Đ bài: Suy nghĩ khi đc đo n th sau đây: "N u là con chim, là chi c lá ... đâu chề ọ ạ ơ ế ế ỉ
nh n riêng mình"ậ
Bài làm
Th hay không ch giàu c m xúc mà còn l p lánh ch t trí tu , lý trí, mang hàm nghĩa sâuơ ỉ ả ấ ấ ệ
xa. Tôi r t thích khi đc đo n th sau đây, rút trong bài M t khúc ca xuân c a T H uấ ọ ạ ơ ộ ủ ố ữ
vi t vào tháng 12 năm 1977:ế
N u là con chim, là chi c láế ế
Thì chim ph i hót, chi c lá ph i xanhả ế ả
L nào vay mà không trẽ ả
S ng là cho, đâu ch nh n riêng mình.ố ỉ ậ
Đo n th đã g i lên trong tâm trí tôi bao suy nghĩ, bao đi u lý thú. Tác gi đã nêu lên m tạ ơ ợ ề ả ộ
quan ni m s ng tích c c, s ng đp trong m i quan h nhân sinh: vay và tr , cho và nh nệ ố ự ố ẹ ố ệ ả ậ
gi a c ng đng đi v i m i ng i, nh t là th h tr .ữ ộ ồ ố ớ ọ ườ ấ ế ệ ẻ
Đo n th đp, đp gi n d , đp h n nhiên. Con chim và chi c lá v a là bi u t ng cho sạ ơ ẹ ẹ ả ị ẹ ồ ế ừ ể ượ ự
s ng, v a là hình t ng c a ngôn ng thi ca: "Chim ph i hót, chi c lá ph i xanh". Chimố ừ ượ ủ ữ ả ế ả
hót vì s ng theo b n năng, đc s ng, đc bay l n trong ánh sáng và b u tr i t do.ố ả ượ ố ượ ượ ầ ờ ự
"Lá ph i xanh", lá đc nuôi d ng b ng n c, b ng màu m c a đt, b ng khí tr i vàả ượ ưỡ ằ ướ ằ ỡ ủ ấ ằ ờ
ánh sáng. Đc s ng trong t nhiên nên "chim ph i hót, chi c lá ph i xanh". Đó là quyượ ố ự ả ế ả
lu t c a t nhiên, quy lu t c a s s ng muôn đi và vĩnh h ng. Màu xanh c a lá, ti ngậ ủ ự ậ ủ ự ố ờ ằ ủ ế
hót c a chim tr i còn là v đp c a thiên nhiên, đem l i v đp kì di u c a s s ng.ủ ờ ẻ ẹ ủ ạ ẻ ẹ ệ ủ ự ố
T chim hót, lá xanh, nhà th nói đn vay và tr , cho và nh n, đó là quy lu t c a cu cừ ơ ế ả ậ ậ ủ ộ
s ng xã h i, c a con ng i. Nói m t cách khác, là quan ni m s ng, đo lý s ng.ố ộ ủ ườ ộ ệ ố ạ ố
"Vay mà không tr là vong ân b i nghĩa, đó là cách hành x c a nh ng k "ăn x i thì",ả ộ ử ủ ữ ẻ ổ ở
c a lo i ng i b t nhân b t nghĩa. Hai ti ng "l nào" là m t l i kh nh c: không nên làmủ ạ ườ ấ ấ ế ẽ ộ ờ ẽ ắ
nh th , không đc ng x nh th .ư ế ượ ứ ử ư ế
Có vay và có tr là đúng đo lí. Vay và tr mang hàm nghĩa ch u n, mang n và đn nả ạ ả ị ơ ơ ề ơ
đáp nghĩa: "Ăn qu nh k tr ng cây", "U ng n c nh ngu n", "Ai i. b ng bát c mả ớ ẻ ồ ố ướ ớ ồ ơ ư ơ
đy/ Nh công hôm s m c y cày cho chăng?", là vay là tr . Trong xà lim máy chém, trênầ ớ ớ ấ ả
đng b c ra pháp tr ng c a th c dân Pháp, ng i chi n sĩ cách m ng v n ng ng caoườ ướ ườ ủ ự ườ ế ạ ẫ ẩ
đu, v n hiên ngang, t hào nh c nh mình, đng viên mình:ầ ẫ ự ắ ở ộ
Đã vay dòng máu th m thiên cơ ổ
Hãy tr ta cho m ch gi ng nòi.ả ạ ố
Qua m y nghìn năm đng đng, l p l p con ng i Vi t Nam t th h này qua th hấ ằ ẵ ớ ớ ườ ệ ừ ế ệ ế ệ
khác đã đem m hôi và x ng máu đ xây d ng và b o v n i chôn nhau c t r n c aồ ươ ể ự ả ệ ơ ắ ố ủ
mình, làm nên giang s n g m vóc, ngày thêm v vang, ngày thêm giàu đp. Ai cũng c mơ ấ ẻ ẹ ả
th y nghĩa v thiêng liêng đi v i T qu c đè n ng đôi vai, g ng s c v n lên đem tài tríấ ụ ố ớ ổ ố ặ ắ ứ ươ
góp s c cùng đng bào "tr " món n c a t tiên, ông cha mà mình đã "vay", đã nh n:ứ ồ ả ợ ủ ổ ậ
Đt là n i Chim vấ ơ ề
N c là n i R ng ướ ơ ồ ở
L c Long Quân và Âu Cạ ơ
Đ ra đng bào ta trong b c tr ngẻ ồ ọ ứ
Nh ng ai đã khu t, nh ng ai bây giữ ấ ữ ờ
Yêu nhau và sinh con đ cáiẻ
Gánh vác ph n ng i đi tr c đ l iầ ườ ướ ể ạ
D n dò con cháu chuy n mai sauặ ệ
H ng năm ăn đâu làm đâuằ
Cũng bi t cúi đu nh ngày gi T ..ế ầ ớ ỗ ổ
(Đt n c - Nguy n Khoa Đi m)ấ ướ ễ ề
Khép l i đo n th là m t l i nh n g i v đo lý làm ng i. "S ng là cho, đâu ch nh nạ ạ ơ ộ ờ ắ ử ề ạ ườ ố ỉ ậ
riêng mình". Trong văn cách, "cho" là c ng hi n, dâng hi n, là ph c v . "Nh n" là h ngố ế ế ụ ụ ậ ưở
th . Trong cu c s ng th i bình, đem m hôi, đem công s c làm ra nhi u c a c i,. gópụ ộ ố ờ ồ ứ ề ủ ả
ph n làm cho dân giàu n c m nh là "cho". Th i kháng chi n, t t c m i mi n h uầ ướ ạ ờ ế ấ ả ọ ề ậ
ph ng đu h ng v ti n tuy n, thi đua "thóc không thi u m t cân, quân không thi uươ ề ướ ề ề ế ế ộ ế
m t ng i"; hàng v n nam n thanh niên ào ào ra tr n, quy t tâm "x d c Tr ng S n điộ ườ ạ ữ ậ ế ẻ ọ ườ ơ
c u n c". Hàng ngàn sinh viên u tú "x p bút nghiên theo vi c đao cung'' đ chi n đuứ ướ Ư ế ệ ể ế ấ
gi i phóng mi n Nam, th ng nh t T qu c. Có bi t bao chi n sĩ, đng bào đã "cho ", đãả ề ố ấ ổ ố ế ế ồ
"hi n dâng", đã "ph c v ", đã hy sinh đ giành chi n th ng. Nào ai đã đn đo, là "chế ụ ụ ể ế ắ ắ ỉ
nh n riêng mình".ậ
M t ch "cho" bình d mà ch a đng bi t bao t t đp. Lúc đói rét thì nh ng c m s áo.ộ ữ ị ứ ự ế ố ẹ ườ ơ ẻ
"lá lành đùm lá rách"; lúc ho n n n thì chung l ng đu c t, đng cam c ng kh . Vì aiạ ạ ư ấ ậ ồ ộ ổ
cũng bi t s ng đp, đã bi t "cho" nhau tình th ng, san s , t ng thân t ng ái. Cóế ố ẹ ế ươ ẻ ươ ươ
"cho", có san s , có đng c m m i đc s ng h nh phúc trong tình ng i r ng l n, trongẻ ồ ả ớ ượ ố ạ ườ ộ ớ
lòng đng bào, đng chí.ồ ồ
M t ch "cho" trong bài th B m i c a T H u ng i ca tình quân dân cá n c, ng i caộ ữ ơ ầ ơ ủ ố ữ ợ ướ ợ
lòng m Vi t Nam ch c nhi u ng i còn nh :ẹ ệ ắ ề ườ ớ
Bao bà c t tâm làm m ,ụ ừ ẹ
Yêu quý con nh đ con raư ẻ
Cho con nào áo, nào quà,
Cho c i con s i, cho nhà con ng i...ủ ưở ơ
Vì bi t "S ng là cho, đâu ch nh n riêng mình", nên ai cũng bi t s ng đp làm tròn nghĩaế ố ỉ ậ ế ố ẹ
v công dân; s ng, lao đng, chi n đu vì s t n vong c a dân t c, s b n v ng c a đtụ ố ộ ế ấ ự ồ ủ ộ ự ề ữ ủ ấ
n c:ướ
Nh ng ng i v nh ch ng còn góp cho Đt N c nh ng núi V ng Phuữ ườ ợ ớ ồ ấ ướ ữ ọ
C p v ch ng yêu nhau góp nên hòn Tr ng Máiặ ợ ồ ố
Gót ng a c a Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đm đ l iự ủ ầ ể ạ
Chín m i chín con voi góp mình d ng đt T Hùng V ngươ ự ấ ổ ươ
Nh ng con r ng n m im góp dòng sông xanh th mữ ồ ằ ẳ
Ng i h c trò nghèo góp cho Đt N c mình núi Bút non Nghiên...ườ ọ ấ ướ
(Đt N c - Nguy n Khoa Đi m)ấ ướ ễ ề
Nh ng ch nh : "góp nên", "góp cho", "góp mình", "đ l i" trong đo n th trên đã làmữ ữ ư ể ạ ạ ơ
sáng ng i m t quan ni m s ng đp, "s ng là cho, đâu ch nh n riêng mình". Đó là tìnhờ ộ ệ ố ẹ ố ỉ ậ
nhân ái, đc hi sinh c a con ng i Vi t Nam trong tr ng kì l ch s .ứ ủ ườ ệ ườ ị ử
Nh có truy n th ng cao đp đó mà nhân dân ta t hào v đt n c Vi t Nam:ờ ề ố ẹ ự ề ấ ướ ệ
Ôi Đt N c sau b n nghìn năm đi đâu ta cũng th yấ ướ ố ấ
Nh ng cu c đi đã hóa núi sông ta.ữ ộ ờ
B c sang th k XXI, đt n c ta phát tri n m t cách k di u trên con đng côngướ ế ỷ ấ ướ ể ộ ỳ ệ ườ
nghi p hóa và hi n đi hóa. Đo n th trên đây c a T H u v n còn nhi u ý nghĩa th i sệ ệ ạ ạ ơ ủ ố ữ ẫ ề ờ ự
m i m , nh t là đi v i tu i tr Vi t Nam.ớ ẻ ấ ố ớ ổ ẻ ệ
H c gi i, lao đng t t vì s nghi p đi m i đt n c, vì dân giàu, n c m nh, xã h iọ ỏ ộ ố ự ệ ổ ớ ấ ướ ướ ạ ộ
công b ng, dân ch , văn minh.ằ ủ
H c gi i, lao đng gi i, ti n quân vào m t tr n khoa h c kĩ thu t. S ng trong lao đngọ ỏ ộ ỏ ế ặ ậ ọ ậ ố ộ
sáng t o, s ng h nh phúc trong tình nhân ái bao la.ạ ố ạ
H n bao gi h t, tu i tr chúng ta m i th y th m thía v tình c m, t t ng hàm ch aơ ờ ế ổ ẻ ớ ấ ấ ề ả ư ưở ứ
trong m t v n th đp, giàu ý nghĩaộ ầ ơ ẹ
Bài làm 2
Đc sinh ra trong đi s ng, đc c m nh n tình yêu bao la t cha m , đc th a h ngượ ờ ố ượ ả ậ ừ ẹ ượ ừ ưở
nh ng giá tr mà t o hoá ban t ng. Đó là di m phúc c a m t con ng i bình th ng. Quanữ ị ạ ặ ễ ủ ộ ườ ườ
tr ng nh không khí ta th h ng ngày, thiêng liêng nh tình m u t , tình ph t ta cóọ ư ở ằ ư ẫ ử ụ ử
trong t ng giây phút, m i món quà mà ta nh n đc t t o hoá khi xu t hi n trên th gianừ ỗ ậ ượ ừ ạ ấ ệ ế
này đu g n li n v i m t b n ph n, m t trách nhi m. Ý th c đc đi u này, trong bàiề ắ ề ớ ộ ổ ậ ộ ệ ứ ượ ề
"M t khúc ca xuân " nhà th T H u có vi t:ộ ơ ố ữ ế
"N u là con chim, là chi c láế ế
Thì chim ph i hót, chi c lá ph i xanhả ế ả
L nào vay mà không trẽ ả
S ng là cho đâu ch nh n riêng mình"ố ỉ ậ
Bài th không ch d ng l i m t cách s ng mà cao c h n nó còn m ra m t quan ni mơ ỉ ừ ạ ở ộ ố ả ơ ở ộ ệ
nhân sinh tích c c, hay đúng h n là m t lí t ng s ng c n có c a m i ng i trong xã h i.ự ơ ộ ưở ố ầ ủ ỗ ườ ộ
"N u là con chim, là chi c láế ế
Thì chim ph i hót, chi c lá ph i xanh"ả ế ả
Nhà th T H u m n hai th c th chi c lá và ti ng chim đ minh ho cho quan ni mơ ố ữ ượ ự ể ế ế ể ạ ệ
c a mình. T o hoá đã t o ra loài chim và ban cho chúng gi ng hót tuy t v i thì cũng cóủ ạ ạ ọ ệ ờ
nghĩa r ng đã là chim thì ph i hót và t ng t nh v y, chi c lá non ph i xanh. Ch c h nằ ả ươ ự ư ậ ế ả ắ ẳ
ai đã t ng đc tác ph m n i ti ng "Ti ng chim hót trong b i m n gai" đu không thừ ọ ẩ ổ ế ế ụ ậ ề ể
quên hình nh chú chim đã dùng h t s c mình đ lao vào b i m n gai, chú chim đã b m tả ế ứ ể ụ ậ ị ộ
cây gai xuyên vào l ng ng c nh ng chú v n c t lên ti ng hót cu i cùng - ti ng hót mà đnồ ự ư ẫ ấ ế ố ế ế
c ho mi, s n ca cũng ph i ghen t , ti ng hót mà c Th ng đ trên cao nghe cũng ph iả ạ ơ ả ị ế ả ượ ế ả
m m c i. Và nh th đ cho ta th y r ng h nh phúc nh t, sung s ng nh t chính là giâyỉ ườ ư ế ủ ấ ằ ạ ấ ướ ấ
