giá
- Kiểm tra:
Là quá trình giáo viên thu thập thông tin về kết quả học tập của học sinh. Các
thông tin này giúp cho giáo viên kiểm soát được quá trình dạy học, phân loại và giúp
đỡ học sinh. Những thông tin thu thập được so sánh với tiêu chuẩn nhất định.
- Đánh giá:
Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ,
khả năng thực hiện mục tiêu học tập của học sinh, về tác động và nguyên nhân của
tình hình đó nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên và nhà
trường, cho bản thân học sinh để học sinh ngày một học tập tiến bộ hơn. Kết quả của
việc đánh giá được thể hiện bằng điểm số theo thang điểm đã được quy định, ngoài
việc đánh giá thể hiện bằng lời nhận xét của giáo viên.
Kiểm tra và đánh giá là hai quá trình có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Kiểm
tra là để đánh giá, đánh giá dựa trên cơ sở của kiểm tra.
1.2. Vị trí, vai trò, chức năng của kiểm tra đánh giá
1.2.1 Vị trí của kiểm tra đánh giá
Kiểm tra đánh giá là một khâu quan trọng không thể thiếu được trong quá trình
giáo dục. Đánh giá thường nằm ở giai đoạn cuối cùng của một giai đoạn giáo dục và
sẽ trở thành khởi điểm của một giai đoạn giáo dục tiếp theo với yêu cầu cao hơn,
chất lượng mới hơn trong cả một quá trình giáo dục.
Ta có thể thấy rõ vị trí của kiểm tra đánh giá qua sơ đồ sau: