Tập bài giảng Phân tích chính sách kinh tế - xã hội

ƯỜ Ạ Ọ Ế TR

Ế NG Đ I H C KINH T Ị KHOA KINH T  CHÍNH TR

*****

Ậ

Ả

T P BÀI GI NG

Ế

PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XÃ

H IỘ

1

Ộ HÀ N I – 2011

Ụ

Ụ

M C L C

Ộ N I DUNG TRANG

1 ở ầ ờ L i m  đ u

3 ươ ề ế ậ Ch ng 1: ộ Khái lu n v  chính sách kinh t ­xã h i

24 ươ ế Ch ng 2: Phân tích chính sách kinh t ộ  ­ xã h i

51 ươ ạ ị ế Ch ng 3: Ho ch đ nh chính sách kinh t ộ  ­ xã h i

80 ự ứ ệ ề ổ ỉ

Chư ng 4:   ơ ế kinh t T  ch c th c hi n và đi u ch nh chính sách ộ  ­ xã h i

102 ụ ệ ả Danh m c tài li u tham kh o

2

Ờ Ở Ầ L I M  Đ U

ộ ế ọ ế ứ  ­ xã h i có vai trò h t s c quan tr ng trong s

ế ế ế ộ ợ ­ xã h i. N u các chính sách kinh t

ụ ể ế ẽ ẩ ự  ớ    ­ xã h i phù h p v i    và các

ờ ố ườ ủ ủ ệ ặ ả ẩ ộ Chính sách kinh t ộ ể phát tri n kinh t các quy lu tậ  khách quan s  có tác d ng thúc đ y phát tri n kinh t m t khác c a đ i s ng xã h i. Là s n ph m c a trí tu  con ng i, các

ộ ả ủ chính sách kinh t

ợ ớ ớ ầ ủ ạ ộ phù h p v i các

ễ ủ ườ ể ư ượ ứ ệ ti n c a con ng

i. Do đó, vi c nghiên c u đ  đ a ra đ ứ ộ ố ỏ ủ ượ ự ế c các đòi h i c a cu c s ng và th c thi đ ộ kinh t ­xã h i đáp  ng đ

ứ ự ế ệ ầ ấ ọ các chính sách đó là yêu c u b c thi

ế    ­ xã h i mang tính ch  quan nên không ph i lúc nào cũng ự   quy lu tậ  khách quan, v i các yêu c u c a ho t đ ng th c   c các chính sách ượ   c ủ   t. S  xu t hi n c a môn h c “Phân ừ ỏ ứ ế ấ đòi h i b c bách đó. tích các chính sách kinh t ” xu t phát t

ọ ế Ở ệ  Vi

ậ ẻ ệ ụ ụ ọ

ề ọ ậ ủ ầ ả ạ

ạ ậ ệ ạ ạ ặ

ư ế ệ ậ ỏ

ừ ế ệ ằ ọ ớ   t Nam, môn h c “Phân tích các chính sách kinh t ” còn m i ặ ấ   ệ m . Thêm vào đó, vi c thu th p tài li u ph c v  cho môn h c này g p r t ệ nhi u khó khăn. Do yêu c u c a vi c gi ng d y và h c t p, chúng tôi   ấ ố ắ   m nh d n biên so n t p tài li u này. M c dù chúng tôi đã r t c  g ng ỏ nh ng t p tài li u này không tránh kh i thi u sót. Chúng tôi mong m i và   ệ   hoan nghênh m i ý ki n đóng góp nh m không ng ng hoàn thi n tài li u

ụ ụ ọ ph c v  môn h c này.

3

ươ Ch ng 1

Ậ

Ề

Ế

Ộ KHÁI LU N V  CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

Ứ Ủ Ả Ấ ƯỚ I. B N CH T VÀ CÁC CH C NĂNG C A NHÀ N C

ồ ố ấ ủ ướ ả 1. Ngu n g c và b n ch t c a nhà n c

ướ ờ ộ ạ ủ ị ấ ị ồ ạ Nhà n i trong m t giai đo n nh t đ nh c a l ch s

c ra đ i và t n t ơ ở ồ ạ ủ ấ ữ ộ ộ

và m t đi khi c  s  t n t ỷ ự ở ữ ộ ọ ấ ả ề ư ệ nguyên thu  d a trên s  h u công c ng v  t

ư ẳ ấ ướ li u s n xu t, m i ng ế ộ ư ữ bình đ ng, ch a có giai c p và nhà n

c. Khi ch  đ  t ủ ấ ợ ấ

ự ả ệ ợ ủ ể ả ớ

ậ ự ợ phân chia thành giai c p. Vì l ấ đ u tranh v i nhau. Đ  b o v  l ụ ệ ắ ọ ả có l

ủ , b t h  ph i ph c tùng, tuân theo tr t t ộ ậ ấ ộ

ả ệ ợ ướ ủ ế ế ằ ấ ộ ử  ả   i c a nó không còn n a. Trong xã h i c ng s n ườ   i ộ   ờ  h u ra đ i, xã h i ừ   i ích c a mình, các giai c p không ng ng ủ   i ích c a mình, đàn áp s  ph n kháng c a   i cho mình, giai ướ   c. ố   i ích c a giai c p th ng

c là thi ạ ự ả ấ ị ấ giai c p nô l ạ ự ấ c p ch  nô đã l p ra b  máy b o l c, tr n áp. B  máy đó là nhà n V y, ậ nhà n t ch  xã h i nh m b o v  l ố tr , ch ng l ủ i s  ph n kháng c a các giai c p khác.

ự ướ ướ ị ầ c là khách quan. Nhà n

ờ ủ S  ra đ i c a nhà n ữ ướ ế ệ ế ướ c chi m h u nô l . Ti p theo là nhà n

ủ ướ ử s  là nhà n ướ ư ả c t

b n ch  nghĩa. Đây là nhà n ị c theo đúng “nghĩa đen”, nhà n ả ấ ố ộ ượ c đ u tiên trong l ch ế   c phong ki n và nhà ướ   c   c chính

n ủ c a giai c p th ng tr , bóc l ướ ướ ể ệ ề ớ ấ t. Sau khi giai c p vô s n giành đ ấ c ki u m i xu t hi n: nhà n quy n, nhà n c XHCN.

ơ ướ ướ ế ố ớ ấ c tr

Nhà n ấ ả ộ ồ giai c p khác trong xã h i.  Đ ng th i

ậ ự ệ ấ ạ ộ ố ị tr t t

xã h i hi n hành (cũng vì l ộ ạ ộ ủ ự ệ ợ ị ủ ố   c h t là c  quan th ng tr  c a giai c p này đ i v i các cướ  còn ph i duy trì, phát tri n ờ nhà n ể   ệ   ủ ợ i ích c a giai c p th ng tr ); đ i di n ằ ữ   i ích c a xã h i, th c hi n nh ng ho t đ ng nh m duy trì và phát

cho l ể ộ tri n xã h i.

4

ư ủ ặ ướ 2. Đ c tr ng c a nhà n c

ớ ư ộ ặ ế ế ệ ộ ớ ị V i t t ch  chính tr  ­ xã h i đ c bi

cách là m t thi ộ ạ ộ ờ ố ự ủ ữ   t, v i nh ng ộ   ho t đ ng bao trùm toàn b  các lĩnh v c khác nhau c a đ i s ng xã h i,

ướ ổ ứ ữ ệ ấ ộ ở nhà n c  khác các t ch c xã h i khác b i nh ng d u hi u sau:

ả ướ ư ề ắ

ố ọ ị nhà n

ề ự   ổ c qu n lý dân c  theo lãnh th . V  nguyên t c, quy n l c 1/Nhà n cướ  có hi u l c v i m i thành viên sinh s ng trên đ a bàn đó. T  đó ừ ệ ự ớ   ớ ệ ấ ố i qu c gia xu t hi n. biên gi

ướ ứ ộ ưỡ 2/ Nhà n c đ ượ ổ c t ế ng ch  các

ề ộ ch c thành b  máy mang tính c ằ ề ự ủ ự ệ

ế ị ướ ề ệ ấ ố thành viên trong xã h i nh m th c hi n quy n l c c a mình. Đi u đó có   ề ố   i cao trong vi c các v n đ  đ i c có quy n quy t đ nh t

ạ ủ ố ố nghĩa là nhà n ộ n i và đ i ngo i c a qu c gia.

ướ ế ể ạ ạ ồ ị 3/ Nhà n c quy đ nh và thu các lo i thu  đ  t o ngu n kinh phí cho

ướ ộ b  máy nhà n ạ ộ c ho t đ ng.

ứ ủ ướ 3. Ch c năng c a nhà n c

ướ ơ ả ứ Nhà n c có hai ch c năng c  b n:

ứ ố ộ a) Ch c năng đ i n i

ệ ự ố ị ủ ự Tr ướ ế nhà n c h t, ấ ầ   cướ  th c hi n s  th ng tr  chính tr  c a giai c p c m ị

ả ợ ề ả ế ủ ấ ơ ở quy n. Trên c  s  đó, đ m b o l i ích kinh t c a giai c p này.

ạ ả ổ ệ ộ ả ứ Đ i di n cho xã h i, cướ  ph i t

ộ ị ị ả ệ ự ộ nhà n ả ổ đ m  n đ nh chính tr , an ninh, an toàn xã h i và b o v  t do, quy n, l

ướ ố ớ c đ i v i xã h i

ộ Qu n lý nhà n ộ ớ ứ ạ ích chính đáng c a công dân. ụ d ng s c m nh c a ủ ủ nhà n

ằ ộ ả cướ  tác đ ng t ọ ổ ứ ủ ạ ộ

ườ ứ ủ ố ả ả    ch c và qu n lý xã h i, b o ề ợ   i ộ  là vi c sệ ử  i các quá trình xã h i, các hành vi   ủ    ch c trong xã h i nh m duy trì và c ng ạ   ng s c m nh c a nhà xã h i, b o toàn, c ng c  và tăng c

ho t đ ng c a công dân và m i t ủ ộ ố ậ ự c  tr t t c.ướ n

ứ ố ạ b) Ch c năng đ i ngo i

ể ự ủ ệ ữ ố S  hình thành, phát tri n c a quan h  gi a các qu c gia là t

ờ ệ ớ ể ố

ề ế ủ ượ ụ ợ các ti m năng l

i th  c a mình, kh c ph c đ ể c các khó khăn, nh ậ ể ể ể ơ

ế ệ ọ ị ấ ế   t y u   khách quan. Nh  có quan h  v i bên ngoài, các qu c gia có th  phát huy ượ   ắ c ệ  ứ   , chính tr , văn hoá, khoa h c­công ngh … là ch c

đi m… và do đó có th  phát tri n nhanh h n. Vì v y, phát tri n quan h ớ v i bên ngoài v  kinh t năng c a ủ nhà n ề cướ .

5

ợ ủ ỉ ố ố Tuy nhiên, ích l

ớ ẫ ứ ự ệ ố cướ   gi

thu n v i nhau. Th c hi n ch c năng đ i ngo i đòi h i   ẫ ấ ỏ nhà n ợ ệ ượ ế ả

c các l ẹ ệ ộ ậ ấ ướ ủ ả ổ ố i c a các qu c gia không ch  th ng nh t, mà còn mâu iả   ạ   i ích chính đáng ạ   i quy t thành công các mâu thu n đó, b o v  đ ủ c a đ t n ề c, b o v  đ c l p ch  quy n, toàn v n lãnh th , ch ng l

ư ọ m i âm m u xâm l ượ ừ c t bên ngoài.

ấ ế ủ ự ệ ướ t y u khách quan c a s  can thi p nhà n ố ớ c đ i v i các

4. Tính t ạ ộ ế ơ ế ị ườ ộ ho t đ ng kinh t ­ xã h i trong c  ch  th  tr ng

ơ ế ị ườ ữ ể ỉ

ế ậ C  ch  th  tr ự ế ậ ẽ ả ở ự ữ t. S  phát tri n c a nh ng khuy t t

khuy t t ế ạ ộ ướ ệ ộ

ụ ữ ữ ằ ắ ề   ư ng không ch  có nh ng  u đi m, mà còn có nhi u ể   ể ủ t này s  c n tr  s  phát tri n ế    ­ xã ế ậ ủ ơ kinh t ­xã h i. Do đó, nhà n c can thi p vào các ho t đ ng kinh t ế ư ộ h i nh m phát huy nh ng  u th  và kh c ph c nh ng khuy t t t c a c

ế ị ườ ch  th  tr ng là khách quan.

ế ậ ữ ủ ế ủ ơ ế ị ườ Nh ng khuy t t t ch  y u c a c  ch  th  tr ng là:

ự ổ ị ể ề ỳ ­ S  không  n đ nh

ả . Kinh t ấ ề ế ị ườ  th  tr ế ỏ ị ng phát tri n theo chu k . Đi u đó   ướ   c ộ , chính tr , xã h i… đòi h i nhà n

ữ làm n y sinh nh ng v n đ  kinh t ằ ữ ệ ả ể ổ ề ị ế ph i can thi p b ng nh ng chính sách đ   n đ nh n n kinh t .

ề ộ ề ạ ộ ­ Tình tr ng đ c quy n

ậ ả ỉ ấ ả s n xu t

ề . Trong n n kinh t ụ  và t p trung  ộ ấ ề ự ế ị ườ  th  tr ấ  cao đ , mà ngay c  khi  ộ ệ ch  xu t hi n khi tích t ở ượ trình đ  th p. Đó là đ c quy n t l ả ng s n xu t

ả ộ ề ổ

ủ nhà đ c quy n s  mua bán theo giá c  đ c quy n và gây t n h i đ n l ộ ệ ợ

i ích xã h i. S  can thi p c a nhà n ế ề ợ ấ ầ ng, đ c quy n không l cự   ộ    nhiên. Khi đó, các ạ ế ợ   i ố   ướ c ch ng ả  ệ ự ườ tiêu dùng, nâng cao hi u qu i ích ng t vì l i ấ  còn  ộ ề ẽ i  ườ tiêu dùng  và l ích ng ộ đ c quy n là r t c n thi

ồ ự ủ ề ố ế phân b  các ngu n l c c a n n kinh t .

ồ

ố ế ế ấ ế ạ ầ ả

ị ư ệ ố  nh : h  th ng đ ướ c… các d ch v ườ ầ ụ qu c phòng

ủ ư ệ ế

ụ ữ ả ị

ế ấ ạ ầ ủ ề   ­ Hàng hoá công c ngộ . Bao g m các công trình k t c u h  t ng c a n n ệ ố   ng sá, c u c ng, sân bay, b n c ng, h  th ng ấ   ộ ố , an ninh… Hàng hoá công c ng r t ệ ạ i không   cướ   ph i làả   ố  ủ kinh t ệ đi n n ầ ạ ộ t cho ho t đ ng c a doanh nghi p nh ng doanh nghi p l c n thi đ u tầ ư  đ  ể s n xu t ấ   nh ng hàng hoá và d ch v  này.   ự ng i đ u t

Nhà n ầ ư đê c ng c ườ ầ ư xây d ng các công trình k t c u h  t ng, đ u t ố qu c phòng , an ninh…

ạ ứ ồ ạ ộ ệ ả ệ ấ ặ i khi vi c vi c s n xu t ho c tiêu

ạ ứ . M t ngo i  ng t n t ­ Ngo i  ng ả ộ ưở ế ệ ặ ườ ặ dùng m t m t hàng  nh h ng đ n các doanh nghi p ho c ng i  tiêu

6

ệ ả ế ấ ặ ặ dùng không liên quan gì đ n vi c s n xu t ho c tiêu dùng m t hàng đó; khi

ả ữ ưở ượ ủ ả ầ c ph n ánh đ y đ  trong giá

ng tràn ra ngoài đó không đ ạ ứ ượ ả nh ng  nh h ả c  hàng hoá. Các chi phí ngo i  ng không đ c tính vào giá c  hàng hoá có

ỏ ơ ệ ệ ộ

ố ư ề ẽ i ích xã

i  u… Đi u đó s  gây thi ế ấ ể ả ở s n l ướ ẽ ng ả ạ ứ ệ nghĩa là chi phí doanh nghi p nh  h n chi phí xã h i, doanh nghi p không ấ   ả s n xu t ộ h i. Nhà n ệ ạ ố ớ ợ t h i đ i v i l ề i quy t v n đ  ngo i  ng. ả ượ  t c s  ph i can thi p đ  gi

ọ ấ ể ơ ở ủ ể ề ­ V n đ  thông tin . Thông tin là c  s  quan tr ng đ  các ch  th  kinh t

ề ủ ế ị ạ ộ ư ơ

ườ ườ ư đ a ra các quy t đ nh v  các ho t đ ng c a mình. Nh ng trong c  ch  th ụ ủ ể ế ị tr ng, thông tin th

ạ ộ ể ư ế ị ề ế ẫ

ộ ề ế ệ ệ ả  kém hi u qu . Vì th , nhà n

ệ ả ấ ế  ế ị  ng b  thi u h t và méo mó nên các ch  th  này có   ủ   th  đ a ra các quy t đ nh không đúng. Đi u đó d n đ n ho t đ ng c a ướ   ế c ườ tiêu dùng, giúp họ i

ế ị ư ắ ủ doanh nghi p và c a toàn b  n n kinh t ẽ s  ph i cung c p thông tin cho doanh nghi p và ng ử x  lý thông tin và đ a ra các quy t đ nh đúng đ n.

ề ữ ậ

ộ ệ ạ ộ ấ ế ề ấ ả ơ các t

ị ườ ố ả ữ ở ở ấ ng. Nh ng v n đ  xã h i l

thành nhân t ế c n tr ữ ế ự ể ả ả   , ế  ạ    các ho t ề ấ   i quy t nh ng v n đ  xã . S  can thi p c a

ề ệ ề ể ộ . Phân hoá giàu nghèo, buôn l u, làm hàng gi ấ ­ Nh ng v n đ  xã h i ữ t y u n y sinh trong c  ch  n n xã h i... là nh ng v n đ  xã h i t ề ộ ạ th  tr ệ ủ nhà n ộ đ ng kinh t ộ ở h i tr  thành đi u ki n cho n n kinh t i tr cướ  đ  gi ưở ế  tăng tr ng, phát tri n.

ớ ậ ế ớ ở ử ộ ỉ ế ự ậ

­ M  c a h i nh p v i th  gi ữ i và khu v c không ch  ti p nh n đ ấ ừ ữ ự ả ộ ộ ị nh ng tác đ ng tích c c, mà còn ph i ch u nh ng tác đ ng x u t

ấ ả ế ộ ị ự t c  lĩnh v c: kinh t hà n

, chính tr , văn hoá, xã h i... N ữ ậ ngoài trên t ả ử ề ể ộ ế ấ ạ ượ   c    bên ướ ẽ  c s ộ   ph i x  lý các v n đ  đ  h i nh p thành công, h n ch  nh ng tác đ ng

ự ừ ề ủ ấ ướ ệ ộ ậ ủ ả tiêu c c t bên ngoài, b o v  đ c l p và ch  quy n c a đ t n c.

ộ ủ ể ế nhà n , có

ề Trong n n kinh t ề ế ị ườ  th  tr ế ng,   ưở ị i ích riêng. N n kinh t

ự ớ ề cướ  là m t ch  th  kinh t ồ ổ ng càng nhanh, càng  n đ nh ngu n thu   ế cướ  vào n n kinh t ệ ủ nhà n

ừ ợ ợ l c a ủ nhà n ấ còn xu t phát t tăng tr cướ  càng l n. Do đó, s  can thi p c a  i ích c a ủ nhà n chính l cướ .

ụ ả ế ướ 5. Các công c  qu n lý kinh t ộ ủ  ­ xã h i c a nhà n c

ướ ụ ế ả ộ ủ  ­ xã h i c a nhà n ộ ệ ố   c là m t h  th ng

ụ ủ ế ấ ớ Các công c  qu n lý kinh t ữ ứ ạ ấ ớ r t l n và r t ph c t p, v i nh ng công c  ch  y u sau đây:

a) Pháp lu tậ

7

ệ ố ắ

ượ ưỡ ự ề ệ ằ ế ng ch  và đ

ử x ) có tính c ộ ệ ể ệ ướ ừ ặ quan h  xã h i, do nhà n

ướ ượ ướ ự ệ ệ ả ả ằ ắ ứ   Pháp lu t ậ là h  th ng các quy ph m (quy t c hành vi hay quy t c  ng ạ ỉ c th c hi n lâu dài, nh m đi u ch nh các   ủ   ậ c ban hành (ho c th a nh n), th  hi n ý chí c a ổ c b o đ m th c hi n b ng các bi n pháp t

nhà n ứ c và đ ụ ụ c nhà n ế ch c, giáo d c, thuy t ph c, hành chính...

ộ ộ ướ ậ ấ c, pháp lu t chính là công c

Trong m t xã h i có giai c p, có nhà n ệ ề ấ ề ự ệ ả ọ ộ ỉ

ủ ế ứ ậ ụ  quan tr ng nh t đ u đi u ch nh các quan h  xã h i và th c hi n qu n lý xã   ộ h i. Pháp lu t có ba ch c năng ch  y u:

ứ ề ỉ ­ Ch c năng đi u ch nh.

ứ ả ệ ­ Ch c năng b o v .

ứ ụ ­ Ch c năng giáo d c.

ơ ướ ứ ứ ế ổ ổ ộ c, các t

Các c  quan nhà n ọ ị , các t ỉ ự ệ

ừ ạ ậ ố ch c kinh t    ch c xã h i, các ậ   ả ơ đ n v  vũ trang và m i công dân ph i nghiêm ch nh th c hi n pháp lu t, ộ ấ đ u tranh phòng ng a và ch ng các t ạ i ph m, vi ph m pháp lu t.

ế ạ b) K  ho ch

ầ ạ ế ế ớ ấ ả ạ ộ ườ ủ K  ho ch c n thi i. Nh  k

t c  các ho t đ ng c a con ng ử ụ t v i t ể ườ ủ ạ ộ

ả ạ ủ ệ ế ấ ẫ ộ ố ho ch, con ng ự l c có hi u qu , h n ch  tác đ ng x u c a các nhân t ờ ế  ồ   i có th  phát huy năng đ ng ch  quan, s  d ng các ngu n    ng u nhiên, bên

ạ ượ ả ụ ấ ớ ơ ớ ơ ngoài... nên kh  năng đ t đ c m c tiêu l n h n, v i chi phí th p h n.

ạ ề ế ướ ế ộ ố  qu c dân

K  ho ch hoá n n kinh t ữ ệ  là vi c nhà n ề ố ớ ườ ứ ế

ng xuyên, có ý th c nh ng cân đ i l n trong n n kinh t ế ế ề ạ ộ ướ ủ ể ớ ộ th ơ c  ch  đi u khi n c a nhà n c duy trì m t cách   ụ   , là công c , ằ   c v i các ho t đ ng kinh t ­xã h i nh m

ụ ưở ế ụ ế ộ m c tiêu tăng tr ng kinh t và các m c tiêu kinh t ­xã h i khác.

ệ ố ủ ế ạ ướ ạ ế ữ ạ ồ H  th ng k  ho ch c a nhà n c bao g m nh ng lo i k  ho ch c ơ

ả b n sau:

ạ ể ế ế ế ượ ờ ­ Chi n l

ệ ừ c phát tri n kinh t ­xã h i: ứ ế ở ụ ạ ị

ể 10 năm tr  lên. Đây là hình th c k  ho ch có tác d ng đ nh h ể ế ượ ế ộ Chi n l

ự ế ặ ả ộ

ế ượ ể ế

ề ơ ả ẽ ở ướ ướ ệ ạ ự   ộ  Là k  ho ch có th i gian th c ướ   ng   c phát tri n kinh ộ , các m t kinh t ­xã h i ph i có s  thay đ i v  ch t. Ch ng h n, ạ   ẳ ổ ề ấ ộ   th i kờ ỳ  2001­2020,  c phát tri n kinh t ­xã h i ệ ng hi n đ i. hi n t ự s  phát tri n kinh t ­xã h i. Sau khi hoàn thành ế t ­xã h i khi hoàn thành  Chi n l ướ n c ta v  c  b n s  tr  thành n c công nghi p theo h

8

ế ườ ể ụ ể ế ạ

ả ạ ­ Các k  ho ch trung h n ượ ự ụ ế ượ Chi n l i pháp đ

ế ạ ạ ấ

ượ ự ụ ự ệ ệ ạ

ể ế ạ  (th ng là k  ho ch 5 năm) đ  c  th  hoá ế ể ọ c phát tri n kinh t ­ c l a ch n trong  các m c tiêu, gi ạ   ỗ ế ọ ạ ế ạ xã h iộ . K  ho ch trung h n là lo i k  ho ch r t quan tr ng. M i k  ho ch ủ   trung h n đ c th c hi n là m t n c thang th c hi n các m c tiêu c a ế ượ Chi n l ộ ấ ộ . c phát tri n kinh t ­xã h i

ạ ắ ế ế ạ ạ   ­  Các k  ho ch ng n h n (k  ho ch hàng năm):

ệ ụ ộ ủ ế ể ế ạ

nhi m v  phát tri n kinh t ỉ ứ ể ề ứ ự ế ả ạ

ệ ủ ề ế ạ ự ụ ể   là s  c  th  hoá ế   ạ  xã h i c a các k  ho ch trung h n, vào k t ợ   qu  nghiên c u đ  đi u ch nh các căn c  xây d ng k  ho ch cho phù h p ớ v i đi u ki n c a năm k  ho ch.

ự ố ụ ể ế ắ ổ ­ Quy ho ch:ạ

ủ ụ ế ệ ạ ạ ấ ồ    là t ng th  các m c tiêu và s  b  trí, s p x p các ngu n ạ ế ự ể ự l c đ  th c hi n m c tiêu c a các k  ho ch, nh t là các k  ho ch dài h n.

ươ ụ ị ằ ự ượ ng trình m c tiêu: c xây d ng nh m xác đ nh đ ng b

­ Các ch ụ đ ướ ầ

ể ự c c n ti n hành, các ngu n l c c n s ủ c

ạ ẳ ở ồ .   Ch ng   h n,   ch ng   trình   nhà ộ  ồ ồ ự ầ ử  ế ướ trong m t lĩnh v c nh t ấ   ự ộ ủ ươ   ng   trình   ph   xanh   đ i   núi ,   ch

các m c tiêu, các chính sách, các b ồ ớ ộ ệ ụ d ng đ  th c hi n m t ý đ  l n c a nhà n ươ đ nhị tr c…ọ

ự ể ằ ươ ụ ­  Các d  án:ự nh m tri n khai, th c thi các ch ng trình m c tiêu.

ế c) Các chính sách kinh t ộ  ­ xã h i

ử ụ ể ọ ộ ụ Đây là công c  quan tr ng

ạ ộ ữ ứ ẽ ế ộ ỹ nhà n ầ ho t đ ng kinh t ­xã h i. Nh ng ph n ti p theo s  nghiên c u k  công c cướ   s  d ng đ  tác đ ng vào các   ụ  ế

này.

ế d) Kinh t nhà n ướ c

ơ ở ữ ế ồ ủ ả , các ngu n c a c i thu c s  h u ộ ở ữ nhà

ế ồ cướ . Kinh t nhà n n Bao g m nh ng c  s  kinh t ồ    ướ c bao g m:

ướ ­ Ngân sách nhà n c.

ừ ể ấ ồ ­ Các ngu n tài nguyên thiên nhiên: đ t đai, tài nguyên r ng, bi n…

ố ự ữ ự ữ ằ ạ ệ ề ạ ạ

­ D  tr  qu c gia: ạ d  tr  b ng ti n, ngo i t ượ ớ

ồ ạ ể ể ấ ắ , vàng b c, kim lo i quý, đá   ự ữ   ủ ế ứ c dùng v i ch c năng ch  y u là d  tr , ủ   i và phát tri n c a xã

quý  cùng các lo i hàng hoá đ ả ả b o hi m các b t tr c x y ra trong quá trình t n t h i.ộ

ế ấ ạ ầ ườ

ướ ư ạ ệ ­ Các công trình k t c u h  t ng: đ ả c ng, sân bay, m ng l ễ i b u chính vi n thông, các ph

ế   ng giao thông, các kho tàng, b n ươ ng ti n thông tin   9

ệ ố ệ ố ệ ố ướ ấ c, h  th ng các tr

ể ệ ế ệ ườ   ng nhà

ệ ạ đ i chúng, h  th ng đi n, h  th ng c p thoát n ọ h c, b nh vi n, các công trình th  thao, các công trình ki n trúc... do  cướ  đ u tầ ư xây d ng.ự n

ệ ướ ổ ứ ả ấ ­ Các doanh nghi p nhà n c: Đó là các t

ướ ầ ư ố ch c s n xu t, kinh doanh do ớ ư ủ ở ữ nhà n ậ c thành l p, đ u t ả  v n và qu n lý v i t cách ch  s  h u.

ệ ướ ế ế ị ườ  th  tr ề Trong n n kinh t ạ ng hi n đ i, kinh t nhà n

ọ ứ ầ ộ quan tr ng: cung  ng các hàng hoá công c ng mà thành ph n kinh t

ự ự ệ ặ ả ố

ế Ở ệ ư ế ệ ầ ả  kém hi u qu  nh ng c n thi Vi

ề t cho n n kinh t ọ t Nam, kinh t ể ị ...  ướ ử ụ ướ ụ c có vai trò   ế ư   t   nhân không mu n làm ho c không có kh  năng th c hi n; các lĩnh v c kinh ế  ế t ướ   ng c còn là công c  quan tr ng mà nhà n c s  d ng đ  đ nh h

ế ủ ộ nhà n ề n n kinh t lên ch  nghĩa xã h i.

Ổ Ộ Ề Ế II. T NG QUAN V  CÁC CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

1. Khái ni mệ

ộ ự ậ ể ủ ề ủ và c a xã h i do các

S  v n đ ng, phát tri n c a n n kinh t ự ố ủ ố

ế ặ ự ự ặ

ự nhà n ả ề ớ ứ ả ậ ạ ộ ộ quy lu tậ   ế ộ quy lu tậ  mang tính hai m t, tích ặ   khách quan chi ph i. S  chi ph i c a các  cướ   ể ạ ự c c và tiêu c c. Đ  h n ch  m t tiêu c c, phát huy m t tích c c,  ầ   c n ph i tác đ ng vào quá trình v n đ ng đó. V i s c m nh c  v  chính

ị ế ậ ự ướ ự ủ ệ ả c có đ  kh  năng th c hi n các

tr , kinh t ạ ộ , pháp lu t, quân s ... nhà n ế ừ ế ế ể ộ ộ

ồ ị ượ ướ ữ ề ộ ọ ậ ho t đ ng tác đ ng đ n t ng b  ph n, đ n các cá nhân và đ n toàn th  xã ộ h i. Nh ng tác đ ng này đ u có ý đ , đ nh h c g i là chính ng và đ

sách.

ế ể ộ ổ ể  ­ xã h i là t ng th  các quan đi m, t ư ưở  t

ả Chính sách kinh t ụ ướ ử ụ ể ộ gi ng, các   ố ượ   ng

i pháp và công c  mà nhà n ự ể ả ằ c s  d ng đ  tác đ ng lên các đ i t ệ ấ ị ụ ữ (khách th  qu n lý)  nh m th c hi n nh ng m c tiêu nh t đ nh.

ộ ố ặ ơ ả ư ừ ệ ể ủ   T  quan ni m trên đây có th  rút ra m t s  đ c tr ng c  b n c a

ế ộ chính sách kinh t ­ xã h i:

ế ộ ộ ệ ủ

­ Chính sách kinh t ộ ấ ế ả ­ xã h i là hành đ ng can thi p c a nhà n ứ ầ ả ưở ề ộ ằ nh m gi

i quy t m t v n đ  có t m  nh h ẳ ạ ộ ờ ố ả trong đ i s ng xã h i. Ch ng h n, chính sách xoá đói gi m nghèo đ

ở ự ố ả ể ề ấ ở

ấ ướ ộ đ t xu t hay đ n l ướ   c ng r ng, mang tính b c xúc   ượ   c    c n tr  s  phát tri n kinh ướ   ủ ơ ẻ  c a nhà n c ban hành khi v n đ  nghèo đói tr  thành nhân t ấ ế t ộ ủ  ­ xã h i c a đ t n ạ ộ c. Ho t đ ng

10

ủ ề ậ ấ ố ỉ ườ (cho ngh  bù ch  nh t, chính quy n thành ph  thông báo c m đ ng trong

ễ ể ể ấ ngày l , thi đ u th  thao...) không th  coi là chính sách.

ữ ế ế ả ậ ộ ộ ­ Chính sách kinh t

ụ i quy t nh ng m c tiêu b  ph n, có ặ ả ướ ư ể ạ ạ ắ ­ xã h i gi ạ th  mang tính dài h n, trung h n ho c ng n h n, nh ng ph i h ng vào

ữ ự ệ ệ ố ủ ấ ướ ụ vi c th c hi n nh ng m c tiêu chung, mang tính t i cao c a đ t n c.

ế ỉ ể ệ ụ ộ ướ ­ Chính sách kinh t ­ xã h i không ch  th  hi n m c tiêu,

ữ ạ ồ ị ươ ủ c a các nhà ho ch đ nh chính sách, mà còn bao g m nh ng ph ọ   c v ng ứ   ng th c,

ụ ự ụ ữ ệ công c  th c hi n nh ng m c tiêu trên.

ế ứ ả ộ ờ ­ Chính sách kinh t

ợ ­ xã h i không ph i bao gi ủ ể cũng đáp  ng đ ộ ạ ự ế ủ ấ ả l ượ   c    có tình tr ng m t chính sách t c  các ch  th . Trong th c t

ề ậ ộ ơ ộ i ích c a t ạ ợ i l đem l

i ích cho nhóm xã h i này nhi u h n nhóm xã h i khác, th m chí ẩ ự ệ ợ ị

ể t thòi. Khi đó, tiêu chu n đ  đánh giá s  phù h p, đúng ủ ố ủ ế ộ ợ i ích c a đa s , c a xã h i. có nhóm còn b  thi ắ ủ đ n c a chính sách kinh t ộ  ­ xã h i là l

ề ộ ườ ề ổ ứ

­ Chính sách là m t qúa trình do nhi u ng ả ế ộ ế ướ ẩ i, nhi u t ủ ­ xã h i là s n ph m c a các đ Tr

ị ướ c h t, chính sách   kinh t ớ ư ng l ộ ứ ả cách là ng ườ ổ i t

c, v i t ổ ệ ị ch c tham gia.   ố   ườ i  ch c qu n lý xã h i xây   ư ứ ự

chính tr , do nhà n ự d ng và ch u trách nhi m t ỉ ả ổ ch c th c thi. Nh ng quá trình chính sách ứ ướ ủ ự ệ ch c công c a nhà n

không ph i ch  do các t ủ c th c hi n. Ngày nay, ứ ổ ủ ch c ngoài nhà

trong quá trình dân ch  hoá chính sách, vai trò c a các t ướ ượ c và dân chúng ngày càng đ c nâng cao. n

ạ ế ộ 2. Phân lo i các chính sách kinh t ­ xã h i

ự ộ a) Xét theo lĩnh v c tác đ ng

ữ ề ế

ế ể ế ạ ằ ộ + Các chính sách kinh tế : là nh ng chính sách đi u ti ự  nh m t o ra đ ng l c phát tri n kinh t ố t các m i quan   ế

. Các chính sách kinh t ề ộ ệ ố ồ ệ h  kinh t ạ ạ ứ ạ i t o thành m t h  th ng ph c t p  bao g m nhi u chính sách: l

­ Chính sách tài chính

ề ệ ụ ­ Chính sách ti n t ­ tín d ng

­ Chính sách phân ph iố

ế ố ­ Chính sách kinh t ạ  đ i ngo i

ơ ấ ế ­ Chính sách c  c u kinh t

ạ ­ Chính sách c nh tranh

11

ị ườ ể ạ ­ Chính sách phát tri n các lo i th  tr ng ...

ố ớ ự ế ầ ầ ọ

Các chính sách kinh t ấ ướ có t m quan tr ng hàng đ u đ i v i s  phát ơ ở ể ự ệ ấ ả ể ạ c vì đóng vai trò t o ra c  s  đ  th c hi n t t c  các ủ tri n c a đ t n

chính sách công khác.

ữ ề ế + Các chính sách xã h iộ : là nh ng chính sách đi u ti ố t các m i quan

ộ ồ ệ h  xã h i, bao g m:

ệ ộ ­ Chính sách lao đ ng và vi c làm

ế ạ ố ­ Chính sách dân s  và k  ho ch hoá gia đình.

ả ộ ả ­ Chính sách b o đ m xã h i.

ẻ ả ệ ứ ­ Chính sách b o v  s c kho  toàn dân.

ả ­ Chính sách xoá đói gi m nghèo.

ệ ả ườ ­ Chính sách b o v  môi tr ng.

­ Chính sách dân t c...ộ

ữ ể ằ

ầ ủ ề ả ớ ư ự ộ ộ ề   + Các chính sách văn hoá: là nh ng chính sách nh m phát tri n n n ể    cách là n n t ng tinh th n c a xã h i, là đ ng l c phát tri n văn hoá v i t

ơ ả ộ xã h i. Các chính sách văn hoá c  b n là:

ụ ạ ­ Chính sách giáo d c và đào t o.

ọ ệ ­ Chính sách khoa h c và công ngh .

ả ồ ề ả ố ộ ­ Chính sách b o t n và phát huy di s n và truy n th ng dân t c.

ố ữ ề ế + Chính sách đ i ngo i ố t các m i quan

ộ ướ ớ ạ : là nh ng chính sách đi u ti ướ ế ớ ệ ủ h   c a m t n c v i các n c khác trên th  gi i.

ố ữ ằ + Chính sách an ninh, qu c phòng

ề ệ ộ ậ ủ ự ề ố ườ c

ổ ạ ự ể ề ệ ộ

: Đó là nh ng chính sách nh m tăng ả   ng ti m l c qu c phòng, an ninh, b o v  đ c l p, ch  quy n và toàn ấ   ẹ v n lãnh th , t o đi u ki n cho công cu c xây d ng và phát tri n đ t c.ướ n

ả ưở ủ ạ b)  Theo ph m vi  nh h ng c a chính sách

ự ữ ượ ằ ­ Chính sách vĩ mô:  Là nh ng chính sách đ

ế ộ ố ố ổ ữ ế ể

ưở ự ế ả ố ộ

ề  ­ xã h i, chi ph i nhi u lĩnh v c, có  nh h ợ ủ ả l

ề hành n n kinh t ủ ề mô) c a n n kinh t ố ợ i ích qu c gia và l ườ ệ ự ậ   c xây d ng nh m v n  qu c dân, có tác đ ng đ n nh ng cân đ i t ng th  (vĩ   ế   ng đ n i ích c a đông đ o nhân dân. Các chính sách vĩ mô   ả ướ ụ ạ th c. Ví d : chính sách tài ng có hi u l c thi hành trên ph m vi c  n

12

ề ệ ụ ố ­ tín d ng, chính sách phân ph i, chính sách kinh

ượ ế ấ ọ chính, chính sách ti n t ạ ế ố t đ i ngo i… đ c coi là chính sách kinh t vĩ mô quan tr ng nh t.

ữ ữ ộ

­ Chính sách vi mô: là nh ng chính sách tác đ ng lên nh ng ch  th ế ộ ụ ể ị ơ ở ư ộ ườ ơ  ­ xã h i c  th  nh  các đ n v  c  s  hay m t nhóm ng

ồ ả ộ kinh t ệ ủ ể  i riêng   ặ   i phóng m t t trong xã h i. Các chính sách vi mô bao g m chính sách gi

ỗ ợ ữ ườ ặ ệ bi ằ b ng, chính sách h  tr  nh ng ng ả i có hoàn c nh đ c bi t…

ự ỉ ươ ể ạ ẳ ố ạ S  phân lo i trên ch  là t ằ   ng đ i. Ch ng h n, có quan đi m cho r ng

ừ ừ các chính sách ngành v a là chính sách vĩ mô, v a là chính sách vi mô.

ờ ệ ự c)  Theo th i gian phát huy hi u l c

ữ ượ ụ ­ Chính sách dài h n:ạ  là nh ng chính sách đ

ệ ụ ự ữ ế ượ ấ ướ ủ ạ th c hi n nh ng m c tiêu chi n l c, dài h n c a đ t n

ữ ề ể ế ạ

nh ng chính sách dài h n là chính sách phát tri n kinh t ầ ụ ế ế Chính sách này có tác d ng khuy n khích các thành ph n kinh t

ồ ự ể ầ ư ọ ấ ằ   c áp d ng lâu dài nh m ộ c. M t trong   ầ    nhi u thành ph n. ể    phát tri n, ể ả    m i ngu n l c đ  phát tri n s n xu t kinh doanh lâu dài, yên tâm đ u t

ấ ướ làm giàu cho mình và cho đ t n c.

ữ ệ ự

ờ ả ế ừ ữ ậ

ỏ ế ưở ư ề ế ộ th i gian t ấ v n đ  có  nh h ng không nh  đ n đ i s ng kinh t

ế ượ ể ả ờ ộ i quy t đ th  gi

ể ạ ả ố ­ Chính sách trung h n:ạ  là nh ng chính sách có hi u l c trong kho ng ả   ữ    ba đ n b y năm. Nh ng chính sách này t p trung vào nh ng ờ ố ả , xã h i, nh ng có   ạ   ữ ấ ị c trong m t th i gian nh t đ nh. Nh ng chính sách lo i   này có th  là chính sách ch ng l m phát, chính sách xoá đói gi m nghèo,

ố ế chính sách ch ng suy thoái kinh t ...

ắ ượ ữ ­   Chính   sách   ng n   h n: ạ   là   nh ng   chính   sách   đ

ả ờ ướ ữ ằ ấ kho ng th i gian không lâu (d

i ba năm) nh m vào nh ng v n đ  có th ắ ể ạ ố ả ụ c   áp   d ng   trong   ể  ề   ng đ i nhanh chóng. Các chính sách ng n h n có th  là chính i quy t t

ế ươ ố ỷ ấ ả gi sách t giá h i đoái, chính sách lãi su t, chính sách giá c ...

ấ ộ ủ d)  Theo c p đ  c a chính sách

ủ ể ế ị ữ ụ ể ộ ạ   Ph  thu c vào ch  th  quy t đ nh chính sách có th  có nh ng lo i

ế chính sách kinh t ư ộ  ­ xã h i nh :

ố ộ ế ị ố ­ Chính sách qu c gia do Qu c h i ra quy t đ nh.

ủ ủ ­ Chính sách c a Chính ph .

ủ ị ươ ề ị ươ ­ Chính sách c a đ a ph ng do chính quy n đ a ph ộ ồ   ng (H i đ ng

ế ị ỷ nhân dân và U  ban nhân dân) quy t đ nh.

13

ệ ố ứ ệ ế Thông qua vi c nghiên c u h  th ng chính sách kinh t ộ  ­ xã h i theo

ộ ố ể ậ các tiêu chí khác nhau có th  rút ra m t s  nh n xét:

ướ ầ ự ề ạ ế ộ M t là, c c n xây d ng nhi u lo i chính sách kinh t

ấ ả ả ạ ộ nhà n ư

khác nhau, nh ng t ấ t c  các chính sách đó ph i t o thành m t ch nh th ạ ộ ấ ả ướ ự ủ ố ộ th ng nh t, bao trùm t t c  các lĩnh v c ho t đ ng c a xã h i, h ộ    ­ xã h i ể  ỉ ớ   i ng t

ự ụ ệ ệ vi c th c hi n m c tiêu chung.

ệ ớ ề ỗ ố Hai là, m i chính sách đ u có m i liên h  v i các chính sách khác và

ả ưở ấ ị ữ ủ ụ ế ộ ề đ u có  nh h ng nh t đ nh đ n nh ng m c tiêu chung c a xã h i.

ệ ố ế ấ ấ ộ Ba là, h  th ng các chính sách kinh t ạ    ­ xã h i có c u trúc r t đa d ng

ồ và l ng ghép vào nhau.

ủ ấ ế ộ 3. C u trúc c a chính sách kinh t ­ xã h i

ụ ủ ế ộ a)  M c tiêu c a các chính sách kinh t ­ xã h i

ỗ ượ ụ ữ ự ự ằ ấ   ệ c xây d ng nh m th c hi n nh ng m c tiêu nh t

M i chính sách đ ạ ể ư ụ ị đ nh. Có th  phân lo i các m c tiêu nh  sau:

ụ ủ ế ộ + M c tiêu chung c a các chính sách kinh t ­ xã h i

ụ ụ ấ ả ế t c  các chính sách kinh t

M c tiêu là m c tiêu mà t ạ ệ ự ầ ẳ ướ ằ ạ góp ph n th c hi n. Ch ng h n, “dân giàu, n ả   ộ ề  ­ xã h i đ  ph i ộ   c m nh, xã h i công b ng,

ơ ồ ủ dân ch , văn minh” (xem s  đ  trang bên).

ụ ủ +  M c tiêu c a nhóm chính sách

ụ ế ộ ượ ạ ­ xã h i đ c phân lo i theo

ủ M c tiêu chung c a chính sách kinh t ự ủ ộ ơ ả lĩnh v c tác đ ng c a chính sách. Các nhóm chính sách c  b n là: (1) chính

ế ộ ,  (2) chính sách xã h i, (3) chính sách văn hoá, (4) chính sách

ạ ố sách kinh t ố đ i ngo i, (5) chính sách an ninh, qu c phòng.

ụ ủ ế ồ

­ M c tiêu chung c a các chính sách kinh t ị ề ệ ả ổ ế bao g m: tăng tr ả ệ ả ổ ị ị ưở   ng    cao;  n đ nh giá c  ( n đ nh giá tr  ti n t ); đ m b o vi c làm cho

kinh t ườ ng ộ i lao đ ng…

ụ ạ ượ ủ ộ ệ c hi u qu

­ M c tiêu chung c a các các chính sách xã h i là đ t đ ộ ộ ộ ổ ư ể ằ ộ ị ả    xã h i nh   công b ng xã h i,  n đ nh xã h i, an toàn xã h i, phát tri n và

ế ộ ộ ti n b  xã h i…

14

ụ ộ ề ự ủ

­ M c tiêu chung c a các chính sách văn hoá là xây d ng m t n n văn ế ừ ế ớ ể ộ hoá k  th a và phát tri n tinh hoa văn hoá dân t c và th  gi i.

ủ ủ ụ ạ ố ố ­ M c tiêu chung c a các chính sách đ i ngo i là c ng c  môi tr

ố ệ ệ ề ạ ậ ợ ể ế thu n l i cho phát tri n kinh t

hoà bình và t o đi u ki n qu c t ự ấ ộ ế ớ ủ đóng góp tích c c vào cu c đ u tranh chung c a nhân dân th  gi ườ   ng ộ    ­ xã h i,   i vì hoà

ộ ậ ế ộ ộ ộ bình, đ c l p dân t c và ti n b  xã h i.

ụ ủ ả ố

­ M c tiêu chung c a các chính sách an ninh, qu c phòng là b o v ề ộ ậ ổ ủ ủ ẹ ắ

ệ  ấ   ữ v ng ch c đ c l p, an ninh, ch  quy n, và toàn v n lãnh th  c a đ t ướ ệ ả ả ệ ế ộ c, b o v  nhân dân, b o v  ch  đ . n

ụ ủ M c tiêu chung c a các

ụ

ụ

ụ

ụ

chính sách KT­XH

M c tiêu  chung c a ủ các  chính  sách kinh tế

M c tiêu  chung c a ủ các  chính  sách văn hoá

ụ

ố

M c tiêu  chung c a ủ các  chính  sách đ i ố ngo iạ

M c tiêu  chung c a ủ các  chính  sách an ninh,  qu c phòng

ụ

ụ

ụ

ụ

M c tiêu  chung c a ủ các chính  sách xã h i ộ

M c tiêu  riêng c a ủ ừ t ng chính  sách kinh tế

M c tiêu  riêng c a ủ ừ t ng chính  sách văn hoá

ụ

ố

M c tiêu  riêng c a ủ ừ t ng chính  sách đ i ố ngo iạ

M c tiêu  riêng c a ủ ừ t ng chính  sách an ninh,  qu c phòng

M c tiêu  riêng c a ủ ừ t ng chính  sách xã h iộ

ụ ế ộ ủ ơ ồ Cây m c tiêu c a các chính sách kinh t ­ xã h i S  đ :

ủ ừ ụ +  M c tiêu riêng c a t ng chính sách

15

ỗ ộ ượ ự ự ế M i   chính   sách   kinh   t

­   xã   h i   đ ẳ ấ ị ụ ủ ữ ụ ạ ạ nh ng m c tiêu nh t đ nh. Ch ng h n, m c tiêu c a chính sách h n ch

ươ ệ ả ắ ạ ả ệ   ằ c   xây   d ng   nh m   th c   hi n ế    ng ti n giao thông cá nhân: gi m ùn t c giao thông, gi m tai n n giao ph

ụ ủ ể ấ ộ ố thông; m c tiêu c a chính sách tăng lãi su t là đ  huy đ ng v n…

ụ ụ ủ ể ề ộ

ế ế ố ể ẫ ạ ầ ớ Tuy nhiên, m t chính sách có th  có nhi u m c tiêu. M c tiêu c a các ẫ   i đa mâu thu n chính sách có th  mâu thu n v i nhau. C n h n ch  đ n t

ữ ụ gi a các m c tiêu.

ồ ự ầ ự ư ừ ụ ạ ọ Các ngu n l c có h n nên c n l a ch n m c tiêu  u tiên cho t ng giai

ự ạ ệ đo n th c hi n chính sách.

ắ ệ ự ủ ụ

ể ỉ ạ ạ ơ ị quan đi m ch  đ o các c  quan nhà n c trong qúa trình ho ch đ nh và t

ượ ữ ắ ị c xác đ nh trên c  s

ầ ủ ứ ậ ự ứ ố ữ   Các nguyên t c th c hi n các m c tiêu c a chính sách chính là nh ng ổ  ướ ơ ở  ch c th c thi chính sách. Nh ng nguyên t c đó đ ậ   nh n th c và yêu c u c a các quy lu t khách quan chi ph i quá trình chính

ụ sách và các m c tiêu chính sách.

ụ ố ớ ự ầ ầ ả ổ ệ   Ví d , đ i v i chính sách c  ph n hoá các DNNN c n ph i th c hi n

ắ ơ ả các nguyên t c c  b n sau:

ả ợ ả ợ ườ ợ ­ Đ m b o l ủ i ích c a ng ộ i lao đ ng, l i ích nhà

ướ ợ ổ i ích c  đông, l ộ n c và l i ích xã h i.

ữ ồ ạ ộ ệ ộ ị ­ Gi ủ   n đ nh cho ho t đ ng c a doanh nghi p và xã h i.

ộ ế ộ ớ ợ ườ ộ ậ ng là m t t p h p có h

M t chính sách kinh t ứ ạ ­ xã h i l n th ả ố ấ ụ ụ

ủ th ng r t ph c t p c a các m c tiêu, các gi ấ ố ượ ể ổ ứ ạ ị ữ lên nh ng đ i t ng r t khác nhau. Đ  phân tích, ho ch đ nh, t

ế ụ ả ươ ệ  ộ   i pháp và công c , tác đ ng ự    ch c th c ể  ệ ố ậ ng pháp ti p c n h  th ng đ thi chính sách thành công ph i áp d ng ph

ậ ộ phân chia chính sách thành các b  ph n.

ơ ở ể ể ậ ộ ị C  s  đ  xác đ nh các chính sách b  ph n có th  là:

ộ ự ủ ụ ­ Lĩnh v c tác đ ng c a chính sách. Ví d  chính sách kinh t

ượ ứ ậ ộ ợ ườ ng đ

ươ ạ ế ố    đ i   c nghiên c u theo các b  ph n: chính sách h p tác và ọ   ợ ng, chính sách h p tác khoa h c, c ngoài, chính sách ngo i th

n ậ ạ ngo i th ầ ư ướ đ u t ệ ỹ k  thu t và công ngh .

16

ố ượ ụ ủ ể ­ Đ i t

ế ớ ộ ế ớ ồ g m: chính sách thu  v i h  gia đình, chính sách thu  v i các công ty t ng c a chính sách. Ví d  chính sách tài chính có th  bao ư

ế ớ ố ướ nhân, chính sách thu  v i các công ty có v n đ u t ầ ư n c ngoài…

ụ ủ ạ ạ ế ẳ ­ M c tiêu c a chính sách. Ch ng h n, chính sách h n ch  ph

ạ ệ ồ ế ướ ươ   ng ầ   c b  đăng ký xe máy, đ u

ỗ ti n giao thông cá nhân bao g m: tăng thu  tr tư cho xe buýt, bù l cho xe buýt…

ả ụ ủ b)  Các gi i pháp và công c  c a chính sách

ể ự ủ ụ ệ ạ ầ ị Đ  th c hi n m c tiêu c a chính sách các nhà ho ch đ nh c n xây

ượ ộ ệ ố ả ụ ả ự d ng đ

c m t h  th ng các gi ủ ứ ộ i pháp và công c . Các gi ể ạ ướ ụ c đ  đ t m c tiêu. Các v n đ

ủ ự ế ả ế i pháp chính   ề  ấ ộ ề    ­ xã h i đ u

ộ i quy t, các lĩnh v c tác đ ng c a chính sách kinh t ạ ẻ ả ạ ả sách là cách th c hành đ ng c a nhà n ầ c n gi ấ r t đa d ng t o ra tính muôn hình muôn v  cu  các gi i pháp.

ộ ả ệ ể ứ ữ ươ ng th c tác đ ng, có th  phân bi

ả ụ Theo ph ế ự t gi a các gi ế ộ ộ đ ng tr c ti p vào m c tiêu và các gi

ớ ả ủ ự ụ ế ộ

tiêu c a chính sách. V i các gi ườ ướ ị ườ ư ộ ộ n

c hành đ ng nh  m t ng ố i tham gia vào th  tr ạ ộ ư ế ộ

kinh t ưở ị ườ ụ ả ủ i k t qu  c a th  tr ng t h

ụ ồ ủ ể ủ ế ế tăng chi tiêu c a chính ph  đ  ph c h i kinh t

ự ế ừ ụ ầ ổ i pháp tác   ụ   i pháp tác đ ng gián ti p lên m c i pháp tác đ ng tr c ti p vào m c tiêu, nhà   ạ ộ   ng, vào các ho t đ ng ả   ể ủ  ­ xã h i nh ng mu n thông qua ho t đ ng c a mình đ  gây  nh ụ   ủ ớ ế ng vì các m c tiêu c a chính sách. Ví d , ế   ỳ ề t chu k  kinh t )  (đi u ti ư ầ ư t có tác d ng tr c ti p làm tăng t ng c u, t đó, kích thích đ u t nhân...

ộ ả ế ượ ử ụ ụ ằ

Các gi ữ i pháp tác đ ng gián ti p lên m c tiêu đ ụ ả ứ ự ừ ữ ệ ệ ợ ra nh ng ph n  ng có l

nh ng ch  th ế ấ ẽ ế ẳ ộ

ề ẽ ế ấ ẩ ồ kinh t ệ ạ   c s  d ng nh m t o ủ ể  i cho vi c th c hi n m c tiêu t ạ ạ    ­ xã h i. Ch ng h n, chính sách h  lãi su t s  khuy n khích doanh ầ ư; chính sách phá giá đ ng ti n s  khuy n khích xu t kh u… nghi p đ u t

ụ ủ ế ộ ồ Các công c  c a chính sách kinh t ­ xã h i bao g m:

ữ ụ ế ệ ố ẩ 1. Nh ng công c  kinh t

ế ư ế ả ề ươ ưở ả ấ  nh  thu , lãi su t, giá c , ti n l ế    là ngân sách và h  th ng đòn b y và khuy n ể   ề ng, b o hi m, ng, ti n th

khích kinh t ỷ ố giá h i đoái ... t

ụ 2. Các công c  hành chính ­ t ổ ứ  ch c

ụ ổ ứ ổ ứ ứ ộ ộ ch c là các hình th c t ch c, b  máy và đ i ngũ

+ Các công c  t ộ ứ cán b , công ch c.

17

ủ ụ ế ạ ạ ướ   c

+  Các công c  hành chính là các k  ho ch, quy ho ch c a nhà n ệ ố ậ ạ ả và h  th ng các văn b n quy ph m pháp lu t.

ệ ố ụ ề ạ

ệ ố ệ ố ụ ệ ạ ụ   3. Các công c  tuyên truy n, giáo d c là h  th ng thông tin đ i chúng, ổ t, h  th ng giáo d c và đào t o, h  th ng các t ệ h  thông tin chuyên bi

ứ ộ ị ể ch c chính tr , xã h i và đoàn th .

ụ ỹ ừ ư ậ ệ ụ ặ 4. Các công c  k  thu t, nghi p v  đ c tr ng cho t ng chính sách.

ủ ế ấ ộ Xem xét c u trúc n i dung c a các chính sách kinh t

ứ ộ ọ ộ    ­ xã h i cho ệ   ề ạ phép nghiên c u, phân tích chính sách m t cách khoa h c, t o đi u ki n

ả ủ ệ nâng cao hi u qu  c a các quá trình chính sách.

ủ ế ộ 4. Vai trò c a các chính sách kinh t ­ xã h i

ế ế ứ ớ ộ Các chính sách kinh t ­ xã h i có vai trò h t s c to l n th  hi n ể ệ ở

ơ ả ứ ữ nh ng ch c năng c  b n sau:

ứ ị ướ a)  Ch c năng đ nh h ng

ộ ươ ệ ọ ị ướ ọ Chính sách là m t ph ng ti n quan tr ng đ nh h

ủ ể ạ ộ ủ ế ạ ộ   ng m i ho t đ ng    ­ xã

ướ ủ ướ ướ ươ ữ ụ ị và hành vi c a các ch  th  tham gia ho t đ ng trong các lĩnh kinh t ộ h i theo nh ng m c tiêu, ph ng đã đ nh tr c c a nhà n ng h c.

ế ộ ướ ẫ ệ ử ụ ụ ậ Chính sách kinh t ­ xã h i h

ậ ự ể ồ ị ế ệ ả ờ ứ ngu n nhân tài, v t l c đ  đáp  ng k p th i, có hi u qu  và ti ng d n vi c s  d ng và t n d ng các   ệ   t ki m

ả ữ ề ế ướ ằ nh m gi ấ i quy t nh ng v n đ  mà nhà n c quan tâm.

ứ ề ế ỗ ợ b)  Ch c năng đi u ti t, h  tr

ượ ể ả ướ ữ ế ấ Chính sách đ c ban hành đ  gi

c Nhà n ờ ố ữ ế ộ  ­ xã h i, đi u ti

ữ ạ ợ ợ ề ứ   i quy t nh ng v n đ  b c ố   ấ ề ế t nh ng m t cân đ i, xúc phát sinh trong đ i s ng kinh t ộ ằ   nh ng hành vi không phù h p, nh m t o ra m t hành lang h p lý cho các

ạ ộ ụ ề ộ ho t đ ng xã h i theo các m c tiêu đã đ  ra.

ạ ề ữ ự ủ

ặ ữ ữ N n kinh t ế ế ị ườ  th  tr ế ự ề ự ả ỏ nh ng khi m khuy t, nh ng m t tiêu c c, đòi h i ph i có s  đi u ti

ướ ư ự ấ ổ ự ề ạ ộ ị Nhà n

ặ ng, bên c nh nh ng m t tích c c c a nó còn có   ế ủ   t c a c nh  s  b t  n đ nh, tình tr ng đ c quy n, s  phân hoá giàu   ữ ụ ữ ể ấ ộ

ị ườ ể ạ ưở ữ ạ ả

ự ủ ng tiêu c c c a th  tr ệ ướ ẽ ự ề ế ộ nghèo, nh ng b t công trình trong xã h i. Đ  phát huy nh ng tác d ng tích ế ự c c và h n ch  nh ng  nh h ằ b ng trong xã h i. Nhà n ng, đ  t o ra công ạ   t tr ng c s  th c hi n các chính sách đi u ti

18

ươ ướ ể ế ộ ố ộ ng h ng phát tri n kinh t ể ấ  ­ xã h i. Có th  l y m t s  ví d ụ

thái và ph nh : ư

ể ề ậ ế ậ ủ ữ  Chính sách thu  thu nh p đ  đi u ti ế t thu nh p c a nh ng ng ườ   i

ậ có thu nh p cao.

ề ấ ấ ộ ớ  Chính sách cho h  nghèo vay v n v i lãi su t th p đ  làm ăn sinh ố

ờ ố ệ ả ả ố s ng, c i thi n đ i s ng, xoá đói gi m nghèo.

ả ể ề ế ổ ị ườ ng, góp

 Chính sách giá c  đ  đi u ti ế ờ ố ườ ề ầ ả ầ t, bình  n giá trên th  tr ả t cung c u, đ m b o đ i s ng cho ng ph n đi u ti i dân.

ỗ ợ ấ ị ữ ệ ả  H  tr  doanh nghi p trong nh ng hoàn c nh nh t đ nh.

ự ứ ể c)  Ch c năng kích thích s  phát tri n

ớ ả ụ ầ ớ

ạ ự ự ể ạ ộ

ướ ệ ả ả ỗ Nhà n ế t

ng vào vi c gi ộ ướ ề ứ ự ậ ồ ­ xã h i. B n thân m i chính sách khi h ể ấ v n đ  b c xúc đã làm cho s  v t phát tri n thêm m t b

ộ ấ ế ả ạ ấ ộ ủ   Khác v i các công c  qu n lý vĩ mô khác, ph n l n chính sách c a ướ c có vai trò kích thích, t o đ ng l c m nh cho s  phát tri n kinh   ộ   ế ộ i quy t m t ờ   c. Đ ng th i, ề i tác đ ng lên các v n đ khi gi

ề i quy t m t v n đ  thì chính sách đó l ớ ữ ể ả ầ khác, làm n y sinh nh ng nhu c u phát tri n m i.

ầ ư ướ ụ ợ ạ ệ Ví d , chính sách h p tác đ u t n

ề c ngoài t o đi u ki n thu hút ế ư ặ ộ ồ ố ể ­ xã h i nh ng cũng đ t các

ngu n v n bên ngoài cho phát tri n kinh t ướ ướ ứ ạ ề ớ c tr

ệ doanh nghi p trong n ệ ả ự thích các doanh nghi p trong n c ph i t

ớ ể ứ ế ả ợ

ị ườ ữ ể c thách th c c nh tranh m i. Đi u này khích   ữ   ệ ướ  hoàn thi n mình, tìm ra nh ng ằ   ạ hình th c liên k t, h p tác m i đ  nâng cao kh  năng c nh tranh nh m ứ đ ng v ng và phát tri n trên th  tr ng.

ấ ủ ế 5. Tính ch t c a chính sách kinh t ộ ­xã h i

a) Tính đ ngả

ự ụ ệ ế ằ ộ

nhà n ệ ợ ụ ự ộ

Chính sách kinh t ­xã h i nh m th c hi n m c tiêu do  ế ra. Do đó, các chính sách kinh t ­xã h i là công c  th c hi n l ể ố ấ ị ủ ấ ấ ộ ợ ố ị cướ  đ tặ   ủ   i ích c a ấ   m t giai c p nh t đ nh. L i ích c a giai c p th ng tr  có th  th ng nh t và

ớ ợ ể ẫ có th  mâu thu n v i l i ích chung.

ả ườ ệ ả ạ ộ ộ Ở ướ  n c ta, Đ ng C ng s n Vi t Nam là ng

ủ ể ấ ộ ệ ợ ạ   i lãnh đ o xã h i, đ i   i ích c a giai c p công nhân, nhân dân lao đ ng và toàn th  dân di n cho l

19

ộ ả ả ườ ươ ự ệ ạ ố v ch ra đ t Nam ng l

ộ ủ ấ ướ i, c ể ữ ể ữ ­ xã h i c a đ t n

ể ự ụ ệ ụ t c. ộ Đ ng C ng s n Vi ế c, nh ng quan đi m, nh ng ph tri n kinh t ị ả ơ ả c  b n đ  th c hi n m c tiêu. Đ ng cũng xác đ nh m c tiêu chi n l

ụ ữ ữ ự ắ ả ị ệ nh ng nguyên t c th c hi n m c tiêu và nh ng gi i pháp đ nh h

ậ ế ướ

Chính vì v y, các chính sách kinh t ự ứ ệ ạ ị ộ ủ  ­ xã h i c a nhà n ườ ủ ươ ố i, ch  tr ng l ng lĩnh cho s  phát ứ   ươ ng th c ế ượ   c, ướ   ng. ả ượ   c ph i đ c ị ữ   ng và nh ng đ nh

ho ch đ nh và th c hi n căn c  vào đ ướ ủ ả ng c a Đ ng. h

b) Tính khoa h cọ

ơ ở ụ ủ ể ọ ọ

ộ ở ự ế ệ Tính khoa h c là c  s  quan tr ng đ  các m c tiêu c a các chính sách   ộ   ế  ­ xã h i ­ xã h i tr  thành hi n th c. Do đó, các chính sách kinh t

kinh t ả ọ ph i mang tính khoa h c.

ả ể ả ế ộ

ọ Đ  đ m b o tính khoa h c, các chính sách kinh t ẩ ỏ ủ ả ủ ủ ủ ậ ả

ủ ế ệ ả ả ­ xã h i ph i tuân th  đòi h i c a các quy lu t khách quan. Là s n ph m ch  quan c a nhà   ộ   ướ  ­ xã h i ọ c, vi c đ m b o tính khoa h c c a các chính sách kinh t n

ệ ơ ả ả không ph i là vi c đ n gi n.

ệ ố c) Tính h  th ng

ệ ượ ế ồ ạ ộ ệ ậ Các hi n t ng và quá trình kinh t ­ xã h i không t n t i bi

ệ ộ ạ ẫ i l n nhau. Do đó, các chính sách kinh t

luôn liên h  và tác đ ng qua l ồ ộ ầ ượ ự ệ ố ự ằ ộ ệ ố c xây d ng đ ng  b , h  th ng nh m th c hi n t t l p mà   ế     ­ ụ   t các m c

xã h i c n đ ặ tiêu đ t ra.

ế ự ữ ộ Các chính sách kinh t

ằ ớ ệ ượ ầ t tiêu k t qu  c a nhau, mà c n k t h p v i nhau nh m t

ạ ị đ ư c làm tri ợ ộ ợ ­ xã h i trong nh ng lĩnh v c khác nhau không ố   ế ợ ả ủ i ự   i ích xã h i. B i v y, khi ho ch đ nh và th c u hoá l i ích

ả ả ở ậ ủ ưở ế cướ  và l nhà n ầ thi các chính sách, c n ph i xem xét  nh h ng c a các chính sách khác.

ự ễ d) Tính th c ti n

ấ ễ ụ ụ ạ ộ ừ ự ự ễ

ộ Xu t phát t ố ớ ế ọ ộ . M i chính sách kinh t ­ xã h i

ơ ở ượ ừ ậ ị

c ho ch đ nh trên c  s  các quy lu t khách quan, t ể ượ ự ữ ể ể ế ộ ỏ ắ    th c ti n, ph c v  ho t đ ng th c ti n là đòi h i b t ế    ­ xã ầ    yêu c u   c nh ng chính ­ xã h i. Đ  có th  xây d ng đ

bu c đ i v i các chính sách kinh t ạ ộ ề h i đ u đ ủ ự c a s  phát tri n kinh t ợ ọ ả ọ ậ ỉ ầ ự ớ ễ sách khoa h c, phù h p v i th c ti n không ch  c n ph i h c t p kinh

20

ủ ệ ủ ướ ữ ướ ấ ả nghi m c a các n c, mà ph i xu t phát t ừ ự    th c

ễ c, c a nh ng  ự ễ ủ ấ ướ ti n, bám sát th c ti n c a đ t n th i kờ ỳ tr c.

6. Quá trình chính sách

ế ượ Chính sách kinh t ộ  ­ xã h i  luôn đ

ạ ộ ụ ề ờ ừ ệ ề nhi u ho t đ ng liên t c theo th i gian, t ớ   ư ộ c xem xét nh  m t quá trình v i ấ    khi phát hi n v n đ  chính sách

ế ấ ề ượ ả ế ủ ệ c gi

cho đ n khi v n đ  đ ủ ướ ạ ộ ữ i quy t thông qua nh ng can thi p c a nhà ủ ể ế ộ n c và ho t đ ng c a các ch  th  kinh t ­ xã h i.

ể ự ỉ ạ Ch  đ o  ệ ự th c hi n Ki m tra  ệ th c hi n

Ho ch ạ ị đ nh  chính sách ể ế Th  ch   hoá chính  sách ổ ứ T  ch c  ệ ự th c hi n chính sách

ơ ồ S  đ  1.2. Quá trình chính sách

ế ộ ồ Quá trình chính sách kinh t ­ xã h i bao g m:

ạ ị 1. Ho ch đ nh chính sách

ề ế ấ ế ộ ề ­ Phân tích và nêu sáng ki n v  các v n đ  chính sách kinh t ­ xã h i.

ơ ẩ ự ệ ề ấ ậ ­ C  quan có th m quy n ch p nh n vi c xây d ng chính sách đ  gi

ế ấ ế ị ự ề ề

ể ả   i ữ   quy t v n đ , ra quy t đ nh v  xây d ng chính sách và trao cho nh ng ự ả ườ ữ ơ ự i, nh ng c  quan xây d ng d  th o chính sách. ng

ữ ề ế ấ

ươ ụ ả ọ ­ Nh ng nhà phân tích chính sách công ti n hành phân tích v n đ , phân   ố   i ể ự i pháp đ  l a ch n ph ng án chính sách t

tích m c tiêu, phân tích gi u.ư

ể ệ ự ự ề ẩ ơ ­ Xây d ng d  án chính sách đ  đ  trình lên c  quan có th m quy n.

ệ ự ả ơ ườ ế ị ề i) có quy n ra quy t đ nh

­ Đ  trình d  th o chính sách lên c  quan (ng ề v  chính sách.

ự ả ­ Xem xét, đánh giá d  th o chính sách.

ế ị ­ Thông qua (quy t đ nh) chính sách.

ể ế 2. Th  ch  hoá chính sách

ế ế ộ ằ ả ạ ­ xã h i b ng văn b n quy ph m pháp

ể ­ Th  ch  hoá chính sách kinh t lu t.ậ

21

ố ­ Công b  chính sách.

ổ ứ ự ệ 3. T  ch c th c hi n chính sách

ổ ứ ộ ự ­ T  ch c b  máy th c thi chính sách.

ồ ưỡ ộ ị ự ệ ạ ­ Đào t o b i d ng  cán b  ch u trách nhi m th c thi chính sách.

ố ượ ữ ấ ậ ộ ơ ả ủ ­ T p hu n cho cán b  và nh ng đ i t ng c  b n c a chính sách.

ổ ứ ể ự ồ ự ờ ­ T  ch c các ngu n l c và th i gian đ  th c thi chính sách.

ể ụ ể ả ­ Ban hành các văn b n pháp quy đ  c  th  hoá các chính sách.

ỉ ạ ự ệ 4. Ch  đ o th c hi n chính sách

ệ ố ự ệ ­ Xây d ng, hoàn thi n h  th ng thông tin.

ự ự ẩ ẩ ị ­ Xây d ng, th m đ nh và phê chu n các d  án.

ố ợ ậ ộ ­ Ph i h p các b  ph n có liên quan.

ữ ả ả ậ ấ ­ Nh ng đ m b o v t ch t

ế ề ể ổ ỉ 5. Ki m tra, đi u ch nh và t ng k t chính sách

ổ ứ ể ườ ệ ố ể ỳ ị ng xuyên và đ nh k  thông qua h  th ng ki m tra

­ T  ch c ki m tra th ướ ủ c a nhà n c.

ế ậ ệ ố ­ Thi t l p h  th ng thông tin báo cáo t ừ ướ  d i lên trên.

ổ ứ ộ ọ ứ ề ­ T  ch c nghiên c u đi u tra xã h i h c.

­ Phân tích đánh giá chính sách.

ủ ữ ề ỉ ấ ợ ­ Đi u ch nh nh ng b t h p lý c a chính sách.

ề ế ệ ế ổ ị ữ ­ T ng k t chính sách và đ  ra nh ng ki n ngh  hoàn thi n chính sách.

ậ ỏ Câu h i ôn t p

ủ ứ ả ấ ố ồ ướ 1. Ngu n g c, b n ch t và các ch c năng c a nhà n c?

ấ ế ủ ự ệ ủ ướ 2. Tính t t y u c a s  can thi p c a nhà n ề c vào n n kinh t ế ị ườ  th  tr ng?

22

ụ ủ ề ả ổ ướ 3. T ng quan v  các công c  qu n lý vĩ mô c a nhà n ủ ừ   c, vai trò c a t ng

ụ ố ớ ả ướ công c  đ i v i qu n lý nhà n c?

ế ư ặ ộ ơ ả    ­ xã h i (chính sách công) là gì? Đ c tr ng c  b n

ế ộ 4. Chính sách kinh t ủ c a chính sách kinh t ­ xã h i ?

ệ ố ế ộ 5. H  th ng các chính sách kinh t ­ xã h i?

ấ ỗ ủ 6. C u trúc chung c a m i chính sách?

ơ ả ữ ộ ượ 7. Quá trình chính sách? Nh ng n i dung c  b n  đ c  quan tâm trong

ứ ế ộ nghiên c u chính sách kinh t ­ xã h i?

ầ ơ ả ố ớ ữ ế ộ 8. Nh ng yêu c u c  b n đ i v i các chính sách kinh t ­ xã h i?

23

ươ

Ch

ng 2

Ế

Ộ PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

Ế Ổ I. T NG QUAN V Ộ   Ề PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

ệ ế ộ 1. Khái ni m phân tích chính sách kinh t ­ xã h i

ủ ả ẩ Chính sách là s n ph m ch  quan c a ủ nhà n

ề ặ ặ ố ữ ế đúng ho c không; đúng nhi u ho c đúng ít. Mu n bi cướ . Chính sách có thể  ề   t nh ng đi u đó, các

ầ ượ chính sách c n đ c phân tích.

ờ ẩ ả ủ ữ S n ph m c a phân tích chính sách là nh ng l

ờ ả ế ế ữ ư ể ơ ị ki n ngh . Nh ng l

ộ ệ ệ ự ả ủ ụ

ả ậ ế ư ứ ạ ể ề ẳ ơ

ệ ự ụ ẽ ằ ả i pháp chính sách B, s  đem l ạ ợ i l

ư ư

ạ ợ i l ộ ợ

ủ ề ả ả ẩ

ế ị ướ ủ ế ữ   i khuyên hay nh ng ề ậ   i khuyên có th  đ n gi n nh  là khuy n cáo v  h u ể ẽ  ộ qu  c a m t hành đ ng chính sách: vi c th c hi n m c tiêu A có th  s ạ   ẫ d n đ n h u qu  B, nh ng cũng có th  ph c t p h n nhi u. Ch ng h n, i ích xã   ộ   i ích  u tiên cho nhóm xã h i ả ấ   t ẩ   i khuyên đ u là s n ph m c a phân tích chính sách. S n ph m ơ c và c

ủ ụ ằ ờ ộ th c hi n m c tiêu A, b ng gi ộ ộ h i C và chi phí xã h i D, cũng nh  đem l E và chi phí không mong đ i cho nhóm xã h i F. Tuy nhiên, không ph i t ả ọ ờ c  m i l ủ c a phân tích chính sách liên quan đ n các quy t đ nh c a nhà n ở ư s  đ a ra các l i khuyên là nh m vào các m c tiêu c a xã h i.

ữ ề Đi u đó không có nghĩa là nh ng nhà phân tích chính sách không làm

ủ ể ệ ế ộ ướ ổ ứ vi c cho các ch  th  kinh t c. Các t

­ xã h i ngoài nhà n ờ ượ ể ầ ch c và cá   ế   i khuyên liên quan đ n nhân cũng c n nhà phân tích đ  có đ

ể ả ữ ưở ữ c nh ng l ợ ủ ọ nh ng chính sách có th   nh h ng lên l i ích c a h .

24

ề ể ệ ề Có th  có nhi u quan ni m khác nhau v  phân tích chính sách. T

ữ

ưở ả ộ ừ  quá trình  ủ

ể ấ ằ nh ng phân tích trên, có th  th y r ng: Phân tích chính sách là   ụ xem xét, so sánh, đánh giá m c tiêu, n i dung và các  nh h ữ ị ố ớ ể ư ữ ế ờ ườ i khuyên (ki n ngh ) đ i v i nh ng ng ng c a chính ế   i quy t

ị ự ủ ộ sách đ  đ a ra nh ng l ị đ nh chính sách và ch u s  tác đ ng c a chính sách.

ộ ạ ẩ ả ủ

ả ướ ạ ị trong b  máy qu n lý nhà n

ẩ ượ ứ ư ế ộ ph m đó đ

ổ ứ ộ ạ ả ị

qu n lý: ho ch đ nh chính sách, ban hành chính sách, t ể ỉ ạ ự ự ệ ệ

ự ế ề ỉ ạ   Chính sách là s n ph m lao đ ng sáng t o c a các nhà lãnh đ o ả   ộ c và các nhà ho ch đ nh chính sách. S n ụ   c hình thành, đ a vào  ng d ng thông qua m t ti n trình ự    ch c b  máy th c ệ   hi n thi chính sách, ch  đ o th c thi chính sách, ki m tra vi c th c hi n   , phân tích chính sách là chính sách và đi u ch nh chính sách. Trong th c t

ượ ế ạ ủ ở ấ ả ạ ộ ho t đ ng đ c ti n hành t c  các giai đo n c a quá trình chính sách.

ế ị t ạ ơ ở ề ặ Phân tích chính sách t o c  s  v  m t thông tin theo quy t đ nh chính sách

ổ ứ ự và t ch c th c thi chính sách.

ế ừ ế ớ ứ ở

T  sau chi n tranh th  gi ủ ề  nhi u n ề ể ổ ở ọ ị ướ ư  c t ế   , xoa

ư ả ủ ủ ừ ữ ẫ ố i Th  Hai, các chính sách  ụ ả b n ch  nghĩa đã tr  thành công c  quan tr ng đ   n đ nh n n kinh t ị d u nh ng mâu thu n v n có c a ch  nghĩa t

ạ ộ ố ớ ọ ở ầ ộ b n. T  đó, phân tích chính ả   ự sách đã d n d n tr  thành m t lĩnh v c ho t đ ng quan tr ng đ i v i qu n

ạ ộ ủ ệ ầ cướ  và ho t đ ng c a doanh nghi p. lý nhà n

ụ ủ ệ 2. Nhi m v  c a phân tích chính sách

ậ ơ ở ệ ề

ứ ư ậ ủ ề ữ ư nh : nghiên c u các quy lu t c a n n kinh t

ế ị ườ  th  tr ữ ị ườ ượ ữ ể

ủ c đi m c a th  tr ệ ướ ữ ụ ể ắ

ư cũng nh  nh ng nh ủ c a nhà n ể ị ườ ượ ự ễ   ­ Hình thành c  s  lý lu n và th c ti n cho vi c đ  ra các chính sách ể   ng, nh ng  u đi m ấ ạ   ng, nh ng thành công và th t b i ữ   ư c trong vi c phát huy nh ng  u đi m và kh c ph c nh ng ủ c đi m c a th  tr ng... nh

ụ ả

ươ ự ằ ọ ụ ­ Xem xét, đánh giá, so sánh các m c tiêu và gi   i pháp, công c  chính ệ ủ   ợ ng án chính sách thích h p cho s  can thi p c a ự sách nh m l a ch n ph

ướ ể ế ộ nhà n c vào quá trình phát tri n kinh t ­ xã h i.

ả ưở ế ự ế ủ ­ Đánh giá các  nh h

ấ ướ ạ ộ ủ ư ể ế ế   ng tr c ti p hay gián ti p c a chính sách đ n   c, cũng nh  ho t đ ng c a các ự s  phát tri n kinh t

ủ ể ế ộ ủ  ­xã h i c a đ t n ộ ch  th  kinh t ­ xã h i.

25

ị ề ệ ề ế ổ ớ ỉ ­ Đ  ra khuy n ngh  đi u ch nh, hoàn thi n và đ i m i các chính sách.

ư ậ ứ ừ ủ ể phía ch  th  các chính sách,

Nh  v y, đ ng t ộ ế ệ ử ụ ứ ệ kinh t ữ  ­ xã h i chính là vi c s  d ng nh ng tri th c, kinh nghi m… đ  ch

ừ ầ ữ ể ượ ủ ể phân tích chính sách   ể ỉ      đó góp ph n hoàn ư ra nh ng  u đi m, nh c đi m c a các chính sách, t

ệ thi n các chính sách .

ệ ữ ọ 3. Quan h  gi a “Phân tích chính sách” và các khoa h c khác

ộ ộ ế ­ xã h i th  hi n s

ọ ợ ổ ứ ấ ị Theo m t nghĩa nh t đ nh, chính sách kinh t ụ

ỏ ả ự ể ệ ự  ậ v n d ng t ng h p các các tri th c khoa h c. Do đó, phân tích chính sách   ọ ứ ự đòi h i ph i d a vào tri th c khoa h c trên nhi u ề lĩnh v c khác nhau.

ả ắ ữ ứ ế ế ỏ tích chính sách kinh t

ế ọ ế ọ ế ọ h c vi mô, Kinh t h c vĩ mô, Kinh t

Kinh t ả ế ể

ứ ề ế ể ả ạ Phân  ị    chính tr ,  đòi h i ph i n m v ng tri th c Kinh t ọ   ể  h c phát tri n, Khoa h c ự ụ ể    trong các lĩnh v c c  th  còn đòi qu n lý… Đ  phân tích chính sách kinh t ẳ ọ ỏ   h i ph i có ki n th c v  các khoa h c chuyên ngành. Ch ng h n, đ  phân

ề ươ ợ ỏ ủ ế ỷ ủ ầ ng c a th  m , nhân viên y t , thu  th … c n có

tích chính sách ti n l ể ữ ế ấ ị ề ề nh ng hi u bi t nh t đ nh v  các ngành ngh  này.

ầ ố ớ ữ ế ộ 4. Nh ng yêu c u đ i v i nhà phân tích chính sách kinh t ­ xã h i

ố ấ ự ế ạ , các

ả ồ Nhà phân tích chính sách có ngu n g c r t đa d ng. Trong th c t ờ ọ ườ ườ ế ng thi u th i gian,

i phân tích chính sách. H  th ể ồ ự ố

ườ ữ ể ậ ấ ớ i ra quy t đ nh và có th  nh n th y ngay đ

ưở ữ ư ủ ữ ế ệ ị nhà qu n lý cũng là ng ỹ   k  năng và ngu n l c đ  phân tích chính sách. Tuy nhiên, vì có m i quan ượ   ế ị ệ ự ế h  tr c ti p v i nh ng ng c ả   ng c a nh ng ki n ngh , nh ng nhà phân tích “nghi p d ” này

nh h ề ệ ủ ể ớ nhi u khi có th  hài lòng v i công vi c c a mình.

ơ ở ố ề ủ ộ

ụ ư ấ ủ ọ ẽ ướ ị

ư ấ nhi u qu c gia, khi các c  quan nhà n ủ nhà phân tích chính sách c a mình, h  s  thuê d ch v  t ị ơ ươ ườ ủ ề ng s

v n chính sách. Các c  quan c a chính quy n đ a ph ặ ng th ệ ư ấ ườ ư ợ v n chính sách trong tr

ng h p đ c bi ươ ả ổ ộ ớ ty t ữ ụ d ng nh ng nhà t ị đ nh chính sách m i, c i t b  máy, đánh giá các ch ớ ng trình l n. Các c

ỉ ử ụ ư ấ ươ c không có đ  đ i ngũ các  v n c a các công   ử  ạ   t nh  ho ch ơ     v n chính sách trong ng không ch  s  d ng t quan nhà n ướ ở c

ữ ứ ệ ả ườ trung  ặ nh ng nghiên c u đ c bi

ứ ệ ườ ữ t mà c  trong nh ng phân tích th ấ ỳ ng k . Các ụ ị ạ ọ vi n nghiên c u và các tr ể ng đ i h c cũng có th  cung c p d ch v  phân

tích chính sách.

26

ề ệ ơ ỉ

Nhi u nhà phân tích chính sách không ch  làm vi c cho các c  quan ướ ụ ư ấ ủ ể ấ ọ ị

c. H  còn cung c p d ch v  t ộ ệ ề ộ nhà n ế t

ể ợ v n chính sách cho các ch  th  kinh   ầ   ệ ệ  ­ xã h i khác. Các doanh nghi p, hi p h i ngh  nghi p, công đoàn... c n ợ ướ   c nhà phân tích chính sách công đ  đánh giá l i ích và chi phí mong đ i tr

ủ ữ ổ ướ nh ng thay đ i chính sách c a nhà n c.

ộ ọ ừ ừ ệ ậ ộ

ự ế ả ả

ể ế ợ ố ế ệ ọ nhà phân tích chính sách có năng l c ph i có kh  năng gi ố ề đ  mang tính qu c gia và qu c t

ượ ứ ầ ộ   Phân tích chính sách v a là m t khoa h c, v a là m t ngh  thu t. M t ấ   ả i quy t các v n ậ   . Đ  k t h p tính khoa h c và ngh  thu t   c năm nhóm yêu

trong phân tích chính sách, nhà phân tích c n đáp  ng đ ầ ơ ả c u c  b n sau:

ứ ả ậ ổ ề ứ Th  nh t ch c và truy n đ t đ

ấ , nhà phân tích ph i thu nh p, t ế ậ ệ ề ớ ườ ắ ồ ữ ệ i n m ngu n d  li u và ng

ể ể ề ả ạ ượ thông tin trong đi u ki n ti p c n v i ng ả ấ ọ ầ c n thông tin đ u khó khăn. H  ph i r t nh y c m đ  hi u đ

ấ ề ấ ủ ả ạ ượ   c ườ   i ự   c th c ọ ợ   i pháp phù h p. H  cũng

ch t c a các v n đ  chính sách và tìm ra các gi ủ ị ươ ả ả ợ

ph i có kh  năng xác đ nh l ị i ích và chi phí c a các ph ụ ở ự ườ ử ụ ế ng án chính sách ủ ọ i s  d ng b  thuy t ph c b i s  đánh giá c a h . và làm cho ng

ả ả ượ ể ờ ị

ự ứ Th  hai ợ ủ ệ ằ

ạ , nhà phân tích ph i nh y c m đ  xác đ nh đ ướ ở c.  ướ ẽ các n ả ả ờ phù h p cho s  can thi p b ng chính sách c a nhà n ề n n kinh t ể ng phát tri n, câu tr  l ế ị ườ  th  tr

i là: nhà n ồ ự ị ườ ử ụ ả

khi th  tr ộ ệ ủ ướ ứ ệ ả ộ ể   c th i đi m ớ   ướ c v i ệ   c s  ph i can thi p ố ủ ả   ng không có kh  năng s  d ng ngu n l c và phân ph i c a c i ả   c ph i làm xã h i m t cách có hi u qu . Hình th c can thi p c a nhà n

ợ ộ ượ ớ ả ơ ộ ị cho l i ích xã h i thu đ c l n h n chi phí mà xã h i ph i gánh ch u.

ự ế ầ ỹ Th  baứ ứ , nhà phân tích c n có ki n th c và k  năng cho phép d  đoán

ươ ưở ủ ậ ng c a các ph

ả ượ ự ự c xây d ng d a trên các

ủ ừ ặ ả ỏ ớ ộ ả   ng án chính sách. và đánh giá v i đ  tin c y cao  nh h Chính sách kinh t ­ế xã h iộ  ph i đ quy lu tậ  khách  ể ự   quan và đ c thù c a t ng lĩnh v c. Đ  phân tích chính sách đòi h i ph i có

ế ứ ổ ứ ầ ữ ợ ế

ế ọ ế ế ọ ọ ki n th c t ng h p. Nh ng tri th c c n thi ế t : Kinh t h c vi mô, kinh t

ị  chính tr , kinh t ế ế ấ ị ụ ộ

ữ ả ế lý… N u chính sách kinh t ứ ỏ h i ph i có nh ng tri th c chuyên ngành. Các chính sách kinh t ­xã h i t

ế ả ự ễ ợ ớ t cho phân tích chính sách kinh   ả    h c vĩ mô, khoa h c qu n ự  áp d ng cho m t lĩnh v c nh t đ nh thì còn đòi   ộ ố   t    còn đòi

ả ượ ự ự ễ ự ể còn ph i phù h p v i th c ti n. Do đó, phân tích chính sách kinh t ệ ỏ h i ph i đ c d a trên kinh nghi m và s  am hi u th c ti n.

27

ể ầ ế ắ ề

ượ ả ưở t sâu s c v  các hành vi chính tr ủ ế ố ả c  nh h ị     này lên kh  năng ng c a các y u t

Th  tứ ư, nhà phân tích c n có hi u bi ổ ứ ể ự  ch c đ  d  đoán đ ụ và t ứ ng d ng thành công các chính sách.

ả ắ ắ ứ Th  nămứ

ự ố ượ ườ ử ụ ế ứ đ c, xây d ng đ i s  d ng các ki n ngh

ệ ợ c m i quan h  h p lý v i ng ườ ặ ớ ả ố ữ chính sách. Các nhà phân tích th

ườ ử ụ ưỡ ủ ạ ử ạ   ắ , nhà phân tích ph i n m ch c các nguyên t c  ng x  đ o ị  ớ ng xuyên ph i đ i m t v i nh ng tình   ế   ợ i s  d ng ki n i ích cá nhân c a ng ng nan, khi mà l ế tr ng ti n thoái l

ớ ợ ẫ ị ộ ngh  chính sách mâu thu n v i l i ích xã h i.

ể ế ộ 5. Quan đi m phân tích chính sách kinh t ­ xã h i

ế ầ ộ ờ ỏ Các chính sách kinh t ­ xã h i ra đ i do nhu c u, đòi h i th c t

ộ ố ờ ố ữ ề ề ằ ỉ

ườ ạ ả ố ị ng l

ặ ụ ụ ủ ấ ị ữ ợ ự ế ừ   t ộ   ấ cu c s ng, nh m đi u ch nh nh ng v n đ  phát sinh trong đ i s ng xã h i. ằ   ẩ i chính tr  nh m i là s n ph m c a các đ ấ i ích c a nh ng giai c p nh t đ nh. M t khác, chính sách l ủ ph c v  cho l

ộ ườ ư ng đ a ra

ỏ Khi phân tích m t chính sách nào đó, các nhà phân tích th ư ề ự

ị ả ấ ế ưở ề ợ tr  nào gây  nh h ng nhi u nh t đ n chính sách? Ai đ i, ai b ng l

ượ ưở c h ả ờ ằ ượ ữ ệ ỏ thi

t thòi do chính sách đó? Nh ng câu h i trên đ ộ c tr  l ọ ế ố “nhóm nòng c t trong xã h i”. Theo lý thuy t này, m i chính sách kinh t

ố ủ ờ ừ ượ ộ các câu h i: chính sách đó do ai đ a ra (nhóm quy n l c nào)? Nhóm chính   ị  ế   i b ng lý thuy t ế    ­ ạ    các nhóm nòng c t c a xã h i. Nhóm nào m nh

c ra đ i t ữ ượ ợ ộ ề xã h i đ u đ ơ ẽ ư h n s  đ a ra đ c nh ng chính sách có l i cho nhóm mình.

ừ ể ấ ằ ự ộ

ạ ộ ứ ạ ữ ả ỏ ho t đ ng khó khăn ph c t p đòi h i nh ng nhà phân tích ph i có trình đ

ứ ệ ế ặ ả ộ ộ   T  đó có th  th y r ng, phân   tích chính sách là m t lĩnh v c, m t ộ  ả   t là ph i có b n lĩnh chính chuyên môn cao, ki n th c sâu r ng và đ c bi

ị ữ tr  v ng vàng.

ả ố ệ ể ạ ầ Đ  quá trình phân tích chính sách đ t hi u qu  t ả t, c n ph i quán tri ệ   t

ơ ả ữ ể nh ng quan đi m c  b n sau:

ế ả ộ ấ  Phân tích chính sách kinh t

ấ ị Ở ướ ế n

ể ­ Quan đi m giai c p: ừ ộ ợ  m t l ấ ả c ta, phân tích chính sách kinh t ự ấ ướ ủ ộ

i ích nh t đ nh.  ừ ợ  l ộ c, c a công cu c xây d ng  ừ ạ ệ ợ ủ ệ ả v a đ i di n l

t Nam ạ ủ ừ ệ ể ộ ợ phát t ộ ủ h i ph i xu t phát t i ích c a đ t n ả nghĩa xã h iộ . Đ ng C ng s n Vi công nhân, nhân dân lao đ ng, v a đ i di n cho l ấ    ­ xã h i ph i xu t  ­ xã   chủ  ấ   i ích c a giai c p   i ích c a toàn th  dân

28

ế ứ ả ườ ố ph i căn c  vào đ ng l i, quan

ệ ể ả ả ộ t c. Do đó, phân tích chính sách kinh t ộ ủ Đ ng C ng s n Vi đi m c a t Nam .

ị ư ỗ ỉ ể ­ Quan đi m l ch s .

ấ ị ử ả ả ổ ị

ụ   ử   M i chính sách đ a ra ch  phát huy tác d ng trong hoàn c nh l ch s  nh t đ nh. Khi hoàn c nh thay đ i, các chính sách   ổ ượ ế ầ ộ ợ c thay đ i cho phù h p. Không có chính sách ­xã h i cũng c n đ

ọ ướ ả ọ kinh t ạ v n năng cho m i n c, m i hoàn c nh.

ộ ờ ộ ế ỉ ồ ạ ­ xã h i ch  t n t

ờ ồ ế ạ ộ ệ ự Chính sách kinh t ả

ộ ọ m t chính sách khác g i là

vòng đ i c a chính sách ứ ộ ủ ắ ả ỳ

ể ự ủ ủ ộ ộ ụ  nhiên c a xã h i, không ph  thu c vào ý chí c a nhà n

ề ộ ớ ợ

ớ ở ử ụ ả ộ ồ ợ

ệ ạ ậ ủ ấ ị i trong m t th i gian nh t đ nh.   ế ằ   ả Kho ng th i gian đi vào ho t đ ng r i h t hi u l c, ph i thay th  b ng ờ ủ ờ ủ . Vòng đ i c a chính   ớ   sách dài hay ng n là tu  thu c vào kh  năng thích  ng c a chính sách v i ướ   ự c. s  phát tri n t ệ   Không nên duy trì m t chính sách khi nó không còn phù h p v i đi u ki n, hoàn c nh m i b i vì s  d ng m t chính sách không phù h p là đ ng nghĩa   ớ ả v i b o th , trì tr , l c h u.

ạ ể ữ ả ­   Quan   đi m   cách   m ng.

ế ữ ườ ề ậ ấ ộ nh ng ng

i bi ữ ư ươ ự ứ ế ạ ộ ỉ dám ch  ra nh ng h n ch  trong n i dung cũng nh  ph

ế ự ả ặ ớ ủ ệ ố ộ

Nh ng   nhà   phân   tích   chính   sách   ph i   là   ắ   t nhìn nh n các v n đ  chính sách m t cách đúng đ n, ệ   ng th c th c hi n chính sách, dám đ i m t v i các th  l c b o th , trì tr  trong xã h i cũng   ướ ư ả ơ nh  trong các c  quan qu n lý nhà n c.

ệ ố ể ể ệ ở ộ ố ể ­ Quan đi m h  th ng. Th  hi n m t s  đi m:

ệ ữ ơ ớ ả ỗ ố +  Ph i phân tích m i chính sách trong m i quan h  h u c  v i các

ụ ả chính sách và các công c  qu n lý vĩ  mô khác.

ỗ ề ả ướ   ng

+ M i chính sách có m c tiêu riêng c a mình nh ng đ u ph i h ệ ư ủ ủ ấ ướ ụ ụ ự ữ ệ vào vi c th c hi n nh ng m c tiêu chung c a đ t n c.

ộ ệ ố ượ ổ ứ ệ ừ trung

ươ c t ơ ữ ế

ng, t ả ị ự ươ ươ ủ ả ợ ớ ươ   ự ng  ch c th c hi n t ủ   ị ơ ở  b  ngành đ n các đ n v  c  s . Nh ng chính sách c a   ng, ch u s  qu n lý,

+ Chính sách là m t h  th ng đ ừ ộ ị ế đ n đ a ph ị đ a ph ướ ng ph i phù h p v i chính sách c a trung  ươ ẫ ủ ng d n chung c a trung ng. h

ự ể ượ ế ­  Quan đi m th c ti n. ễ   Phân tích chính sách đ

ệ ự ữ ụ ầ ả ằ   c ti n hành nh m ả   i

th c hi n nh ng m c tiêu rõ ràng. Phân tích chính sách ph i góp ph n gi ự ễ ế ố ơ ữ ấ ặ ề t h n nh ng v n đ  do th c ti n đ t ra. quy t t

29

ơ ở ủ ế ộ 6. C  s  thông tin c a phân tích chính sách kinh t ­ xã h i

ử ể ệ ậ Đ  phân tích chính sách, vi c thu th p, phân tích và x  lý thông tin có

ọ ườ ả ế vai  trò  quan   tr ng.  Ng i  phân  tích  chính  sách  ph i  bi

ể ồ ụ ủ ấ t  khai  thác  các ồ ngu n thông tin, hi u bi ế ượ t đ c tính ch t, công d ng c a các ngu n thông

ế tin đó trong ti n trình chính sách.

ữ ấ ồ ọ ồ Nh ng ngu n thông tin quan tr ng nh t bao g m:

ế ố ệ ữ ễ ­ xã h i :

­ Thông tin kinh t ự ễ ạ ưở ế ả ế   ộ  là các s  li u ph n ánh nh ng di n bi n ả ự   ộ ờ ố ng tr c ­ xã h i, có  nh h

và th c tr ng di n ra trong đ i s ng kinh t ế ớ ế ế ặ i ti n trình chính sách. ti p ho c gián ti p t

ườ ủ ẩ ả ố ng l

­ Thông tin chính tr : ị  chính sách là s n ph m c a các đ ề ữ ự ệ ể ẫ ữ ễ ị ị i chính   ữ   ế tr  nên nh ng s  ki n, nh ng di n bi n v  chính tr  có th  d n đén nh ng

ổ ề thay đ i v  chính sách.

ệ ố ữ ả ậ

ữ ế ề ả ố ộ ệ ệ   ­  Thông tin quy ph m:ạ  Là h  th ng nh ng văn b n pháp lu t có hi u    ­ xã h i. Nh ng văn b n đó là

ự l c đang đi u hành các m i quan h  kinh t ệ ụ ể ự ơ ở công c  đ  th c hi n các chính sách và là c  s  cho quá trình phân tích

chính sách.

ả ữ ấ ầ ế t cho quá trình

ở ạ ồ  Là nh ng thông tin r t c n thi ­ Thông tin ph n h i: ừ ự ể ồ phân tích

ẽ ế ượ ủ ể ế t đ

ủ này, các nhà phân tích s  bi ố ớ đ i v i chính sách đã ban hành, bi

ộ ự ướ ế ả giai đo n th c thi và ki m tra chính sách. T  ngu n thông tin ộ   ộ ủ  ­ xã h i ơ  c uy tín c a Chính ph  và các c ệ   c ti n đ  th c hi n chính sách và c thái đ  c a các ch  th  kinh t ủ ế ượ t đ ế ượ t đ

quan qu n lý Nhà n ả ưở ủ c khác, bi ơ ở ả ồ nh h ng c a nó. Trên c  s  thông tin ph n h i, các nhà phân tích chính

ị ể ạ

ẽ ư ỉ ự ế ả ợ ế ớ ị ề ề ệ ổ ớ sách s  đ a ra các ki n ngh  đ  các nhà qu n lý, lãnh đ o và các nhà chính tr  đi u ch nh, đ i m i chính sách cho phù h p v i đi u ki n th c t .

ự ấ ệ ọ ­ Thông tin d  báo:

ạ ị ế ử ượ ồ ho ch đ nh chính sách. Khai thác đ

c ngu n thông tin này và bi ể ờ ố ộ ướ ằ     Là ch t li u quan tr ng trong phân tích nh m t x  lý nó   cượ   ạ đ c th i gian, tăng nhanh t c đ   phát tri n, t o

có nghĩa là đã đi tr ạ ế ạ ơ ế ị ườ ể th  m nh trong c nh tranh và phát tri n trong c  ch  th  tr ng.

ữ Ngoài nh ng thông tin trên, quá trình phân tích chính sách còn s

ư ồ ử  ụ   d ng các ngu n thông tin khác nh : thông tin bên trong và thông tin bên

ứ ứ ngoài; thông tin chính th c và thông tin không chính th c…

30

ụ ụ ử ậ ồ ế Thu th p, x  lý các ngu n thông tin ph c v  cho ti n trình chính

ọ ấ sách nói chung và phân tích chính sách nói riêng là khâu r t quan tr ng,

ế ị ấ ượ ả ủ ệ ọ quy t đ nh ch t l

ể ạ ị

ượ ọ ng, hi u qu  c a các chính sách. Trong khoa h c chính ể ự   ấ ệ sách thông tin là ch t li u đ  phân tích ho ch đ nh chính sách. Đ  th c   c vai trò quan tr ng đó, các dòng thông tin trong phân tích chính ệ hi n đ

ả ượ ầ ả ả sách ph i đ m b o đ c các yêu c u sau:

ả ầ ủ ượ ủ ế

­ Thông tin ph i đ y đ . N u không đ  l ả ng thông tin thì quá trình ớ ự ế ẽ ế ệ phân tích, đánh giá s  méo mó, sai l ch, k t qu  không đúng v i th c t .

ự ả ­ Thông tin ph i chính xác trung th c khách quan.

ậ ủ ả ị ậ ờ ­ Thông tin ph i k p th i (tính c p nh t c a thông tin). Thông tin càng

ạ ả ờ ị ệ nhanh nh y k p th i thì hi u qu  càng nhanh và ng ượ ạ c l i.

ả ả ế ự ữ ự ế ả ả ọ

­ Thông tin ph i đ m b o thi ố ư ạ ỏ t th c. Ph i bi ế ữ ữ ầ i  u, lo i b  nh ng thông tin không c n thi t l a ch n nh ng thông ễ   t, nh ng thông tin nhi u tin t

ưở ế ả gây  nh h ng đ n quá trình phân tích.

ữ ề ề ệ ả ả ầ ọ   B o đ m nh ng yêu c u trên v  thông tin là đi u ki n quan tr ng

giúp cho quá trình phân tích chính sách thành công.

Ộ Ố II.   M T   S   MÔ   HÌNH   PHÂN   TÍCH   PHÂN   TÍCH   CHÍNH   SÁCH

Ộ Ế KINH T  ­ XàH I

ủ ụ ụ ể ộ Ph  thu c vào m c tiêu c a quá trình phân tích chính sách, có th  hình

ộ ố ế ộ dung m t s  mô hình chính sách kinh t ­ xã h i: (1) mô hình phân tích

ể ợ chính sách theo quan đi m h p lý, (2) mô hình phân tích chính sách theo

ể ể quan đi m vĩ  mô và (3) mô hình phân tích chính sách theo quan đi m vi mô.

ể ợ 1. Mô hình phân tích chính sách theo quan đi m h p lý

ư ủ ụ ợ M c tiêu c a phân tích chính sách theo mô hình h p lý là đ a ra đ ượ   c

ị ề ươ ữ ế ố ư nh ng ki n ngh  v  ph ng án chính sách t i  u.

ồ ướ Mô hình phân tích này bao g m các b c:

ề ề ấ ấ ị ị

ể ả ế ề ự ầ ẳ ị ­ Phân tích v n đ  chính sách: xác đ nh v n đ , xác đ nh nguyên nhân ế ấ   ả i quy t v n t ph i có chính sách đ  gi

ủ ấ c a v n đ , kh ng đ nh s  c n thi đ .ề

31

ụ ướ ự ủ ệ ­ Phân tích m c tiêu chính sách: s  can thi p c a Nhà n

ữ ụ ụ ể ằ

ả ượ ư ụ ự ệ ằ   c b ng chính sách có th  nh m vào m c tiêu nào? Nh ng m c tiêu nào là chính   ụ ữ ầ c  u tiên th c hi n? Nh ng m c tiêu nào là ph ? c n ph i đ

ả ế ả ả

­ Phân tích gi ề ự ươ ưở ủ ả ộ ng c a các ph ế   i quy t   ng án chính sách,

ụ ủ ả ọ ỉ i pháp chính sách: tìm ki m các kh  năng gi ữ ấ v n đ , d  đoán nh ng tác đ ng  nh h ự l a ch n ch  tiêu đánh giá các gi

i pháp và công c  c a chính sách, đánh giá ể ự ươ ọ ỉ ươ ng án chính sách thông qua các ch  tiêu đ  l a ch n ph ng án các ph

ố ư chính sách t i  u.

ị ề ứ ư ế ộ ­ Đ a ra ki n ngh  v  chính sách thông qua m t báo cáo chính th c.

ả ưở ượ ủ ự ệ ­ Đánh giá  nh h c th c hi n và rút ra bài

ự ệ ạ ươ ng c a chính sách đã đ ị ệ ng lai qua vi c ho ch đ nh và th c hi n chúng. ọ h c cho t

ở ợ ế ự

ọ ờ ự ượ ướ ủ ươ b c c a quá trình chính sách, nh  đó mà l a ch n đ

ệ ụ ấ ể ạ c các ph ắ ợ ữ h u hi u nh t đ  đ t m c tiêu chính sách. Mô hình h p lý b t ngu n t

ủ ộ ự ề ề ế ằ ấ ợ

ả ượ ươ ế ả ọ ợ i quy t theo ph ph i đ c gi

ữ ộ

ự ứ ữ ch c th c thi chính sách. H ườ ổ i t

ế ị ươ ạ ộ   Mô hình này là h p lý b i vì ho t đ ng phân tích ti n hành d a theo ệ   ng ti n ồ ừ  ộ ầ   ch  nghĩa h p lý và ti n b , d a trên ni m tin r ng các v n đ  xã h i c n ứ   ng th c khoa h c hay h p lý. Theo mô hình ạ   ạ ộ này các nhà phân tích chính sách ho t đ ng trong đ i ngũ nh ng nhà ho ch ọ  ị đ nh chính sách và sau đó là nh ng ng ạ ố ư ể   i  u đ  các nhà lãnh đ o ra quy t đ nh chính tìm ra ph

ự ệ ươ ng án chính sách t ứ ổ ch c th c thi chính sách hoàn thi n ph ng pháp

sách và giúp các nhà t ả ả qu n lý cu  mình.

ể 2. Mô hình phân tích chính sách theo quan đi m vĩ mô

ủ ể

ụ ủ ế ể ả

ơ ấ ưở ư ổ ị ụ   M c tiêu c a chính sách theo quan đi m vĩ mô là xem xét, đánh giá ộ ủ   ưở ng c a chính sách lên các m c tiêu phát tri n kinh t ­ xã h i c a ế ợ    h p ng,  n đ nh, cán cân thanh toán, c  c u kinh t c nh  tăng tr nh h ấ ướ đ t n

ủ ế ằ ộ ộ ộ lý, công b ng, dân ch , an toàn xã h i và ti n b  xã h i.

ế ề ặ ể

ủ ưở ư ứ ộ

ả giá  nh h ạ ằ ầ ổ

ườ ệ ệ ấ ậ ầ

V  m t lý thuy t, phân tích chính sách theo quan đi m này là đánh ưở   ế ng ng c a chính sách lên các bi n vĩ mô nh  m c đ  tăng tr ố   ổ GDP, l m phát, cân b ng t ng cung t ng c u, cán cân thanh toán, cân đ i   i, chênh l ch thu ủ ưở ngân sách, th t nghi p, thu th p bình quân trên đ u ng ả ữ ể ậ ộ nh p gi a các nhóm xã h i ... Cũng có th  đánh giá  nh h ng c a chính

32

ứ ộ ể ệ ể ỉ sách lên các ch  tiêu th  hi n m c đ  phát tri n con ng

ọ ỷ ệ ườ ế ữ ỷ ệ ụ ư ổ (HDI) nh  tu i th , t k  ng ph  c p giáo d c ph

ậ i bi ầ t ch , t ườ l ự ế ậ thông, thu nh p bình quân trên đ u ng

ể i th c t ườ ườ i ta th ườ ở ộ ấ ướ   c  m t đ t n i  ổ  ổ ậ ỗ   ố ớ ... Tuy v y, đ i v i m i ộ ố ả   ng phân tích m t s   nh

chính sách, theo quan đi m vĩ mô, ng ưở ọ ng quan tr ng. h

ể ạ ả Phân tích theo quan đi m vĩ  mô giúp ta cho các nhà lãnh đ o, qu n lý

ộ ạ ượ ề ứ và phân tích chính sách đánh giá khái quát v  m c đ  đ t đ

ặ ự ế ề ệ ự ụ ệ ề ả

ự ẽ ả ả ho c th c t ) m c tiêu đã đ  ra, v  hi u l c và hi u qu  kinh t ủ c a chính sách, đ m b o các chính sách xây d ng s  đem l ạ ợ i l ự c (d  báo   ỗ   ế  – xã h i   i ích cho

ể ộ ộ toàn b  toàn th  xã h i.

ể 3. Phân tích chính sách theo quan đi m vi mô

ủ ể

ủ ể ạ ộ ưở ụ ả ủ ữ ủ M c tiêu  c a phân tích chính sách theo quan di m vi mô là xem xét ng c a chính sách lên ho t đ ng c a nh ng ch  th  kinh

đánh giá  nh h ộ ụ ể ế t ­ xã h i c  th .

ộ ỗ ạ ẹ

ự ứ ả

ủ ụ ể ể ữ h ng c a chính sách lên nh ng đ i t

ạ   ạ ộ M i   chính sách có ph m vi ho t đ ng r ng h p khác nhau, m nh ả   ệ ế y u khác nhau, cho nên khi th c hi n chính sách ph i căn c  vào  nh ố ượ ưở ng c  th  đ  đánh giá, phân tích   ự ệ ự ả ủ ự ệ ệ

ố ượ ườ ủ ẳ ầ ồ ị ng

i ta đã ng m kh ng đ nh đ i t ứ ườ ặ ổ hi u l c và hi u qu  c a chính sách. Th c ra, khi th c hi n chính sách,   ữ   ng c a chính sách bao g m nh ng ị ạ   i  ích ho ch b  h i vì chính sách. ữ i,  nh ng t ng

ư ự ủ ế ộ ẽ  ch c s  thu  đ ỉ ố ượ ượ ợ c  l ị

ớ Nh ng đó m i ch  là đ i t ề ả ứ ữ ộ

ố ượ ng ch u tác đ ng tr c ti p c a chính sách. ế   Theo ph n  ng dây chuy n, chính sách còn có nh ng tác đ ng gián ti p, ả   ng khác mà các nhà qu n lý chính sách không kéo theo không ít các đ i t

ế ể th  quan tâm đ n.

ẳ ướ ệ ự ể ị ạ Ch ng h n, Nhà n

ố ượ ớ ả ể ế ư ậ đ i t c th c hi n chính sách phát tri n ngành du l ch. ng tr c ti p ượ ưở c h ng đ V i chính sách nh  v y, ự ế  ph i k  đ n là:

ổ ứ ụ ơ ị ị ị ­ Các t ch c, đ n v , cá nhân kinh doanh d ch v  du l ch trong n ướ   c

ướ và n c ngoài.

ị ướ ­ Các nhà du l ch trong và ngoài n c.

ố ượ ợ ừ ể ị Các đ i t ng đ ượ ưở c h ng l i gián ti p ế  t chính sách phát tri n du l ch là:

­  Các nhà hàng .

33

ả ắ ­ Các vùng có di tích, danh lam th ng c nh.

ậ ả ệ ­ Các doanh nghi p v n t i.

ồ ư ử ệ ­ Các c a hàng bán đ  l u ni m.

ữ ệ ụ ư ị ­ Các d ch v  l u trú, ch a b nh.

ụ ư ễ ị ­ Các d ch v  b u chính vi n thông

ử ẩ ệ ậ ả ấ ­ Các c a kh u thu l phí xu t nh p c nh.

­ Ngân sách nhà n c.ướ

ạ ộ ự ­ Các ho t đ ng xây d ng công trình.

ữ ạ ­ Các trung tâm ngo i ng ...

ố ượ ừ ượ ưở ừ ề ị Các đ i t ng v a đ c h ng, v a ch u phi n hà cho chính sách là:

ơ ộ ­ Các c  quan an ninh, n i chính.

­ Ngành văn hoá...

ố ượ ạ ố Các đ i t ng có th  l i d ng ể ể ợ ụ  chính sách đ  gây r i  và phá ho i:

ạ ộ ệ ­ Các ho t đ ng gián đi p.

ộ ố ế ẩ ạ ố ­ Các t i ph m qu c t l n tr n...

ạ ộ ạ ­ Các ho t đ ng buôn bán phi pháp: m i dâm, ma tuý, vũ khí...

ố ượ ị ạ ế ệ ể Các đ i t ng b  h n ch , thi t thòi do chính sách có th  là:

ế ạ ­ Các r p chi u bóng.

ậ ớ ọ ­ Các l p h c văn hoá t p trung...

ệ ế ứ ể ọ

Vi c phân tích chính sách theo quan đi m này là h t s c quan tr ng đ ể ự ư ệ ẳ ộ ị ể    có th  kh ng đ nh chính xác m t chính sách đ a ra th c hi n là đúng hay

sai.

III.   QUÁ TRÌNH PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH THEO MÔ HÌNH H PỢ   LÝ

ề ấ 1. Phân tích v n đ  chính sách

ề ấ ồ ướ ậ

Phân tích v n đ  chính sách bao g m ba b ề ế ượ ả ế ấ v n đ : đánh giá các hoàn c nh, tình th  đ c ng ứ   c chính: 1. Nh n th c ả  ườ ử ụ i s  d ng k t qu

34

ủ ề ấ ị

ề ượ ự ế ớ ệ ữ ấ quan h  gi a v n đ  đ

ụ ả ạ ị ố   phân tích quan tâm; xác đ nh nguyên nhân c a v n đ  và hình dung m i ọ   c quan tâm v i các bi n chính sách. 2. L a ch n ươ   ng ế ủ i thích các m c tiêu và h n ch  c a chính sách. 3. Xác đ nh ph và gi

ể ự ọ ươ ố ư pháp phân tích đ  l a ch n ph ng án chính sách t i  u.

ứ ấ ề ậ a) Nh n th c v n đ

ướ ữ ề ấ ồ ộ ị B c   này   bao   g m   nh ng   n i   dung:   xác   đ nh   v n   đ ,   đánh   giá

ấ ề nguyên nhân, mô hình hoá v n đ .

ấ ề ị + Xác đ nh v n đ

ế ữ ườ ử ụ ườ ị ỉ

Nh ng ng ữ ư ề i s  d ng ki n ngh  chính sách th ữ ậ ợ ệ ệ i hay nh ng tri u ch ng ch

ề ấ v n đ  nh  nh ng đi u ki n không thu n l ề ụ ủ ữ ệ ả ạ ấ

ượ ữ ủ ề ấ ả ị ị ng ch  hình dung ứ  ứ không ph i nh ng nguyên nhân t o ra v n đ . Nhi m v  c a nhà phân tích   ấ   c nguyên nhân c a nh ng xác đ nh v n i thích đ

là xác đ nh v n đ  và gi ề đ  đó.

ữ ệ ẹ ằ ấ ị ị

ề Theo nghĩa h p, xác đ nh v n đ  là xác đ nh các d  li u nh m th ệ ư ườ ử ụ ượ ứ ệ ộ ị ể    i s  d ng quan hi n tri u ch ng m t cách đ nh l

ạ ế ụ ế ng. Ví d  n u nh  ng ượ

ả ố ắ tâm đ n tai n n giao thông do nguyên nhân lái xe say r ố ượ ượ ự ạ ị ng tai n n do lái xe say r

ph i c  g ng xác đ nh s  l ờ ỷ ọ ủ ạ ạ u thì nhà phân tích ổ ủ   u, s  thay đ i c a ố ổ    tr ng c a lo i hình tai n n này trong t ng s  tai

ứ ộ ự ố ộ ọ chúng theo th i gian, t ạ n n giao thông, s  phân b ,  m c đ  nghiêm tr ng... Theo nghĩa r ng, nhà

ố ớ ấ ủ ế ể ề ầ ả ầ phân tích c n ph i tìm hi u ý ki n c a qu n chúng đ i v i v n đ  và

ồ ạ ữ ề ấ nh ng chính sách t n t ế i có liên quan đ n v n đ  đó.

ị ấ ề ạ ơ ở ự ệ

ề ấ ẳ ọ ị

ơ ở ầ ể ậ ấ ấ ị

ượ ầ ấ ả ố ị Xác đ nh v n đ  t o c  s  thông tin th c nghi m cho quá trình phân   ế ủ   ầ ấ t c a tích v n đ  chính sách. Nó kh ng đ nh t m quan tr ng, tính c p thi ủ ề ề ấ v n đ . Tuy v y xác đ nh v n đ  không th  cung c p c  s  đ y đ  cho   ề ệ ữ c m i quan h  gi a các v n đ

ế ố ạ ữ ề ấ quá trình phân tích. C n ph i xác đ nh đ ớ v i các y u t t o nên nh ng v n đ  đó.

+ Đánh giá nguyên nhân

ọ ệ ấ ở ượ ả

ị Vi c quan tr ng nh t  ưở ượ ả đây là gi ủ ấ i thích đ ề ố ớ ộ ề đ , xác đ nh đ

c  nh h ộ ủ ể ố ớ ầ ự ế ị

ề ủ ấ   c nguyên nhân c a v n ừ   ng c a v n đ  đ i v i xã h i nói chung và t ng ệ   ả ch  th  đ i v i xã h i nói riêng. Ph i quy t đ nh xem có c n s  can thi p ố ớ ấ ằ b ng  chính sách đ i v i v n đ  đó hay không.

35

ề + Mô hình hoá v n đấ

ố ắ ệ ữ ấ ề ố ị ượ ớ   c quan tâm v i

C  g ng xác đ nh m i liên h  gi a v n đ  đang đ ế ượ ằ ế ố ể ả c b ng chính sách. i quy t đ các bi n s  có th  gi

ự ọ ả ớ ạ b) L a ch n, gi ụ i thích các m c tiêu và gi i h n chính sách

ụ ị ườ ượ ữ ạ Xác đ nh m c tiêu th c coi là nh ng giai đo n khó khăn

ng đ ở ấ ủ ụ ườ ạ ấ nh t c a phân tích chính sách b i vì các m c tiêu th ng r t đa d ng, có

ể ữ ẫ ớ ờ

th  không rõ ràng và mâu thu n v i nhau. Có hai l ầ ừ ừ ụ ầ

ự ạ i khuyên cho nh ng nhà ủ   phân tích chính sách: 1. Coi các m c tiêu v a là đ u vào, v a là đ u ra c a   phân tích chính sách, hay nói cách khác, coi s  đa d ng, không rõ ràng và

ẫ ủ ố ượ ư ụ ủ tính mâu thu n c a các m c tiêu nh  là đ i t

ệ ự ữ ụ ươ ự 2. Phân bi t s  khác nhau gi a các m c tiêu và ph ng c a phân tích chính sách; ệ   ứ ng th c th c hi n

ụ ủ m c tiêu c a chính sách.

ủ ụ + Phân tích m c tiêu c a chính sách

ộ ố ể ậ

M t s  nhà phân tích chính sách luôn tìm cách đ  nh n đ ủ ề ụ ườ ử ụ ủ ế ả ượ ừ  c t   i s  d ng k t qu  phân tích c a mình thông tin v  m c tiêu c a chính ng

ầ ừ ủ ệ ộ

ứ ườ ử ụ ể ấ , ng i s  d ng có th  không hình dung đ

ữ ụ ườ ử ụ ề ả

sách ngay t làm vì hai lý do: Th  nh t ế ộ nh ng m c tiêu v  ch  đ  chính sách. Và ngay c  khi ng ườ ế ị ữ ụ ọ quy t đ nh nh ng m c tiêu cho chính sách, h  cũng th ng không có kh

ữ ụ ố ị ứ Th  hai ban đ u c a quá trình phân tích. Đây là m t vi c không nên ượ   c i s  d ng đã   ả  , khách

ệ ợ năng xác đ nh m i quan h  h p lý gi a các m c tiêu đó.   ư ụ ể ố hàng có th  đã có m c tiêu nh ng không mu n ti nó cho nhà phân tích. ế ộ t l

ữ ụ ủ ế ộ ườ ượ Nh ng m c tiêu c a chính sách kinh t ­ xã h i th ng đ c phân

ữ ệ ố tích theo nh ng m i quan h  sau:

ụ ế ụ ­ M c tiêu kinh t ộ  và m c tiêu xã h i

ụ ụ ổ ụ ­ M c tiêu t ng quát và m c tiêu công c .

ụ ụ ạ ắ ạ ­ M c tiêu ng n h n và m c tiêu dài h n.

ụ ượ ợ ộ M c tiêu kinh t ế đ i ích kinh té mà m t chính sách có

ạ ấ ướ ự ủ ể ế ằ c đo b ng l ủ ể i cho s  phát tri n c a đ t n c hay các ch  th  kinh t ­ xã

ể th  đem l h i.ộ

36

ụ ể ệ ượ ằ ộ ỉ M c tiêu xã h i ộ  đ

ả ạ ủ ẩ ấ ọ ố

c th  hi n qua các ch  tiêu cân b ng xã h i, tôn ầ   ệ ữ ườ i, c i t o m i quan h  gi a các giai c p, t ng ộ ứ ậ ộ tr ng ph m giá c a con ng ạ ủ ọ ộ ớ l p xã h i, nâng cao nh n th c xã h i và tính năng đ ng sáng t o c a h .

ụ ư ủ ị ệ ổ M c tiêu t ng quát c a chính sách là các giá tr  (nh  tính hi u qu

ả ạ ượ ể ả ả ự ồ ạ ộ ầ ằ và công b ng) mà xã h i c n ph i đ t đ c đ  đ m b o s  t n t ả    i và phát

ể ủ tri n c a mình.

ề ụ ữ ả ạ ượ ầ ệ ụ  là nh ng đi u ki n c n ph i đ t đ

ổ ự ụ M c tiêu công c ệ ụ ữ ủ

ề ặ ủ ề ệ

ự ủ ề ộ ủ ế ả

ả   ể c đ  ph i ụ ể   th c hi n m c tiêu t ng quát c a chính sách. Nh ng m c tiêu công c  đi n ị ơ ở ạ ầ   ả hình c a chính sách là đi u ki n kh  thi v  m t chính tr , c  s  h  t ng ộ ủ ề   , năng l c c a n n hành chính, trình đ  c a cán b  qu n lý c a n  kinh t ả ướ ủ c và kh  năng c a ngân sách. nhà n

ụ ụ ườ ể ệ Các m c tiêu công c  th

ượ ố ớ ng đ ộ ữ

ư ự ế ệ ộ

ế ố ầ ộ ủ ấ ả ồ t c  các y u t c n thi

ự ế ượ ự ệ ả ả ộ ố   ữ c th  hi n là nh ng ràng bu c đ i ư ậ ràng bu c đ i v i chính sách ớ ụ  là nh ng m c tiêu v i chính sách. Nh  v y,    ậ   ả ắ b t bu c ph i th c hi n n u nh  cho chính sách thành công. Và trong t p ế   ả ợ h p các ràng bu c c a chính sách ph i bao g m t t ế ể ả c th c hi n có k t qu  trong th c t đ  đ m b o cho chính sách đ .

ụ ự ươ ứ ự ụ ữ + S  khác nhau gi a m c tiêu và ph ủ   ệ ng th c th c hi n m c tiêu c a

chính sách

ầ ệ ụ

ữ ự ụ ươ ị ầ ạ ượ Trong phân tích chính sách, c n phân bi ứ ớ c) v i ph (nh ng giá tr  c n đ t đ

ả ữ chính sách (nh ng gi

ệ ủ ươ ứ ầ ả ạ ượ ể ự i pháp và công c  c a chính sách). Trong th c t ụ

ượ ườ ng th c c n ph i đ t đ ộ ữ ụ ể ể ệ ng đ ph ợ h p c  th  nh ng hành đ ng) th

ụ ụ ế ụ ủ ệ

ề ệ ụ ầ ẫ ị

ệ ố ươ ụ

ướ ụ ự ể ể ệ ệ ầ ngân hàng” là nh m l n m c tiêu là  n đ nh ti n t ệ ệ ố h  th ng tín d ng. Hoàn thi n h  th ng ngân hàng là ph ẫ hi n m c tiêu. S  nh m l n k  trên có th  làm l ch h

ụ ệ ệ ả ẩ

phân tích chính sách ít kinh nghi m. Các m c tiêu ph i là h  tiêu chu n đ ậ ươ ượ ế ả i pháp chính sách đ

ng án chính sách, v y n u gi ấ ụ đánh giá các ph ữ ư ể ể ệ ắ hi n nh  nh ng m c tiêu thì l y gì đ  đánh giá chúng. Đ  kh c ph c s

ệ ẫ ả ầ ả ủ   t m c tiêu c a chính sách ủ   ệ ng th c th c hi n m c tiêu c a ự ế   ụ ủ , ậ   c đ  th c hi n m c tiêu c a chính sách (t p ụ   ư ữ c th  hi n nh  là nh ng m c ệ ố   tiêu. Ví d  nói: “M c tiêu c a năm 1999 là ti p t c hoàn thi n h  th ng ả ủ   ệ ổ , nâng cao hi u qu  c a ứ ể ự   ng th c đ  th c ữ ng nh ng nhà   ể  ể  c th ụ ự    i pháp chính sách. ầ nh m l n trên c n ph i phân bi

ệ ầ ụ ụ t rõ ràng m c tiêu và gi ữ ắ ầ ừ ượ Vi c phân tích chính sách c n đ nh ng m c tiêu chung, c b t đ u t

37

ổ ả ể ụ ươ ụ ể

ươ ng án gi ụ ẽ ấ ườ t. Ph ng pháp phân tích cây m c tiêu s  r t có ích trong tr m c tiêu t ng th  và các ph ố t

ớ ằ ụ ữ ầ ồ ờ

ạ ớ ế ả ị ph n ánh các giá tr  kinh t ộ ầ , xã h i c n đ t t

ụ ể ể ạ ượ ươ ụ ỉ i pháp chính sách càng c  th  càng ợ   ng h p ố   này. Đ ng th i cũng c n nh  r ng m c tiêu là nh ng tiêu chí cu i cùng, ữ   i, còn các chính sách là nh ng ợ   c m c tiêu. Các chính sách ch  thích h p

ng pháp c  th  đ  đ t đ ụ ạ ượ ậ ợ ph ế n u đ t đ c t p h p các m c tiêu.

ủ ượ ư ế ụ Quá trình phân tích m c tiêu c a chính sách đ c ti n hành nh  sau:

ươ ơ ở ủ ụ ậ ứ   ng án m c tiêu c a chính sách trên c  s  nh n th c ị 1.Xác đ nh các ph

ố ể ủ ấ ướ ề ề ấ v  v n đ  và quán tri ệ ườ t đ ng l i phát tri n c a đ t n c.

ủ ụ ố ố   ệ ữ 2.Xem xét và đánh giá m i quan h  gi a các m c tiêu c a chính sách đ i

ồ ự ộ ủ ớ ự v i s  ràng bu c c a các ngu n l c.

ư ữ ụ ủ ự ế ể ọ ị 3.L a ch n và ki n ngh  nh ng m c tiêu  u đi m c a chính sách cho giai

ạ ạ ế đo n k  ho ch.

ọ ự ươ ứ ả ủ ng th c đánh giá các gi ằ   i pháp c a chính sách nh m

ố ư c) L a ch n ph ươ ọ ự l a ch n ph ng án chính sách t i  u

ế ậ ơ ả ả

Có ba cách ti p c n c  b n trong phân tích các gi ố ươ i pháp chính sách: ươ ề ợ ng pháp phân tích l i ích ­ chi phí truy n th ng; 2. Ph ng pháp 1. Ph

ợ ươ ợ ị i ích­ chi phí. 3. Ph ng pháp phân tích l i ích­ chi phí

ả ế phân tích đ nh tính l ử ổ s a đ i (c i ti n).

ợ ề ố ự ươ + Phân tích l

ả i ích­ chi phí truy n th ng:  ượ ử ụ ế ợ Là ph ế ụ ự gi i pháp chính sách đ

ọ ả ấ c s  d ng n u l ưở ợ i ích kinh t ế ề duy nh t và m i  nh h ọ   ng pháp l a ch n ọ    là m c tiêu l a ch n ể ề ệ    hóa. đ u có th  ti n t

ườ ợ ng lên l ả i ích kinh t ủ ưở ấ ả ề ượ ng h p này, t ng c a chính sách đ u đ c đo

Trong tr ườ ằ ả t c  các  nh h ả ữ ế ưở ự ủ l ệ ng b ng hi u qu  kinh t

. Nh ng  nh h ữ ưở ả ượ ợ ổ ấ ồ ự đ ọ c g i là l

ượ ọ chính sách đ

ả ặ ưở i ích: Còn nh ng  nh h ư ậ c g i là chi phí. Nh  v y trong phân tích l ấ ư ủ ạ ề m c dù  nh h ng c a chính sách r t đa d ng nh ng chúng đ u đ

ệ ỉ ố ế ươ ọ ng án t

hi n thông qua các ch  s  kinh t ợ ươ ườ ắ ự . Nguyên t c l a ch n ph ợ ọ ự l a ch n ph ng án nào đem l ng tích c c c a chính sách   ủ   ng gây t n th t ngu n l c c a ợ i ích ­ chi phí,   ể  ượ c th ố ư   i  u   i ích   ròng cao ng h p này là:

trong tr nh t.ấ

38

ự ế ườ ặ Trong th c t , các nhà  phân tích chính sách th ng g p khó khăn khi

ế ị ả ấ ả ể ượ ụ ề ư t c  các m c tiêu đ u có th  đ c xem xét nh  là các

ế ụ quy t đ nh có ph i t ế ố ủ ợ y u t c a l i ích kinh t hay không. Ví d , khi nhà phân tích chính sách

ặ ớ ấ ả ố ề ắ ụ ẽ ả ị ph i đ i m t v i v n đ  t c ng n giao thông và m c tiêu là ph i xác đ nh

ể ả ườ ệ ế ớ ố ờ

chính sách đ  gi m b t th i gian tiêu t n trên đ ứ t ki m nhiên ổ ể ng và ti ể ề ệ ả ộ ụ li u cho cán b  công ch c. C  hai m c tiêu đ u có th  chuy n đ i thành

ộ ế ấ ằ ệ ả ộ m t tác đ ng chung: ti t ki m chi phí. Tuy nhiên cũng ph i th y r ng cách

ả ờ ễ ự ệ làm này không ph i bao gi cũng d  th c hi n trong th c t ự ế .

ị ợ ươ + Phân tích đ nh tính l i ích ­ chi phí: ng pháp phân tích gi

ỉ ế ư Là ph ụ

ủ pháp chính sách khi chính sách ch  có các m c tiêu kinh t ườ ả ưở ượ ư ươ ố c. Cũng gi ng nh  ph

ng đ ệ nh h ợ ượ ằ ng c a nó khó đo l ơ ở i ích ­ chi phí c  s , vi c phân tích đ

ủ tích l ưở ộ ố ả ể ượ ưở h

ng c a chính sách. M t s   nh h ượ ng có th  đ ễ ậ ấ ượ ụ ờ ị ỉ

ng (ví d  th i gian ch m tr ộ ạ ưở hay ch t l ị ể ệ các ch  tiêu đ nh l ả ữ i th  hi n m t cách đ nh tính (phá hu

ng khác l ế ứ ộ ả ườ ưở ủ ng c a chính sách không th ng). N u m c đ   nh h trong khi nh ng  nh h ả c nh quan môi tr

ượ ượ ườ c thì nhà phân tích chính sách cũng không tính toán đ đo l

ng đ ụ ể ợ ự ủ ậ

ủ ả ầ ượ ế ọ ị ả   i ữ    nh ng nh ng ng pháp phân   ả   ự c b ng cách d  báo các  nh ể ệ   c th  hi n thông qua ả   ng th i), ỷ  ể  ộ   c m t i ích ròng c a chính sách. Khi đó, s  tranh lu n mang tính   ưở   ứ ự ng ể c ti n hành đ  xác đ nh th  t quan tr ng c a  nh h cách c  th  l ị đ nh tính c n đ

chính sách.

ườ ả ưở ấ ườ Thông th ng các  nh h

ậ ỹ ng chính sách r t khó đo l ị khó khăn mang tính k  thu t khi đánh giá nên phân tích đ nh tính l ữ   ng do nh ng ợ   i ích ­

ươ ượ ử ụ ự ế ộ chi phí là ph ng pháp đ c s  d ng r ng rãi trong th c t .

ợ ử ươ + Phân tích l i ích ­ chi phí s a đ i: ổ Là ph ng pháp phân tích gi ả   i

pháp chính sách khi:

ế ụ ộ ế ụ ­ Ngoài m c tiêu kinh t , chính sách còn có m t m c tiêu kinh t xã

h iộ

ưở ể ượ ề ượ ả ­ Các  nh h ng chính sách đ u có th  l ng hoá đ c

ưở ề ệ ề ượ ả ­ Các  nh h ng chính sách đ u ti n t hoá đ c.

ấ ứ ự ị ườ ằ ệ B t c  s  can thi p nào trong th  tr ng nh m phân ph i l

ế ự ộ ẫ ữ ụ ụ ữ (khi thi u s  ph  thu c l n nhau gi a tính h u d ng và th t b i c a th ố ạ ủ ả   i c a c i ị  ấ ạ ủ

39

ườ ẫ ề ế ự ấ ả tr ng) đ u d n đ n s  m t mát và chúng ta ph i quan tâm đ  đ t đ

ế ớ ự ấ ố ầ ứ ấ ỏ ộ ể ạ ượ   c   t v i s  m t mát nh  nh t. Hay nói cách khác,

ệ ạ ớ ấ ỏ m t m c phân ph i c n thi ự ầ c n th c hi n l i v i chi phí nh  nh t.

ệ ứ ụ ữ ươ ộ ự ớ V i ph

ớ ứ ượ ươ ị ề ệ ữ ng  ng v i nh ng giá tr  ti n t

ằ ụ c quy t ộ ẽ ị khác nhau đ ế n u m c tiêu xã  h i là công b ng, nhà phân tích s  xác đ nh chi phí và l

ươ ứ ừ ộ

ích   t ươ ố ợ ằ ọ phân tích phân ph i l i ích ­ chi phí. ng pháp này còn g i là

ế ố ố ợ phân ph i trong phân tich l

ộ   ng pháp này, nh ng m c đ  th c hi n m c tiêu xã h i ụ    khác nhau. Ví d , ợ   i ậ   ng   ng   cho   t ng   nhóm   xã   h i   khác   nhau.   Cũng   chính   vì   v y, ệ    B ng vi c ể ễ i ích­ chi phí, có th  d  dàng   ủ ứ ậ ượ ươ ươ ể ng án chính sách. Nh

c đi m c a ph ố ắ ph ổ b  xung y u t ế x p th  b c cho các ph ỗ ẽ ể ệ ở ế ể ng pháp ổ   ể  ch  s  là nguy hi m n u lúc nào cũng c  g ng chuy n đ i

này th  hi n  ế ợ ộ ệ ằ ườ i ích kinh t l và công b ng vào m t h  đo l ng chung.

ả 2. Phân tích gi i pháp chính sách

ả ượ ế ố ướ ự ọ Phân tích gi i pháp đ c ti n hành theo b n b c: 1. L a ch n ch

ị ươ tiêu   đánh   giá;   2.   Xác   đ nh   các   ph

ươ ế ỉ  ng   án   chính   sách;   3.   Đánh   giá   các   ị ph ng án chính sách; 4. Nêu ki n ngh  chính sách.

ự ọ ỉ a) L a ch n ch  tiêu đánh giá

ể ươ ự ằ ọ ươ Đ  đánh giá các ph ng án chính sách nh m l a ch n ph ng án

ổ ầ ể ố ư ủ ụ ổ chính sách t

i  u c n chuy n đ i các m c tiêu t ng quát c a chính sách ủ ụ ể ụ ụ ầ ổ ỉ

ể ượ ể ệ ướ ệ ỉ c th  hi n thông qua các ch  tiêu c  th

c có th  đ ộ ệ ạ ộ thành các ch  tiêu c  th . Ví d , m c tiêu c a chính sách c  ph n hoá các   ụ ể    i công ty; nâng cao trình đ  công doanh nghi p nhà n ố ố là: tăng v n, tăng s  lao đ ng vi c làm t

ệ ệ ả ộ ị ợ ngh , trình đ  qu n tr  doanh nghi p; tăng doanh thu, tăng l ậ i nhu n, tăng

ướ ậ ủ ườ thu ngân sách nhà n c, tăng thu nh p c a ng ộ i lao đ ng…

ỉ ạ ấ ầ ả ưở Các ch  tiêu đánh giá chính sách r t đa d ng do t m  nh h

ớ ấ ộ ữ ể ỉ

ặ ể ễ ể ể ặ ị l ng ho c đ nh tính; có th  d  đo l

ộ ệ ố ố ạ ơ ở ườ ặ ỉ ng ho c không. M t h  th ng ch  tiêu t

ủ   ng c a ị các chính sách r t r ng l n. Nh ng ch  tiêu này có th  mang tính đ nh   ổ   ườ ượ ng ho c không; có th  chuy n đ i   t t o c  s  cho ữ ệ sang h  đo l ọ ệ ự ố ư ườ ươ vi c l a ch n ph i  u và đo l

ng án chính sách t ủ ụ ướ ậ ớ ng nh ng thành công   ự   i m c tiêu c a chính sách. Vì v y, khi xây d ng trong quá trình h

ỉ ớ ộ ố ầ ng t ầ các ch  tiêu đánh giá c n chú ý t i m t s  yêu c u:

40

ố ượ ế ở ứ ố ượ ạ ầ ỉ ng các ch  tiêu đánh giá c n đ m c t

c h n ch   ấ ­ S  l ữ ơ ả ả ấ ọ ộ ỉ ể   i thi u, ụ   ủ ch n nh ng ch  tiêu ph n ánh c  b n nh t tính ch t và n i dung c a m c

tiêu.

ệ ố ể ệ ầ ượ ệ ả ỉ ỉ ­ H  th ng các ch  tiêu c n th  hi n đ ự c kh  năng th c hi n ch  tiêu

ủ c a chính sách.

ệ ố ả ầ ỉ ượ ứ ộ ộ ủ   c  m c  đ  tác đ ng c a

­ H  th ng các ch  tiêu c n ph n  ánh đ ọ ưở ủ ng quan tr ng c a chính sách. ữ ả nh ng  nh h

ượ ỉ

ng hoá các ch  tiêu đánh giá chính sách tuy khó tránh ụ ặ ủ ầ ố ắ ­ C n c  g ng l ỉ ự ỏ ộ ị kh i các ch  tiêu đ nh tính do s  có m t c a các m c tiêu xã h i.

ươ ị b) Xác đ nh các ph ng án chính sách

ị ươ

Xác đ nh các ph ủ ủ ạ   ạ ộ ng án chính sách là ho t đ ng mang tính sáng t o ươ   ng án c a chính sách có

cao c a quá trình phân tích chính sách. Các ph ữ ể ượ ể ừ ữ ồ ồ ạ c phát tri n t nh ng ngu n sau: 1. Nh ng chính sách đã t n t i; 2.

ả ữ ế ề ấ i pháp chính sách mang tính lý thuy t; 3. Nh ng đ  xu t chính th  đ ữ Nh ng gi

ự ễ ạ ộ ữ ủ ọ sách c a các nhà khoa h c và nh ng nhà ho t đ ng th c ti n.

ữ ượ ồ ạ ầ

ở i c n đ ẽ ượ ử ụ Nh ng chính sách đang t n t ỹ ưỡ ươ cách k  l ng b i vì các chính sách s  đ

c s  d ng cho t ườ ng lai th ượ ớ

ít khi là chính sách hoàn toàn m i. Thông th ổ ng, các chính sách đ ề ữ ệ ệ ớ ợ ỉ

ệ ử ụ ừ ữ ụ ế ộ

ồ ự ữ ế ế ệ ạ ố ộ

ộ   c xem xét và đánh giá m t ườ   ng ề   c đi u ế ch nh, hoàn thi n, đ i m i cho phù h p cho nh ng đi u ki n kinh t ­ xã   ề   ộ h i luôn bi n đ ng không ng ng. Vi c s  d ng nh ng công c  truy n ớ   t ki m ngu n l c và không t o ra nh ng bi n đ ng l n ở ụ th ng cho phép ti ệ ố trong h  th ng mà đó chính sách phát huy tác d ng.

ề ặ ỹ ể ế ư ữ ặ ậ ị ị

ế ế ả ả ử ủ   Do nh ng đ c tr ng v  m t k  thu t, th  ch , chính tr , l ch s  c a ề ầ ấ   v n đ  c n gi i pháp chính sách mang tính lý thuy t ít có

i quy t, các gi ế ự ụ ả ứ ự ế ư ẽ ấ kh  năng  ng d ng tr c ti p trong th c t

ể ế ươ ầ ổ ớ

ạ ẽ ứ ế ẳ phân tích khuôn kh  ban đ u đ  đ n v i các ph ả ố ự ơ h n. Ch ng h n s  là t nh ng s  cung c p cho nhà ợ   ng án chính sách phù h p ặ    nhiên n u khi ph i đ i m t khai thác quá m c tài

ư ế ể ả nguyên, nhà phân tích tìm hi u các gi

ề ử ụ ủ ể ử ụ ấ ị ữ i pháp mang tính lý thuy t nh  giao   ạ   quy n s  d ng tài nguyên cho nh ng ch  th  nh t đ nh, s  d ng các lo i

ế ố ổ ứ ượ ạ ề phí tài nguyên, h n ch  s  t ch c đ c quy n khai thác tài nguyên...

41

ề ữ ủ ấ ọ

ượ ữ ự ệ ầ ợ ạ ộ    Đ  xu t chính sách c a các nhà khoa h c và nh ng nhà ho t đ ng ấ ễ   th c ti n c n đ t quan tâm vì đó chính là nh ng g i ý r t quan ặ c đ c bi

ọ ậ ầ ấ ằ ấ

ể ữ ườ ệ ạ ợ t

i có quan đi m khác nhau, đ i di n cho l ể ấ ấ nh ng ng ộ ề ạ

ượ ộ ỷ tr ng cho nhà phân tích. Tuy nhiên cũng c n nh n th y r ng, do xu t phát ữ   ủ ừ i ích c a nh ng ề   nhóm xã h i khác nhau, các đ  xu t chính sách có th  r t đa d ng, nhi u    giá, có quan

ụ ố ớ c nhau. Ví d , đ i v i chính sách t ế khi có n i dung trái ng ằ ể ể ầ ổ ộ ỷ ị giá  n đ nh đ  không gây bi n đ ng trong

ể ỷ ể ế ạ ằ đi m cho r ng c n duy trì t ề n n kinh t ư , nh ng l i có quan đi m cho r ng nên đ  t ộ  giá dao đ ng theo

ầ ủ ị ườ ậ quy lu t cung­ c u c a th  tr ng.

ị ươ ầ   ng án chính sách, nhà phân tích c n

Trong quá trình xác đ nh các ph ớ ộ ố ể i m t s  đi m sau: chú ý t

ứ ộ ọ ấ ẽ Th  nh t

ớ ầ ầ ả ươ ữ ề ấ

ợ ả ả Phân tích chính sách c n ph i đ ụ ổ t ng h p, đa m c tiêu. Khó có gi

ế ấ ả ồ ạ ả ấ ệ i gi ụ hi n các m c tiêu hay gi

ề ấ t c  các v n đ . R t ít khi t n t ấ ả ờ i quy t t ồ ấ ố t   nh t   đ ng   th i   cũng   là   gi pháp   chính   sách   t

ợ ủ ề ạ ả ộ ỉ ươ ả   ấ , không nên hy v ng s  tìm th y m t chính sách hoàn h o. ng đ u v i nh ng v n đ  mang tính   ự   i pháp chính sách nào có kh  năng th c ả   i ộ   i   pháp   duy   nh t.   M t   i pháp, t o thành m t ch nh ph ậ ng án chính sách là t p h p c a nhi u gi

ấ ể ể ố ớ ụ th  th ng nh t đ  đi t i m c tiêu.

ộ ố ả ậ ả ấ , không nên ch p nh n theo c m tính m t s  gi i pháp nào

ứ Th  hai ấ ơ ỉ ượ ố ư ả ẫ đó là h p d n h n các gi i pháp khác. Chính sách t

i  u ch  đ ự ụ ệ ả

ị c xác đ nh   ủ   thông qua quá trình đánh giá nghiêm túc kh  năng th c hi n m c tiêu c a ấ ả ươ ng án chính sách. t c  các ph t

ạ ự ự , không nên xây d ng chính sách “v n năng” vì th c ra đó ch

Th  baứ ả ị ự ế ấ

ư i pháp chung chung, không có m y giá tr  th c t ớ ữ ả

ữ là nh ng gi ụ ầ c n có m c tiêu  u tiên rõ ràng, v i nh ng gi ượ i pháp và công c  c  th ữ ồ ự ượ ữ ể ả ằ ả đ

c đ m b o b ng nh ng ngu n l c. Đ  tránh đ ị ấ ả ầ ạ ế ố ớ t c  các h n ch  đ i v i chính sách nh quá chung chung c n xác đ nh t

ủ ộ ộ ề ữ ả

ỉ    . Chính sách ụ ụ ể    c nh ng chính sách ư    ngân sách, kh  năng c a b  máy hành chính hay nh ng ràng bu c v  chính tr .ị

ả ầ ớ ằ ươ ậ ợ ỗ

Cũng c n ph i nh  r ng m i ph ụ ể ươ ữ ậ ộ

nh ng hành đ ng c  th . Chính vì v y nh ng ph ượ ướ ạ ỉ ẫ ủ ữ ự ậ ờ ợ i d ng t p h p c a nh ng l c xây d ng d ủ   ng án chính sách là t p h p c a ả   ữ ng án chính sách, ph i ườ ử  ể i s i ch  d n  đ  ng đ

42

ể ắ ả ử ụ ượ ộ ọ

ụ d ng có th  n m đ ả c m t cách chính xác h  ph i s  d ng cái gì và sau ể ỉ ẫ ẽ ẩ ầ ị ị ữ đó s  ph i làm gì. Đ  chu n b  nh ng ch  d n chính sách c n xác đ nh

ồ ự ự ữ ệ ầ nh ng ngu n l c nào c n có cho quá trình th c hi n chính sách và làm cách

ậ ượ ữ ồ ự ừ ườ ắ i n m gi

ể nào đ  nh n đ ạ c nh ng ngu n l c đó t ạ ữ  tay nh ng ng ả ể ệ ầ l ữ   . Tóm ẽ ượ   c

ộ ị i, nhà phân tích c n sáng t o m t k ch b n th  hi n chính sách s  đ ự ế ư ế ể ừ ế ạ k  ho ch thành th c t nh  th  nào. chuy n t

ự ọ ươ c) L a ch n ph ng án chính sách t ố ư i  u

ộ ỉ ươ M t khi các ch  tiêu đánh giá và các ph ng án chính sách đã đ

ặ ầ ị ạ ớ ể ế ể xác đ nh c n  đ t chúng l

ươ ố ầ ố ư ệ ớ ọ ch n ph

ưở ả i  u. Nhà phân tích đ i đ u v i ba nhi m v ủ ươ ng c a các ph

ng án chính sách t ự chính: 1. D  báo  nh h ả ưở ỉ ươ ệ nh h ượ   c ự   i v i nhau theo cách nào đ  có th  ti n hành l a ụ  ng án chính sách; 2. Đánh giá các   ỉ ng án thông qua h  ch ng theo các ch  tiêu; 3. So sánh các ph

tiêu.

ể ự ữ ữ ệ ệ ầ ị ả ụ Đ  th c hi n nh ng nhi m v  trên c n xác đ nh rõ nh ng gi thi

ượ ử ụ ụ ế ế ợ ỉ đ c s  d ng trong quá trình phân tích. Ví d , n u ch  quan tâm đ n l ế   t   i ích

ệ ị ồ ả ưở ớ ự ữ ợ ­ chi phí thì vi c xác đ nh  nh h

ủ ươ ẽ ươ ệ và chi phí c a  ph

ả ấ ả ng án chính sách. Vi c đánh giá s  t ưở ề ệ ượ ằ c đo b ng ti n t i ích kinh t . Vì l

vì t ụ t c  các  nh h ấ ơ ả ẽ ọ ề ng đ u đ ắ ự ươ ả ọ ơ ng đ ng nghĩa v i d  báo nh ng l   i ích ả   ố ơ ng đ i đ n gi n ế   ợ  là   ng án m c tiêu c  b n nh t, quy t c l a ch n cũng đ n gi n: s  ch n ph

ợ ấ nào có l i ích ròng cao nh t.

ườ ế ị ự ế ượ ự

ộ ộ ươ ng đ ị , quá trình ra quy t đ nh th ứ

Trong th c t ọ ự l a ch n ph ự ế ị ươ ụ ủ ề c d  báo, đánh giá, ạ   ng th c hành đ ng… m t cách đ nh tính, trong tình tr ng   ng án quy t đ nh

ầ không có s  phân tích đ y đ . Các m c tiêu v  ph ế ị ị ườ ườ ượ c xác đ nh rõ ràng. Khi ra quy t đ nh th th

ng không đ ẽ ệ ề ầ ư ầ ấ ỏ nghi m s  giúp ta tránh kh i các sai l m. Nh ng khi v n  đ  c n gi

ứ ạ ể ả ẽ ế ế ầ ớ ọ

ệ ớ ấ ả ươ ấ ậ   ng nh t, kinh ả   i   quy t là l n và ph c t p, sai l m nghiêm tr ng s  có th  x y ra n u ta ụ   t c  các m c ố ng án trong m i quan h  v i t không đánh giá t t các ph

ộ tiêu m t cách rõ ràng.

ụ ườ ử ụ ệ ố ể ộ Công c  th ươ   ng

ng s  d ng đ  đánh giá m t cách h  th ng các ph ậ ươ ỉ án chính sách là ma tr n ch  tiêu/ ph ng án chính sách.

ự ả ưở ủ *D  báo các  nh h ng c a chính sách

43

ể ươ ố ệ ớ ng án chính sách trong m i quan h  v i các ch

Đ  đánh giá các ph ả ự ướ ủ ượ ả ưở c tiên ph i d  báo đ tiêu, tr c  nh h

ỉ  ng c a chúng. Đây chính là lúc   ế ả ượ ử ụ ộ ỏ

ờ ệ ệ ữ ộ ủ mà các mô hình mô ph ng nguyên nhân ­ k t qu  đ ế

ữ ế ể ưở ả ỏ nh ng mô hình toán kinh t đ  phân tích và mô ph ng  nh h

ướ ụ ễ ở chính mà nhà n

c có thê áp d ng đã tr ớ ữ ữ ể ề ạ ẳ nh ng nhi u so v i nh ng năm 1980. Ch ng h n, chúng ta có th  thi

ể ự ượ ữ ấ ả ờ ị

ươ ớ ỷ ỉ ng đ  d  báo  nh h ế ầ ư ưở , đ u t giá t

ng kinh t ữ i tăng tr ư ấ ậ ẩ ầ ắ trong th i gian r t ng n nh ng mô hình đ nh l ề ủ c a các ph ng án đi u ch nh t ả c , xu t nh p kh u và cán cân thanh toán nh  có nh ng thông tin c n thi

ệ ạ ượ ệ ề ể ả c s  d ng r ng rãi. ự   Ngày nay, nh  nh ng ti n b  c a công ngh  thông tin, vi c xây d ng ủ ng c a các   ớ   ề ơ  nên d  dàng h n nhi u so v i ế ế  t k ưở   ng , giá   ế   t.   i cũng c các đi u ki n hi n t

Các mô hình giúp ta hi u và gi ượ ư ự ề ệ ả i thích đ ưở ủ ươ

nh  d  báo đ ả ử ấ ề c các đi u ki n  nh h ệ ượ ẽ ng c a chính sách cho t ắ s  v n đ  chính sách là hi n t

ươ ể ạ ố Gi ờ gi

ng lai.   ữ   ng t c ngh n giao thông vào nh ng ng án chính sách khác   ạ ệ ờ cao đi m  t ể ả i trung tâm thành ph  và có ba ph ế ấ ữ ề ạ i quy t v n đ  là: 1. T m th i gi

nguyên hi n tr ng. 2. Tăng ế ở ố ử ở nhau đ  gi ề ấ g p đôi ti n g i xe

trung tâm thành ph . 3. M  các tuy n xe buýt qua ượ ộ ắ ự ứ ẽ ẽ ả c xây d ng s  ph n ánh m c đ  t c ngh n do

trung tâm. Mô hình đ ủ ế ị ữ ươ ứ ươ nh ng quy t đ nh c a dân chúng t ớ ng  ng v i các ph ng án chính sách

ủ ề ố khác nhau c a chính quy n thành ph .

ưở ủ ươ ả ậ ả Ma tr n  nh h ng án chính sách gi ế   i quy t

ng c a các ph ạ ắ ách t c giao thông t i khu trung tâm

ươ

Ph

ng án chính sách

Tăng g pấ

Các

ậ

L p các

Chính

đôi  phí

ỉ

m cụ

Các ch  tiêu

ế   tuy n xe

sách hi nệ

đ  xe ỗ

ở

tiêu

buýt, qua

iạ t

khu trung

ụ

tr c chính

tâm

ố ượ

1. Gi m ả

1. S  l

ng xe qua khu trung tâm

500

450(cid:0) 480

300(cid:0) 350

ách t c ắ

ế (1.000 chi c/ ngày)

44

ắ

ờ

2.   Th i   gian   t c   xe   trung

20

12(cid:0) 15

6(cid:0) 10

giao

thông

bình(phút/xe/ngày)

ố ượ

ỗ

3. S  l

ng xe bus (25 ch ) qua

3

3,8(cid:0) 5

9(cid:0) 11

ế

khu trung tâm (1000chi c/ngày)

ắ

ờ

4. Th i gian t c xe bus trung bình

20

12(cid:0) 15

6(cid:0) 10

(phút/xe/ ngày)

ậ ừ

ử

2.

C iả

1.Thu nh p t

phí g i xe và phí

0

13(cid:0) 20,8

­0,52(cid:0)

­0,13

ớ

thi nệ

bãi tăng thêm so v i chính sách

ờ ỷ ồ

ệ

tình hình

hi n th i (t

đ ng/năm)

tài chính

ự

ệ

2. Chi phí th c hi n chính sách

0

12

35

ỷ ồ

(t

đ ng/ năm)

ạ ộ

ổ

ả

3.

C iả

1. Thay đ i trong ho t đ ng kinh

0

Gi m nh

ẹ Tăng nhanh

thi nệ

doanh

tình hình

ổ ợ

ủ

ậ

2.   Thay   đ i   l

i   nhu n   c a   các

0

13

­2,6(cid:0)

­0,91

kinh   tế

ị

ỷ ồ

ơ đ n v  ttrông xe (t

đ ng/năm)

xã   h iộ

ả ủ

ỗ

ừ

ừ

ự 3. S  quá t

i c a các bãi đ  xe

ở

ả V a ph i

Cao

ả V a ph i

c aủ

ự

khu v c xung quanh

t.phố

ộ ạ ự ưở ượ ề ả ng và đ

ị ạ ế ứ ượ M t chính sách luôn t o ra nhi u  nh h ấ đ c  ti n hành  theo  hai  giai   đo n. Th  nh t, xác  đ nh t

ớ ả ưở ụ ả ủ ng c a gi ữ i pháp chính sách. V i nh ng ví d  trên, đó là  nh h

ệ ố ạ ộ ủ ộ

h ủ c a chính sách nên ho t đ ng c a h  th ng xe buýt công c ng; giá và s ầ ượ ậ ủ ư ể ể ạ ỗ ng đi m đ  xe t nhân t l

c d  đoán nên ả   ấ ả t  c  các   nh ưở   ng ố  i và g n đi m trung tâm; thu nh p c a thành   ạ ả ố ừ ưở ỗ ph  t

phí bãi đ  xe và vé xe;  nh h ộ ủ ng lên các lo i hình giao thông khác; ươ ố ớ ừ ể

thái đ  c a dân chúng đ i v i t ng ph ưở ả ầ ươ ấ ớ ỗ ả ưở ứ ủ

ng c a chính sách, m i  nh h ẽ nh h ỉ ng c n t ế ạ ủ ộ ư ệ ỉ ng án chính sách... Đ  đánh giá   ộ   ng  ng ít nh t v i m t ưở ộ ả   ng nào đó ch  tiêu. H  ch  tiêu s  ch a đ  đ  đa d ng n u m t  nh h

ượ ấ ộ ỉ không đ c đánh giá thông qua ít nh t m t ch  tiêu.

ầ ứ ả ả ả ằ ấ ả ự t c  các ph

Th  hai, c n ph i đ m b o r ng đã có d  báo cho t ỉ ấ ả ể ế án chính sách theo t

ươ   ng ớ t c  các ch  tiêu. Lúc đó m i có th  ti n hành so sánh   45

ươ ươ ế ớ ng án chính sách. N u ph

các ph ưở ấ ị ươ ứ ứ ớ ộ ộ ỉ ỉ h ng t

ả   ng án chính sách m i không có  nh ớ ng  ng v i m t ch  tiêu  ng v i m t ch  tiêu nh t đ nh thì trên   ệ ệ ươ ng di n đó nó không khác gì chính sách hi n hành. ph

ệ ự ẽ ễ ả ơ ưở ủ S  d  dàng h n cho vi c d  đoán  nh h

ỉ ươ ả ế ậ ượ ậ ử ụ s  d ng ma tr n ch  tiêu/ph ng án. B ng trang bên đ

ưở ủ ươ t l p đ  d ẽ c thi ế ắ ả ả báo  nh h ng c a các ph ng án chính sách gi ế   ng c a các chính sách n u ể ự    i quy t t c ngh n giao

ạ ể ệ ủ ố ộ ọ

thông t ươ ữ ệ ấ ạ ỗ ph ng án: gi i khu

i khu trung tâm buôn bán c a thành ph . C t d c th  hi n ba ờ  nguyên chính sách hi n th i; tăng g p đôi phí đ  xe t ộ ạ ế ậ ộ ố ụ i m t s  tr c chính. C t ngang ế t l p các tuy n xe buýt t trung tâm, và thi

ươ ộ ệ ố ủ ỉ ể ệ ng án c a chính sách thông qua m t h  th ng ch  tiêu đã

th  hi n các ph ượ ậ c xác l p. đ

ấ ự ự ắ ắ ả

Không nên che gi u s  không ch c ch n khi d  báo các  nh h ắ ệ ượ ự ắ ng bình th

ủ c a chính sách vì s  không ch c ch n cũng là hi n t ủ ự ả ể ớ ạ ự ế ưở . Lúc đó có th  nêu lên gi

i h n c a s   nh h ả ằ ể ả ự ố ớ ưở   ng ườ   ng ẳ   trong th c t ng. Ch ng ứ ạ   h n căn c  vào s  th ng kê hai năm qua, có th  đ m b o r ng v i chính

ố ượ ệ ạ ờ sách hi n hành, s  l ng xe trung bình đi vào khu trung tâm t i gi cao

ể ớ ẽ ự ỉ i s  là 500.000 xe/ ngày. Ng

ượ ạ c l ẽ ằ ấ ả ỗ ố đi m trong năm t ệ ằ r ng vi c tăng g p đôi phí đ  xe, con s  này s  n m trong kho ng t

ể ẽ ượ ử ụ ế ữ ố i, ch  có thê d  báo ừ    c s  d ng đ  xác

ườ ủ ấ ấ ấ ố ỗ ươ 450.000 đ n 480.000 xe/ ngày. Nh ng con s  đó s  đ ị đ nh tr t nh t” và “x u nh t” c a m i ph ợ ng h p “t ng án.

ề ườ ắ ắ ợ ở ớ ấ Trong r t nhi u tr ng h p, không ch c ch n tr

ị ữ ươ ẽ ở nên quá l n và ơ

nh ng ph ươ ng pháp phân tích đ nh tính s  tr ượ ụ ớ ị ng pháp phân tích đ nh l

ơ ở ươ ạ ạ

i khu trung tâm th ị ng m i”, s  ch ng có c  s  nào đ ẽ ự ế ơ ượ ự ợ  nên phù h p h n là các   ạ   ổ ỉ ng. Ví d  v i ch  tiêu “thay đ i trong ho t ể  ẽ ẳ    h n khi ta dùng d  báo

ng. Và cũng s  th c t ả ẹ ẹ ph ộ đ ng kinh doanh t ự ế ti n hành d  báo đ nh l ư ị đ nh tính nh  “có tăng nh ” hay “có gi m nh ”.

ườ ả ự ươ

ượ ề ng trong quá trình phân tích, ph i d  báo cho t ượ ế ủ ậ ả Thông th ể dài. Đ  làm đ ữ c nh ng gi

ầ c đi u đó c n xác l p đ ợ ỗ ậ thi ệ ế ẽ ả ấ ệ thi

ỉ ộ ỉ ki n chính sách. M i t p h p gi ẽ ả ng lai   ề   t c a các đi u ộ ị ả t s  làm xu t hi n m t k ch b n và   ươ   ậ ả ng nhà phân tích s  ph i xem xét không ph i ch  m t ma tr n ch  tiêu ph

ậ ề án chính sách mà là nhi u ma tr n khác nhau.

ả ưở * Đánh giá các  nh h ng.

46

ả ậ ự ườ ể ệ ở ạ ưở ng th  hi n các  nh h ng

ắ ượ Ma tr n d  báo th ể ố ắ ườ ề

sánh đ ưở ụ c. Đ  kh c ph c đi u này ng ệ ầ ể ệ ố ớ ộ

ươ ứ ẽ ả ớ ố ỉ

ể    d ng không th  so ả   ợ i ta c  g ng h p nhóm các  nh ứ   ng có m i quan h  g n gũi v i nhau và th  hi n chúng theo m t th c ớ ố ng  ng v i s  nhóm các   ề h ộ đ  chung. V i cách này s  các ch  tiêu s  gi m t ươ ả ưở ụ ợ ố i ích­ chi phí truy n th ng đòi ng pháp phân tích l

ề ệ ằ ầ ố ắ ư ậ ng. Ví d  ph ưở ượ c đo b ng ti n t . Nh  v y, c n c  g ng xây ề ng đ u đ

ữ ả ỉ ưở ượ ớ nh h ọ ả ỏ h i m i  nh h ự d ng nh ng ch  tiêu đánh giá các  nh h c v i nhau

ệ ủ ầ ố ể ng có th  so sánh đ ạ ượ ỉ mà không bóp méo m i quan h  c a các ch  tiêu c n đ t đ c.

ủ ươ ưở ậ ả ng c a các ph ng án chính sách gi Theo Ma tr n  nh h

ắ ạ ứ ụ ả i khu trung tâm,

ẽ ách t c giao thông t ạ ể ệ ố i khu trung tâm, đ

ươ ị ắ ể ệ ờ ng ti n khu trung tâm trong gi

ngh n giao thông t ố s  ph ượ ị ắ ế ằ ờ ớ ng xe buýt và th i gian b  t c. V i gi thi l

ươ ư ề ể ệ

ế   ả i quy t ứ ộ ắ   ấ  m c tiêu th  nh t gi m m c đ  t c ỉ ượ c th  hi n thông qua b n ch  tiêu:   ố  ờ  cao đi m và th i gian b  t c; s ẽ ủ   ự ắ ả t cho r ng s  t c ngh n c a ụ ả ố ng ti n đ u có ý nghĩa nh  nhau ta có th  quy c  b n m c tiêu   ụ ọ m i ph ể ệ ề ộ ấ ủ ứ ấ ỉ

ẽ ắ ạ ờ ị th  hi n m c tiêu th  nh t c a chính sách v  m t ch  tiêu duy nh t, đó là ổ t ng th i gian trung bình b  tiêu phí do t c ngh n giao thông t i khu trung

ỗ tâm m i ngày.

ự ắ ể ẽ ỉ ượ Trong khi ch  tiêu đ  đánh giá s  t c ngh n giao thông đ

ờ ạ ỉ ằ gi thì ch  tiêu đánh giá tình tr ng tài chính l ạ ượ i đ ằ   c đo b ng ể ề   c đo b ng ti n. Đ  so

ươ sánh   các   ph

ề ể ằ ờ ớ ườ ng tìm cách chuy n chi phí th i gian b ng chi phí b ng ti n. V i gi th

ẽ ằ ắ ờ ố ờ ế ỉ ng   án   chính  sách   theo   hai   ch   tiêu   này  các   nhà   phân   tích   ả  ằ   t cho r ng th i gian tiêu t n do t c ngh n giao thông chính là th i gian thi

ị ẽ ệ ề ươ ấ ị ấ ả ộ làm vi c, b  tác ngh n có nghĩa là m t đi m t kho n ti n l

ể ề ệ ụ ế ấ ủ ượ ứ ỉ có th  ti n t hoá đ

ề ươ ẽ ắ ồ ờ ti n l

ng nh t đ nh,   ứ   c ch  tiêu th  nh t c a chính sách. Ví d , n u m c ậ  do t c ngh n giao   ừ ệ ng trung bình là 3.000 đ ng/h, chi phí ch m gi ộ ố ớ ỷ ồ ẽ thông m t năm s  là 349,8 t 209,8 ­

đ ng đ i v i chính sách hi n hành; t ừ ấ ỗ ỷ ồ ố ớ ươ ng án tăng g p đôi chi phí đ  xe; t 104,9 ­ 262,3 t đ ng đ i v i ph

ỷ ồ ố ớ ươ ự ế 174,9 t đ ng đ i v i ph

ớ ng án xây d ng các tuy n xe buýt qua trung ệ ẽ ả ượ ươ tâm. So sánh v i chinh sách hi n hành, ph ng án hai s  gi m đ

ờ ẽ ừ ắ ỷ ồ ươ ẽ ả do t c ngh n t 87,5 ­ 140 t đ ng; ph ng án ba s  gi m đ c chi phí ượ   c

ậ ch m gi ừ ỷ ồ t 174,9 ­ 245,9 t đ ng.

47

ể ườ ươ ườ ề Đ  so sánh các ph ợ ng h p ng

ng án trong nhi u tr ế ợ ợ ợ ỉ ỉ

i ích ròng’’ trong đó k t h p hai ch  tiêu: l ự ch  tiêu “l ẽ ứ ị   i ta xác đ nh ắ   ả i ích do gi m t c ệ ngh n giao thông và chi phí do th c hi n chính sách theo công th c sau đây:

ả ợ ắ   L i   ích   do   gi m   t c ợ L i ích ròng = ẽ ệ ngh n giao thông Chi   phí   do   th cự   hi n chính sách

ỏ ượ ặ ả ộ i ích ròng

Tuy nhiên có m t câu h i đ ả ờ ợ  l ố ớ ế ợ ủ c đ t ra là có ph i bao gi ụ cũng là k t h p tho  đáng c a hai m c tiêu trên hay không? Đ i v i chính

ề ố ả ờ ẽ ứ ấ ộ ố ở

quy n thành ph , câu tr  l ể ề ố i s  là không b i m t s  lý do. Th  nh t, chính ắ ủ ễ ẽ ằ ậ do t c ngh n c a xe buýt quy n thành ph  có th  cho r ng ch m tr

ễ ủ ự ằ ậ ọ ệ ươ

ạ ộ ậ không quan tr ng b ng s  ch n tr  c a các ph ố ượ ở b i vì đ i b  ph n đ i t

ứ ứ ưở ế nh h

ố ợ viên ch c. Th  hai, vì quá quan tâm đ n các y u t ể ỏ ề ế đ n ngân sách, chính quy n thành ph  có th  b  qua các l

ệ ợ ư ậ ế ố i ích­ chi phí không th  thi

ự ẽ ượ ắ ả ợ ỉ ng ti n giao thông khác ộ ả ng đi xe buýt không ph i là các b  công nhân   ế   ự ế ố ả ng tr c ti p ộ   i ích xã h i ế   ể t ệ   i ích do gi m t c ngh n và chi phí do th c hi n mang tính gián ti p. Nh  v y m i quan h  l ậ l p đ

c và hai ch  tiêu: l ẫ ầ ồ ạ ộ ậ ộ chính sách v n c n t n t i m t cách đ c l p.

ứ ể ể ả ầ ỉ ạ i, c n ph i tìm ra cách th c nào đó đ  các ch  tiêu có th  so

ụ ủ Tóm l ượ ớ sánh đ ờ c v i nhau mà không làm lu m  các m c tiêu  c a chính sách.

ươ ệ ố ỉ *So sánh các ph ng án thông qua h  s  ch  tiêu

ươ ố ư ẽ ượ ự ọ ễ ộ ỉ Ph

ồ ạ ế c l a ch n d  dàng n u: 1. Ch  có m t ch ươ ứ ậ ấ ứ ớ ng án t ấ tiêu duy nh t. 2. T n t i  u s  đ ộ i m t ph

ưở ữ ề ệ ả ư ậ ỉ ỉ  ọ   ng án có th  b c cao nh t  ng v i m i   ng đó ít x y ra ch  tiêu. Nh ng th t không may, nh ng đi u ki n lý t

ự ế ụ ệ ể ả ướ trong th c t . Đ  đánh giá nhà phân tích có nhi m v  ph i tìm ra th c đo

ỉ chung cho các ch  tiêu.

ượ ộ ả ứ ộ ể Khi có th  đánh giá đ

c m t cách chính xác m c đ     nh h ớ ị ư ự ữ ề

ị ự ườ ủ ứ ậ ấ ộ ị

m c   đ   tin   c y   nh t   đ nh.   Thông   th ưở ư ộ ủ ậ ị ưở   ng ộ   ủ c a các chính sách. Nh ng giá tr  đ a ra đ u có ý nghĩa d  đoán v i m t ả   ng   giá   tr   d   báo   c a   các   nh ự ượ   c xác đ nh d a trên đánh giá h

ngcũng nh  đ  tin c y c a chúng đ ự ủ ủ ữ ứ ằ

ượ ả ậ ủ ườ ả ợ ộ ng h p đ  tin c y c a các  nh h ng chính sách không đ tr

ể ượ ươ ệ ế ắ ắ mang tính ch  quan c a nhà phân tích d a vào nh ng b ng ch ng. Trong   ả   ưở c đ m b o ữ   c ti n hành theo nh ng ch c ch n, vi c đánh giá các ph ng án có th  đ

ứ cách th c sau đây:

48

ươ ắ ự ụ ượ

ưở ả đ ị ng pháp k ch b n:  ừ ự ắ ắ ề ủ ­ Ph ả các  nh h

ả ấ ng xu t phát t ỗ ưở ị ẽ ộ ươ ố phát   sinh   nh   h

ươ ỏ ố ả ng.   M i   k ch   b n   s   cho   m t   ph ọ ị ấ ố ớ ng   án   t ọ ả ẽ ượ ự Ph ra t t nh t đ i v i m i k ch b n s  đ

ng án t ả ư ậ ươ ế có gì ph i bàn cãi. N u không có ph

ng án nào đ ươ ạ ế ể ự ọ ng án đem l ch n có th  d a vào hai tiêu chí: 1. Ph

i k t qu  t ữ ươ ượ ậ ườ ợ ắ ủ   c áp d ng khi s  không ch c ch n c a ệ  s  không ch c ch n c a các đi u ki n làm   ấ   t   nh t. c l a ch n mà không   ự ự   ượ c nh  v y, s  l a ấ   ả ố t nh t ả c nh ng h u qu ng án tránh đ ng h p; 2. Ph

ả ấ ầ ớ trong ph n l n các tr ọ ị ấ x u nh t trong m i k ch b n.

ươ ả ưở ườ ợ ố ng trong tr

­  Ph ợ ụ ố ớ ế ứ ườ ng h p t ậ ng pháp đánh giá  nh h ượ ấ đ ấ ng h p x u nh t: ộ c áp d ng khi m c đ  tin c y đ i v i k t qu

ươ ươ ữ tr ủ c a các ph ng án chính sách là khác nhau. Có nh ng ph ng án có th

ượ ả ưở ươ ạ đánh giá đ ng án khác l

c  nh h ế ị ng, có ph ườ ợ ả ấ ố ớ ạ ấ t nh t và   ả  ể  i không. Lúc đó nhà phân   ấ   ấ t nh t i h n x u nh t và t

tích ph i quy t đ nh tr ượ ử ụ ể ng h p nào ttrong gi ớ ươ đ c s  d ng đ  so sánh v i các ph ng án chính sách khác.

ể ươ ượ ườ ụ ợ ­ Ph c áp d ng cho tr đ

ng h p có nhi u ch ạ ng pháp cho đi m:  ề ộ ệ ể ẩ ẳ

ườ ươ ứ ể ể ỉ  ề ể ử ụ   tiêu không th  quy v  m t h  tiêu chu n. Ch ng h n, có th  s  d ng ớ ườ   ng án chính sách hoàn ợ ng h p ph

thang đi m m i. Đi m 0  ng v i tr ể ươ ứ ỉ toàn không đáp  ng cho ch  tiêu đi m 10 khi ph

ứ ượ ỉ ượ ươ ọ

ấ ả c ch  tiêu đó. Đ c ch n là ph ệ ự ụ ỉ ươ ng án chính sách hoàn   ố ể   ổ ng án có t ng s  đi m ọ   ng án thi công

toàn đáp  ng đ ấ cao nh t theo t ế t c  các ch  tiêu. Ví d , vi c l a ch n ph ể ự ấ ầ ộ ỉ

ứ ế ẩ ậ ộ ỹ các tuy n giao thông trong đ u th u công c ng có th  d a vào ba ch  tiêu:   ả ử   s 1. Đáp  ng tiêu chu n k  thu t; 2. Giá thành; 3. Ti n đ  thi công. Gi

ươ có ba ph ớ ố ể ng án v i s  đi m sau:

ố ể ổ Tiêu chu nẩ 1 2 3 T ng s  đi m

ươ Ph ng án 1 7 10 9 26

ươ Ph ng án 2 10 7 10 27

ươ Ph ng án 3 8 9 9 26

ươ ẽ ươ ượ Ph ng án 2 s  là ph ng án đ ọ c ch n.

ươ ượ ụ ườ ỉ ợ ­ Ph c áp d ng cho tr

ọ ườ ặ ệ ố ệ ố đ ng pháp h  s :  ầ t m quan tr ng khác nhau. Ng i ta đ t h  s  to nh  đ  bi

ng h p các ch  tiêu có   ỏ ể ế ượ ầ   c t m t đ 49

ệ ố ớ ế ấ ố ở ủ ề ấ ọ quan tr ng nhi u hay ít c a chúng. N u l y h  s  l n nh t là b n, ví d ụ

ế ị ầ ọ ố ọ ỉ trên các ch  tiêu trong quy t đ nh ch n th u có tr ng s  là:

ố ỉ Ch  tiêu ọ Tr ng s

ứ ẩ ỹ ệ ố ấ ậ Đáp  ng tiêu chu n k  thu t 4( h  s  cao nh t là 4)

Giá thành 4

ế Ti n đô thi công 2

ể ươ ọ ố ố ủ Đi m s  c a các ph ế ng án có tính đ n tr ng s  là:

Tiêu chu nẩ 1 2 3 ố  s

ổ T ng đi mể

ươ Ph ng án 1 28 40 18 86

ươ Ph ng án 2 40 28 20 88

ươ Ph ng án 3 32 36 18 86

ươ ẽ ươ ượ Ph ng án 2 s  là ph ng án đ ọ c ch n.

ộ ỗ ỉ ộ ớ ạ M t cách làm khác là phân cho m i ch  tiêu m t gi

ố ể ố ể ụ ổ ổ ấ ủ ấ ả ị đ nh trong t ng  s  đi m. Ví d , t ng s  đi m cao nh t c a t

t c  các ch ể ể ấ ượ ể ậ ấ   ể i h n đi m nh t ỉ    c 40 đi m, giá thành 40 đi m và ỹ tiêu là 100. Đi m k  thu t cao nh t đ

ượ ự ể ờ ọ ươ ổ ể ấ ổ th i gian 20 đi m. Đ c l a ch n là ph ng án có t ng s  đi m cao nh t.

ậ ấ ắ ấ ượ ụ ấ ­  Quy t c ch p nh n, không ch p nh n:

c áp d ng khi r t khó ả ố ủ ưở ị ị ệ ố ặ ươ ậ đ ng đ i c a các  nh h xác đ nh giá tr  tuy t đ i ho c t

ỗ ậ ậ ượ ớ ạ ế ỉ ấ i h n “ch p nh n” đ

ươ Gi ạ ấ ả ưỡ ượ ưở ả t ng án có t t qua ng

t c  các  nh h ế ng v ề ươ

ượ ự ố ư ươ ấ ậ ằ ọ ộ i m t ph ị ặ ọ ự ự s  l a ch n  không b  đ t ra. N u có nhi u ph ạ h n ch p nh n, ph c l a ch n b ng cách phân tích t ng án t

i  u đ ỉ ươ ấ ỷ m  các ph

ượ ấ ả ưỡ ươ ượ ả ng chính sách. ỉ ồ   c xác l p cho m i ch  tiêu đánh giá. N u ch  t n ậ   ấ ng ch p nh n, ớ   ả ng án tho  mãn các gi i ỷ    ng án đó theo các ch  tiêu đánh giá. Khó khăn nh t là không có ự   ng. Lúc đó ph i xây d ng c t ph

ng án nào v ươ t qua đ ặ t c  các ng ớ ạ ả ạ ấ ậ các ph ng án khác ho c ph i h  th p gi ấ i h n ch p nh n.

50

ư ế ị d)  Đ a ra ki n ngh  chính sách

ủ ạ ọ Giai đo n quan tr ng c a quá trình phân tích chính sách theo mô hình

ả ả ờ ượ ị ề ư ữ ế ầ ợ h p lý là đ a ra nh ng ki n ngh  v  chính sách. C n ph i tr  l i đ c ba

ỏ ứ ữ ấ ườ ử ụ ế ả ủ

ứ ả ạ ả ề ứ ọ ạ ọ câu h i. Th  nh t, nh ng ng ẽ s  ph i làm gì? Th  hai, t i sao h  l

ư ế ề ờ ả ỏ ầ ượ làm đi u đó nh  th  nào? L i gi

ế ừ ệ ươ i cho hai câu h i đ u đ ể ả ờ ứ ti p t vi c đánh giá các ph ng án chính sách. Đ  tr  l

ụ ể ượ ữ ả ư nhà phân tích chính sách ph i đ a ra đ

i s  d ng k t qu  c a phân tích chính sách   ả   i ph i làm đi u đó? Th  ba, h  ph i ự   c suy ra tr c ỏ i câu h i th  ba,   ộ c nh ng hành đ ng c  th  mà ự ể ệ ẽ ườ ử ụ ế ả ả i s  d ng k t qu  phân tích chính sách s  ph i th c hi n đ  chính

ậ ụ ự ế ư ế ị ng ứ th c hoá và đ a các ki n ngh  chính sách vào v n d ng trong th c t .

ữ ứ ấ ờ i khuyên cho nh ng nhà phân tích chính sách: Th  nh t, các

ế ả ượ ự ọ ự ừ ệ Có ba l ị ki n ngh  ph i đ ế c tr c ti p suy ra t

ươ ề ế ứ ỏ ữ ph ng án chính sách. Đi u đó ch ng t

ự ự ượ ượ ắ ữ c xây d ng d a trên nh ng c  s  v ng ch c và đ

ọ ấ ỹ ả ườ ử ụ ế lý vì đ ự l a ch n r t k  càng. Ph i làm cho ng

ữ ữ ự ậ ưở vi c đánh giá và l a ch n các ợ   ị  nh ng ki n ngh  chính sách là h p ơ ở ữ   c đánh giá, ị ấ ằ   i s   d ng ki n ngh  th y r ng ọ   ậ ng vào nh ng l p lu n và nh ng l a ch n nhà phân tích hoàn toàn tin t

ư mà anh ta đ a ra.

ầ ứ ắ ọ ắ ư ữ ể ượ ể

Th  hai, c n tóm t ạ ị t ng n ng n nh ng  u đi m và nh ậ ườ ử ụ ấ ầ ế ươ ki n ngh  chính sách. T i sao ng ủ   c đi m c a   ng án

ượ ế ị ẽ i s  d ng c n ch p nh n ph ạ ợ c ki n ngh ? Chính sách đó s  đem l ữ i nh ng l

ể ả chính sách đ ủ ữ ả ờ phí nào? R i ro nào có th  x y ra? L i gi

ắ ướ ẳ ườ ử ụ ớ i cho nh ng câu h i này s ậ ả ủ ữ ế ị ng ng i s  d ng t i ích và chi   ẽ  ỏ   i nh ng h u qu  c a các ki n ngh  khi

th ng th n h ượ ậ ụ đ c đem v n d ng trong th c t ự ế .

ố ả ư ữ ậ ộ ợ

ự ế ẽ ệ ả ả ộ   Cu i cùng, ph i đ a ra m t cách rõ ràng t p h p nh ng hành đ ng ườ ử ụ   i s  d ng k t qu  phân tích chính sách s  ph i th c hi n. Đó mà ng

ữ ổ ứ ị ắ ự ề ế ớ

chính là nh ng ki n ngh  g n li n v i quá trình t ạ ơ ấ ch c th c thi chính sách ự ế ư ư ị nh : Xác đ nh các lo i c  c u nào? Đ a chính sách vào th c t

ề ả ự ệ ể thông qua ư ế các kênh truy n t ệ i nào? Ki m tra vi c th c hi n chính sách nh  th  nào?

ầ ế ố ữ ế ự ể ả ở ố ớ  có th  gây c n tr  đ i v i quá trình th c thi

C n nghĩ đ n nh ng y u t ứ ượ ể ạ ớ ở ấ ữ ả ụ chính sách và các th c v t qua nh ng c n tr   y đ  đ t t i m c tiêu.

ủ ộ 3  Phân tích tác đ ng c a chính sách

51

ượ ế ặ c ti n hành trong ho c sau giai

ộ Phân tích tác đ ng chính sách đ ụ ự ạ ổ ứ ủ

đo n t ế ổ ứ ạ ộ ự ủ ả ơ

giá k t qu  ho t đ ng c a các c  quan t ằ ưở ư ữ ủ ế ộ ị ch c th c thi chính sách. M c tiêu c a phân tích là xem xét, đánh   ả    ch c th c thi chính sách và  nh   ng c a các tác đ ng chính sách nh m đ a ra nh ng ki n ngh  hoàn h

ệ ạ ộ ướ ự ứ ủ ổ ộ thi n ho t đ ng c a b  máy hành chính nhà n c trong t

ị ề ư ữ ế ỉ ch c th c thi   ớ   ổ chính sách cũng nh  nh ng ki n ngh  đi u ch nh chính sách và đ i m i

ữ ạ ộ chính sách. Nh ng n i dung phân tích trong giai đo n này là:

ệ ự ượ ứ ­ Phân tích các hình th c th c hi n chính sách đ

ả ự c xây d ng nh  c ị ổ ồ ự ơ ấ ư ế ằ ấ ổ ứ c u t

ổ ứ ươ ự ể ờ ộ ch c th c thi chính sách, ch

ư ơ  ớ ị    ch c qu n lý, c  c u ngu n l c nh m đ a ra ki n ngh  đ i m i k p   ng trình tri n khai chính sách ươ ươ ừ ế ả th i b  máy t ệ ố ị ng đ n đ a ph trung ng. và h  th ng các văn b n pháp quy t

ự ằ

ư   ỉ ạ ­ Phân tích, đánh giá tình hình ch  đ o th c thi chính sách nh m đ a ạ ộ ề ả ị ề ủ ế ổ ỉ ớ ra ki n ngh  đi u ch nh và đ i m i ho t đ ng c a các kênh truy n t i.

ủ ệ ố ạ ộ ể ằ

­ Phân tích, đánh giá ho t đ ng c a h  th ng ki m tra nh m có đ ủ ượ ự ề ệ ệ c v  quá trình th c hi n chính sách c a t ượ   c ủ ấ   t

ố ượ ầ đ y đ  thông tin liên h  ng ả c  các đ i t ng chính sách.

ả ự ế ủ ệ ệ ự ­ Phân tích, đánh giá hi u l c và hi u qu  th c t c a chính sách.

ị ề ữ ư ế ỉ ­ Đ a ra nh ng ki n ngh  đi u ch nh chính sách.

ữ ọ ươ ư ế ­ Rút ra nh ng bài h c cho t ổ   ữ ng lai và đ a ra nh ng ki n nghi đ i

ớ ỳ m i chính sách cho chu k  chính sách sau.

ậ ỏ Câu h i ôn t p

ụ ơ ả ủ ữ ệ 1. Phân tích chính sách là gì? Nh ng nhi m v  c  b n c a phân tích chính

sách?

ệ ữ ữ ọ

ầ   2. Quan h  gi a phân tích chính sách và các khoa h c khác? Nh ng yêu c u ố ớ đ i v i nhà phân tích chính sách?

ể 3. Quan đi m phân tích chính sách?

ơ ở ủ 4. C  s  thông tin c a phân tích chính sách?

ộ ố ữ ủ 5. M t s  mô hình phân tích chính sách? ý nghĩa c a nh ng mô hình đó?

52

ươ

Ch

ng 3

ể ợ 6. Quá trình phân tích chính sách theo quan đi m h p lý?

Ạ

Ế

Ị

Ộ HO NH Đ NH CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

Ụ Ạ Ị I. V  TRÍ VÀ M C ĐÍCH Ế   HO NH Đ NH CHÍNH SÁCH KINH T  ­

Ị XàH IỘ

ơ ả ề ạ ệ ị ế ộ 1. Khái ni m c  b n v  ho ch đ nh chính sách kinh t ­ xã h i

ổ ộ ế ể Chính sách kinh t ể  ­ xã h i là t ng th  các quan đi m, t ư ưở  t

ả ụ ướ ử ụ ể ộ gi c s  d ng đ  tác đ ng lên các đ i t

i pháp và công c  mà nhà n ự ả ấ ị ụ ệ ể ằ

ự ừ ề ệ ấ ổ lúc đ  xu t, ban hành, t trình t

ự ệ ệ ọ ộ ng, các   ố ượ   ng ộ và khách th  qu n lý nh m th c hi n các m c tiêu nh t đ nh. Toàn b  quá   ế   ộ ứ  ch c th c hi n m t chính sách cho đ n   khi hoàn thành vi c th c hi n chính sách đó g i là m t chu trình chính sách,

ủ ả ạ ầ ạ ị trong đó ho ch đ nh chính sách là giai đo n đ u tiên c a c  chu trình đó.

ấ ủ ề ứ ừ ộ ấ ặ ừ ộ ấ ự ễ

Xu t phát t ọ m t v n đ  b c xúc c a th c ti n ho c t ờ ố m t v n đ ế ế ộ quan tr ng trong đ i s ng kinh t

ộ ố ả ẽ ượ ề ấ i pháp s  đ

ề phân tích, nêu ra v n đ  và đ  xu t m t s  gi ứ ướ ộ ề  ệ    xã h i, các chuyên gia ti n hành vi c ướ   ấ c c nhà n ế    xã i hình th c m t chính sách kinh t

ư ậ ủ ẩ ạ ộ ị xem xét, thông qua và ban hành d ả ộ h i. Nh  v y, s n ph m c a quá trình ho ch đ nh chính sách là m t chính

ụ ể ượ sách c  th  đ ể ế c th  ch  hoá.

ạ ế ộ ộ ị

Nh  v y,  ệ ụ ằ ề ấ ụ ứ

ượ ụ ề ẩ ư ậ ho ch đ nh chính sách kinh t ồ g m vi c nghiên c u đ  xu t các m c tiêu, gi ơ ớ t xã h i là m t quá trình bao ạ   ả i pháp và công c  nh m đ t   c c  quan có th m quy n thông qua và ban hành chính i m c tiêu, đ

ướ ứ ạ ộ sách đó d ậ . ả i hình th c m t văn b n quy ph m pháp lu t

ủ ạ ị ế ộ ị 2. V  trí c a ho ch đ nh chính sách kinh t ­ xã h i

ế ả ủ ạ ị

ộ ố ế ể ợ ứ ể ằ ợ K t qu  c a quá trình ho ch đ nh chính sách là các chính sách (có ầ   th  h p lý và cũng có th  không h p lý), nh m đáp  ng m t s  y u c u

53

ủ ự ấ ị ể ế ộ ượ nh t đ nh c a s  phát tri n kinh t ­ xã h i. Các chính sách này đ c th ể

ấ ị ữ ế ậ ạ ả ch  hoá, thông qua nh ng văn b n quy ph m pháp lu t nh t đ nh.

ấ ậ ể ả ủ ế ạ ị Có th  nh n th y, k t qu  c a ho ch đ nh chính sách kinh t

ộ ả ị ự ư ữ ễ ả ẩ ỉ ch a ph i là nh ng giá tr  th c ti n, mà ch  là m t s n ph m d

ượ ấ ể ư ề ẩ ộ   ế  xã h i ướ ạ   i d ng ụ   c c p có th m quy n thông qua đ  đ a vào áp d ng trong

ộ ố ụ ư ế ố ố ả văn b n đã đ ễ ự

th c ti n. Mu n đ a chính sách vào cu c s ng, mu n bi n m c tiêu chính ự ả ổ ứ ự ệ sách thành hi n th c, ph i t ệ  ch c th c hi n chính sách.

ị ạ ế ộ ế   ạ  xã h i là giai đo n có ý nghĩa quy t

Ho ch đ nh chính sách kinh t ộ ố ớ ữ ở ị đ nh đ i v i toàn b  chu trình chính sách, b i nh ng lý do sau đây:

ị ạ ứ ạ ậ ế ạ ấ  Ho ch đ nh chính sách chính là giai đo n l p k  ho ch, m

Th  nh t, ả ơ ở

ẽ ạ ầ ị ị

ế ầ ứ ụ ướ m c tiêu c  ế ể ạ ớ t đ  đ t t

ơ ở ề ộ ị

ủ ể ạ ộ ở  ầ đ u cho c  chu trình chính sách. Trên c  s  nghiên c u, phân tích tình hình   ạ cách  ấ ướ đ t n c, quá trình ho ch đ nh s  xác đ nh tr  c n đ t,  công cụ c n thi ụ ệ ứ th c, bi n pháp i m c tiêu đó. Nói  ti n hành và    ề ể ế   ạ ạ m t cách khác, giai đo n ho ch đ nh chính sách là c  s , ti n đ  đ  ti n   hành các giai đo n sau c a chu trình chính sách. Không th  có m t chính

ế ị ạ ế ố sách đúng n u công tác ho ch đ nh chính sách làm không t

ự ứ ổ sách không đúng thì t

t. N u chính   ầ    ch c th c thi chính sách là vô nghĩa, không c n ạ ế ậ thi t, th m chí còn có h i.

ủ ả ẩ ạ ị ứ Th  hai, ạ  s n ph m c a giai đo n ho ch đ nh chính sách là căn c  đ

ự ệ ộ ộ ứ ể    đánh giá toàn b  chu trình chính sách. Sau khi th c hi n m t chính sách

ỉ ế ể ườ kinh t

ế ộ  ­ xã h i, ng ả ủ ạ ộ ự ễ ớ

ượ ề ạ ị

ơ ở   i ta ch  có th   đánh giá chính sách đó trên c  s  so ầ ủ   ụ sánh các k t qu  c a ho t đ ng th c ti n v i m c tiêu và các yêu c u c a ạ c đ  ra trong giai đo n ho ch đ nh chính sách đó, so sánh   ệ chính sách đ ự ồ ự ờ ạ ệ ớ

quá trình th c hi n chính sách v i các bi n pháp, ngu n l c và th i h n đã ủ ượ ướ ả c nêu trong văn b n chính sách c a nhà n c. đ

ị ạ ệ ế ộ ộ

ứ Th  ba, ứ vi c ho ch đ nh ra m t chính sách kinh t ầ ủ ự ễ ẽ ầ ớ ế ị ế

ạ ộ ự ề ẽ ễ ộ

ợ    ­ xã h i phù h p, ự   ả đáp  ng yêu c u c a th c ti n s  quy t đ nh ph n l n các k t qu  tích c c   i, đ  ra m t chính sách sai s  gây ra ộ ượ ạ c l ế ờ ố ữ ạ ậ trong th c ti n ho t đ ng. Ng ườ ả nh ng h u qu  tai h i khó l ng h t trong đ i s ng xã h i.

ụ ủ ạ ị ế ộ 3. M c đích c a ho ch đ nh chính sách kinh t ­ xã h i

ứ ể ế ộ ủ ấ ướ ộ M t là, ỏ ủ ự  đáp  ng đòi h i c a s  phát tri n kinh t ­ xã h i c a đ t n c.

54

ữ ướ ữ ầ ỏ ữ c, nh ng yêu

ể Nh ng đòi h i này có th  là nh ng nhu c u trong n ộ ỏ ủ ự ữ ộ ạ ủ ể i c a chính xã h i, cũng có th  là nh ng đòi h i c a s  phát

ể ườ ầ c u n i   t ớ tri n so v i môi tr ng bên ngoài.

ể ế ề ụ ự ề ầ

ả ị Ví d , s  phát tri n n n kinh t ướ ố ớ ữ ờ ợ

nhà n ầ ế ự ở ử ướ ậ ớ ộ ; s  m  c a, h i nh p v i các n ự c trong khu v c và trên th

ướ ự ế ả ớ ổ ớ ph n kinh t ỏ i đòi h i nhà n gi

ỏ    hàng hoá nhi u thành ph n đòi h i   c ph i k p th i có nh ng chính sách phù h p đ i v i các thành ế  c ph i xây d ng, đ i m i các chính sách thu , chính   ấ ầ ư ướ ướ ả ộ ả c ngoài, b o h  s n xu t trong n sách thu hút đ u t c... n

ơ ộ ề ầ ữ ấ ị ả ế Hai là, xác đ nh c  h i và nh ng v n đ  c n gi i quy t.

ấ ề ữ ụ ả ẫ

ố   ­ “V n đ ” là kho ng cách hay mâu thu n gi a m c tiêu mong mu n ự ế ư ạ ượ  ch a đ t đ c. ớ v i th c t

ơ ộ ở ượ ể ư ộ ậ ữ ợ ­ “C  h i” đây đ

ướ ể ự ướ ụ ệ ậ ợ i trong n c, ngoài n ả   c hi u nh  là m t t p h p nh ng hoàn c nh ủ   ộ c đ  th c hi n m t m c tiêu nào đó c a

thu n l ấ ướ đ t n c.

ị ố ấ ề

ầ ề ư ầ ị

đã vi ự t : “Các v n đ  chính sách là nh ng nhu c u và giá tr  ch a đ ệ ơ ộ ả ế ể ượ ự ệ

ự ố ậ ư ậ ữ ệ th c hi n ­ hay các c  h i c i ti n ­ có th  đ ặ ộ đ ng công”. Nh  v y, khi có s  đ i l p ho c cách bi

ộ ạ ượ ứ ự ế ướ ấ ớ ố c mong mu n v i th c t nhà n

mà xã h i đ t đ ị ả ướ ế ề ấ ộ ỏ David Dery trong cu n “Đ nh nghĩa v n đ  trong phân tích chính sách”   ượ   ữ ế c ạ   c th c hi n thông qua ho t ữ   t gi a nh ng gì mà ề   c t c là “có v n đ ” ả   i c ph i xác đ nh đó là v n đ  gì gi xã h i, đòi h i nhà n

trong kinh t ằ ế ế quy t nó b ng các chính sách kinh t ộ ụ ể  ­ xã h i c  th .

ụ ố ế ể ướ ư Ví d ,   Nhà n c mu n phát tri n kinh t

ả ư ư ậ ấ

ế ề ề ạ ộ ố ộ ự ế kh  năng th c t ướ kinh t . Nhà n

ả ạ ộ ệ ự ư ệ ộ ồ ự    nhanh nh ng ngu n l c, ưở   ng  ch a cho phép. Nh  v y là có v n đ  v  tăng tr ả   c mong mu n có b  máy hành chính ho t đ ng trôi ch y, ứ ự ế    thì b  máy c  phình to ra,

ho t đ ng có hi u l c, hi u qu  nh ng th c t ệ ự ứ ề ề ả ệ ả ấ kém hi u qu  và hi u l c, t c là có v n đ  v  c i cách hành chính.

ụ ự ệ ế ể ắ ạ ọ ơ  Ba là, hi n th c hoá tri n v ng, kh c ph c và h n ch  nguy c .

ơ ộ ẽ ể ạ ữ ọ ố ẹ ể ể i nh ng tri n v ng t

C  h i s  có th  đem l ướ ử ụ ế ơ ộ ể ả ượ ướ c n u nhà n n

ướ ượ c s  d ng đ ấ ố ớ ề ế ấ   t đ p cho phát tri n đ t c c  h i đ  tăng kh  năng thành công.   ử ị c xác đ nh và x c nhà n Ng ượ ạ c l i, đ i v i các v n đ , n u không đ

55

ả ế ộ ờ ị ệ ể ể ư i quy t m t   cách k p th i và tri t đ  thì có th  đ a đ t n ấ ướ ớ   i c t

lý gi ữ ữ ơ ố ạ nh ng nguy c , nh ng m i đe do .

ấ ế ệ ụ ề ở ữ ế ị ườ  th  tr

ệ ữ ề Ví d , trong đi u ki n kinh t ở ữ ị

ậ ạ quan h  gi a các lo i hình s  h u không đ ướ ấ ướ ể ư ủ c thì có th  đ a đ t n

trong lu t pháp và chính sách c a Nhà n ướ ệ ệ ấ ơ ặ ở ướ  n

ng XHCN. Ho c  ươ c ta hi n nay, v n đ  dân s ướ ơ ề ỏ

nguy c  đi ch nh h ộ ẫ v n là m t nguy c  ti m tàng cho t ố ng lai, đòi h i nhà n ự ổ ứ ệ ạ ế chính sách dân s  và k  ho ch hoá gia đình và t ố   ng, n u v n đ  s  h u và m i ộ ượ c xác đ nh m t cách rõ ràng   ế   c đ n ề ố  ả ề   c ph i đ  ra ộ    ch c th c hi n nó m t

ệ ể ẽ ơ ữ ạ cách tri t đ , m nh m  h n n a.

Ạ Ế Ị Ộ   II. NGUYÊN T C Ắ HO NH Đ NH CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

ế ụ ụ ườ ộ ợ ả ­ xã h i ph i phù h p và ph c v  đ ng l ố   i

1. Chính sách kinh t chính trị

ế ộ ủ ắ ố ớ ộ Chính sách kinh t ­ xã h i c a m t qu c gia luôn luôn g n v i ch ế

ộ ườ ụ ị ố ể ủ ố ộ đ  chính tr , ph  thu c đ ng l i phát tri n c a qu c gia đó.

ố ủ Ở ệ ữ các n ướ ư ả c t

ị ồ ả ả ấ ự

ỉ ằ ả ể ề ữ

ị ạ ả ườ ưở ủ ả ng chính tr

Ở ữ ế ộ ạ ng và v  trí c a đ ng mình, t o nên môi tr ướ ị làm tăng  nh h ố ữ ủ c a nh ng qu c gia này.

ộ ắ ả nh ng n ố c theo ch  đ  đ i ngh , Th  t ế ộ ậ ố

ướ ẽ ụ ụ ị ủ ườ ả ố đ

i chính tr  c a Đ ng đó.  ắ ố ng l ầ ườ ứ ướ ề ổ c s  ph c v  cho đ ố c, T ng th ng là ng

ng nhiên nhà n ề nhi u n ố ủ ậ ộ

ả ượ ủ ế ả ắ ộ ố

pháp t i cao và thành l p nên N i các, song các chính sách c a Chính ph ề ề c Qu c h i thông qua (ch  y u là Đ ng n m đa s đ  ra đ u ph i đ ả ườ ế ả ổ ợ ố

ng h p T ng th ng không ph i là ng ố ộ ữ ủ ả ố

ư ậ ủ ủ ả ợ gh ). Do đó, ngay c  trong tr ế ủ c a Đ ng chi m đa s  trong Qu c h i thì nh ng chính sách c a Chính ph ả ẫ v n ph n ánh l

i ích c a Đ ng này. Nh  v y, chính sách c a Chính ph ườ ị ủ ả ả ố ị ể ệ  b n ch  nghĩa, chính tr  th  hi n m i quan h  gi a các   ự  giai c p, các đ ng phái, bao g m các đ ng chính tr , các nhóm có áp l c. S ặ   ấ đ u tranh gi a các đ ng phái nh m giành quy n ch  huy, ki m soát ho c ị  ủ ướ   ng ậ   và N i các là do Đ ng n m đa s  gh  trong Qu c h i l p nên. Vì v y, Ở  ươ i đ ng đ u qu c gia, n m quy n hành   ủ  ố  ườ   i ủ  ủ  ầ   ặ i chính tr  c a Đ ng (ho c liên minh Đ ng) c m luôn tuân theo đ

ề ng l ạ quy n trong giai đo n đó.

ả ả ộ ệ ả ề ầ ả Ở ướ  n c ta, Đ ng C ng s n Vi

ướ ệ ạ ế ượ ươ ạ đ o nhà n c thông qua vi c v ch ra c t Nam là Đ ng c m quy n. Đ ng lãnh ướ   ng nglĩnh, chi n l ị c, đ nh h

56

ộ ổ ể ứ ướ ườ ố ề v  chính sách và t ch c cán b . Nhà n i ch

ươ ễ ự ế c th  ch  hoá đ ế ng l ộ ữ

tr ướ ề ả ậ ng  đó trong th c ti n. Vì v y, nh ng chính sách kinh t ườ ủ ươ ướ ứ ố ị n ng và đ nh h

c đ  ra ph i căn c  vào đ ả i ch  tr ệ ng l ạ ấ ướ ủ đ t n

ệ ẩ ạ ộ ớ ồ ả ướ

ủ   xã h i do nhà   ể   ng phát tri n ướ   ủ c c a Đ ng. Trong giai đo n hi n nay, chính sách c a nhà n c ộ ổ ng vào đ y m nh công cu c đ i m i toàn di n và đ ng b  do   ề ở ướ ế ụ ể ế ề ph i h ả hàng hoá nhi u thành Đ ng kh i x

ng, ti p t c phát tri n n n kinh t ả ế ị ườ ự ơ ầ ậ ướ ủ c theo

ướ ng có s  qu n lý c a nhà n ưở ế ệ ả ả

ả ng XHCN, b o đ m tăng tr ả ng kinh t ề ứ ấ ữ ế ề ả ớ

ph n, v n hành theo c  ch  th  tr ị đ nh h ề ữ b n v ng, đi đôi v i gi ả ố ầ ủ ờ ố ệ ậ ấ nhanh, hi u qu  cao và ả   ộ i quy t nh ng v n đ  b c xúc v  xã h i, b o đ m an ninh qu c phòng, c i thi n đ i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân.

ế ụ ủ ớ ư Các chính sách kinh t

ả ộ ờ ể ộ  xã h i, v i t ể ệ cách là công c  c a nhà n ể ấ qu n lý xã h i, bao gi

ị ệ ế ả ộ

ấ ị tr  nh t đ nh.  ừ ở ướ  n ể c ta hi n nay, các chính sách kinh t ệ ả ườ ụ ể ố ủ ả ộ phát t quan đi m, đ i c a Đ ng c ng s n Vi ng l

ộ ả chính sách kinh t

ủ ề ướ ằ ộ ế ớ ch  nghĩa xã h i li n v i ướ ể  c đ  cũng th  hi n quan đi m giai c p, quan đi m chính   ấ    xã h i ph i xu t t Nam. C  th , các   ộ ắ   ộ ậ ụ  xã h i ph i ph c v  các m c tiêu: “đ c l p dân t c g n ạ   c m nh, xã h i công b ng, dân ụ ụ ộ , dân giàu, n

1” Đ  th c hi n m c tiêu chung đó, các chính sách kinh t

ể ự ụ ệ ế ủ xã

ả ướ ụ ể ụ ự ệ ch , văn minh. ộ h i ph i h ng vào th c hi n các m c tiêu c  th  sau:

ề ề ế ự ầ ậ ­ Xây d ng  n n kinh t

ế ị ườ ự hàng hoá nhi u thành ph n, v n hành  theo c ị ướ ướ ủ ả ng XHCN. Gi

c, theo đ nh h ố ấ ướ ủ ơ

ch  th  tr ị ữ v ng  đ nh h ướ ng, có s  qu n lý c a Nhà n ể ướ ng  phát tri n c a  đ t n ụ ậ ơ  ữ  ệ   c,  ch ng 4 nguy c :  đi ch ch ế ế h ng XHCN, t ễ , tham nhũng và “di n bi n hoà bình”. ề t h u v  kinh t

ắ ổ ớ ế ớ ổ ­ G n đ i m i kinh t ị ớ  v i đ i m i chính tr .

ươ ể ự ủ ế ụ ứ ế ệ ng  th c   ch   y u   đ  th c  hi n  m c  tiêu  là  ti n  hành  công

­   Ph ệ ấ ướ ạ ệ nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c.

ạ ủ ế ự ể ề ộ

­ T o ra nhi u đ ng l c phát tri n khác nhau, trong đó ch  y u là phát ộ ự ạ ự ủ ụ ạ ồ ờ ậ huy n i l c, đ ng th i tranh th  và t n d ng ngo i l c, đa d ng hoá và đa

ươ ệ ớ ố ph ng hoá các m i quan h  v i bên ngoài.

ữ ể ả ả ế ớ ế ằ ­ B o đ m hài hoà gi a phát tri n kinh t ộ    v i công b ng và ti n b  xã

ả

ệ

ạ ộ

ố ầ ứ

ệ

ể

ạ

ố

t Nam

: Văn ki n Đ i h i Đ i bi u toàn qu c l

th  IX. NXB

chính trị qu c gia .

ộ ả 1 . Đ ng C ng s n Vi Hà N iộ , 2001.

h i.ộ

57

ụ ệ ấ ạ ọ ố ­ L y giáo d c ­ đào t o và khoa h c công ngh  làm qu c sách hàng

đ u.ầ

ườ ỉ ươ ệ ụ ở ướ  n c ta, con ng i không ch  là ph

ể ậ ả ộ ng ti n, mà còn là m c tiêu ế ủ ự c a s  phát tri n. Do v y, các chính sách kinh t ­xã h i luôn luôn ph i coi

ế ộ ề ả ặ ọ ế ố ườ ­ xã h i đ u ph i đ t con con ng

ườ i. Các chính sách kinh t ườ ừ ấ ụ ụ i và ph c v  con ng i. tr ng y u t ườ ở ị i ng v  trí trung tâm, xu t phát t con ng

ế ộ ệ ậ ả 2. Chính sách kinh t ợ ớ  ­ xã h i ph i phù h p v i pháp lu t hi n hành

ỗ ữ ề ồ ạ ượ ự ẩ i nh ng chu n m c chung, đ c c

ề ự ố ố Trong m i qu c gia đ u t n t ướ ướ quan quy n l c t c thông qua và ban hành d

ủ i cao c a nhà n ệ ố ậ ạ ữ ả ậ

ấ ả ệ ề ỉ ị quy đ nh và đi u ch nh t

ộ t c  các quan h  xã h i. Các chính sách kinh t ệ ố ướ ứ ệ ả ậ ộ ơ  ứ   i hình th c ổ   văn  b n pháp lu t. H  th ng pháp lu t t o nên nh ng khuôn kh  pháp lý, ế    ­   c ban hành ph i căn c  vào h  th ng pháp lu t hi n hành

ủ ủ ậ ị xã h i do nhà n và tuân th  các quy đ nh c a pháp lu t.

ể ế ậ ớ ộ ị

ủ ề ệ ằ ả ằ i các chính sách b ng cách đ nh hình ụ ể ư Các th  ch  pháp lu t tác đ ng t ấ ự ể s   th   hi n   c a   v n   đ   và   b ng   các   gi

ươ ể ự ệ ạ i   pháp   c   th ,   cũng   nh   các ả ể ế ng pháp và ph m vi đ  th c hi n các gi

ph ậ i pháp đó. Các th  ch  pháp ắ ữ ị ạ ấ

ộ ẩ ữ ự ữ

ề ữ ượ ượ ữ ề

ờ ồ c phép và nh ng đi u không đ ữ ơ ở ể ộ ­ xã h i là c  s  hình thành nh ng th  ch

Đ ng th i, chính sách kinh t ườ ướ ậ ng, sau khi nhà n

ớ pháp lu t m i. Thông th ộ ộ ố ể ự ướ ế xã h i, đ  th c thi chính sách đó trong cu c s ng, nhà n kinh t

ể ế ừ ế ậ ạ

ộ lu t cung c p cho các nhà ho ch đ nh chính sách nh ng qui t c hành đ ng,   ổ ố   nh ng tiêu chu n xây d ng chính sách, nh ng ràng bu c và khuôn kh  đ i ớ   c phép). v i chính sách (nh ng đi u đ ế  ế ộ   c ban hành m t chính sách ả   c ph i   th  ch  hoá chính sách đó thành các qui ph m pháp lu t, v a khuy n khích, ừ ưỡ ế ố ớ ệ ng ch  đ i v i vi c thi hành chính sách đó. v a c

ậ ướ ộ ệ ố ấ ả Ở ướ  n ố c là m t h  th ng th ng nh t, ph n ánh

ọ ợ ấ ộ c ta, pháp lu t nhà n ủ ệ ý chí, nguy n v ng và l

i ích c a giai c p công nhân và nhân dân lao đ ng. ộ ướ ủ ủ ộ ế ậ ơ ả ạ c C ng hoà xã h i ch  nghĩa

Hi n pháp là đ o lu t c  b n c a nhà n ướ ấ ủ ế ệ ớ ượ t Nam. Hi n pháp m i nh t c a n Vi ế c ta là hi n pháp đ c ban hành

ướ ượ ộ ệ ố ậ ế 1992. Cho đ n nay, Nhà n c ta đã ban hành đ c m t h  th ng lu t pháp

ự ờ ố ệ ề ề ộ ỉ

ạ ơ ở ữ ệ ả ậ bao quát và đi u ch nh các quan h  xã h i trong nhi u lĩnh v c đ i s ng xã ộ h i. Nh ng văn b n pháp lu t này cũng đã t o c  s  pháp lý cho vi c hình

ề thành n n kinh t ế ị ườ  th  tr ng ở ướ  n c ta.

58

ậ ệ ố ướ ự ế ể

ươ H  th ng lu t pháp do Nhà n ế ượ ả ị C ng lĩnh, Chi n l c và các đ nh h

ữ ứ ế ộ

c  ta ban hành là s    th  ch  hoá ậ   ủ ướ ng chính sách c a Đ ng. Vì v y, ả ữ    xã h i không nh ng ph i căn c  vào nh ng quan ả các chính sách kinh t ố ủ ườ ữ ủ ể ạ ả i c a Đ ng, mà còn ph i tuân th  nh ng qui ph m pháp ng l

đi m, đ ậ ượ ố ị lu t đ ể ế c th  ch  hoá t ừ ườ  đ ng l i chính tr  đó.

ế ộ ả 3. Các chính sách kinh t ả ­xã h i ph i kh  thi

ế ế ệ ề ả ộ ợ

Các chính sách kinh t ề ể ủ ề ệ ộ

ộ ở ầ h i.  ứ ế ự ưở ủ ể ể ầ ớ    ­ xã h i ph i phù h p v i đi u ki n kinh t ­xã ế   ,   , s  phát tri n và nhu c u phát tri n c a lĩnh ng kinh t

ế ế ộ t m vĩ mô, các đi u ki n đó là: trình đ  phát tri n c a n n kinh t ộ m c đ  tăng tr ự v c kinh t mà chính sách tác đ ng đ n.

ớ ừ ộ ổ ạ ượ ữ c ta, công cu c đ i m i nh ng năm v a qua đã đ t đ

ọ ưở ế ầ

ẩ ấ ả ề ự ả ầ ổ ủ ề ế ươ Ở ướ  n ự ượ

ẫ ự ữ ướ c ki m ch , l ướ ề c nghèo, ti m l c kinh t ộ c ta v n là m t trong nh ng n

ộ ộ ấ ế ế ể ấ ượ thành t u quan tr ng. N n kinh t phát đ ế cho đ n nay n ạ , năng su t lao đ ng, ch t l

ố ấ ệ ề ả ả

ậ ậ ấ ỹ ạ ậ ơ ở ậ ố

ườ ớ ạ ế ả

i m i đ t trên 1000 USD. Các gi ợ i pháp chính sách kinh t ẳ ế ệ ề ệ ạ ớ

ượ ụ ệ ả ố ữ ph i phù h p v i nh ng đi u ki n kinh t ự s  nghi p giáo d c đ

c Đ ng và Nhà n ế ế ị ưở ự quy t đ nh s  tăng tr

ng kinh t ướ ướ ẹ ề ệ ạ ả c ta ch

đi u ki n ngân sách nhà n ạ ộ ộ ươ ụ ầ tr

ự ủ ế ầ

c còn h n h p, Đ ng và Nhà n ừ ầ ư  t ầ ệ ố ộ ể ụ ạ ạ

ng xã h i hoá ho t đ ng giáo d c (Ngoài ph n đ u t cướ , c n huy đ ng s  đóng góp c a các thành ph n kinh t nhà n toàn dân cho phát tri n giáo d c­đào t o). Bên  c nh h  th ng các tr ư ụ ừ ể ệ ố ố ậ ườ ể ậ ng dân l p và t th c t

ế ộ ọ ạ ọ ự ề ệ c a đ t n

qu c l p, còn phát tri n h  th ng tr ế đ n đ i h c, th c thi ch  đ  h c phí... Do đi u ki n kinh t ộ ộ ố ụ ủ ư ữ   c nh ng ạ   ị  d n d n  n đ nh và tăng tr ng, l m ng th c b o đ m đ  ăn và xu t kh u. Tuy nhiên,   ế  ng và còn h n ch , trình đ  phát tri n kinh t   ề   ấ hi u qu  s n xu t kinh doanh còn th p, n n tài chính qu c gia còn nhi u ế   y u kém, c  s  v t ch t k  thu t còn l c h u, thu nh p qu c dân tính theo ộ   ầ  xã h i đ u ng ể   ả  hi n có. Ch ng h n, phát tri n ầ   ướ c coi là qu c sách hàng đ u, ộ ể    và phát tri n xã h i. Tuy nhiên, trong ủ   ngân sách   ủ    và c a ườ   ng ọ    ti u h c ế ủ ấ ướ   c   còn khó khăn, m t s  m c tiêu c a các chính sách xã h i nh  chính sách

ề ươ ệ ả ợ ộ vi c làm, chính sách ti n l ng, chính sách b o tr xã h i... cũng không

ể ề th  đ  ra quá cao.

ế ộ ệ ố ả ồ ộ 4. Các chính sách kinh t ­xã h i ph i đ ng b , h  th ng

59

ạ ế ả ủ ộ ị

K t qu  c a quá trình ho ch đ nh chính sách là m t chính sách kinh t ộ ụ ể ệ ố ấ ả

ệ ậ ế ớ ườ ơ ỏ ng có quan h  m t thi

ể ả ổ ố ế  ­ xã h i c  th  nào đó trong h  th ng các chính sách. T t c  các chính sách   ạ   t v i nhau, đòi h i các c  quan, các nhà ho ch th ệ ớ ị   đ nh ph i có cách nhìn t ng th  trong m i quan h  v i các chính sách khác.

ụ ụ ệ ạ ọ Ví d , chính sách giáo d c đào t o, chính sách khoa h c công ngh , chính

ệ ệ ặ ẽ ớ ể

ệ ả

ể ặ ả ớ sách công nghi p có quan h  ch t ch  v i nhau. Chính sách phát tri n nông ố  thôn, chính sách xoá đói gi m nghèo, chính sách vi c làm, chính sách dân s ệ ự ủ   ổ b  sung cho nhau. Chính sách m i có th  làm tăng ho c gi m hi u l c c a

ệ các chính sách hi n hành.

ườ ỗ ằ ấ ị ộ ố ụ M i chính sách th

ủ ụ ữ ề ơ ả nh ng m c tiêu c a các chính sách khác nhau, v  c  b n không đ

ả ướ ể ủ ụ ề ẫ ớ ổ ng vào m c tiêu t ng th  c a đ t n

ố ợ ủ ầ thu n v i nhau và đ u ph i h ộ ệ ố ư ậ ả

ế Nh  v y, ph i có m t h  th ng ph i h p đ y đ  các chính sách đ  gi ồ ề ế ấ ề ấ ị ư   ng nh m vào m t s  m c tiêu nh t đ nh. Nh ng ượ   c mâu ấ ướ   c. ể ả   i ủ ấ   , chính tr , văn hoá... c a đ t t các v n đ  đã chín mu i v  kinh t

quy t t ướ ấ ị ể ạ ộ n c trong m t giai đo n phát tri n nh t đ nh.

ị ạ ể ệ ố ỏ

ị ạ Quan đi m h  th ng trong ho ch đ nh chính sách còn đòi h i các c ả ượ ệ ấ ố quan, các nhà ho ch đ nh chính sách ph i th y đ

ợ ẫ c m i quan h  và s  h ủ ụ ữ ả ớ tr  l n nhau gi a chính sách v i các công c  qu n lý khác c a nhà n

ế ế ậ ẳ ạ

...). Ch ng h n, chính sách kinh t ặ ậ (pháp lu t, hành chính, kinh t ớ ệ ố ượ ệ đ

ả ượ ể ế ế ằ ộ ớ ộ ơ  ự ỗ  ướ   c    không ầ   c trái v i h  th ng pháp lu t hi n hành. M t khác, các chính sách c n    ­ xã h i m i ban ậ c th  ch  hoá b ng lu t. M t chính sách kinh t ph i đ

ộ ề ế ự ớ ủ ệ ố ờ ạ ạ i t o ra m t lĩnh v c đi u ti

ớ ậ ạ ể ồ hành đ ng th i l ẳ ế ầ lu t. Ch ng h n, v i chính sách phát tri n   các thành ph n kinh t

ậ ạ ạ ớ ượ ệ ư ư ậ lo t đ o lu t m i đ c ban hành nh : Lu t doanh nghi p t

ậ ợ ệ ậ ớ

ậ ầ ư ướ ầ ư ệ ạ t Nam, Lu t đ u t ố hút v n đ u t có lu t đ u t n

c ngoài   t ế i   Vi ộ ắ ướ ể ặ c... Có th  nói, chính sách kinh t xã h i g n bó ch t ch  v i h

trong n ố ữ ệ ậ ả ố t m i c a h  th ng pháp ộ   , m t ậ    nhân, Lu t ả công ty, Lu t h p tác xã, lu t phá s n doanh nghi p... V i chính sách thu   ậ ầ ư  ẽ ớ ệ  ế ướ ẫ   c l n th ng lu t pháp, gi a chúng có m i quan h  nhân qu  và ch

nhau.

ữ ế ể ế ạ ớ Gi a chính sách công v i các k  ho ch phát tri n kinh t

ế ượ ệ ặ ẽ ớ ừ ố cũng có m i quan h  ch t ch  v i  nhau. T  các chi n l

ẽ ề ự ệ ạ ạ ằ ị ộ    ­ xã h i ạ   ế c, các k  ho ch   dài h n, các nhà ho ch đ nh s  đ  ra các chính sách nh m th c hi n các

60

ạ ế ế ượ ế ượ ượ

chi n l ữ c và k  ho ch đó. Trong các chi n l ụ ả c, chính sách đ ặ ế ượ ụ ể ơ ệ ộ i pháp c  th  h n. M t nhi m v  chi n l

nh ng gi ự ượ ộ ố ệ ặ ộ c xem là ạ   ế c ho c k  ho ch ệ ặ   c th c hi n thông qua m t ho c m t s  các chính sách có quan h  ch t đ

ẽ ồ ộ ch , đ ng b .

ạ ỗ ế ộ ề ả ệ Tóm l i, m i chính sách kinh t t các quan

xã h i đ u ph i quán tri ấ ị ể ự ỉ ạ ộ ố ề ắ

ộ ề ộ ộ ế ậ ỗ ố

m i chính sách kinh t ộ ệ ố ừ ế ế ả ộ đi m ch  đ o và d a trên m t s  nguyên t c nh t đ nh. Đi u đó làm cho   ấ ủ   ở  xã h i đ  ra tr  thành m t b  ph n th ng nh t c a ụ   i quy t m c tiêu riêng

toàn b  h  th ng chính sách kinh t ầ ệ ủ ừ xã h i, v a gi ụ ự ệ bi t c a chính sách đó, v a góp ph n th c hi n m c tiêu chung.

Ạ Ế Ị Ộ   III. QUÁ TRÌNH HO NH Đ NH CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

ạ ộ ồ ộ ỗ ị Ho ch đ nh chính sách là m t qúa trình bao g m m t chu i các công

ọ ệ ướ ạ ị ộ c ho ch đ nh chính sách) sau: M t là, xác

ướ ứ ầ ộ ư ế ầ ắ c đ u. Ba là, s p x p đ a vào

vi c liên hoàn (g i là các b ị đ nh nhu c u xã h i. Hai là, nghiên c u b ứ ứ ố ị ượ ấ ngh  trình. B n là, nghiên c u chính th c khi đ ậ c ch p thu n. Năm là,

thông qua và ban hành chính sách

ầ ề ị 1. Xác đ nh nhu c u v  chính sách

ộ ề ầ a) Nhu c u xã h i v  chính sách

ờ ố ế ộ ườ ề ả ấ Trong đ i s ng kinh t ­xã h i th ữ ng n y sinh nh ng v n  đ  tác

ấ ớ ờ ố ậ ự ư ủ ả

i đ i s ng c a dân c : giá c  hàng hoá tăng, tr t t ườ ả ữ ễ ấ ộ đ ng x u t ả ộ h i không đ m b o; ô nhi m môi tr

ộ ể ả ướ ế ế ộ an toàn xã ỏ   ề ng... Nh ng v n đ  nêu trên đòi h i   i quy t. Đó cũng ­ xã h i đ  gi nhà n

c ban hành m t chính sách kinh t ộ ề ầ chính là nhu c u xã h i v  chính sách.

ộ ề ầ ữ ệ ạ Nh ng hi n tr ng sau đây không ph i ả  nhu c u xã h i v  chính sách:

ổ ế (cid:0) Không mang tính ph  bi n.

ỉ ả ạ ộ (cid:0) Không mang tính đ i chúng, mà ch  x y ra cho m t nhóm nh . ỏ

(cid:0) Không l p l ặ ạ i.

ệ ạ ọ ợ ộ ồ (cid:0) Không gây thi t h i nghiêm tr ng l i ích c ng đ ng.

ắ (cid:0) Không gây m i lo l ngcho đa s . ố ố

61

...

ữ ơ ở ủ ỏ ủ ầ ả

Nh ng nhu c u, đòi h i c a cá nhân không ph i là c  s  c a chính sách ượ ầ ủ ướ ứ ể ỉ c nhu c u c a các cá nhân. Ch  có

và nhà n ữ c cũng không th  đáp  ng đ ầ ủ ố ơ ở ủ ớ nh ng nhu c u c a s  đông m i là c  s  c a chính sách.

ể ị ư ề ầ Nhu c u xã h i v ầ Có th  đ nh nghĩa nhu c u v  chính sách nh  sau:

ỏ ủ ượ ộ ồ ộ ướ ể ệ c th  hi n d ộ ề   ứ   i hình th c

ướ ứ ầ ả ế chính sách là m t đòi h i c a c ng đ ng, đ ả c ph i gi này hay hình th c khác, yêu c u nhà n i quy t.

ồ ư ỏ ủ ộ ể ộ ồ

ườ ư ẫ ộ ỏ ị ữ có nh ng ng

ể ố ự ự ủ ạ ầ

ụ ụ ợ ể ệ ố ộ ủ ẽ ồ *L u ý: 1. Đòi h i c a c ng đ ng không có nghĩa là toàn th  c ng đ ng,   ủ   i không đòi h i chính sách nh ng v n ch u tác đ ng c a ư   chính sách (tình tr ng ăn theo). 2. Nhu c u th c s  là c a thi u s  nh ng ạ   i ích l

i th  hi n là c a đa s , c ng đ ng. Khi đó, chính sách s  ph c v  l ể ố ủ c a thi u s .

ệ ề ầ ị b) Đi u ki n xác đ nh nhu c u

ỏ ủ ộ ầ ủ ệ ầ ồ ỉ ề Đòi h i c a c ng đ ng ch  là đi u ki n c n c a nhu c u xã h i v ộ ề

ệ ủ ữ ề chính sách. Nh ng đi u ki n đ  là:

ớ ạ ủ ầ ở ứ ầ ượ i h n c a nhu c u ầ : Nhu c u đã tr nên b c xúc c n đ c gi ả   i

+  Tính t quy t.ế

ầ ượ ạ ề ượ ấ ớ c đ i chúng hoá : V n đ  đ c x i lên và đ

+ Nhu c u đ ứ ự ễ c s  h ườ Ví d : ụ s  tàn phá tài nguyên và ô nhi m môi tr ượ ự ưở   ng   ng, tình

ủ ố ng c a s  đông. ổ ạ ệ ấ ẳ ấ ộ tr ng nghèo kh  và b t bình đ ng, vi c cung c p hàng hoá công c ng...

ề ả ứ ị ấ ề ự ự ậ ọ : Thách th c pháp lu t, n n t ng giá tr , tình

ạ ồ + V n đ  th c s  nghiêm tr ng ộ tr ng an ninh c ng đ ng...

ườ ổ ế ấ ở ấ ề ệ ớ : B nh đ ng hô h p tr  nên ph  bi n do

ườ ạ ộ + V n đ  xã h i có tính liên đ i ễ tình tr ng ô nhi m môi tr ng.

ầ ạ c) Phân lo i nhu c u

ạ ộ ự ủ ủ ạ ặ ộ ố

Ho t đ ng phân lo i, m t m t giúp c ng c  tính xác th c c a nhu ọ ặ ấ ữ ệ ứ ả ầ c u; m t khác, cung c p d  ki n quan tr ng cho nghiên c u các gi i pháp.

ầ ề ả ữ ệ ấ

i pháp phân ph i ể ỉ ả ả ậ ộ ố  xu t hi n khi có nh ng hi n t t ả   ệ ượ ng x y ụ ở ộ ị    m t đ a

ộ ộ ươ ư ạ ậ + Nhu c u v  gi ra không ph i cho toàn th , mà ch  x y ra cho b  ph n: lũ l ủ ng, tình tr ng nghèo đói c a m t b  ph n dân c … ph

62

ầ ữ ạ ỏ i

ố ạ   đòi h i tính đ i chúng. Nh ng thay đ i v ộ ạ ả ưở ễ ế ả ắ ỏ ề +  Nhu c u v  phân ph i l ư thu , giá c ... tuy nh  nh ng l ổ ề  ạ   ng r ng kh p và d  dàng t o ra i  nh h

ả ứ ạ ả ỏ ph n  ng đ i trà đòi h i ph i có chính sách.

ề ề ả ề ợ ủ ệ ầ ả i pháp đi u ti t ế   là nhu c u b o v  quy n l

ư ể ầ ầ

ạ ộ ỗ ợ ệ ầ ấ ẩ

ệ ạ ạ ạ ỏ ộ   ầ +  Nhu c u v  gi i c a m t ả   nhóm dân c : nhu c u an toàn giao thông, nhu c u ki m soát giá c , nhu ượ   ậ ầ c u h  tr  các ho t đ ng xu t nh p kh u, doanh nghi p có nhu c u đ c ả b o v  kh i tình tr ng c nh tranh không lành m nh...

ể ừ ể ấ ạ ậ

Ngoài ra, có th  xu t phát t ộ ủ ầ ầ ầ

ự ệ    các phân lo i chính sách đ  nh n di n ủ   các nhu c u chính sách c a xã h i: nhu c u vĩ mô và vi mô; nhu c u c a ừ ừ t ng ngành, t ng lĩnh v c...

ứ ơ ộ ư ả 2. Nghiên c u s  b  và đ a ra các gi i pháp khái quát

ướ ộ ồ B c này bao g m 6 n i dung:

ủ ừ ễ ề ấ ộ ộ ị (cid:0) Xác đ nh n i dung c a v n đ  xã h i đang di n ra. T  đó nêu lên

ủ ấ ề nguyên nhân c a v n đ .

ạ ả ưở ố ượ ị (cid:0) Khoanh vùng ph m vi  nh h ng và đ i t ở ấ   ộ ng b  tác đ ng b i v n

đ .ề

(cid:0) ơ ở ủ ố ệ ả ủ ấ ự ế ữ ệ ậ Trên c  s  c a s  li u thu th p, d  ki n nh ng h  qu  c a v n đ ề

ế ạ ắ ạ ờ ị trong ng n h n, dài h n n u không có chính sách k p th i.

ố ượ ầ ộ ị ố ở ướ (cid:0) Xác đ nh n i dung nhu c u mà đ i t ng mong mu n nhà n c.

(cid:0) ừ ộ ướ ộ ố ả ự ế ả T  giác đ  nhà n c, d  ki n m t s  gi ể i pháp có th  coi là kh  thi

ứ ằ ầ nh m đáp  ng các nhu c u.

ươ ự ứ ự ể ệ ệ ờ (cid:0) D  ki n ph ự ế ụ ng th c th c hi n, công c  và th i đi m th c hi n.

ữ ộ ượ ự ệ Nh ng n i dung trên đ c th c hi n thông qua các công vi c c  th ệ ụ ể

sau:

ề ế a) Ti n hành đi u tra

ủ ề ế ả ồ ớ ơ ề   Có   nhi u   ngu n:   ti p   xúc   v i   dân,   ph n   ánh   c a   c   quan   truy n

ệ ử ư ứ ệ ạ thông, các vi n nghiên c u, th  tay, đ i di n c  tri...

ậ b) Thu th p thông tin

ấ ỏ ­ Ph ng v n, ghi âm, ghi hình...

63

ư ­ G i thử

ế ừ ử ả ị ẵ ỏ ẩ ­ G i b ng câu h i chu n b  s n đ n t ng cá nhân

ể ầ ậ ổ ­ T p trung qu n chúng đ  trao đ i

ề ế ­ Phát phi u đi u tra

ự ị ậ ấ ọ Thu th p thông tin th c đ a có ý nghĩa quan tr ng nh t.

ọ c) L c thông tin

ạ ỏ ữ ậ ­ Lo i b  nh ng thông tin không đáng tin c y

ạ ­ Phân lo i thông tin

d) Trình bày thông tin

ả ề ế ượ ử ộ Trình bày k t qu  đi u tra đã đ c x  lý. N i dung trình bày ph i đ ả ủ

ế ố ế ố ầ ầ ư ế ơ ả c  6 y u t đã phân tích nh ng 4 y u t đ u c n thi t h n.

ấ ạ ớ ả ươ ệ ườ V i b n ch t đ i chúng, các ph ề ng ti n truy n thông th ng thành

ề ề ơ ộ ấ ộ ể ượ ị

ươ ế ở ệ ợ c xem xét trong ngh  trình. ả ạ ỗ

công trong đi u tra s  b  v n đ  xã h i đ  đ ề ng ti n truy n thông có l ề Các ph ấ ệ ậ ch : 1) Nh y c m trong phát ấ ủ ấ ề ả i th   ế ượ t đ c b n ch t c a v n đ . 3) Có

hi n v n đ . 2) Nhanh chóng nh n bi ữ ả ỉ ươ ẫ ộ

ủ ượ ự ưở ứ ề kh  năng ch  ra nh ng mâu thu n mang tính xã h i. 4) Có ph ấ v n đ  cho công chúng, thu hút và tranh th  đ c s  h ệ ng ti n nêu   ầ   ủ ng  ng c a qu n

chúng.

ư ấ ị ề 3. Đ a v n đ  vào ngh  trình

ị a) Ngh  trình chính sách

ị ế ộ ộ ị

ủ ế ướ ữ ề ấ + Đ nh nghĩa: Ngh  trình c a chính sách kinh t ­xã h i là m t danh m c t ộ ả c  nh ng v n đ  kinh t ­xã h i đã và đang phát sinh mà nhà n ụ ấ   t ả   c ph i

ứ ể ả ụ ể ấ ị ờ nghiên c u đ  có gi ữ i pháp c  th  trong nh ng th i gian nh t đ nh.

+ Tính ch t:ấ

ề ể ắ ộ ộ ị ­ Ngh  trình có th  dài ng n khác nhau: m t tháng, m t năm, nhi u năm...

ị ủ ướ ự ủ ả

­ Ngh  trình c a chính sách ph n ánh s  quan tâm c a nhà n ậ ơ ở ể ứ ế ề ộ

ề ươ ấ ướ ướ ể ề ầ ề c v  các   ủ   ấ v n đ  kinh t ­xã h i. Nó cũng là c  s  đ  đánh giá nh n th c c a ả đ ng c m quy n v  ph ng phát tri n đ t n ng h c.

64

ị ỳ ả ể ổ

ố ầ ả ề ữ ổ

ấ là các nhân t ạ : 1) Khi đ ng c m quy n thay đ i. 2) Khi nh ng ng ấ ươ ề ả ổ ộ lãnh đ o cao nh t thay đ i. 3) B n thân v n đ  xã h i. 4) Ph

ự ủ ướ ữ ứ ả c. 5) Khi tri th c và năng l c c a nh ng nhà thi

ế ố ổ ọ ị ủ   ­ Tu  theo hoàn c nh, ngh  trình c a chính sách cũng có th  thay đ i. Đó ườ   i   ng pháp ế   t ụ    văn hoá, giáo d c, khoa h c, công

ủ qu n lý c a nhà n ế k  ngh  trình thay đ i. 6) Các y u t ả ệ ơ ấ ữ ấ ổ

ngh ,   c   c u   s n   xu t,   tiêu   dùng...   thay   đ i.   6)   Nh ng   chính   sách ả ố ế ề ố ổ truy n th ng có liên quan. 7) Hoàn c nh qu c t thay đ i.

ể ượ ủ ị ở ấ ả ­ Ngh  trình c a chính sách có th  đ c xem xét ẩ   ấ t c  các c p có th m t

ề quy n ban hành chính sách.

ế ế ị ủ ể b) Ch  th  thi t k  ngh  trình

ủ ể ự ế : + Ch  th  tr c ti p

ủ ể ễ ứ ấ ấ ộ

ượ ụ ề ệ ậ ậ ộ ộ ị Đây là ch  th  d  nhìn th y nh t. Đó là các viên ch c trong b  máy ề   ướ c pháp lu t quy đ nh v  nhi m v , quy n c thu c các b  ph n đ

ệ ạ ậ nhà n ả ạ h n trong vi c so n th o và ban hành pháp lu t.

ươ ướ ở ườ ứ ươ ị ­ Ng c (  trung ng và đ a ph ầ i đ ng đ u nhà n

ề ư ữ ng). Nh ng ng ộ ế ọ ấ ề ị

ể ở ượ ứ ấ ậ

ộ ố ư ố ị ư  khác nh ng đ a vào ngh  trình

ườ   i ữ   này có quy n đ a vào ngh  trình m i v n đ  kinh t ­xã h i.   Nh ng ề ấ c ch p thu n nghiên c u đ  tr  thành chính sách hay v n đ  đó có đ   ộ ỳ không còn tu  thu c vào m t s  nhân t ả ộ ệ ơ là m t vi c đ n gi n.

ủ ỷ ố ộ ­ Các u  ban c a qu c h i

ủ ưở ­ Th  tr ng các ngành

ủ ể ế + Ch  th  gián ti p:

ườ ế ế ữ ị ề ườ ộ i thi ị t k  ngh  trình th

ộ ử ườ Nh ng ng ổ ứ ữ ữ ch c xã h i, c  tri, ng ả   ng ch u nhi u tác đ ng: các đ ng ủ

phái, t ể ế ư ự ệ ộ i thân... Nh ng tác đ ng này là nh ng ch ị th  gián ti p đ a s  ki n vào ngh  trình.

ợ ổ ứ ề ự ộ ch c xã h i, nhóm quy n l c...). Đây là

­ Nhóm l ữ ả i ích (các đ ng phái, t ế ự ứ ị nh ng th  l c đ ng sau các chính tr  gia.

ặ ở ọ ơ ­ Chuyên gia. H  có m t các c  quan làm chính sách.

ủ ể ứ ự ạ ị + Phân lo i ch  th  theo cách th c xây d ng ngh  trình:

65

ố ươ ứ ể ế ậ ộ ­ Nhóm đa s : Theo ph ng th c bi u quy t trong các b  ph n làm chính

sách.

­ Nhóm chuyên gia.

ươ ủ ể ệ ố ấ ị ế ậ ng pháp ti p c n h  th ng. Không có ch  th  nh t đ nh mà h ệ

­ Ph ố ị ớ ườ ầ ứ ạ th ng chính tr  v i môi tr ng đ y s c ép t o ra nó.

ị ạ c) Phân lo i ngh  trình

ấ ủ ấ ạ ề ả + Phân lo i theo b n ch t c a v n đ :

ổ ị ề ạ ữ ấ ị ­ Ngh  trình ph  thông ồ : Đây là ngh  trình bao g m nh ng v n đ  t o ra

ướ ủ ự ệ ả

ư ờ ố ệ ề ả ộ ứ các chính sách th c hi n ch c năng qu n lý c a nhà n ị ấ v n đ  nh : đ i s ng đô th , an ninh công c ng, vi c làm, giá c ... Ngh c. Đó là các ị

ạ ổ ồ trình ph  thông g m 2 lo i:

ượ ị ữ ự ệ ả

c thi ề ế ế ừ t k  t ơ nh ng s  ki n đã x y ra do ứ

(cid:0) Ngh  trình th  đ ng ụ ộ : đ ướ ứ viên ch c nhà n ị ả ề ả ằ ấ ố ớ

ph n ánh; Ngh  trình nh m đ i phó v i nh ng v n đ  đã x y ra; đ ắ ổ ề ề ả ớ ị c, truy n thông, c  quan nghiên c u hay nhân dân   ộ  ữ   i pháp g n li n v i nó không lâu dài và chính ủ ấ n đ nh c a v n đ , gi

ườ ắ ạ ổ ị ng mang tính ng n h n; Ngh  trình mang tính b  sung hoàn

sách th ệ thi n cho chính sách cũ.

ị ồ ấ ề ữ ả

ư (cid:0) Ngh  trình ch  đ ng ả ữ ặ ị

ứ ự ữ ề ấ ở ự ệ s  ki n thì ch a x y ra. Do đó, Ngh  trình có nh ng đ c tính: đ ư đ a ra b i nh ng nghiên c u mang tính d  báo; v n đ  trong Ngh

ệ ượ ừ ả ằ ộ

trình nh m ngăn ng a x y ra m t hi n t ệ ự ổ ộ ng nào đó; n i dung Ngh ế ố ấ ổ ằ ả ố ị trình nh m b o v  s   n đ nh, phòng ch ng các y u t b t  n; gi

ệ ứ ủ ả ủ ộ : bao g m nh ng v n đ  mang tính c nh báo còn   ượ   c ị  ị  ả   i   i pháp hay chính sách ủ ộ pháp mang tính ch  đ ng; hi u  ng c a gi

ầ ớ ề ủ ạ ấ ớ ị mang tính dài h n; v n đ  c a Ngh  trình ph n l n là m i.

ị ầ ấ ề ữ ữ ế ề ấ ­ Ngh  trình nh ng v n đ  chính tr .

ượ ự ủ ả ơ trình đ c s  quan tâm c a các chính khách, đ ng phái h n là ng

ế ự ổ ữ ề ấ ộ ị

ề ề ự ướ ữ ộ ấ c, nh ng v n đ  v  t

ữ ủ ổ ị ị ị  ị  H u h t nh ng v n đ  trong Ngh ườ   i ể ủ   ấ dân. Đó là nh ng v n đ  tác đ ng x u đ n s   n đ nh và phát tri n c a ị ế ệ ố  do dân   h  th ng chính tr , đ n b  máy nhà n ị ch , tham  nhũng... Gi a   ngh   trình  ph  thông  và ngh   trình chính  tr

ớ ệ ố không có ranh gi i tuy t đ i.

66

ị ướ ự ủ ộ ộ ­ Ngh  trình bí  m t.

ậ   n i dung c a nó thu c khu v c nhà n ề ề ể ấ ố ư   c  nh ng   không th  công khai. Đó là các v n đ  v  qu c phòng, an ninh, tình báo,

ạ ữ ể ặ ị ngo i giao... Ngh  trình này có nh ng đ c đi m:

ề ượ ừ ữ ậ ặ ộ ệ ủ ướ (cid:0) V n đ  đ ấ c báo cáo t nh ng b  ph n đ c bi t c a nhà n c.

ườ ủ ố ậ ặ ạ ộ ộ (cid:0) Ng i nh n báo cáo là m t ho c m t vài lãnh đ o ch  ch t.

(cid:0) ề ượ ấ ậ ả ữ ộ ố ạ ậ Th o lu n v n đ  đ c gi ạ    bí m t trong ph m vi m t s  lãnh đ o

và chuyên gia.

ả ượ ữ ậ ờ (cid:0) Chính sách và gi i pháp đ c gi bí m t trong th i gian dài.

ượ ữ ấ ậ ườ ấ ả ể ị Vì ngh  trình đ c gi

ượ bí m t nên không m y ng ừ ắ ấ ủ c a nó và chính sách đ đó không ch c đã xu t phát t

ể ủ ữ ơ ườ ích chung, mà có th  vì l c hình thành t ộ ợ i ích c a m t nhóm ng ậ   i hi u b n ch t th t ừ ợ    l i ể   i. H n n a, có th  có

ấ ữ ề ể ượ ế ị ượ

nh ng v n đ  có th  công khai đ ự ậ ư c nh ng đ ệ ị ậ ượ ề c x p vào ngh  trình bí   ủ   c thông tin c a

ả m t; ngh  trình bí m t làm gi m s  can thi p và quy n đ ề ườ ả ậ ố dân chúng. Vì 3 lý do đó, nhi u ng ị i ph n đ i ngh  trình bí m t.

ứ ạ + Phân lo i theo hình th c:

ự ự ạ ị ủ ể Cách phân lo i này d a trên ch  th  xây d ng ngh  trình. Có hai ngh ị

ạ ộ trình thu c lo i này:

ị ữ ề ặ ồ ộ

­ Ngh  trình h  th ng ụ ệ ố ượ ộ ấ ệ ố . Bao g m nh ng v n đ  xã h i ho c hành chính   ướ   ấ ự c c phân c p. Do đó, h  th ng nhà n thu c lĩnh v c ph  trách đã đ

ệ ố ư ề ấ ặ ị ị các c p đ u có ngh  trình h  th ng. Ngh  trình này có các đ c tr ng:

ể ặ ề ể ấ ổ ị ư (cid:0) V n đ  trong ngh  trình có th  ph  thông, có th  đ c bi ệ ề   t nh ng đ u

ự ụ ạ ậ ộ ị ủ ộ thu c ph m vi ph  trách c a b  ph n xây d ng ngh  trình.

ấ ụ ử ề ấ ộ ộ ị

ở ộ ị ươ ướ ủ ằ ị (cid:0) Có v n đ  thu c ngh  trình duy nh t. Ví d : đóng c a m t lãnh s c ngoài n m trong ngh  trình c a B m t đ a ph ng n ự  ộ

quán  ạ ngo i giao.

ớ ủ ụ ề ậ ộ ộ ị

ệ ố ủ ế ộ ộ ỷ ị (cid:0) Có ngh  trình thu c liên đ i c a nhi u b  ph n. Ví d : phòng ch ng ố     , Công an, U  ban ma tuý thu c ngh  trình h  th ng c a B  Y t

ố ệ ạ ộ phòng ch ng t n n xã h i...

ế ấ ệ ố ề ầ ắ ộ ớ (cid:0) H u h t v n đ  thu c ngh  trình h  th ng g n v i quy n l ị ề ợ ủ   i c a

ườ ượ ọ ng i dân nên đ c h  quan tâm.

67

(cid:0) ự ệ ầ ượ ắ ệ ố ế ị c s p x p vào ngh  trình h  th ng khi nó đã

ề ả ầ ậ ị S  ki n hay nhu c u đ ả x y ra, nhu c u v  gi i pháp đã phát sinh. Do v y, nó là ngh  trình

ụ ộ th  đ ng.

ế ượ ạ ớ ệ ố ị ị

ị ­ Ngh  trình thi ế ậ t ch . ử i v i ngh  trình h  th ng, ế c l ấ ế ề ộ t ch  nhà n ngh  trình thi ố ướ c, gi ng nh ế   t ư

ế  Ng ữ ch  t p trung x  lý nh ng v n đ  thu c thi ữ ư ặ ị ị ngh  trình chính tr . Nh ng đ c tr ng:

(cid:0) ủ ề ố ượ ự ủ Là m i quan tâm c a chính quy n, ít thu hút đ c s  chú ý c a dân

chúng.

ấ ề ề ề ế ị ấ   Ngh  trình thi (cid:0) Có nhi u c p chính quy n nên có nhi u c p

ị ỗ ậ ấ ị ề ị

ộ ậ ữ ề ậ ố

ạ ộ ủ

ề ủ ị ề ữ ị ộ ươ ươ ị ị ế   t ch . ủ   ộ ố ấ M i ngh  trình t p trung vào m t s  v n đ  nh t đ nh: ngh  trình c a ấ qu c h i t p trung vào nh ng v n đ  pháp lu t, thu chi ngân sách;   ế ngh  trình Chính ph  là hành pháp, đi u hành các ho t đ ng kinh t ­ ng... xã h i; ngh  trình các đ a ph ấ ng là nh ng v n đ  c a đ a ph

ữ ữ ề ế ấ ả ả ồ ấ t ch  bao g m c  nh ng v n đ  cũ, c  nh ng v n đ ề

ứ ạ (cid:0) Ngh  trình thi ế ị ớ ả m i n y sinh. Do đó, khó khăn, ph c t p cũng khác nhau.

ế ườ ụ ộ ủ ộ t ch  th ng mang tính ch  đ ng, tính th  đ ng theo

(cid:0) Ngh  trình thi ế ị ế ố bi n c  ít.

ế ế ủ ậ ộ ị Trong Ngh  trình thi ướ ạ   c c nh

ư ể ớ t ch , các b  ph n khác nhau c a nhà n ị ấ ề ủ ọ tranh v i nhau đ  giành v  trí  u tiên cho v n đ  c a h .

ư ấ ị ề d) Đ a v n đ  vào ngh  trình

ể ư ấ ề ả ị ủ ể Đ  đ a v n đ  vào ngh  trình, ph i thông qua các ch  th :

ườ ứ ướ ổ ố ở ệ c là t ng th ng, Vi t Nam là ch

ầ i đ ng đ u nhà n ố ướ ở c:  ộ các n ủ ướ ủ ị ướ ữ ườ c, ch  t ch qu c h i, th  t ng... Đây là nh ng ng ủ  ể ư   i có th  đ a

ề ị + Ng ị t ch n ấ ỳ ấ b t k  v n đ  gì vào ngh  trình.

ề ự ữ ả

ấ ị + Chính khách: Nh ng chính khách càng có quy n l c càng có kh  năng ề ư đ a các v n đ  vào ngh  trình.

ứ ả ự ị ệ + Các viên ch c đ m nhi m xây d ng ngh  trình.

ườ ủ ể ư ữ ế ữ + Nh ng ng i có liên quan đ n nh ng ch  th  nói trên: th  ký, ng ườ   i

ườ ệ giúp vi c, ng i nhà...

ắ ế ị e) S p x p ngh  trình

68

ệ ủ ộ ồ ư

ố ớ ụ ế ệ ế ắ ị ợ   Đây là công vi c c a th  ký hay tr  lý cho các h i đ ng làm chính sách. ữ   ọ S p x p ngh  trình có vai trò quan tr ng đ i v i vi c thuy t ph c nh ng

ườ ủ ế ể ế ắ ầ ướ ng ị i bi u quy t. S p x p ngh  trình c n tuân th  các b c sau:

ậ ế ề ộ ụ ủ ầ ­ T p trung và phân lo i

ạ . Đ n đây, v n đ  đã h i t ấ ọ ớ ạ đ  các yêu c u: 1) ầ ế ạ t. 4)

i h n. 3) Tính nghiêm tr ng hay c n thi ơ ộ ớ ủ ố ệ ề ấ ả i pháp s  b . Qúa

ữ ậ ắ tính đ i chúng. 2) Tính t ề Tính liên đ i c a v n đ . 5) S  li u đi u tra và gi ạ trình t p trung và phân lo i theo nh ng nguyên t c:

ữ ư ề ấ ộ ụ ủ ế ố ả ạ ờ đ  5 y u t trên ph i t m th i lo i b ạ ỏ

ướ ỏ (cid:0) Nh ng v n đ  ch a h i t ắ c m t. ị kh i ngh  trình tr

(cid:0) Ư ữ ề ừ ệ ự ệ ấ u tiên nh ng v n đ  phát sinh t vi c th c hi n các chính sách đã

ứ ộ ầ ế ế ớ ớ ban hành n u m c đ  c n thi ữ t ngang nhau v i nh ng phát sinh m i.

(cid:0) ữ ề ấ ả ậ ọ   ạ u tiên nh ng v n đ  mang tính đ i chúng, h u qu  nghiêm tr ng

Ư h n.ơ

(cid:0) ữ Ư ộ ề ứ ữ ề ấ ả

ộ ề ộ ướ ấ   u tiên nh ng v n đ  thu c v  nhân dân ch  không ph i nh ng v n ề đ  thu c v  b  máy nhà n c.

ọ ủ ề ề ị

ụ ư ệ ắ ả ọ

ế ể ấ (cid:0) Chính xác hoá tên g i c a các v n đ  trong ngh  trình. Đi u đó có ý ấ   ẳ   i pháp kh c ph c, ch ng nghĩa quan tr ng trong vi c đ a ra các gi ụ   ề ủ ọ ư ạ h n, ma tuý n u ch a nghiêm tr ng có th  là v n đ  c a giáo d c,

ề ủ ụ ự ẽ ấ ọ khi nghiêm tr ng s  là v n đ  c a giáo d c và hình s ...

ứ ự ố ờ  và th i gian ­ B  trí th  t

ụ ề ả ế ệ ề ấ ả ấ ờ Đi u này có tác d ng gi i quy t hi u qu  các v n đ  nh  các v n đ ề

ượ ề ậ ủ ờ đ c đ  c p đúng lúc, đ  th i gian.

*V  th  t ề ứ ự :

ấ ữ ậ ượ ư ề ầ ộ ị

(cid:0) Nhóm nh ng v n đ  thu c ngh  trình bí m t đ ư ề ế c đ a lên đ u tiên. ố ữ ấ ớ

ộ ề ự ề ầ ủ Nh ng v n đ  ti p theo là nhu c u c a dân c . Cu i cùng m i là các ấ v n đ  thu c v  khu v c công.

(cid:0) ừ ẩ ố ượ ạ ộ ủ ấ   ng và ph m vi tác đ ng c a v n

Trong t ng nhóm, tiêu chu n s  l ế ị ề ẽ đ  s  quy t đ nh th  t ứ ự ướ  tr c sau.

69

(cid:0) ớ ừ ữ ề ấ ạ ộ

ơ ộ ề ả ấ

ậ   Trong t ng nhóm, v i nh ng v n đ  có ph m vi tác đ ng, có lu n ư ứ ố ệ i pháp s  b  rõ ràng nh  nhau, v n đ  nào liên   c , s  li u và gi ữ ề ớ ẽ ư ướ ế ấ quan đ n chính sách cũ s  đ a lên tr c, nh ng v n đ  m i xét sau.

(cid:0) ớ ừ ư ữ ề ạ ấ ộ

ứ ố ệ ơ ộ ề ả ơ i pháp s  b  rõ ràng h n s

ướ Trong t ng nhóm, v i nh ng v n đ  có ph m vi tác đ ng nh  nhau,   ẽ  ậ ấ v n đ  nào có lu n c , s  li u và gi ư đ a lên tr c.

(cid:0) ữ ự ệ ư ề ấ ặ ớ

ướ ấ ặ ắ   Trong nh ng v n đ  cùng m i ho c cũ, nh ng s  ki n nào ng n ờ ọ g n, m t ít th i gian đ t lên tr ượ ạ c l c và ng i.

(cid:0) ề ậ ộ ướ ề ế ộ ấ v n đ  liên quan ít b  ph n xét tr ậ   c, liên quan đ n nhi u b  ph n

xét sau.

ư ậ ứ ự ượ ư ắ Nh  v y, th  t c đ a ra theo nguyên t c: đ

ị 1)Nhóm ngh  trình

ủ ấ ạ ộ ề 2)Ph m vi tác đ ng c a v n đ

ế ụ 3)Tính rõ ràng và thuy t ph c

4)Cũ và m iớ

ắ ọ 5)Ng n g n hay dài dòng

ạ 6)Ph m vi liên quan

ề ờ *V  th i gian:

ề ấ ề ấ ữ ữ ề ấ ấ ờ (cid:0) Nh ng v n đ  m t nhi u th i gian và nh ng v n đ  m t ít th i ờ

gian.

ữ ế ề ấ ườ ọ (cid:0) Nh ng v n đ  liên quan đ n chính sách cũ th ấ   ng g n, nhanh. V n

đề

ể ả ớ m i có th  ph i tranh cãi dài dòng.

ị ộ ữ ề ả ả ấ ớ

ề ớ ố ị ự ề ệ ả ấ ờ

ể ượ ị (cid:0) M t ngh  trình ph i có c  nh ng v n đ  cũ và m i đan xen nh m ằ   ạ   t o hi u qu  cho ngh  s . Trong đó, v n đ  m i, t n nhi u th i gian ể đ  sau cùng, nó có th  đ c bàn trong ngh  trình sau.

(cid:0) ả ứ ự ắ ậ ờ

Ph i c ng r n trong th i gian tranh lu n vì s  tranh cãi dài dòng có ả ể ộ ị ị th  làm cho m t ngh  trình b  phá s n.

70

ờ ả ợ ề ổ

ườ ắ ế ề ỏ ị ị ự ỗ ấ   Th i gian phân b  cho ngh  s  m i v n đ  ph i h p lý, không quá ả   ắ i s p x p ngh  trình ph i

ng n, cũng không quá dài. Đi u này đòi h i ng có kinh nghi m.ệ

ộ ố ấ ề ệ ư ậ ộ ề ớ M t s  v n đ  m i ch a có ti n l ề  và liên quan nhi u b  ph n, có th ể

ượ ả ế ằ đ c gi i quy t b ng cách:

ể ự ọ ể ế ậ ộ (cid:0) X p sau cùng đ  các b  ph n có liên quan có th  d  h p đ y đ . ầ ủ

ệ ử ị ướ ể ầ ả ẩ ậ ộ

(cid:0) G i tài li u, yêu c u các b  ph n ph i chu n b  tr ể ữ ể ắ ắ ọ

ườ ế ể ặ ỗ ờ ị ể   c đ  phát bi u quan đi m ng n g n. C t ngang nh ng phát bi u dài dòng không   ầ c n thi t ho c quy đ nh th i gian phát bi u cho m i ng i.

(cid:0) ỏ ể ả ợ ạ ừ ề ấ ậ ổ Phân chia thành t ng v n đ  nh  đ  th o lu n sau đó t ng h p l i.

ị ỹ ự ả ẩ ữ ệ ắ ộ ọ (cid:0) Chu n b  k  d  th o và gi ớ i thi u ng n g n nh ng n i dung c ơ

ể ắ ượ ả b n đ  giúp các thành viên n m đ c nhanh chóng và rõ ràng.

ể ả ơ ộ ể ế ­ Ki m tra gi i pháp s  b  đ  thuy t trình

ấ ượ ư ế ả ầ ọ ị ề V n đ  khi đ c ch n đ a vào ngh  trình h u h t đã có gi i pháp s

ủ ể ề ứ ơ ơ  ộ   b  do chính ch  th  đi u tra (báo chí, c  quan nghiên c u, chính khách...).

ườ ể ư ấ ư ạ ả ữ ề i lãnh đ o cao nh t đ a ra có th  ch a có gi i pháp

ấ Nh ng v n đ  do ng ơ ộ s  b .

ừ ộ ạ ệ ơ ộ ủ ấ ề ả ượ ả Tr  m t vài ngo i l

ế ấ i pháp s  b  c a v n đ  ph i đ ả ể c ki m tra ể , gi ề ướ

ườ ườ ự ị ị ề ủ ể c khi trình bày v n đ . Có 3 ch  th  ph i cùng ti n hành ki m tra: 1)   ề   i phát ngôn đi u i xây d ng ngh  trình. 3) ng

ể tr ấ ơ đ n v  nêu v n đ . 2) ng ị ự khi n ngh  s .

ế ố ệ ể ầ ậ *Công vi c ki m tra: c n t p trung vào các y u t sau:

ớ ệ ệ ắ ấ ạ ọ (cid:0) Gi ề i thi u ng n g n hi n tr ng v n đ .

(cid:0) ắ ủ ự ữ ư ầ ả t nh ng đ y đ , trung th c và rõ ràng nh ng gi i pháp hay

Tóm t ế ườ ư ấ ị ki n ngh  mà ng ề i nêu v n đ  đã đ a ra.

(cid:0) ủ ế ậ ậ T p trung nhanh nh n xét c a các chuyên gia có liên quan đ n gi ả   i

ế ị pháp hay ki n ngh  nói trên.

ạ ả ủ ề ị (cid:0) Ghi l ữ i nh ng gi i pháp đ  ngh  khác c a chuyên gia trong ngành và

ế ấ ề các ngành có liên quan đ n v n đ .

71

(cid:0) ữ ậ ả ề ệ ế ố ớ ự ệ ế Thu th p h t nh ng gi n u có (đ i v i s  ki n liên

ế ướ i pháp ti n l ả quan đ n chính sách cũ c  trong và ngoài n c.

(cid:0) ủ ừ ự ư ế ả ủ ề ệ ộ L u ý đ n d  báo c a t ng gi i pháp v  tác đ ng c a vi c có và

ả ể không có gi i pháp khi ki m tra và trình bày.

ườ ườ ể ườ ộ Trong m t vài tr i ki m tra và ng

ậ ả ư i trình bày có th ườ ợ ng h p, ng ề ề ấ ư đ a nh n xét cá nhân v  v n đ  và gi ợ ằ i ta s  r ng s

ệ ề ấ i pháp nh ng ng ề ầ

làm thiên l ch trong đánh giá v n đ  và gi ầ ổ ườ ả công tác t ng h p ỉ ơ trình trên ch  đ n thu n là ể  ẽ  ả   i pháp. Đi u này yêu c u qúa ợ , ng i trình bày ph i theo

ươ ứ ph ự ng pháp th c ch ng.

ế *Thuy t minh

ố ượ ế ạ Đ i t ng thuy t minh khá đa d ng:

ườ ứ ị ặ ấ ề ẽ ế ầ ơ i đ ng đ u đ n v  đ t v n đ  s  thuy t minh: ông b ộ

(cid:0) Có th  là ng ể ượ ưở ị ng, th tr ng ngh  sĩ.

ườ ế ượ i thuy t minh là là chuyên viên đ c phân công theo dõi

(cid:0) Có khi ng ề ấ v n đ .

ườ ườ ơ ợ ộ (cid:0) Có tr i bên ngoài xã h i đã nêu lên s ự

ệ ng h p c  quan hay ng ị ự ể ự ế ki n vào ngh  s  đ  tr c ti p trình bày.

ứ ắ ị ượ ề ể (cid:0) Viên ch c s p x p ngh  trình hay đ ế c phân công đi u khi n ngh ị

s .ự

ở ỹ ủ ể ứ ư ổ ế ơ M , ch  th  th  t ph  bi n h n.

ườ ể ệ ế ể ấ ọ Ng i thuy t minh có th  vai trò r t quan tr ng, th  hi n:

(cid:0) ề ư ỹ ơ ề ấ ấ Trình bày v n đ  này k  h n trong khi 2 v n đ  nh  nhau

ế ự ệ ự ệ ơ (cid:0) Quan tâm đ n s  ki n này h n các s  ki n khác

ặ ỏ ế ố ệ ứ ẫ (cid:0) B  sót ho c nêu thêm chi ti t, s  li u, d n ch ng

ấ ạ ả (cid:0) Nh n m nh gi i pháp A mà không là B

ự ệ ữ (cid:0) Dùng các t ừ ữ ễ ả  ng  di n t không khách quan gi a các s  ki n

ứ ứ ả ị ả 4. Nghiên c u chính th c và lên k ch b n gi i pháp

72

ề ặ ấ ở ộ ỳ V n đ  đ t ra có tr  thành chính sách hay không tu  thu c vào nghiên

ấ ả ụ ế ợ ứ ể ề c u đ  đ  xu t các gi i pháp có h p lý và thuy t ph c hay không.

ủ ể ứ ứ a) Ch  th  tham gia nghiên c u chính th c

ứ ề ấ ề ứ ứ ế ề ạ Nghiên c u chính th c v  v n đ  t c là ti n hành đi u tra l

ươ ề ự ệ ượ c ch n t

ộ b , công phu, có ph ả ằ ng pháp v  s  ki n đã đ ự ệ ề nh m đ  ra các gi i pháp cho s  ki n trên

ẽ ượ ấ ườ ệ ụ nh t vì sau này chính sách s  đ

ệ ứ ứ ượ c áp d ng cho hàng tri u ng ế ườ i toàn ị ọ ừ    ngh  trình . Đây là quy trình quan tr ngọ     i. Do đó, ộ   c ti n hành đ c ng đ

ề ơ ở vi c nghiên c u chính th c chính sách công th ậ l p b i nhi u c  quan.

ấ ườ ố ấ ướ ị + V n đ  đ c l p c b  phát giác

ề ộ ậ : đ ủ ể ng sá xu ng c p, nhân viên nhà n ứ ứ ồ tham nhũng... ch  th  nghiên c u chính th c bao g m:

ỷ ậ ơ ị

(cid:0) U  ban do đ n v  có trách nhi m thành l p, trong đó có các thành ệ ả ế ự ệ ụ ừ viên đã t ng và đang ph  trách m ng dính đ n s  ki n.

ứ ơ ộ ế (cid:0) Chuyên gia có liên quan đ n vi c nghiên c u s  b  và kh i s  v n ở ự ấ   ệ

đ .ề

ộ ị ươ (cid:0) Chuyên gia c a m t vài đ a ph ủ ng có liên quan

ồ ợ (cid:0) Chuyên gia thuê ngoài theo h p đ ng

ứ ữ ệ ạ ấ (cid:0) Nh ng viên ch c tác nghi p trong ph m vi v n đ ề

ủ ệ (cid:0) Chuyên gia c a các nhóm l ợ i ích có quan h

.... ...

ề ơ ấ + Các v n đ  ph c h p ớ ế ề ứ ợ : liên đ i đ n nhi u c  quan

ướ B c 1:

ủ ề ị ươ (cid:0) Chuyên gia c a các b , u  ban, chính quy n đ a ph ộ ỷ ng

ủ ơ (cid:0) Chuyên gia c a các c  quan nghiên c u ứ

ứ ơ ộ ủ ể ấ (cid:0) Ch  th  nghiên c u s  b  và nêu v n đ ề

(cid:0) ủ ề ơ Phóng viên c a các c  quan truy n thông

ợ (cid:0) Chuyên gia các nhóm l i ích

ậ (cid:0) Chuyên gia lu t pháp

73

ườ ề (cid:0) Ng ố i giám sát và đi u ph i

ướ B c 2:

ạ ớ ủ ể ỷ (cid:0) Chuyên gia t ố ộ i các u  ban và ti u ban liên đ i c a qu c h i

ụ (cid:0) Các ngh  sĩ ph  trách ị

ợ (cid:0) Các nhóm l i ích

ẩ (cid:0) Các th m phán và lu t s ậ ư

... ...

ứ ứ b) Nghiên c u chính th c

ị ứ ấ ặ ệ ượ ị ề: Đ t tên, đ nh nghĩa hi n t

ề ề ạ ị ỉ ng và ch  ra nhu   ớ   ộ i có n i dung khác v i

ạ ấ ướ ầ *Xác đ nh chính th c v n đ ấ ầ ủ ự ệ . Nhi u v n đ , sau khi xác đ nh l c u c a s  ki n ị ban đ u. Xác đ nh l ề i v n đ  có 3 b c:

ỉ ạ ị ả ưở ớ ng (cid:0) Ch  ra ph m vi và tiêu chu n: ng (gi

ứ ệ ổ ộ

ề ộ ấ ưở ề ồ ố ượ  ch u  nh h ẩ đ i t   i tính, ộ   ề ậ tu i tác, trình đ  văn hoá, thu nh p, ngh  nghi p...), hình th c, n i Tiêu chu nẩ  v  m t v n đ  bao g m: không gian, ả dung  nh h ng.

ệ ả ờ th i gian, chi phí, hi u qu ...

ườ ẫ ố ng và các thông s  ng u nhiên. Qúa trình này bao

(cid:0) Xác đ nh môi tr ị ộ ữ ữ ỉ ổ ứ

ủ ấ ứ ộ ề ớ ộ ố ượ

ồ g m nh ng n i dung: ch  ra nh ng cá nhân, t ộ đ ng; m c đ  tác đ ng c a v n đ  t ệ ạ ượ ố ượ ể ị ng ch u thi t h i, đ i t ng thu đ t

ố ẫ ả ườ ấ biên gi ng c a v n đ

ườ i các đ i t ượ ợ c l ớ i môi tr ố ằ nhân t ớ v i môi tr ng u nhiên, ph i làm rõ   ữ ng xung quanh . Nh ng nhân t n m ngoài biên đ

ấ ị ẫ ả ượ ượ ị    ch c đang ch u tác ụ ố   ng; danh m c đ i ị i ích. Đ  xác đ nh các   ề   ủ ượ   c ố ợ   ng khi ph i h p c tiên l

ố ố ị xem là b t đ nh và ng u nhiên ph i đ ớ v i các nhân t  c  đ nh.

ủ ấ ờ ị ề (cid:0) Xác đ nh th i gian c a v n đ . Không có gi ả

ả ế ệ ả ợ ữ ờ hi u qu  n u nó không h p th i. Nh ng n i dung c n ph i gi

ế ẽ ồ ạ ế ệ ượ i trong bao lâu n u không có gi ng  s  t n t

ư ầ ờ quy t là: hi n t ả ầ ượ ặ   i pháp nào là hay ho c ả   ầ ộ i ả   i ể   c đ a ra vào th i đi m nào? c n bao nhiêu pháp? gi

i pháp c n đ ứ ể ứ ờ th i gian đ  nghiên c u chính th c?...

ụ ị *Xác đ nh m c tiêu:

74

ạ ộ ơ ả ứ ụ ấ ị Xác đ nh m c tiêu là ho t đ ng c  b n nh t trong nghiên c u chính

ị ỏ ấ ầ ề ể ụ ứ ữ ả ờ i nh ng câu h i: 1) V n đ  có liên

ớ ề ữ ứ ộ ầ

ề ể ả ủ ể ặ ấ ế ầ ầ ả

ệ ữ ữ ụ ụ ậ ậ ộ ộ

ư ế ữ ụ ụ ủ ậ ộ

ấ ớ ố ớ ố

ế ố ụ ụ ữ ụ ể ậ ộ ổ th c. Đ  xác đ nh m c tiêu c n tr  l ấ ớ ế   đ i đ n nh ng v n đ  khác không. 2) M c đ  liên đ i. 3) Nhu c u chính ự   ủ i quy t nhu c u chính c n ph i th c c a ch  th  đ t v n đ . 4) Đ  gi ệ  hi n nh ng m c tiêu b  ph n nào. 5) Nh ng m c tiêu b  ph n quan h ấ   ớ v i nhau nh  th  nào. 6) Nh ng m c tiêu b  ph n và m c tiêu c a các v n ữ   ẫ ề đ  liên đ i th ng nh t hay mâu thu n v i nhau. 7) M i liên quan gi a ộ

nh ng m c tiêu b  ph n và m c tiêu t ng th . K t n i các m c tiêu b ề ẽ ượ ủ ấ ụ ế ậ ả ph n, m c tiêu chính c a v n đ  s  đ i quy t. c gi

ự ế ệ ủ ề Trong th c t , chính sách công là công vi c c a chính quy n nên nó

ụ ạ ồ g m 2 lo i m c tiêu:

ị ỉ ụ ụ ữ ữ ườ : Là nh ng m c tiêu mà nh ng ng

ẳ ạ ố ộ ưở ố ượ c; ch ng h n, t c đ  tăng tr ng kinh t ệ ự   i th c hi n chính ệ   ế s  l ng vi c ,

­ M c tiêu ch  đ nh ả ạ ượ sách ph i đ t đ ả ệ ề ệ làm, gi m b nh ngh  nghi p…

ọ ụ ỉ ị ả ượ ượ ỉ ượ c l ớ   ng hoá m i

M i m c tiêu ch  đ nh ph i đ ả ượ ệ ả ng hoá. Ch  có l ứ ộ ế c gi đánh giá đ i pháp có hi u qu  hay không? đ n m c đ  nào?

ụ ụ ể ặ ớ ỉ ị ­ M c tiêu chính tr ị: Có th  đi kèm ho c không v i m c tiêu ch  đ nh.

ự ụ ệ ệ ả ỉ ị ưở ế Vi c th c hi n m c tiêu ch  đ nh cũng  nh h ủ   ng đ n lòng tin c a

ườ ng ế ộ ớ i dân v i ch  đ .

ụ ị ượ ứ ệ ị ị Khi m c tiêu chính tr  không đ c xác đ nh chính th c, vi c xác đ nh

ụ ễ ơ ỉ ị m c tiêu ch  đ nh d  dàng h n.

ụ ệ ị ụ Ví d : tăng giá đi n >< m c tiêu chính tr : yên lòng dân

ự ả * Xây d ng gi i pháp:

ườ ế ả Con đ ụ ng đi đ n m c tiêu là gi i pháp.

ị ả ắ + Nguyên t c xác đ nh gi i pháp

ủ ủ ứ ế ế ầ ả Th  nh t, ấ tính đ y đ  c a thông tin. N u thi u thông tin gi i pháp có

ệ ượ ự ể th  sai, không th c hi n đ ụ c m c tiêu.

ủ ủ ứ ầ ố

ứ Th  hai , tính cân x ng c a thông tin (đ y đ  các nhân t ). Thông tin ầ ứ ể ả i pháp cũng có th  sai l m. không cân x ng gi

ế ợ Th  baứ , k t h p gi a ữ lý thuy tế  và kinh nghi m.ệ

75

ả ợ Th  t ,ứ ư  chú ý c  l i ích và chi phí.

ị ả ả ớ ữ ắ Ngoài ra, xác đ nh gi i pháp còn ph i chú ý t

ả ả ủ ả ả ư nh : gi i nh ng nguyên t c khác   ả i pháp ph i kh

ụ i pháp ph i bám sát m c tiêu c a chính sách, gi ả ệ ố ả thi, các gi i pháp ph i mang tính h  th ng…

ươ ị ả ụ + Ph ng pháp xác đ nh gi i pháp, công c

(cid:0) ươ ơ ở ư ọ ả Ph ng pháp khoa h c: c  s  đ a ra gi i pháp:

­ Có thông tin đ y đầ ủ

ổ ế ­ Có lý thuy tế  t ng k t

(cid:0) ươ Ph ng pháp thói quen:

ầ ủ ữ ệ ­ Có d  li u đ y đ

ư ổ ế ượ ữ ế ẳ ấ ề ư   ề lý thuy t (ch ng h n nh ng v n đ  ch a ạ

­ Ch a t ng k t đ ượ c v   ị ậ c pháp lu t quy đ nh). đ

ể ượ ươ ủ ệ ể

ng pháp này là kinh nghi m có th  không phù ư ượ c đi m c a ph ớ ứ ự ể ệ ạ Nh ợ h p v i th c tr ng; kinh nghi m đã qua ch a đ c ki m ch ng.

(cid:0) ươ ộ ấ ụ ộ ổ ế Ph ng pháp ph  thu c: m t v n đ  đã có

ủ ậ ầ ế ầ

ề ậ ộ ộ ạ thông tin thu th p không đ y đ  nh   ị ấ v n đ  thu c ngh  bí m t thu c lĩnh v c ư   lý thuy tế  t ng k t nh ng ề ầ ư lý thuy tế  yêu c u. H u h t các   ố ự qu c phòng   , ngo i giao…

ộ ệ thu c di n này.

ạ ầ ầ ả ắ ậ

ọ Tình tr ng trên c n ph i th n tr ng. Các nguyên t c sau c n tuân th :ủ

­ Không v n d ng ậ ụ lý thuy tế  máy móc

ề ậ ợ ồ ố ­ T p h p càng nhi u ngu n thông tin càng t t

ố ợ ệ ẻ ­ Ph i h p thông tin và chia s  trách nhi m

ả ẹ ễ ề ọ ỉ ­ Gi i pháp mang tính g n nh , d  đi u ch nh

ự ề ự ổ ủ ứ ằ ầ ả ­ Khi có b ng ch ng xác th c v  s  thay đ i c a hoàn c nh c n thay

ả ổ đ i gi i pháp.

ợ ọ ớ ố ­ Coi tr ng h p tác v i các đ i tác

76

(cid:0) ươ ụ ự ệ ề ấ Ph ề   ng pháp th c nghi m: Áp d ng cho các v n đ  không có ti n

ế ế ả ấ ệ l , thi u ế lý thuy tế , thi u thông tin. Tìm ki m gi i pháp cho v n đ ề

ự ẫ ứ ả ầ ạ ả ị này c n ph i có tri th c, s  m n c m, sáng t o, kiên đ nh… đ  d ể ự

ế ủ ấ ễ ề báo chính xác và nhanh di n bi n c a v n đ .

ừ ả * Đánh giá t ng gi i pháp:

ữ ể ả ự ả Đ  phân tích, đánh giá nh ng gi ữ   i pháp có kh  năng th c thi và nh ng

ả ố ư ầ ượ ả ờ gi i pháp t ỏ i  u, 4 câu h i sau c n đ c tr  l i:

ộ ả ả ế ượ ề ấ M t là, gi i pháp đó có gi i quy t đ ổ   ặ c v n đ  ho c làm thay đ i

ơ ả ề ủ ạ ượ ứ ấ ộ m t cách c  b n v n đ  c a chính sách đó không, t c là có đ t đ ụ   c m c

ủ tiêu c a chính sách đó hay không?

ả ạ ả ư ệ ố Hai là, gi i pháp đó có mang l i hi u qu  nh  mong mu n hay không?

ẽ ả ự ề ệ Trong quá trình th c hi n đi u gì s  n y sinh?

ả ệ ạ ề ệ ợ ớ Ba là, gi i pháp đó có phù h p v i đi u ki n hi n t i hay không?

ệ ố ả ạ ượ ệ ả B n là, li u gi i pháp đó có t o ra đ c hi u qu  khác đáng mong

ả ạ ậ ố ố ể ư ộ mu n hay không? Hay là t o ra h u qu  không t t? Có th  đ a ra m t gi ả   i

ạ ạ ộ ả pháp l i t o nên m t gi i pháp khác hay không?

ả ể ả Tr  l ả ờ ượ i đ ỏ c 4 câu h i trên, gi i pháp đó có th  là gi ệ   ữ i pháp h u hi u

ấ ượ ấ ậ nh t đ c ch p nh n.

ả ả ị ắ ế c) S p x p gi i pháp và lên k ch b n

ứ ủ ề ệ ấ ố Đây là công vi c cu i cùng c a quy trình nghiên c u v n đ  và đ ề

ấ xu t chính sách.

ụ ả ị ả ể ượ ự K ch b n là danh m c các gi i pháp có th  đ ọ c l a ch n là chính

ứ ủ ể sách theo quan đi m c a nhà nghiên c u.

ả ợ Gi i pháp L i ích Chi phí

A 2 12

B 6 20

77

C 16 40

D 26 35

E 50 51

F 28 34

G 6 52

H 42 67

I 25 77

J 45 95

ọ ố ể i thi u hoá chi phí: A, G, B, C, I, D, F, H, J, E (khi ngân sánh

+ Chú tr ng t ẹ ạ h n h p)

ọ ợ ố ộ   i ích: J, I, H, G, E, C, D, F, B, A (an sinh xã h i,

i đa hoá l ụ ổ ậ + Chú tr ng t ứ c u đói, ph  c p giáo d c…)

ọ ợ ợ + Chú tr ng l i ích ròng: l i ích – chi phí: I, J, G, H, C, B, D, A, F, E

ọ ợ + Chú tr ng t ỷ ấ ợ  su t l i ích:   l i ích/chi phí: G, A, B, I, C, J, H, D, F, E

ự ọ ế ị 5. L a ch n chính sách, quy t đ nh và ban hành chính sách

ị ộ ộ ạ ế ­ xã h i là quá trình

ọ ấ ự Toàn b  quá trình ho ch đ nh chính sách kinh t ọ ụ ề ầ ụ ự

ọ ệ ế ấ ươ ả ộ ọ ề ế ự i quy t v n đ , đ n l a ch n m t ph

liên t c: l a ch n v n đ  c n ra chính sách, l a ch n m c tiêu chính sách, ự l a ch n các bi n pháp gi ấ ể ợ ự ư ự

ố ư ươ ự ố ọ i  u là khâu l a ch n cu i cùng trong s

ng án chính sách t ượ ự ộ m t ph ữ ả ự ự ự ữ ọ ọ nh ng cái đã đ

ữ ề ệ ẩ ả ợ ớ ng án   ọ   chính sách h p lý nh t đ  thông qua và đ a vào th c thi. Khâu l a ch n ố  c l a ch n. S  l a ch n này ph i d a vào nh ng tiêu   ặ   ứ ổ chu n mang tính t ng h p, kh  thi và thích  ng v i nh ng đi u ki n đ t

ra.

ề ươ ượ ư c đ a ra xem xét, chính sách

Khi có nhi u ph ộ ượ ự ế ng án chính sách đ ả ọ ẩ xã h i đ ứ c l a ch n ph i đáp  ng các tiêu chu n sau: kinh t

ứ ự ả ệ ố ụ ấ t nh t m c tiêu đ  ra ấ , có kh  năng th c hi n t

Th  nh t ả ụ ữ ề ấ ệ ố ự ề . Chính sách  ả   t nh t m c tiêu đ  ra không ph i là nh ng chính có kh  năng th c hi n t

78

ẳ ạ ữ ổ ớ ệ ạ ặ ớ

ữ ướ ữ ổ nh ng chính sách tr i, nh ng thay  đ i tăng lên t

c  đây. Ng ấ ễ ạ ượ ự ổ ớ ườ ữ ư ậ ng d  đ t đ th

ươ ụ ạ ả ộ ớ đo n. Nói cách khác, m t ph i m c tiêu đ ạ ng m nh t

ng án có  nh h ư ươ ữ ụ ạ ả ổ ớ   sách t o ra nh ng thay đ i l n và khác h n so v i hi n tr ng ho c so v i ừ ừ  ượ ạ c l  t ơ   c s  ch p nh n h n nh ng thay đ i l n nh ng gián ề  ưở ỏ   ng án t o ra nh ng thay đ i nh  nh ng liên t c, do đó kh  năng

ra là ph ượ ấ ơ đ ậ c ch p nh n cao h n.

ả ế ủ ấ ề ế ệ ầ ứ Th  hai , gi

ế i quy t nguyên nhân c a v n đ . H u h t các bi n pháp ả ứ ạ ố ớ ấ ộ ề ự ề xã h i đ u là s  ph n  ng l

ươ ư c đ a ra. đ

ủ c a chính sách kinh t ữ ượ   Có nh ng ph ả ữ ề ắ

ủ ấ ươ ề ả i đ i v i v n đ  đã ặ   ộ ng án chính sách tác đ ng vào ngăn ch n ả ự   ấ nh ng nguyên nhân n y sinh v n đ . Do đó, nguyên t c chung là ph i l a ế   i quy t nguyên nhân c a v n đ . Tuy nhiên, ọ ch n ph

ề ượ ự ệ ẳ ộ ng án chính sách gi ả

ả ố đi u này không ph i lúc nào cũng th c hi n đ ớ ự ướ ẩ ẽ ậ n

c ph i đ i phó v i s  gia tăng giá nh p kh u s  khó có th  làm gì đ ề ộ ủ ấ ả ứ ườ ế

ng gián ti p ph n  ng l ả ạ ệ ữ ệ ề ậ tác đ ng vào nguyên nhân c a v n đ , mà th ư ằ b ng nh ng bi n pháp nh  tăng thu nh p v  ngo i t ạ c. Ch ng h n, m t nhà   ể  ể ạ   i ầ   ớ  và gi m b t nhu c u

ẩ ậ nh p kh u.

ấ ươ ể ạ ớ ộ chi phí th p nh t

ứ Th  ba, ươ ấ ầ ọ ấ . Đ ng nhiên, đ  đ t t ươ ấ ng án c n đ ụ   i cùng m t m c ượ ự   c l a ch n. Có

tiêu, ph ể ả ng án có chi phí th p nh t là ph ấ ứ ủ ậ ụ ự ấ th  gi m chi phí c a nhà n

i m c th p nh t và t n d ng s  đóng góp ộ ể ự ồ ự ủ ự ướ ớ c t ế ư  t nhân đ  th c thi m t chính sách. ngu n l c c a khu v c kinh t

ố ả ữ ưở ự ể , i đa hoá nh ng  nh h ứ ư   t

ả Th  t ưở ươ ẩ ng tiêu c c

ng án chính sách kinh t ớ ươ ạ ợ

nh h ộ ượ ự h i đ ấ ự . Theo tiêu chu n này, ph ọ c l a ch n là ph ấ ề ặ ỏ ng án mang l ộ ị ặ ổ ữ i ích ho c t n th t này đ

ữ   ả ng tích c c và gi m thi u nh ng ế    xã ặ ổ   ấ i ích l n nh t ho c t n ượ   ấ c ướ ơ ở ữ ủ ộ ữ i nh ng l ợ th t nh  nh t v  m t cính tr  xã h i. Nh ng l ụ ị đánh giá trên c  s  nh ng giá tr  xã h i và m c tiêu c a nhà n c.

ạ ả ứ Th  nămứ , có kh  năng t o ra đ

ượ ự ưở c s  h ầ ạ ậ ị

ườ ố ớ ả ứ ươ ươ ủ ứ ọ ng th c ph n  ng c a m i ng i đ i v i các ph

ộ ừ ươ ự ế ả ọ ấ ủ   ự ng  ng tích c c nh t c a ộ dân chúng. Các nhà ho ch đ nh chính sách c n nhìn nh n m t cách rõ ràng   ề   ng án chính v  ph ữ   ng án ít có kh  năng gây nh ng đó l a ch n ph

sách kinh t ả ứ ố ố xã h i, t ặ ự ph n  ng tiêu c c ho c có tính ch ng đ i.

ự ọ ộ ươ ứ ở ứ Sau khi đã l a ch n m t ph m c cao

ữ ẩ ấ ng án chính sách đáp  ng  ượ ự ươ ẽ ượ nh t nh ng tiêu chu n trên đây, ph ọ c l a ch n s  đ ng án đ c trình

79

ấ ể ở ề ẩ ộ ế xã

ự lên c p có th m quy n thông qua đ  tr  thành m t chính sách kinh t ệ ự ộ h i có hi u l c th c thi.

ế ướ ộ ở các n xã h i

ế ứ Ở ượ Qúa trình thông qua chính sách kinh t ữ các n ướ ư ả c t

ả c ti n hành theo nh ng cách th c khác nhau.  ằ ỗ ả

ấ ế ề ủ ả ạ ọ

ề ẽ ể ệ ề ầ nào c m quy n s  có nhi u chính sách công, th  hi n ý chí c a h  đ

ể ề ộ

ộ ở ữ ướ ữ ấ ả c này là quá trình đ u tranh gi a các đ ng phái và s nh ng n

ủ ả ể ộ c khác nhau ề    b n quy n đ ố ắ   ề ự l c n m trong tay các chính đ ng khác nhau nên m i đ ng đ u c  g ng ả   bi n v n đ  c a riêng h  thành chính sách công. Đ ng nào m nh hay đ ng ủ ọ ượ   c   thông qua đ  đi u hành xã h i. Do đó, quá trình thông qua chính sách kinh ự  ế  xã h i  t ự ủ ộ ậ   v n đ ng hành lang đ  tranh giành s   ng h  cho chính sách c a đ ng phái

mình.

ườ ệ ự ả Ở ướ  n ơ ng do các c  quan nhà n

ỳ ộ ộ ầ ế c ta, vi c d  th o chính sách th ạ ấ

ị ỉ ơ ọ ạ ụ ể ướ ẽ

ả ượ ự ả c đ

ậ ả ề ướ tr ng, ph m vi…), nhà n ự ả d  th o chính sách đó. Các b n d  th o này sau khi hoàn thành đ ẩ

ị ố ộ ơ trình lên c  quan nhà n ạ ướ   c ề ủ ti n hành. Tu  thu c lo i v n  đ  c a chính sách (n i dung, t m quan   ệ   ị c s  ch  đ nh c  quan c  th  ch u trách nhi m ệ  c có th m quy n xem xét, th o lu n và thông qua   ủ ứ ặ ộ t

ộ ế ư ề ằ ­ xã h i mà Nhà n c ta đ a ra đ u nh m ph c v  l

chính sách kinh t ộ ủ ả ủ ộ

ộ ề ườ ữ ấ ọ

ố ớ ề ậ ư ữ ệ ể ế ấ ộ ề nh ng v n đ  mà m i ng ị đ nh đ i v i vi c phát tri n kinh t

ộ ề ườ ữ ấ ọ

ố ớ ề ề ư ế ấ ộ ề nh ng v n đ  mà m i ng ể ệ ị đ nh  đ i v i vi c phát tri n kinh t

ề ệ ệ ệ ả ố ố ị ti n t

, vi c làm, an ninh, qu c phòng, ch ng thiên tai, d ch b nh, b o v ứ ườ ự ả ướ ượ ng… Tr

môi tr ượ ử ế c khi đ ơ ấ ướ ể ọ ể ắ c g i đ n cho các c  quan, đoàn th  trên kh p đ t n đ

c đ  m i ng ỹ ưỡ ượ ế ả ậ ộ ấ ả   i các h i ngh  chính th c (Qu c h i, Chính ph  ho c B ). T t c  các ụ ụ ợ   ướ i ế   ề ậ ích c a c  dân t c, c a nhân dân lao đ ng. Các chính sách đó đ  c p đ n ế   i trong xã h i đ u quan tâm, mang tính quy t ế    xã h i nh  nh ng v n đ  c p đ n ế   i trong xã h i đ u quan tâm, mang tính quy t ữ  xã h i nh  nh ng v n đ  v  tài chính   ệ  c chính th c thông qua, các d  th o chính sách   ườ   i ạ   i xem xét và góp ý. Các ý ki n này đ c th o lu n và xem xét k  l ng t

ộ ọ các cu c h p khi thông qua chính sách.

ể ượ ậ ợ ế Đ  quá trình thông qua chính sách đ c ti n hành thu n l i, các nhà

ị ạ ả ố ắ ế ẫ ướ ự

ế ế ấ ả ộ ọ ồ ờ ho ch đ nh chính sách tr ợ m t cách khoa h c và h p lý nh t, đ ng th i bi

ổ ứ ủ ự ự ủ ế c h t v n ph i c  g ng xây d ng chính sách   ủ   t tham kh o ý ki n c a ộ t tranh th  s  tán thành, s   ng h ch c và cá nhân có liên quan, bi các t

80

ộ ế ứ ứ ề

ợ ủ ế ế ả ấ i ích c a đông đ o nhân dân, n u quá trình l y ý ki n nhân dân đ

ự ự ệ ệ ộ ủ th c hi n m t cách th c s  dân ch  thì vi c thông qua chính sách công s

ậ ợ ờ ố ị ủ ộ ệ   ủ ủ c a các quan ch c. N u n i dung c a chính sách  đ  ra đáp  ng nguy n ể  ọ v ng, l ẽ  ự ấ   i, không gây xáo tr n trong đ i s ng chính tr  c a đ t

ễ di n ra thu n l c.ướ n

ạ ự ủ ế ầ ư ế ệ Tóm l i, trình t các công vi c ch  y u c n ti n hành nh  sau:

ươ ề ự ơ ọ ­ Trình ph

ướ ẩ ng án hay đ  án chính sách đã l a ch n lên c  quan nhà ơ ề ướ ạ ị n c có th m quy n. Trong b

ả ướ ươ ủ ế c này, các c  quan ho ch đ nh chính sách   ướ   c ng án chính sách c a mình tr c nhà n

ph i trình bày, thuy t trình ph ệ ứ ờ và ch  phê duy t chính th c.

ơ ẩ ề ế ẩ

ậ ứ ủ ả ỏ ổ

ạ ọ ế ươ ề ặ lu n, bàn b c, xem xét, h i ý ki n c a các t nhà khoa h c và dân chúng v  ph

ng án chính sách nói trên, đ c bi ơ ở ọ ế ủ ố ượ ẽ ị ủ ng s  ch u tác đ ng c a chính sách. Trên c  s  đó b

ướ ượ ỉ ả   ­ Các c  quan có th m quy n phê chu n ti n hành đánh giá, th o    ch c, các nhà qu n lý, các ệ ầ   t c n ổ  ứ   c chính th c thông qua có ý ki n c a đ i t ề sung hoàn ch nh đ  án chính sách tr c khi nó đ

ộ và ban hành r ng rãi.

ạ ứ ộ ­ Thông qua chính sách t ị i các h i ngh  chính th c.

ế ị ứ ế ể ả ằ ­ Quy t đ nh chính sách b ng văn b n, t c là th  ch  hoá chính sách

ấ ị ệ ạ ậ ả thông qua vi c ban hành các văn b n quy ph m pháp lu t nh t đ nh.

ậ ỏ Câu h i ôn t p

ế ạ ế ộ ạ ị 1. Th  nào là ho ch đ nh chính sách kinh t

ư ế ị ị ạ    xã h i ? Giai đo n ho ch ộ đ nh chính sách có v  trí nh  th  nào trong toàn b  quá trình chính sách ?

ể ạ ọ ị ắ 2. Nêu các quan đi m và nguyên t c quan tr ng khi ho ch đ nh chính

ế ộ sách kinh t ­ xã h i

ắ ướ ế ạ ộ ị c ho ch đ nh chính sách kinh t

3. Tóm t ướ t các b ể ụ ể ự ộ ử ậ    xã h i. Th  v n ị   c đó đ  xây d ng m t chính sách c  th  nào đó mà anh (ch ) ụ d ng các b

quan tâm.

81

ơ Chư ng 4

Ự

Ệ

Ề

Ỉ

TH C HI N VÀ ĐI U CH NH

Ế

Ộ CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

ả ượ ọ ế ị ộ M t gi ấ ỳ i pháp b t k  sau khi đ

ướ ữ ể ọ c ch n và có quy t đ nh ban hành ắ ệ ậ ậ ắ ị ị (d i nh ng tên g i có th  khác nhau: lu t, s c lu t, s c l nh, ngh  đ nh,

ề ượ ọ ế ế ộ ị ngh  quy t, chính sách… ) đ u đ c g i là chính sách kinh t ­xã h i.

Ự Ế Ệ Ộ I. TH C HI N CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

1. Khái ni m  ệ

ế ạ ợ ­ xã h i đ

Sau khi chính sách kinh t ệ ượ ộ ố ứ ự ạ ả

ị ộ ư c ho ch đ nh, chính sách đó c th c hi n trong cu c s ng. Đây là giai đo n th  2 trong c  quá ị ế ạ ạ ằ

c n đầ trình chính sách sau giai đo n ho ch đ nh, nh m bi n chính sách thành ự ế ạ ộ ữ ế ả nh ng ho t đ ng và k t qu  trên th c t .

ế ớ ộ ơ ớ ư c, tr ư c h t là b  máy hành chính là ng

ế ồ ộ ờ Các c  quan nhà n ị ạ ế y u ho ch đ nh chính sách kinh t ­ xã h i, cũng đ ng th i là ng ư i chờ ủ  ườ ổ  i t

ứ ự ệ ch c th c hi n chính sách.

ệ ự ữ ế ể

­ xã h i là quá trình chuy n nh ng tuyên ế ề ộ ấ ấ ị ề ộ Th c hi n chính sách kinh t ấ ờ ủ nhà n  c a ộ cướ   v  m t v n đ  kinh t ­ xã h i nh t đ nh

ố b  trên gi y t ự ệ thành hi n th c.

ủ ự ệ ệ ế ộ 2. Vai trò c a vi c th c hi n chính sách kinh t ­ xã h i

ị ạ ỉ ớ ộ ầ ề

ợ ị ữ ế ệ ưng n u công tác t

ự ứ ệ t chăng n a nh ố ố ế Ho ch đ nh chính sách kinh t ạ chính sách đư c ho ch đ nh ra có t ch c th c hi n chính sách đó không t

ượ ệ ự xã h i m i ch  là đi u ki n c n. Dù ổ  ố ụ t thì cu i cùng m c tiêu chính sách   ự ự ế cũng không đ . Nh

c th c hi n trên th c t ệ ủ ề ệ ế ị ệ ư ậ    v y th c hi n chính sách ể ưa chính sách vào cu cộ

ể ộ ề chính là đi u ki n đ , đi u ki n quy t đ nh đ  đ ố s ng, đ  có m t chính sách thành công.

82

ợ ế ự ự ệ ệ

ấ N u chính sách không đ ế ặ ư c th c hi n ho c th c hi n không t ố ớ ự ủ ả ứ ậ

ấ ợ ề ặ ề ộ c. Đi u này hoàn toàn b t l

ế ả ớ ộ ố ễ  t d ẫ d n đ n m t lòng tin th m chí ph n  ng tiêu c c c a nhân dân đ i v i nhà   ướ ữ   ị n i v  m t chính tr  ­ xã h i, gây ra nh ng khó khăn cho nhà nư c trong công tác qu n lý kinh t ­ xã h i.

ấ ề ự ễ ạ ạ ị Có nh ng v n đ  th c ti n mà trong giai đo n ho ch đ nh chính sách

ộ ộ ư ặ ho c đã phát sinh nh

ự ữ ậ ấ ớ

ự ễ ề ệ ầ ỉ ữ chưa phát sinh, chưa b c l ạ ị ng các nhà ho ch đ nh   ạ ộ   ệ không nh n th y. Quá trình th c hi n chính sách v i nh ng ho t đ ng ế   ổ th c ti n còn góp ph n đi u ch nh, b  sung và hoàn thi n chính sách, khi n

ự ễ ầ ủ ộ ố ứ ợ ớ cho nó ngày càng phù h p v i th c ti n, đáp  ng yêu c u c a cu c s ng.

ố ệ ế xã h i (t

Cu i cùng, vi c phân tích đánh giá m t chính sách kinh t ộ ứ ộ ấ ứ ộ ố ả ờ ỉ ộ ợ ể ư c tr  l i m t cách đ y đ

ấ x u, m c đ  t ứ t? m c đ  x u?..) ch  có th  đ ế ệ ụ ự ế

ự và có s c thuy t ph c sau khi th c hi n chính sách đó trên th c t ấ ể ế ự ệ ợ ộ t chính xác chính sách có đ ớ th c hi n m i có th  bi ộ ố   t, ủ  ầ   . Qua ậ   ư c xã h i ch p nh n

ộ ố hay không, có đi vào cu c s ng hay không?

ạ ổ ự ệ ậ ợ ế   Như v y, th c hi n chính sách là giai đo n t ng h p có liên quan đ n

ạ ạ ị giai đo n ho ch đ nh và phân tích chính sách sau này.

ế ố ả ưở ự ế ệ ế nh h ệ ng đ n vi c th c hi n chính sách kinh t ­ xã

3. Các y u t h i ộ

ề ầ ả ả ấ ủ ấ a) B n ch t c a v n đ  c n gi ế i quy t

ề ằ ả ế ấ

Chính sách đư c đ  ra nh m gi ợ ả ế ề ầ ấ ả ấ ủ ậ ộ ề i quy t các v n đ  phát sinh trong   ế   i quy t ­ xã h i. Vì v y, b n ch t c a các v n đ  c n gi

ự ề ế ệ ờ ố đ i s ng kinh t ằ ộ ẽ s  tác đ ng b ng nhi u cách đ n quá trình th c hi n chính sách đó.

ả ằ ề ế ế ộ ấ ứ ạ

ề ạ ộ N u chính sách nh m gi ự ụ ấ ề ạ ế đ n nhi u lĩnh v c ho t đ ng khác nhau (ví d  v n đ  l m phát, v n đ

ấ ệ ộ ầ ề ề ặ ạ

ụ ề ễ ấ ố

ề ệ ấ ỏ ờ hi n chính sách đó cũng th

ố ợ ự ứ ệ ề ả ộ i quy t m t v n đ  ph c t p, có liên quan ấ ề  ụ ấ   th t nghi p) ho c m t v n đ  có nhi u nguyên nhân đa d ng (ví d  v n ấ ự   ề ườ ng) thì quá trình th c đ  xu ng c p giáo d c, v n đ  ô nhi m môi tr ờ   ứ ạ ư ng khó khăn, ph c t p đòi h i m t nhi u th i ạ   gian và công s c vì ph i ph i h p nhi u chính sách và th c hi n m t lo t

ế ị ớ các quy t đ nh có liên quan v i nhau.

ủ ộ

ự ế ạ ở ả ặ ợ ế Đ c thù c a các nhóm đ i t ệ ư ng đ n vi c th c hi n chính sách đó. Ch ng h n đ i t ố ư ng mà chính sách tác đ ng đ n cũng có   ủ   ố ư ng c a ợ ẳ ệ nh h

83

ố ạ ế chính sách dân s  và k  ho ch hoá là gia đình nông dân (70% dân s  n

ở ệ ố ta s ng

ấ ị ị ạ

ể ứ ệ ự ư i thờ ư ề ứ ố khăn nh t đ nh. Đây là nhóm ng ế ấ ầ ạ t cũng nh

ậ  v  m c s ng v t ch t, tinh th n, l ệ ề ủ ự ề ặ ậ ở ố

ướ ạ ố ở

n ả ế ợ ự ệ ệ ệ ờ ố

ụ ả ạ ố ư cớ   ữ   nông thôn) làm cho vi c th c hi n chính sách này có nh ng khó   ậ   ế ề ư ng b  h n ch  v  trình đ  nh n ờ ộ ị ả   i ch u  nh th c và hi u bi hư ng n ng n  c a tâm lý, t p quán truy n th ng. Do đó vi c th c hi n ệ   ồ   ễ ế c ta không d  dàng. Đ ng chính sách dân s  và k  ho ch hoá gia đình  ự ớ th i, th c hi n chính sách dân s  ph i k t h p v i vi c th c hi n chính   ể   sách xoá đói gi m nghèo, chính sách giáo d c đào t o, chính sách phát tri n

ế ệ nông nghi p và kinh t nông thôn …

ả b) Hoàn c nh th c t ự ế

ự ế ể ộ ế ả Hoàn c nh th c t có th  là tình hình xã h i, kinh t

ế ệ ộ ữ ệ ị ố ọ , khoa h c ­ công   ự   ớ  có tác đ ng l n đ n vi c th c ngh  và chính tr … Đây là nh ng nhân t

ệ hi n chính sách công.

ổ ề ề ố ả ữ ệ ể ộ ộ ­ B i c nh xã h i: nh ng thay đ i v  đi u ki n xã h i có th  tác

ế ả ấ ự ề ế ệ ậ ộ đ ng đ n cách lý gi i v n đ  và vì v y đ n cách th c hi n chính sách. Nói

ộ ậ ạ ệ ứ ế ộ ộ

ậ ợ chung xã h i càng văn minh hi n đ i, nh n th c càng ti n b , trình đ  dân ự ệ ệ ậ i cho vi c th c hi n chính sách và lu t pháp nhà

ướ ệ ẳ ạ ớ ỏ

ở ứ ổ ế ả ợ

ể ố ớ ự ứ ệ ầ trí càng cao thì thu n l nư c. Ch ng h n, xu h ủ ph i đả ư c ph  bi n và tranh th  s  h ổ qu n chúng, các t ng dân ch  hoá hi n nay đòi h i chính sách công   ượ   ủ ủ ự ư ng  ng c a dân, ph i thu hút đ c    ch c đoàn th  đ i v i quá trình th c hi n chính sách

công.

ệ ế ữ ố ả ế ổ ề ề : Nh ng thay đ i v  đi u ki n kinh t

ệ ự ươ ự ố ớ ­ B i c nh kinh t ệ ế t ng t tăng tr

đ i v i vi c th c hi n chính sách công. Kinh t ệ ủ ẽ ớ ự ệ ơ

ộ    có tác đ ng ở ư ng cao   thì Chính ph  s  b t khó khăn h n trong vi c th c hi n các chính sách ợ ụ ệ ự ệ ấ ả ộ

công, nh t là các chính sách b o tr ệ ố ớ ấ ấ ệ ả xã h i. Ví d  vi c th c hi n chính   ưng

sách xóa đói gi m nghèo đ i v i Vi ế ậ ợ ơ t Nam hi n nay là r t c p bách, nh ầ ưở ề ẽ i h n khi n n kinh t nó s  thu n l ệ ng cao, c u vi c làm tăng... tăng tr

ệ ố ả ệ ớ ữ ể

ệ ể ủ ạ ự ự ệ ọ

ệ ổ ứ ạ ỗ ợ ụ ệ

ụ ừ ự ệ ệ ặ ố ổ   ­ B i c nh công ngh : Công ngh  m i có th  gây ra nh ng thay đ i ẳ trong vi c th c hi n chính sách. Ch ng h n s  phát tri n c a tin h c, sinh   ự   ệ ệ ọ  ch c th c h c và vi c áp d ng các công ngh  hi n đ i h  tr  cho vi c t ế ệ  xa ho c cho vi c th c hi n chính sách dân s  và k hi n giáo d c t

ạ ho ch hoá gia đình…

84

ị ế ữ ố ả ố ả ị

ớ ớ ấ ổ ự ệ ớ ị ộ đ ng l n t

i quá trình th c hi n chính sách. M t đ t n ự ấ ế ẽ ặ ị

chính tr  thì t ổ ổ ề ể ẫ ự ủ ế ệ

ộ ­ B i c nh chính tr : nh ng bi n đ ng  trong b i c nh chính tr  có tác ộ ấ ư c m t  n đ nh ệ   t y u s  g p khó khăn trong quá trình th c hi n chính sách. ệ   ữ Vi c thay đ i Chính ph  có th  d n đ n nh ng thay đ i v  cách th c hi n ổ ả ậ các chính sách công, th m chí thay đ i c  chính sách.

ớ ế ộ ố ế ố ả ậ ầ ­ B i c nh qu c t

ộ ế ế ộ ị bi n đ ng kinh t

ự ệ ệ ớ ộ ộ gi

ủ ủ ế ả ạ ẳ ỗ ố ộ công c a m i qu c gia. Ch ng h n cu c kh ng ho ng kinh t

ỏ ế ưở ệ ệ ệ ả : Cùng v i xu th  h i nh p và toàn c u hoá, các   ư trên toàn thế  ự , chính tr , xã h i trong khu v c cũng nh ể ế   i ngày càng có tác đ ng đáng k  đ n vi c th c hi n m t chính sách ầ    toàn c u ự   ng không nh  đ n vi c th c hi n các chính sách kinh

hi n nay đã  nh h ệ ế t ộ ủ  ­ xã h i c a Vi t Nam.

ự ề ị ế ủ ợ c) Ti m l c chính tr  và kinh t c a các nhóm đ i t ủ   ố ư ng chính sách và c a

dân chúng.

ế ề ề ự ị , tài chính, chính tr ) ch u  nh h

ộ ở Các nhóm có quy n l c (v  kinh t ủ ể ạ ộ

ng c a m t chính sách công nào đó có th  tác đ ng m nh m  t ố ệ ủ ự ệ ặ ộ

ủ ệ ặ ộ ố ố

ư­ ị ả ẽ ớ ế   i ti n ố   trình th c hi n chính sách công thông qua vi c  ng h  ho c ch ng đ i   chính sách. Vi c công chúng  ng h  ho c ch ng đ i chính sách công cũng ả ưở ự ệ ế ệ ng đ n vi c th c hi n chính sách. nh h

ả ế ủ ệ ạ ớ Khi kh  năng kinh t c a dân m nh thì bi n pháp nhà n

ẽ ệ ả ơ ướ ể ộ

dân cùng làm s  hi u qu  h n và nhà n ổ ủ ừ ề ề ấ ư c và nhân ượ ự c s   đóng   ừ ọ các t ch c, các nhà khoa h c và t dân

ệ c có th  huy đ ng đ ứ góp v  ch t xám và ti n c a t ệ cư trong vi c th c hi n các chính sách công. ự

ế ố ế ề d) Y u t ạ  giao ti p, truy n đ t

ồ ề ữ ụ ổ ế

ệ ự ủ ề ộ ệ

ọ ế ẹ ệ ẽ ệ ớ

ạ ộ ti p không tr n v n thì ho t đ ng th c hi n s  đi ch ch h ộ ạ ố ờ ơ ị

ữ ứ ề ầ ộ

ế ế ế ấ ể ề ế ặ ợ ư iờ   Bao g m công tác tuyên truy n, ph  bi n, giáo d c cho nh ng ng ầ ế   th c hi n v  n i dung và các yêu c u c a chính sách. N u quan h  giao ư ng mà các nhà ự ho ch đ nh mong mu n. M t chính sách công ra đ i mà các c  quan liên   ư iờ   ế   ẽ ạ t đ n ho c hi u sai đi thì s  h n ch  r t nhi u đ n k t

ả ự ệ ắ quan và các nhà ch c trách không n m v ng n i dung yêu c u đ  ra, ng dân không đư c bi qu  th c hi n.

85

ụ ự ệ ệ ộ ộ ế e) B  máy và cán b  làm nhi m v  th c hi n chính sách kinh t ­ xã

h i ộ

ộ ế ủ ụ ộ ấ

ả ự ủ ơ ộ Thành công c a m t chính sách kinh t ạ ộ ộ ự ệ

ườ ữ ơ đó, thông th

ộ ng là các c  quan trong b  máy hành pháp ­ nh ng ng ự ủ ế ự ế ế ệ ộ

ệ ự ạ ộ ả ế ệ ộ

ự ự ệ ệ ế ệ ạ

thi u năng l c, trách nhi m và trong s ch thì vi c th c hi n chính sách s ủ ụ ự ệ ặ ề    ­ xã h i ph  thu c r t nhi u vào kh  năng và s  ho t đ ng c a c  quan và cán b  th c hi n chính sách   ư iờ   ch  y u và tr c ti p th c hi n chính sách công. N u b  máy hành chính   ứ   quan liêu, ho t đ ng kém hi u l c và hi u qu , n u các cán b  công ch c ẽ    khó khăn, bóp méo các m c tiêu c a chính sách ho c th c hi n sai chính

ộ ệ ệ ự ụ ự ể

ệ ề ứ ề ạ ợ

ơ ệ công, phân nhi m rõ ràng v  nhi m v , ch c năng, quy n h n, l ố ủ ự ệ ạ ơ

ấ ị ự ệ ệ ệ ầ

ố ợ ể ạ ự ơ ộ sách. Vi c th c hi n chính sách cũng ph  thu c vào s  phát tri n phân ủ   ụ i ích c a các c  quan th c hi n chính sách. Bên c nh c  quan ch  ch t có trách   ộ ị   nhi m chính trong vi c th c hi n m t chính sách nh t đ nh, c n xác đ nh ngườ

ự ệ ộ ớ ệ rõ các c  quan ph i h p th c hi n chính sách đ  t o ra m t môi tr ệ ồ đ ng b  và ăn kh p cho vi c th c hi n chính sách công.

ủ ụ f) Th  t c hành chính

ệ ể ự ổ ứ ữ

ế ữ Đ  th c hi n chính sách công, các t ủ ụ ầ ế ạ ờ

ch  hay nh ng th  t c c n thi ữ t. Các th  t c này t o ra môi tr ế ướ ệ ỏ

ị hi n chính sách, quy đ nh nh ng đòi h i và b ạ ự ổ ự ệ ị th c hi n chính sách, t o ra trình t ậ    ch c liên quan l p ra nh ng quy ư ng th c ự   ủ ụ ệ   ầ t trong vi c c đi c n thi ạ ộ   ạ   n đ nh và rành m ch cho ho t đ ng

ả qu n lý.

ị ạ ằ ữ ỗ ơ ề ủ ụ

ị ổ ả ệ ệ ủ ụ

ộ ề ự ệ

ữ ủ ụ ự ệ ở ỗ ờ

ả ầ Tuy nhiên, khi nh ng th  t c đã tr  nên l ủ ụ ớ ợ ế ằ ữ ệ ậ

ủ ụ ế ệ ạ ẳ ả

ộ ố ư ự ấ ầ ấ m t s  lĩnh v c: c p gi y phép đ u t

ủ ụ ự ữ ậ ẩ ấ ờ xu t nh p kh u… là nh ng lĩnh v c mà th  t c hành chính còn r

ự ự ữ ệ ệ ở ề   M i c  quan có nh ng quy đ nh v  th  t c hành chính nh m t o đi u ư ngơ   ki n cho vi c thi hành chính sách. Các th  t c ph i có tính  n đ nh t ố ể   đ i đ  không gây nhi u xáo tr n cho quá trình th c hi n chính sách công. ệ   i th i, kìm hãm vi c th c hi n ơ   thì c n ph i thay th  b ng nh ng th  t c m i h p lý và thu n ti n h n. Ch ng h n, hi n nay ta đang ti n hành c i cách th  t c hành chính trong   ạ ộ   , đăng ký kinh doanh, ho t đ ng ư m rà,   ế    ­

ả gây c n tr  và nh ng tiêu c c trong vi c th c hi n các chính sách kinh t xã h i.ộ

ự ệ g) Kinh phí th c hi n chính sách

86

ấ ỳ ộ ự ệ ệ ả ỏ Vi c th c hi n b t k  m t chính sách công nào cũng đòi h i ph i có

ồ ộ ồ ệ ể ự m t ngu n kinh phí nh t đ nh. Ngu n kinh phí đ  th c hi n m t chính sách

ờ ướ ớ ấ ổ ứ ấ ị ư ng do ngân sách nhà n c th

ộ ư c c p, do các t ớ ặ ư ch c nhà ư c ngoài tài ộ  nhân đóng góp, do huy đ ng trong dân ho c do n

ủ công c a nhà n nư c và t ớ tr .ợ

ự ự ệ ệ ầ

ấ ồ ồ ngu n đ u t

Trong quá trình th c hi n, các th c hi n c n khai thác tri ầ ư, nh t là các ngu n kinh phí ngoài ngân sách nhà n ề ồ ự ế ớ ủ ọ ệ ể t đ  các ớ ư c. Ngày i chú tr ng khai thác các ngu n l c trong nay, nhi u Chính ph  trên th  gi

ằ ệ ả ớ ồ ộ

ể ầ ướ ư ể ả dân nh m gi m b t chi phí ngân sách, nâng cao trách nhi m c ng đ ng xã   ộ ủ h i c a dân c c đang phát tri n còn có th  c n ph i khai thác các . Các n

ợ ừ ồ ổ ứ ố ế ngu n tài tr  t các t ch c qu c t ủ  và các chính ph .

ồ ầ ợ Ngu n kinh phí này đ ư c chi dùng cho các nhu c u sau:

ơ ở ậ ự ự ệ ệ ấ ­ Chi phí xây d ng c  s  v t ch t cho vi c th c hi n chính sách.

ắ ệ ậ ơ ỹ ­ Mua s m thi ậ   ế ị ậ ư  phư ng ti n k  thu t và các chi phí v t t b  v t t

ấ ch t khác.

ươ ả ộ ộ ổ ứ ữ ườ ng cho đ i ngũ cán b  qu n lý, t ch c và nh ng ng ự   i th c

ệ ­ Tr  lả hi n chính sách.

ữ ờ ệ ạ ự ­ Chi phí b i thồ ư ng cho nh ng ng ờ ị ư i b  thi ệ   ệ t h i do vi c th c hi n

chính sách gây ra.

ế ủ ặ

ơ ế ượ ự ế ặ ố ể ự   N u chúng ta không có ho c không đ  kinh phí thì không th  th c ệ   c chính sách công ho c th c hi n không đ n n i đ n ch n dù cho ệ hi n đ

ạ ệ ớ chính sách đó mang l ả i hi u qu  to l n.

ậ ệ ự ệ ả ệ ề ả ớ

ừ ầ

ớ ồ ả   Vì v y, vi c th c hi n chính sách công ph i đi li n v i vi c đ m b o ả    khi xây d ng và thông qua chính sách công, c n ph i ầ ư. ự ợ ề ặ ố ư ng cũng nh ư c ngu n kinh phí v  m t s  l ủ đ  kinh phí. Ngay t ồ ự d  tính tr ư các ngu n đ u t

ồ ầ ợ ử ụ ụ ệ Ngu n kinh phí c n đ ư c s  d ng đúng m c đích và có hi u qu . C

ẽ ề ẩ ặ ị ướ ả ơ  ỳ ể   c có th m quy n giám sát, ki m tra ch t ch  và đ nh k  xem quan nhà n

ệ ử ụ ả ử ụ ệ ượ xét vi c s  d ng kinh phí, đánh giá hi u qu  s  d ng kinh phí đ c giao.

ị ế ố ữ ủ ạ ộ ộ ự    nói trên, quá trình th c

ệ ạ Do ch u tác đ ng c a m t lo t nh ng y u t ể ả hi n chính sách công có th  n y sinh các d ng khó khăn nh :ư

87

ộ ộ ế ệ ệ ự

ị ạ ụ  xã h i ph  thu c vào ớ ­ Vi c duy trì và th c hi n chính sách kinh t ự

ợ ả ự ố ấ lĩnh v c chính tr , là lĩnh v c v n r t nh y c m có liên quan t ừ ỏ ự ệ t

ệ ự ệ ố t Nam đang th c hi n chính sách thu hút v n đ u t

ố ế ợ

ả ả i kh  năng   ẳ   ộ ư c quá trình th c hi n m t chính sách nào đó. Ch ng ầ ư nư c ngoài, ớ   ọ ự  trong các lĩnh v c khoa h c ­ công ử ế ệ ố ộ ọ ặ  b  ho c đ o ng ạ h n Vi ờ chính sách tăng cư ng  h p tác qu c t ngh  kinh t

ệ ữ ư ế ớ ng n u quan h  gi a hai nhà n nghiên c u ứ ở ướ  n

c ngoài... Nh ế ể ẫ ệ ễ ệ ậ ạ , qu c phòng, chính sách g i cán b  và h c sinh đi đào t o và ư c x u đi ấ   ữ   ự  trong vi c th c hi n nh ng ự thì có th  d n đ n s  khó khăn, ch m tr

chính sách nói trên.

ườ ệ ự ề

ữ ­ Nh ng ng ự ề i th c hi n chính sách công, do nhi u lý do, trong đó có ữ ượ ả ỏ ề c nh ng đòi h i v  thông tin và ế i quy t đ lý do v  năng l c không gi

ạ ả ể ặ ẳ ạ

ứ ạ ế ề ả ổ

ể ự ữ ệ ệ ể ắ ộ

ấ ớ ề ả ậ ỏ ợ đòi h i ph i thu nh p m t l

qu n lý hành chính mà chính sách đó t o nên. Ch ng h n, có th  g p các khó khăn như: Các kho n thu  đ  ra quá ph c t p và hay thay đ i nên khó   ệ   có th  th c hi n m t cách đúng đ n; nh ng bi n pháp ki m soát toàn di n ự ể  ổ ự ả ả ả ộ ư ng thông tin r t l n và có nhi u nhân l c đ ệ ơ qu n lý và thi hành… làm cho các c  quan th c hi n không đ m b o n i.

ờ ặ ệ ả ớ ữ ­ Nh ng ng ệ ư i có trách nhi m ho c có  nh h

ộ ệ ở ư ng t ớ ụ ợ ố

ệ ẳ ạ ầ ơ ổ

m t bi n pháp nào đó, vì l ủ c a chính sách. Ch ng h n, ch  tr ế ớ ộ ố ườ ủ ứ ạ ậ ộ

ự ự ệ ệ ệ ọ ệ   ự i vi c th c hi n ề   i ích riêng c  tình làm trái v i m c tiêu đ  ra ư­ ủ ư ng c  ph n hoá doanh nghi p nhà n ả ề c đ ng ch m đ n ch c quy n và thu nh p c a m t s  ng i qu n lý ơ ủ ư ng này. doanh nghi p hi n nay,  h  không tích c c th c hi n ch  tr

ườ ự ệ ườ ng, th c hi n chính sách công làm cho nhóm ng i này

­ Thông th ộ ố ợ ị ệ ạ ự ệ có l i và m t s  khác b  thi t h i. Do đó, th c hi n chính sách công là quá

ấ ụ ủ ổ

ủ ố trình đ u tranh, trong đó các phía khác nhau theo đu i m c đích c a riêng mình và ch ng l i ích c a phía kia. ạ ợ i l

ệ ầ ề ế ể ự ệ ế 4. Các đi u ki n c n thi t đ  th c hi n chính sách kinh t ộ  ­ xã h i

ả ọ a) Chính sách ph i khoa h c

ợ ừ ạ ị ề ị ư c xác đ nh ngay t quá trình ho ch đ nh chính sách

ệ Đi u ki n này đ ụ ộ và ph  thu c vào quá trình đó.

ộ ượ ọ M t chính sách đ c coi là khoa h c khi:

ữ ậ ợ ớ ­ Phù h p v i nh ng quy lu t khách quan.

88

ề ợ ị ấ ­ Xác đ nh đúng v n đ , đúng đ i t ủ ố ư ng c a chính sách

ụ ị ­ Xác đ nh đúng m c tiêu ưu tiên cho chính sách.

ị ả ể ự ụ ệ ­ Xác đ nh đúng các gi i pháp đ  th c hi n m c tiêu.

ự ơ ư c chợ ứ ư ng trình hành đ ng ­ t c là chính sách đó ph i đ ả ư cợ

ơ ớ ­ Xây d ng đ ụ ể c  th  hoá thông qua các ch ộ ỏ ư ng trình l n và nh .

ủ ệ ự ề ả ả b) Ph i có n n hành chính đ  hi u l c, có kh  năng thích nghi cao và

ể ự ạ ệ trong s ch đ  th c hi n  các chính sách công

ệ ể ự ề ế ộ ộ

ọ ừ ự ệ ả ơ trung

ạ ộ ộ ộ ộ ị ơ ở ộ ồ ờ

ấ ể ụ ủ ứ ự ệ ẩ ệ    ­ xã h i, đi u ki n Đ  th c hi n thành công m t chính sách kinh t ế   ư ng đ n ệ ố ấ r t quan tr ng là ph i có h  th ng th c hi n chính sách t ộ   ậ t n c  s  ho t đ ng m t cách đ ng b , k p th i và m t đ i ngũ cán b , ệ ố   công ch c có đ  năng l c và ph m ch t đ  làm nhi m v  này. H  th ng

ề đó chính là n n hành chính công.

ả ớ ế ả ớ Ở ướ  n ư c đang

ữ c ta, cùng v i nh ng c i cách kinh t ả ề ớ ộ ế , Đ ng và Nhà n ọ ti n hành c i cách n n hành chính v i 3 n i dung quan tr ng là:

ể ế ề ả ­ C i cách th  ch  n n hành chính cho phù h p v i c  ch  th  tr

ướ ủ ả ớ ơ ế ị ư ngờ   ợ ộ ơ ỷ ư ng xã h i, trong đó ị theo đ nh h ả ng XHCN, b o đ m dân ch  và k  c

ủ ụ ả ộ khâu đ t phá là c i cách th  t c hành chính.

ự ẹ ấ ộ ọ ố ố ­ Xây d ng b  máy hành chính g n nh , th ng nh t và thông su t theo

ắ ậ ề ắ ủ nguyên t c t p trung dân ch  và nguyên t c pháp quy n.

ự ẩ ấ ộ ộ

ị ạ ứ   ứ ­ Xây d ng đ i ngũ cán b  công ch c có ph m ch t chính tr , đ o đ c ệ ụ ự ứ ầ ợ ờ ỳ ớ ư c yêu c u nhi m v  trong th i k  m i. và năng l c, đáp  ng đ

ộ ờ ệ ế ự ự ủ ế

ớ ứ Ngư i ch  y u và tr c ti p th c hi n chính sách kinh t ơ các c  quan Nhà n

ệ ề ế ị ư c, suy cho cùng là các công ch c làm vi c trong b ự ạ ủ

ệ ộ ố ự ễ hi n chính sách, đ ưa chính sách vào th c ti n cu c s ng. Th c t

ư ự ệ ờ ỉ khi th c hi n chính sách cũng nh ụ  công v , có ng

ề ợ ợ ợ i cá nhân, không vì l ố i ích qu c gia, l

quy n l ề ệ ố ố cách n n hành chính qu c gia không ch  c i cách h  th ng c  c u t

ổ ả ế ể

ự ủ ệ ế    ­ xã h i là ộ  ệ ự   máy này. Do đó, đây là đi u ki n quy t đ nh s  thành b i c a công tác th c ấ   ự ế  cho th y ớ   ư i ch  quan tâm t i ả   i ích công dân. Do đó, c i ơ ấ ổ ứ    ch c ưở   ng, phong cách và nâng cao ộ ự ộ ư năng l c c a công ch c. Đ i ngũ cán b  th c hi n chính ỉ ả  tư ả th  ch , mà còn ph i làm thay đ i c  t ứ ạ ứ đ o đ c cũng nh

89

ị ẩ ấ ạ ứ ố ộ

ứ ệ ự ầ ỹ

sách có ph m ch t chính tr  và đ o đ c t ụ v , có đ  ki n th c và k  năng c n thi ộ ố ể ợ

ố ớ ư ậ ệ ệ ầ ệ   t, có trình đ  chuyên môn, nghi p ế ủ ế t cho vi c t c thi chính sách thì   ộ ộ ư c m t đ i ngũ cán ể ưa chính sách đi vào cu c s ng. Đ  có đ   ạ   ọ t Nam hi n nay c n coi tr ng công tác đào t o, v y, đ i v i Vi

ể ụ ử ụ ả ứ ộ ọ ớ m i có th  đ b  nhộ tuy n d ng và s  d ng cán b , coi tr ng c  đ c và tài.

ự ế ạ ủ c) S  quy t tâm c a các nhà lãnh đ o

ờ ộ ế ể ệ xã h i bao gi

ợ Chính sách kinh t ậ ấ l ể ẽ ấ ưa ra s  v p ph i s ấ i ích giai c p. Vì v y, r t có th  m t chính sách đ

ợ ố ạ ự ố ủ ị phá ho i, s  ch ng đ i c a các l c l ể ộ ự ư ng thù đ ch trong và ngoài n

ẽ ứ ạ ữ ề ỏ

ự ệ ở ỏ

ườ ườ ữ ậ ọ ữ ng, nh ng ng

c nh ng nhân v t quan tr ng trên chính tr ế ị ế ị ự ư

ệ  quy t đ nh th c hi n chính sách ph i c ả quy t đ nh chính sách cũng nh ủ ơ ể ự ệ ế ế ế

ấ ằ ế ắ ố ợ ị    cũng th  hi n quan đi m chính tr , ả ự  c,ướ   ế ố ả     nh cũng s  không tránh kh i nh ng khó khăn ph c t p do nhi u y u t ấ ­ hư ng trong quá trình th c hi n. Đi u đó đòi h i các nhà lãnh đ o đ t n ạ ề ề   ướ i có quy n ả ư­ ắ   ng quy t, có đ  quy t tâm và b n lĩnh đ  th c hi n chính sách đ n th ng ộ ợ   i cu i cùng n u th y r ng đó là m t chính sách đúng đ n và h p lòng l

dân.

ự ủ ề ạ ầ ợ ố ả ạ d) Ph i t o đ ộ ủ ư c ni m tin và s   ng h  c a đ i đa s  qu n chúng

nhân dân

ợ ự ủ ộ ộ ữ ủ

ủ ợ ố ụ ụ sách ph c v  cho l i ích chính đáng c a đa s . Tuy nhiên đôi khi ng

ư ủ ể ể ộ ọ Các chính sách đư c s   ng h  r ng rãi c a nhân dân là nh ng chính ư i dân ờ   ư c sợ ự a hi u đúng chính sách. Đ  có đ

không  ng h  chính sách vì h  ch ủ ộ ủ ầ ả ng h  c a nhân dân c n ph i:

ờ ổ ế ướ ụ ề

­ Tăng cư ng công tác tuyên truy n, giáo d c, ph  bi n, h ị ươ ủ ệ ầ ộ ờ

chính sách m t cách đ y đ  và k p th i thông qua các ph ọ ổ ứ ư ể ạ ch c đoàn th , làm cho m i ng ẫ   ng d n ng ti n thông   ế   ể ườ t i hi u bi các t

tin đ i chúng cũng nh ề ộ v  n i dung chính sách.

ự ế ể ệ ơ ế ­ Th c hi n c  ch  “dân bi t, dân bàn, dân làm, dân ki m tra”.

ự ệ ế ệ ằ ậ ấ ầ   ­ Th c hi n các bi n pháp khuy n khích b ng v t ch t và tinh th n

ự ệ ệ ố ớ đ i v i công dân trong vi c th c hi n chính sách.

90

ữ ừ ấ ằ ệ ề ề ệ ậ

ủ ể ề ề ệ ơ ự   ể T  nh ng đi u ki n nói trên, có th  nh n th y r ng: đi u ki n th c ế   hi n chính sách công có liên quan đ n nhi u c  quan, nhi u ch  th  khác

nhau:

ữ ữ ạ ơ ị ­ Nh ng c  quan, nh ng nhà ho ch đ nh chính sách

ữ ữ ơ ế ị ờ ­ Nh ng c  quan, nh ng ng ư i quy t đ nh chính sách

ữ ữ ơ ự ờ ­ Nh ng c  quan, nh ng ng ệ ư i th c hi n chính sách

ữ ố ượ ở ­ Dân chúng và nh ng đ i t ị ả ng ch u  nh h ư ng chính sách

ể ự ệ ậ ắ ợ ự Vì v y, đ  th c hi n th ng l

ơ ữ ủ ể ứ ả ạ ợ ố ợ   ầ i chính sách công c n có s  ph i h p ư­ ổ

gi a các c  quan (ch  th ) này, phát huy s c m nh t ng h p c  trung  ơ ủ ả ệ ố ươ ứ ẫ ạ ị ị ng, s c m nh c a c  h  th ng chính tr . ng l n đ a ph

ƯƠ Ự Ệ Ứ NG   PHÁP   TH C   HI N   CHÍNH

II.   CÁC   HÌNH   TH C   VÀ   PH Ộ Ế SÁCH KINH T  ­ XàH I

ứ ệ ự 1. Các hình th c th c hi n chính sách

ỉ ở ự ệ ạ ệ ự ệ ả

Chính sách ch  tr  thành hi n th c, đem l ự ữ ứ ữ ệ ệ i hi u l c và hi u qu  khi ệ ứ ự nó có nh ng hình th c th c hi n h u hi u. Hình th c th c hi n chính sách

ộ ố ủ ệ ể ườ chính là cách bi u hi n c a chính sách vào cu c s ng. Thông th ng có

ứ ơ ả ữ ạ nh ng lo i hình th c c  b n sau:

ỉ ụ ể ứ ị a) Hình th c theo đ a ch  c  th

ứ ủ ng hoá chi ti

ượ ượ c l ố ớ ế ộ ắ ự ệ ả ơ ộ c đ

và đ ệ ấ ồ ế   ộ t Đó là hình th c mà tác đ ng c a chính sách đã đ ự   ượ ưa vào ch  đ  b t bu c ph i th c hi n đ i v i các c  quan th c   hi n chính sách và các ngu n kinh phí do ngân sách các c p c p phát.

ẳ ợ ấ

ạ ả ươ ứ ấ ơ ư ng binh li ướ

Ch ng h n chính sách tr  c p cho các gia đình th ưu trí cho cán b , công ch c nhà n ộ sách tr  l ỉ ở ng h ạ ứ ấ ộ ự ế ệ

th c này có ph m vi tác đ ng r t rõ ràng và ch  tr  thành hi n th c n u h ế ả ư ự ệ ẽ ệ ặ ố ơ ở th ng th c hi n ch t ch , quy ch  gi n ti n nh ng không s  h , ng ệ   t sĩ, chính ỉ ư c đã ngh  h u. Hình   ệ  ườ   i

ự ứ ệ ả ầ ủ ệ th c hi n có ý th c và trách nhi m cao, ngân sách ph i đ y đ .

ỉ ở ứ ị b) Hình th c theo đ a ch  m

ố ượ ộ ượ ị ng tác đ ng đ c quy đ nh khá rõ ràng trên

ứ Là hình th c mà đ i t ứ ặ ị ướ ộ ng, hình th c theo đ a ch  m  đ

ư ệ ộ ớ m t đ nh h ộ đ ng nh ng quy mô không th  l ị ờ ể ư ng tr ỉ ở ượ ằ ư c vì nó còn l ệ c nh m vào m t di n tác   ự ấ    thu c vào s  ch p

91

ậ ậ ủ ủ ự ạ ố ượ ấ nh n hay không ch p nh n c a đ i t

ố ạ ẳ ươ ự ở ộ ng t

ư ủ ố ượ ở chính sách t ầ ố v n đ u t c ngoài. Đ i t ườ ướ i n

ố c a ng ứ ổ ượ ủ ả qu c gia (t ch c, cá nhân, chính ph ) nh

ộ ưng kh  năng thu hút đ ạ ườ ị nhiêu là không xác đ nh tr c. Các chính sách lo i này th ướ ượ c đ ng h

ườ ườ ự ệ ả ng đ u t vào c i thi n môi tr

ườ ố sách này th

ng pháp lý, môi tr ề ng  ít t n kém v  ngân sách nh ế ượ ề ậ ỏ ầ ư ưng l c (t

ầ i ngh  và có t m nhìn chi n l ướ ậ ể ứ ộ   ng, vào s  c nh tranh c a m t  m t qu c gia khác. Ch ng h n, chính sách thu hút   ọ   ng tác đ ng m  ra cho m i c bao   ướ   ng ệ   . Th c hi n các chính ả ử ụ ạ i ph i  s  d ng các   ặ   ệ ặ ư v n vi c đ t lu t, đ t ấ   c xem xét và ban hành). Các hình th c theo i lu t đ  nhà n

ả ố ữ ề ề ể ầ chuyên gia gi quy ch  dế ướ ộ ỉ ở ị đ a ch  m  cũng có th  là nh ng tác đ ng c n ph i t n kém nhi u v  ngân

ế ấ ạ ầ ư ự ấ ớ ế sách (nh  xây d ng m i, nâng c p k t c u h  t ng kinh t ộ  ­ xã h i…).

ứ ệ ộ c) Hình th c theo thông l xã h i

ệ ứ ữ ự

ộ ủ ủ ế ứ

ớ ề ự ụ ệ ơ ở

ơ ở ừ ộ ỉ

ệ ệ ộ ờ ỡ ả   ệ ố Đó là nh ng hình th c th c hi n chính sách thông qua h  th ng qu n ựa vào m ngạ   ậ ấ    các c p, ự   ượ c th c ồ ư ng tài năng hi n trong m t th i gian dài (nh

ẻ ấ ướ ạ lý v n hành chung c a xã h i. Các hình th c này ch  y u d lư i truy n thông, giáo d c, các c  quan th c hi n chính sách  ả ả các b , ngành, c  s . Nó ch  ph i chi phí ngân sách v a ph i và đ ư chính sách phát hi n b i d ố ườ ng s ng...). c; chính sách làm trong s ch môi tr tr  đ t n

ứ ố d) Hình th c s c

ệ ự ứ ữ ọ

ộ ể ướ ướ ế ế ề ả ả ầ

đi m và đ t bi n ph i gi ứ i quy t theo nhi u b ắ c mà b ạ ả ử ể ộ ờ

ph i x  lý d t đi m trong m t th i gian ng n, t o đà cho các b ủ ệ ạ ộ ờ   Đó là hình th c th c hi n nh ng chính sách quan tr ng  mang tính th i ầ   c đ u tiên c n ế   ướ c ti p ừ ệ ẳ , thói quen c a xã h i (ch ng h n chính sách bài tr   t

theo đi vào thông l ộ ạ n n xã h i).

ề ầ ứ ố ử ụ ượ Đi u c n chú ý khi s  d ng các hình th c s c là ph i đ ả ưa ra đ c các

ụ ể ộ ơ ự ế ệ ớ ề quy ch  rõ ràng, v i m t c  quan đi u hành th c hi n chính sách c  th .

ạ ể ữ ứ ổ ế ự ệ ệ

ế ứ ỉ còn đ

ươ ự ự ệ ạ ả ị cho đ a ph ng, khu v c th c hi n nh ứ i có hình th c ph i làm ưng l

ộ ơ ứ ố

ệ ồ ự ứ ạ ẵ ơ Bên c nh nh ng hình th c ph  bi n k  trên vi c th c hi n chính sách   ệ   ượ c ti n hành theo các cách khách nhau. Có hình th c ch  giao vi c ở  ả ạ   ph m vi qu c gia. Có hình th c ph i giao cho m t c  quan chuyên trách, nhưng l i có hình th c th c hi n l ng ghép vào các c  quan  đã có s n…

92

ủ ự ự ệ ệ

ế ượ Đây là tài ngh  và s  khôn khéo c a các chuyên gia th c hi n chính sách ầ t m chi n l c.

ươ ự ệ 2. Các ph ng pháp th c hi n chính sách

ươ ệ ự ứ ể ổ Ph

ướ ủ ủ ằ pháp tác đ ng c a nhà n c lên các đ i t

ự ế ươ ệ ộ ệ ệ   ng pháp th c hi n chính sách là t ng th  các cách th c, bi n ự   ố ượ ộ ng c a chính sách nh m th c ự   ng pháp th c hi n m t chính sách công . Ph

hi n chính sách trên th c t ượ ươ ạ ộ ả ướ ự c hình thành d a trên các ph đ ng pháp ho t đ ng qu n lý nhà n c.

ụ ệ

Các chính sách công khác nhau có các m c tiêu riêng bi ả ử ụ ự ệ ả ậ

i pháp th c hi n khác nhau. Vì v y, ph i s  d ng các ph ệ ụ ể ể ự ủ

ề ơ ả ể ề ệ   t, các nhi m ươ   ụ v  và các gi ng ỗ   ứ pháp khác nhau, cũng như các cách th c, th  pháp c  th  đ  th c hi n m i ươ   ng chính sách công đ  ra. V  c  b n, có th  chia thành năm nhóm ph

pháp sau:

ươ ụ ế ­ Ph ng pháp thuy t ph c.

ươ ưỡ ­ Ph ng pháp c ế ng ch .

ươ ổ ứ ­ Ph ng pháp t ch c.

ươ ­ Ph ng pháp kinh t ế .

ươ ­ Ph ng pháp hành chính.

ộ ệ ể ự ầ ử ụ

ồ ộ ổ ế ợ ươ ắ ợ cách đ ng b , t ng h p và k t h p đúng đ n các ph

ươ ư ụ ề ệ ề ơ ộ ỳ Nh ng vi c áp d ng ph

ủ ự ự ệ ả ộ ỳ

ế ủ ườ ự ệ ạ ộ   Nói chung, đ  th c hi n thành công m t chính sách, c n s  d ng m t ng pháp nói trên.   ệ   ng pháp nào nhi u h n là tu  thu c đi u ki n ấ khách quan, tu  thu c năng l c qu n lý c a các c p th c hi n chính sách,   ự ể s  hi u bi ệ i lãnh đ o vi c th c hi n. t c a ng

ể ạ ệ ệ ả ươ ự ầ   ệ ng pháp th c hi n xác đáng c n

Đ  đ t hi u qu  cao, vi c tìm ra ph ế ầ tính đ n các yêu c u sau:

ỉ ụ ế ấ ắ ờ ­ Ch  ra con đ ư ng ng n nh t đi đ n m c tiêu.

ạ ượ ấ ả ữ ế ố ụ ả ả ­ B o đ m đ t đ t c  nh ng y u t m c tiêu. c t

ạ ượ ả ụ ụ ả ­ B o đ m đ t đ c m c tiêu chung cũng nh ư  các m c tiêu có liên

quan khác.

ệ ả ế ­ Hi u qu  kinh t ấ  cao nh t

93

ệ ả ế ộ ố ­ Hi u qu   kinh t xã h i t ấ t nh t.

ọ ươ ệ ự ự ứ ệ ầ

Vi c l a ch n ph ệ ộ ạ ượ ớ khác nhau: M t là, hi u qu  c n đ t đ

ứ ệ ạ ẩ ộ ị

ươ ự ệ ế ợ ạ   ng pháp th c hi n c n  đáp  ng hai khía c nh ể   ợ ả ầ c; hai là, phù h p v i quan đi m ấ chính tr  ­ xã h i và luân lý đ o đ c. Tiêu chu n cao nh t trong vi c tìm   ấ   ủ i ích c a đ t ng pháp th c hi n chính sách công là “Vì l

ki m các ph ướ ườ n c và vì con ng i”.

ươ ế a) Ph ụ ng pháp thuy t ph c

ọ ụ ươ ườ ng pháp mang tính giáo d c, làm cho m i ng

ệ ượ ụ ủ Đây là ph ụ ượ ể ồ ờ đ

ể ủ c m c tiêu, nhi m v  c a chính sách, đ ng th i hi u rõ đ ệ ệ

ướ ươ ườ ự ế ả c ta th

ệ

ng d a trên ph ự ề ơ ụ ệ ố ớ ụ ữ ạ

ụ ạ ọ ể ứ ườ ể   i hi u   c trách ủ   ự nhi m c a mình đ  đóng góp cho s  nghi p chung. Các chính sách c a ụ   ụ ng pháp giáo d c, thuy t ph c Đ ng và Nhà n ụ ợ ể ộ   i ích chung. đ  đ ng viên nhân dân th c hi n các nhi m v  ph c v  l ẳ Ch ng h n, chính sách đ n  n đáp nghĩa đ i v i nh ng gia đình có công   ầ ớ v i cách m ng c n giáo d c m i ng

ườ i dân, m i t ơ ế ổ ế ơ ố ớ ữ i đã có công hi n x bi t  n đ i v i nh ng ng

ợ ạ ỡ ế ươ ầ tinh th n đoàn k t t

ế ọ ổ    ch c, đoàn th  lòng ư ng máu cho T  qu c; ố   ớ ng tr , giúp đ  các gia đình có công v i cách m ng;   ạ ươ ưỡ ế

chính sách  thu , bên c nh các ph ể ươ ụ ng  pháp c ế ể ọ ổ ứ ng pháp giáo d c là không th  thi u đ  m i t ph

ệ ộ ề ợ ủ ng  ch  và hành chính, ể    ch c và công dân hi u ế i c a mình trong vi c n p thu . ụ rõ nghĩa v  và quy n l

ươ ưỡ ế b) Ph ng pháp c ng ch

ệ ử ề ự ặ ệ ủ ướ ắ Là vi c s   quy n l c đ c bi

ệ ự ộ c b t bu c các đ i t ể ự t c a nhà n ẳ ạ ị

ệ ừ ượ ươ ự ả ế ầ ng ch  c n đ

sách b o v  r ng, ph ườ ng pháp c ừ ườ ữ ừ ạ ố ượ   ng ệ th c hi n các quy đ nh trong chính sách. Ch ng h n, đ  th c hi n chính   ố ớ   ệ ưỡ c th c hi n đ i v i   ng sinh i phá r ng, khai thác b a bãi, gây nguy h i cho môi tr nh ng ng

ệ ử ụ ươ ưỡ ế ng ch  không đúng lúc,

thái. Tuy nhiên, vi c s  d ng ph ố ượ ể ng pháp c ả ấ ậ không đúng đ i t ng có th  gây ra h u qu  x u.

ắ ệ ữ ươ ế ợ ụ

ầ ế ưỡ Vi c k t h p   đúng đ n gi a ph ộ ự pháp c

ừ ả ữ ấ ầ chính sách công. Nh ng yêu c u này xu t phát t

ự ế ớ ướ ủ ộ c xã h i ch  nghĩa. Trên th c t , v i xu h

nhà n ự ưỡ ệ ươ   ế ng pháp thuy t ph c và ph ng ệ ọ   ng ch  là m t yêu c u quan tr ng trong quá trình th c hi n các ủ ủ   ấ  b n ch t dân ch  c a ệ   ủ ướ ng dân ch  hoá, vi c ế   ng ch , mà chú

th c hi n các chính sách công ngày càng ít mang tính c ủ ủ ọ tr ng phát huy tính dân ch  c a nhân dân ta.

94

ươ c) Ph ng pháp t ổ ứ  ch c

ươ Là ph

ộ ng pháp tác đ ng lên các đ i t ướ ổ ứ ạ ch c (nhà n c, đoàn th , t các t

ơ c  quan, ệ ố ượ ộ ổ sách vi c làm tác đ ng lên các đ i t ng thông qua h  th ng t

ơ ở ở ế ộ ộ ch c t ớ B  Lao đ ng đ n các c  s ng, các trung tâm gi

ệ ệ ị  các đ a ph ướ c và t ố ượ ng chính sách thông qua các ẳ ể ư nhân…). Ch ng h n chính   ứ ừ  ệ ố ệ   ươ i thi u ư nhân... Chính sách giáo d cụ

vi c làm, các doanh nghi p nhà n ố ượ ộ ệ ố ụ ố tác đ ng lên đ i t ng thông qua h  th ng giáo d c qu c dân…

ươ ế d) Ph ng pháp kinh t

ươ ủ ự ộ ng pháp tác đ ng lên các đ i t

Là ph ệ ng c a chính sách d a vào ế ể ợ ế ẳ ạ ố ượ ư  dùng l đ  kích thích i ích kinh t các bi n pháp kinh t

ặ ạ ế ộ , ch ng h n nh ạ ộ ho c h n ch  m t ho t đ ng hay hành vi nào đó.

ượ ổ ế ụ ế ơ ươ c áp d ng ph  bi n trong c  ch  kinh t ế ị   th Ph

ườ ự ế ế ợ ủ ể ủ ế ng pháp này đ ộ tr ng vì nó tác đ ng tr c ti p đ n l i ích c a các ch  th  kinh t .

ươ e) Ph ng pháp hành chính

ươ ố ượ ươ Ph

ng pháp hành chính là ph ệ ể ả ộ ng thông ng pháp tác đ ng lên đ i t   ấ   ệ ệ qua các văn b n pháp quy, các m nh l nh hành chính và ki m tra vi c ch p

ệ ắ ệ hành các quy t c, m nh l nh hành chính.

ệ ố ự ộ ố M t chính sách công mu n th c hi n t

ắ ả ệ ự ữ ướ   ơ c t thì các c  quan nhà n ủ ụ ậ ệ    và th  t c rõ

ơ ả ễ ể th c hi n chính sách công đó ph i có nh ng quy t c, lu t l ề ụ ụ ệ ầ

ử ụ ươ ườ ươ ặ

i ta còn s  d ng ph ươ ng pháp trên, ng ệ ng pháp đ c bi ự ự ệ

Ngoài các ph ố ớ đ i v i th c hi n chính sách công. Đây là ph ự ả ủ ấ ị ứ ế ệ ràng, đ n gi n, d  hi u và đ  cao tinh th n trách nhi m ph c v  công dân. ệ   t ạ   ng pháp th c hi n các d ng ọ   công vi c nh t đ nh d a trên k t qu  c a công trình nghiên c u khoa h c

ứ ủ ạ ậ và s c m nh c a lu t pháp.

Ự Ệ Ộ Ế III. QUÁ TRÌNH TH C HI N CHÍNH SÁCH KINH T  ­ XàH I

ự ệ ế ụ ộ ộ ồ    xã h i là m t quá trình liên t c bao g m

Th c hi n chính sách kinh t ớ ụ ể ạ ộ ư 3 giai đo n chính v i các n i dung c  th  nh sau:

ạ ổ ứ ờ ọ ạ ị ể ẩ ch c, th ư ng g i là

­ Giai đo n t ệ ụ ủ ẩ ị ề ặ ổ ứ giai đo n chu n b  tri n khai chính   ộ ch c và cán b

ạ sách.  Nhi m v  c a giai đo n này là chu n b  v  m t t ể ể đ  tri n khai chính sách.

95

ỉ ạ ự ệ ạ ệ ­  Giai đo n ch  đ o th c hi n chính sách.

ể ư ạ   ụ ủ   Nhi m v  c a giai đo n ự ễ này là tri n khai chính sách, đ a chính sách vào th c ti n.

ể ố ớ ứ ự ổ ạ ­ Giai đo n ki m tra đ i v i quá trình t

ệ ụ ủ ữ ể ệ ạ ấ

ự ế

, duy trì ch  đ  báo cáo lên trên nh ng thông tin v ề ớ ả ả ự ừ ữ ệ ấ ữ ư nh ng v n đ  m i n y sinh, t

Nhi m v  c a giai đo n này là ki m tra, theo dõi, phát hi n nh ng v n đ ế ộ ả n y sinh trong th c t ế k t qu  th c hi n cũng nh ề ề ệ    ch c th c hi n chính sách. ề  ề  ữ    đó có nh ng ờ ệ ộ ợ ị ỉ bi n pháp đi u hành và đi u ch nh m t cách phù h p và k p th i.

ơ ồ ớ ủ ự ệ S  đ : Các b ư c c a quá trình th c hi n chính sách

ị ể ạ ẩ Giai đo n 1: Chu n b  tri n khai

1.3. Ra văn b nả

ướ h ẫ ng d n ổ ứ ậ   1.4 T  ch c t p hu nấ 1.1. Xây d ngự   ự   ơ c  quan th c hi nệ ậ 1.2. XD chư ngơ   trình   hành   đ ngộ   (l p KH.tr.khai)

ổ ứ ề ả ể ạ Giai đo n 2: T  ch c tri n khai thông qua các kênh truy n t i

2.1. Hệ  ố th ng thông 2.3. V nậ   hành các quỹ

ạ tin đ i chúng 2.4. Ph iố   ợ h p ngành, ị đ a ph ng,

2.5. Hệ  ự  ố th ng s ệ nghi p và   ụ 2.2. XD  ị ẩ th m đ nh và   phê duy tệ   d  ánự ị d ch v

ươ ổ ứ    ch c t qu n lýả

ể ề ạ ỉ Giai đo n 3: Ki m tra, đánh giá đi u ch nh chính sách

ỉ ổ ề 3.3. Đi u ch nh

ế 3.2. Đánh giá  ệ ự ệ vi c th c hi n chính sách ế   3.4. T ng k  và ị ki n ngh

1.3. Thu nh pậ   thông tin th cự   ệ hi n chính sách

ị ể ẩ 1. Chu n b  tri n khai chính sách

96

ệ ồ ớ Bư c này bao g m các công vi c sau:

ự ệ ộ ị + Xác đ nh b  máy th c hi n chính sách

ớ ấ ế ự ế ọ ị ỉ

ệ ự ụ ứ ệ

các c  quan th c hi n chính sách và giao nhi m v  chính th c cho các c ạ ề ặ ự ắ ợ

quan này. V  m t nguyên t c, nên h n ch  s  l ớ ự ế ứ ư ể ỗ ờ ấ i m c ít nh t có th . Nh , vì m i chính sách th t

ng trên th c t ả ứ ề ạ ả ớ ờ ộ Trư c h t, c p thông qua chính sách ti n hành l a ch n và ch  đ nh   ơ  ơ ệ   ơ ế ố ư ng các c  quan th c hi n ư ng liên   cượ i nhi u ph m vi và ch c năng qu n lý xã h i nên th ư ng ph i đ quan t

ề ơ ứ ự ệ nhi u c  quan đ ng ra th c hi n, trong đó có:

ị ố ệ ệ ủ ự ộ ơ

ộ ơ ủ ụ ả ệ m t chính sách. C  quan này có nhi m v  qu n lý chung và ch  trì toàn b

ệ ự ủ ờ ố ơ

ọ ư ng c  quan ch  ch t đ ả ơ c th c hi n s  có hi u qu  h n so v i các c

ượ ẽ ệ ề ự ả ớ ứ ơ

quá trình th c hi n chính sách đó. Thông th ệ ẽ ế ơ ự l a ch n là c  quan n u đ ấ quan khác. Đó là c  quan s  ph i cung c p nhi u thông tin và s c ng ộ ự ế ả ộ ố ệ ệ   ­ M t c  quan ch  ch t ch u trách nhi m chính trong vi c th c hi n ộ  cượ   ơ  iườ      x y ra trong cu c s ng là các

ượ ự ề ớ ờ ố

ư ng mu n thâu tóm quy n đ ề ự ự ệ ư ng có xu h ọ ẽ ệ ậ

ơ ộ ở ộ ở ộ ế ạ ợ cho vi c th c hi n chính sách. M t th c t ệ ơ c  quan th c th c hi n chính sách vì như  v y h  s  có thêm quy n l c, có thêm công ăn vi c làm, có thêm l ệ ố i ích, có c  h i m  r ng quan h  đ i ngo i và m  r ng thanh th .

ơ ầ ệ ự ố ợ

ệ ệ ự ế ự ố ợ ủ ơ ẩ đ y vi c th c hi n chính sách. Thi u s  ph i h p c a các c  quan này s

ở ể ẫ ế ự ả ự ệ ệ ẳ ạ

ệ ự ầ ự ố ợ ố ế ạ

ệ ủ ế ạ hi n c a các quan trong ngành giáo d c và đào t o, ngành y t

ể ạ ơ ộ

ạ ộ ữ ủ ệ ầ ơ

ứ ủ ớ ­ Các c  quan ph i h p th c hi n chính sách có vai trò góp ph n thúc   ẽ  ệ   có th  d n đ n s  c n tr  cho vi c th c hi n chính sách. Ch ng h n, vi c ự   th c hi n chính sách dân s , k  ho ch hoá gia đình c n s  ph i h p th c ơ ụ , các c  quan   ứ   thông tin đ i chúng, các c  quan đoàn th  xã h i khác… Rõ ràng là, ch c năng ho t đ ng c a các c  quan này có nh ng ph n vi c hoàn toàn phù   ố ợ h p v i ch c năng chính c a ngành dân s .

ị ơ ự ệ ộ

ị ệ ữ ơ ủ ố ơ ố

ụ ứ ự ệ ề ệ ệ ộ

ợ ­ Sau khi đã xác đ nh các c  quan th c hi n m t chính sách nào đó, ố   ầ c n xác đ nh rõ m i quan h  gi a c  quan ch  ch t và các c  quan ph i ề   ợ h p trong vi c th c hi n m t chính sách v  ch c năng, nhi m v , quy n ạ h n và l i ích.

ệ ộ ế ớ Ở ệ  Vi xã h i do nhà n

t Nam hi n nay, các chính sách kinh t ủ ể ự ế ệ ộ ơ ư c ban   ứ    xã h i là các c  quan ch c

ế ấ ơ ổ ứ ể hành. Các ch  th  th c hi n chính sách kinh t ị ả cướ , các đ n v  s n xu t kinh t năng c a ủ nhà n , các t ch c đoàn th …

97

ợ ờ ớ ủ Thông thư ng, các chính sách l n c a nhà n

ồ ế ươ ơ ở ệ ừ ấ

ệ ự trung   ẳ ể ề ế hi n t ệ ị ơ đ n v . Ch ng h n, vi c th c hi n chính sách phát tri n n n kinh t

ề ỏ ự ủ ầ ấ

ơ ở ả ườ ấ ơ ọ

i dân. Trong tr ơ ơ ấ ự ệ ế ị

ỉ ạ ướ ự ệ ệ ậ vi c th c hi n chính sách. Vì v y, nhà n c ph i ch  đ o các c  quan, t

ữ ứ ề ấ ắ ộ ớ ự   ư c đớ ư c tri n khai th c ể ề   ề ề ng đ n c  s , bao g m nhi u ngành, nhi u c p, nhi u ạ    hàng ị   hoá nhi u thành ph n đòi h i s  tham gia c a các ngành, các c p, các đ a phư ng, các c  s  s n xu t kinh doanh và m i ng ngườ   ế   ể ợ h p này, c  c u th c hi n khó có th  bao quát h t các đ n v  liên quan đ n ổ  ơ ư  nh ng m t xích ch c, chính quy n các c p trong b  máy nhà n

ự ệ ệ ả ộ ộ ả ư c nh ắ qu n lý vi c th c hi n chính sách m t cách r ng kh p.

ạ ơ ộ ớ ự Tuy nhiên, dù m ng l

ộ ẫ ướ ứ ổ ẹ h p, thì   b  máy hành chính nhà n c v n là h  th ng t

ự ệ ộ ủ ế ớ th c hi n các chính sách kinh t xã h i c a Nhà n

ế ộ ượ ề ơ kinh t

xã h i nào, sau khi đ ữ ộ ướ ệ ư i các c  quan th c hi n chính sách là r ng hay   ệ ố ủ ế    ch c ch  y u ấ ỳ ư c ta. B t k  chính sách   c ban hành, đ u do các c  quan hành chính ổ ứ ố ứ ệ ầ trong b  máy nhà n ự  ch c th c hi n. c là nh ng đ u m i đ ng ra t

ự ơ ộ + Xây d ng ch ư ng trình hành đ ng

ơ ệ ự ứ ụ ệ

ộ ươ ự ế ứ ẽ    . T c là

ng trình hành đ ng đ  đ ươ Các c  quan th c hi n chính sách, căn c  vào nhi m v  trên giao, s ự xây d ng ch ự ụ ể ủ ơ ướ ự ệ ng h

ả ậ ệ ở ơ xây d ng các ph ấ mình và trình c p trên thông qua.

ự  đây, các c  quan th c hi n ph i l p k ờ ể ể ạ ị

ổ ờ ị ể ưa chính sách vào th c t ệ ng và bi n pháp th c hi n c  th  c a c  quan   ế  ộ   ộ ho ch tri n khai, trong đó xác đ nh m t cách rõ ràng th i gian tri n khai n i ồ ự   dung chính sách,  phân b  các ngu n l c, xác đ nh không gian và th i gian

ự ệ th c hi n chính sách.

ả ướ + Ra văn b n h ẫ ng d n

ữ ự ệ ả ơ ể ướ Các c  quan th c hi n ban hành nh ng văn b n đ  h

ố ượ ể ấ ơ ị ẫ ng d n và c ủ th  hoá chính sách cho các c p, các đ n v  và các đ i t ụ    ng c a chính sách

ế ệ bi ự t và th c hi n.

ổ ứ ậ ấ + T  ch c t p hu n

ế ổ ứ ậ ứ ấ ộ ị Ti n hành t ch c  t p hu n cho các cán b  công ch c ch u trách

ệ ệ ự ủ ế ủ ố ượ

nhi m th c hi n chính sách và cho các đ i t ệ ể ự ạ ẳ ạ ố

ấ ộ ộ ng ch  y u c a chính sách.   ả   ế Ch ng h n đ  th c hi n chính sách dân s  và k  ho ch hoá gia đình, ph i ố   ế ổ ứ ậ , cho các cán b  làm công tác dân s , t ch c t p hu n cho các cán b  y t

98

ặ ọ ế ứ ể ấ ồ ợ ỹ

ủ ự ệ ế ả ị cho các c p v  ch ng… đ  trang b  cho h  ki n th c và nh t là k  năng ầ c n thi i pháp c a chính sách này. t khi th c hi n các gi

ỉ ạ ự ệ 2. Ch  đ o th c hi n chính sách

ệ ố ự ậ ạ a) Xây d ng và v n  hành h  th ng thông tin đ i chúng

ệ ố ề ọ

H  th ng này, thông qua công tác tuyên truy n, giúp cho m i ng ể ế ề ộ ủ ụ ợ ườ   i   i ích c a mình trong

t v  n i dung chính sách, hi u nghĩa v  và l ừ ượ ự ồ ủ ậ ộ ể hi u bi ệ ự c s  đ ng tình c a dân

ệ vi c th c hi n chính sách, t ệ ủ ữ ặ đó v n đ ng đ ườ ẽ ị ủ ộ chúng, đ c bi t là c a nh ng ng i s  ch u tác đ ng c a chính sách.

ủ ự ả b) Qu n lý các d  án c a chính sách

ượ ẩ ị ệ ự ủ c th m đ nh và phê duy t, các d  án c a chính sách đ

ứ ướ ế Sau khi đ ơ giao cho c  quan ch c năng c a ủ nhà n ượ   c ả ủ   c theo dõi, đánh giá k t qu  c a

ự ệ ệ vi c th c hi n chính sách.

ổ ứ ủ ậ ỹ ỹ c) T  ch c các qu  và v n hành c a các qu

ấ ự ỹ ề ệ ự ử ụ

ả Th c ch t là quy trình qu n lý và s  d ng qu  ti n t ầ ượ ự ả ả ề ả ọ chính sách. Đi u quan tr ng là c n ph i b o đ m đ

ố ớ ấ ủ ỹ ể ể ậ ượ ướ c đ i v i các qu  đ  có th  t p trung đ

ủ ụ ự ệ ệ ấ ướ ệ    th c hi n ố   ả c s  qu n lý th ng ồ ự   c ngu n l c ộ   c cho vi c th c hi n các m c tiêu c a chính sách m t cách

nh t c a nhà n ủ c a đ t n ự ự ệ ả th c s  nghiêm túc và hi u qu .

ố ợ ế ạ ộ   d) Ti n hành ph i h p ho t đ ng

ổ ứ ươ ể ể ầ ị ng, các t

ch c qu n chúng đ  có th  huy ộ ự ứ ế ố Các ban ngành, các đ a ph ệ ạ i đa s c m nh th c hi n các chính sách kinh t xã h i. ộ đ ng t

ố ợ ể ượ ệ ỉ ế ộ Công vi c ph i h p nói trên ch  có th  đ ữ   c ti n hành m t cách h u

ệ hi u khi:

ự ượ ượ ậ ế ệ ế ạ

­ Nó đ ạ ạ c th c hi n theo k  ho ch (k  ho ch này đã đ ẩ c l p ra t ơ ố ợ ị ể

ố ợ ệ ệ ơ ị ị ừ  giai đo n chu n b  tri n khai) trong đó ghi rõ: khi nào ph i h p? C  quan   ớ   nào ch u trách nhi m chung ? C  quan nào ch u trách nhi m ph i h p v i

ạ ủ ỗ ơ ụ ứ ề ệ nhau? Ch c năng nhi m v  quy n h n c a m i c  quan đó?

ố ợ ệ ể ả ợ ố

ệ ố ề ề ọ ố ợ   ­ Có th  ph i h p h p lý. Duy trì m i quan h  qu n lý và ph i h p   theo chi u d c và chi u ngang thông qua h  th ng thông tin, thông qua các

99

ỡ ộ ọ ữ ặ ổ ộ ị ươ cu c trao đ i, g p g , h i h p gi a các ban  ngành, các đ a ph ng, các t ổ

ứ ch c nói trên.

ệ ể ệ ự 3. Ki m tra vi c th c hi n chính sách

ự ệ ậ ề ệ a) Thu th p thông tin v  vi c th c hi n chính sách

ữ ượ ằ ữ ứ Nh ng thông tin này có đ c b ng nh ng kênh chính th c nh ư:

ứ ự ủ ơ ệ ừ ấ ơ ở ớ c p c  s  t ấ i các c p cao

­ Báo cáo c a các c  quan ch c th c hi n t h n.ơ

ộ ự ạ ộ ủ ệ ể ở ấ    c p

­ Thông qua các ho t đ ng ki m tra c a cán b  th c hi n chính sách  ơ ở c  s .

ủ ậ ơ ­ Thông qua thanh tra (c a các c  quan pháp lu t, hành chính, thanh tra nhân

dân …).

ố ộ ố ớ ủ ể ­ Giám sát c a Qu c h i đ i v i quá trình ki m tra chính sách.

ể ơ ­ C  quan ki m sát và toà án.

ơ ể ể ộ ự ả ứ ủ

ứ ằ ữ ậ

ề ệ ộ ọ ứ ệ ề

ố ớ   Ngoài ra, đ  hi u rõ h n thái đ , s  ph n  ng c a dân chúng đ i v i ổ  chính sách cũng nên thu nh p nh ng thông tin phi chính th c b ng cách t ầ ủ ố   ự ch c đi u tra xã h i h c v  vi c th c hi n chính sách và nhu c u c a đ i ượ ưở ủ ả ộ ị ng ch u tác đ ng  nh h ng c a chính sách. t

ệ ệ ự b) Đánh giá vi c th c hi n chính sách

ừ ữ ở ự ệ ơ ế    trên các c  quan th c hi n chính sách ti n

T  nh ng thông tin đã có  ộ ệ ồ hành vi c đánh giá, g m các n i dung sau:

ả ưở ả ủ ự ự ậ + Đánh giá  nh h ng tích c c và tiêu c c hay h u qu  c a chính sách

ệ ự ủ + Đánh giá hi u l c c a chính sách

ệ ự ủ ế ả ế ủ Nói đ n hi u l c c a chính sách là nói đ n kh  năng c a nhà n

ự ệ ệ ố ượ ắ ộ ộ ướ   c ộ   ng th c hi n chính sách m t

ồ trong vi c b t bu c và đ ng viên các đ i t ệ ự cách nghiêm túc. Hi u l c chính sách g m có:

ệ ự ể ệ ự ứ ủ ế ặ ờ

ệ ự ượ ượ ự ệ ể ­ Hi u l c lý thuy t, th  hi n s  ra đ i có m t chính t c c a chính   ở ơ ị c xác đ nh b i c sách đ  chính sách đ

c th c hi n. Hi u l c này đ ế ị ề ẩ ặ ườ i có th m quy n quy t đ nh chính sách. quan ho c ng

100

ệ ự ự ế ủ ể ệ ủ ộ c a chính sách th  hi n tác đ ng c a chính sách

­ Hi u l c th c t ế ộ ủ ấ ướ ờ ố trong đ i s ng kinh t xã h i c a đ t n c.

ả ủ ệ + Đánh giá hi u qu  c a chính sách

ệ ả ồ Hi u qu  chính sách g m:

ệ ố ệ ả ợ ủ ợ ­ Hi u qu  tuy t đ i (hay l i ích ròng c a chính sách). L i ích ròng

ượ ệ ố ữ ổ ằ ợ ủ c a chính sách đ c tính b ng hi u s  gi a t ng l ổ i ích và t ng chi phí:

S ợ ợ L i ích ròng = L iích ­ S Chi phí

ợ ị

L i ích ròng giúp ta xác đ nh 2 y u t ị ế ợ

ơ ố ư ng;  i ích ròng là s  d ươ giá tr  n u l ể ị ế ố M t làộ :  ữ Hai là, trong nh ng ph ặ ố ơ ố ưu ho c t , chính sách đó có th  cóể   ươ   ng án chính ươ   ng t h n các ph ng án nào là t sách có th  có giá tr  thì ph i

án khác.

ả ươ ệ ố ủ ượ ứ ằ ­ Hi u qu  t ng đ i c a chính sách, đ c đo b ng công th c:

ả K t quế ả ệ Hi u qu = S Chi phí

ả ộ ệ

ạ ả ộ ơ ế t

hay chính sách xã h i, bao gì ệ ả ủ ế ộ ộ ơ Chú ý: Khi xem xét hi u qu  m t chính sách, dù đó là chính sách kinh ị   ả  cũng ph i xem xét c  khía c nh chính tr , ầ    ­ xã h i không đ n thu n

xã h i. Do đó, hi u qu  c a chính sách kinh t ế ệ ế ệ ả ả ỉ ộ , mà là hi u qu  kinh t ch  là hi u qu  kinh t ­ xã h i.

Ề Ỉ IV. ĐI U CH NH CHÍNH SÁCH

ề ỉ 1. Lý do đi u ch nh

ự ể ệ ệ ệ ấ

ự ệ ả ặ ầ ề   Qua đánh giá vi c th c hi n chính sách, có th   phát hi n “v n đ ” ả   trong b n thân chính sách ho c trong quá trình th c hi n. Khi đó c n ph i

ế ề ỉ ti n hành đi u ch nh chính sách:

ệ ự ệ ộ

ể ộ ớ ế ề ả ờ

ỏ   ­ Th c hi n chính sách là m t quá trình khó khăn, là công vi c đòi h i ộ ả ph i có th i gian, không th  m t s m m t chi u mà có ngay k t qu  mong   mu n.ố

101

ệ ậ ạ ị ầ ­ Vi c thu th p thông tin ban đ u khi ho ch đ nh chính sách cũng

ờ ượ ộ không bao gi có đ ầ ủ c m t cách hoàn toàn đ y đ .

ự ố ấ ườ ườ ườ ng, do con ng i, do môi tr

­ Các sai sót, các s  c  b t th ộ ủ ữ ả ng, do ể hoàn c nh, do tác đ ng c a nh ng chính sách khác… là không th  tránh

ữ ủ ệ ễ ỏ ỏ kh i. Cho nên cũng khó tránh kh i nh ng sai l nh c a chính sách di n ra

trong th c t ự ế .

ề ắ ỉ 2. Nguyên t c đi u ch nh chính sách

ủ ệ ề ả ắ ỉ Vi c đi u ch nh chính sách ph i tuân th  các nguyên t c sau đây:

ậ ự ầ ế ề

­ Ch  đi u ch nh chính sách khi th t s  c n thi ế ệ ầ ả ợ ờ ỉ ề ỉ ư ng h p là c n thi

t và hi u qu  nh ấ ủ ạ ả ổ ị ề ỉ ỉ   t. Đi u ch nh trong ề   ưng n u l m d ng  đi u ụ ế ạ   i làm m t tính  n đ nh và gi m sút lòng tin c a cán

nhi u trề ch nh quá nhi u thì l ộ b  và nhân dân.

ỉ ề ứ ộ ầ ỉ ế ề ụ ươ ướ t (v  m c tiêu, ph ng h ng,

ớ ­ Ch  đi u ch nh v i m c đ  c n thi ề ứ ổ ộ ể ỉ cách làm, b  máy t ch c...) Tránh đi u ch nh theo ki u quán tính hay

ả ứ ề “ph n  ng dây chuy n”.

ỉ ề ỉ ớ ạ ồ ự ổ ạ ­ Ch  đi u ch nh trong gi ề   i h n, ph m vi ngu n l c b  sung cho đi u

ề ỉ ỉ ợ ự ả ch nh. Tránh đi u ch nh v ề t quá kh  năng, ti m l c cho phép.

ề ạ ỉ 3. Các lo i đi u ch nh

ỉ ề ệ ở ộ ố ộ ể ễ Vi c đi u ch nh chính sách có th  di n ra m t s  n i dung ho c

ấ ả ạ ủ ế ề ạ ẫ t

ể ề ố ớ ạ ẳ ộ ỉ

ỉ ề ề ổ ề ặ ỉ ỉ ặ ở  ề   t c  các giai đo n c a quá trình chính sách, d n đ n có nhi u lo i đi u ụ   ỉ ch nh khác nhau đ i v i m t chính sách. Ch ng h n có th  đi u ch nh m c ả   ứ i ể  ch c, ho c có th  ch  đi u ch nh gi tiêu chính sách, đi u ch nh v  t

pháp...

ề ạ ồ ỉ Các lo i đi u ch nh g m có:

ạ ủ ụ ề ỉ ầ ­ Đi u ch nh m c tiêu c n đ t c a chính sách.

ợ ườ ụ ạ ị Đây là tr

ự ế ế ấ ặ ả ợ

ự ệ ệ ấ ạ ả ớ ơ ặ   ạ ng h p trong giai đo n ho ch đ nh chính sách m c tiêu đ t ra  chưa phù h p (cao quá ho c th p quá so v i kh  năng th c t ), đ n giai ớ   ỏ ủ đo n th c hi n  m i th y rõ, đòi h i c a các c  quan th c hi n ph i tính

ự i.ạ toán l

ề ả ụ ỉ ­ Đi u ch nh các gi i pháp, công c .

102

ể ệ ự ệ ả ả

Chính sách có th  kém hi u l c và hi u qu  khi gi ả ự ỏ

không đúng. Do đó, khi các gi ả ệ i pháp th c hi n chính sách t ữ ra l ế ệ ề ợ ớ ớ ớ

không còn phù h p v i hoàn c nh m i, v i nh ng đi u ki n kinh t ề ự ủ ệ ả ổ ơ ọ   ự i pháp l a ch n ờ   ỗ i th i, ộ    xã h i ỉ   đã thay đ i thì chính ph  và các c  quan th c hi n cũng ph i đi u ch nh

ị ờ ộ ẳ ạ ệ t Nam tham gia AFTA, ASEAN,

m t cách k p th i. Ch ng h n khi Vi ề ả ề ả ộ ả ế ấ i   pháp   v   thu ,   v   b o   h   s n   xu t   trong

APEC,   WTO…   thì   các   gi ổ ướ ả c… cũng ph i thay đ i. n

ỉ ệ ề ự ề ệ ể ỉ

ộ ự ề ệ ề ể ỉ ề ờ   ­ Đi u ch nh vi c th c hi n: Trong đó có th  là đi u ch nh v  th i ề  ỉ ề

ự ệ gian tri n khai chính sách, đi u ch nh v  cán b  th c hi n, đi u ch nh v ơ c  quan th c hi n.

ự ệ ề ơ ỉ ọ ợ ườ Đi u ch nh c  quan th c hi n trong tr ng h p ch n không đúng c

ủ ố ợ ự ơ

quan ch  trì và các c  quan ph i h p th c hi n chính sách. Sai sót này là t ướ ướ ự ủ ệ ầ ạ ữ ế c đ u tiên c a giai đo n th c hi n nh

ệ ướ ầ ế ề ỉ ơ  ừ  ệ ưng đ n nh ng b ớ   c sau m i ư vi c đi u ch nh đó còn k p và ị ỉ ề .  Nhà n c c n đi u ch nh n u nh b ộ ộ b c l

ố không quá t n kém.

ự ề ệ ệ ỉ ­ Đi u ch nh ngân sách cho vi c th c hi n chính sách.

ẩ ự ế ườ ự th ộ Đây là m t th c t ng x y ra khi ban hành và đ

ề ự ế ệ chính sách. Do nhi u nguyên nhân, trên th c t

ệ ớ ự ế ườ ầ

hi n  chính sách th ợ ườ ướ ậ ấ ả ỉ ng h p Nhà n tr

ự ự ệ ệ ệ ả ả ạ ị

ưa vào th c hi n ệ   ự    các chi phí cho vi c th c ề   ng là tăng lên so v i d  ki n ban đ u nên trong nhi u ệ   ề c cũng ph i ch p nh n đi u ch nh ngân sách cho vi c ặ   th c hi n chính sách, b o đ m vi c th c hi n không b  gián đo n ho c ả ưở nh h ng.

ỏ ệ ệ ự ­ Xoá b  vi c th c hi n chính sách.

ườ ợ ấ ấ ướ ả ẩ ử

Đây là tr ệ ng h p x u nh t mà nhà n ỏ ữ ể ọ c ph i c n tr ng khi x  lý. ấ ả ấ ở ậ

ệ ạ ứ ổ B i vì vi c xoá b  có th  kéo theo nh ng h u qu  x u: m t lòng tin vào ị chính sách nói chung, gây thi t h i cho không ít cá nhân, t ch c đã b

ụ ớ chính sách đ ng t i…

Ổ Ự Ế Ệ V. T NG K T TH C HI N CHÍNH SÁCH

ệ ổ ự ế ệ ố ướ

Vi c t ng k t th c hi n chính sách là b ằ ự ệ ạ ồ th c hi n chính sách: nh m đánh giá l

ệ ổ ế ả ạ   ủ c cu i cùng c a giai đo n ể   ế ộ i toàn b  ý đ  và ti n trình tri n ứ ầ khai chính sách. Vi c t ng k t ph i đáp  ng các yêu c u sau:

103

ượ ủ ấ ả ươ ­ Đánh giá cái đ

ồ ấ ị c c a chính sách, trên t ộ ậ t c  các ph ố ượ c h

ch t, ý đ  chính tr , thói quen, t p quán xã h i, các đ i t ợ ề ạ ớ i… Đi u này liên quan t i do chính sách đem l l ỉ i hai ch  tiêu ậ   ệ ng di n: V t ượ ưở   ng ng đ ệ   ở  trên (hi u

ệ ả ủ ự l c và hi u qu  c a chính sách).

ữ ế ạ ạ ưa l ấ ­ Đánh giá cái m t mà chính sách đ

ẫ ữ ể ộ

ứ ế ệ ệ ặ ả ộ ỹ hi n chính sách. Đ c bi

ệ ấ ố ơ hi n chính sách là t

ứ ộ ự ữ i. Đó là nh ng h n ch , tiêu ự   ự c c nh ng mâu thu n xã h i mà chính sách không th  né tránh khi th c ự   t ph i phân tích k : 1 ­ Ti n đ  và hình th c th c ủ   t hay x u? 2 ­C  quan ch  trì chính sách là đúng hay ế   ả không đúng ? 3­ Có nh ng tiêu c c x y ra, m c đ  và cách  né tránh n u

ướ bi t trế c ?

ượ ề ộ ộ

­ Đánh giá các ti m năng ch ệ ủ ệ ổ ự ề ế ưa đ ầ c u c a vi c t ng k t th c hi n chính sách. Đó là thi u sót v  khâu t

ứ ủ ườ ơ ộ ố ề ứ ứ ỏ i, s c c a, các c  quan, t ch c đã b  quên m t s  ti m năng (s c ng

ệ ẽ ự c huy đ ng. Đây cũng là m t yêu   ổ  ế ổ  ể ưa vào sử ra khi th c hi n chính sách có th  đ

ứ ch c, cá nhân .v.v..) mà l d ng.ụ

ả ờ ế ề ậ ầ ỏ Đ  để ưa ra các k t lu n v  chính sách c n tr  l i các câu h i sau:

ế ế ­ Chính sách đã bi t k t thúc ch a?ư

ư ư ế ­ N u chế ả ế ụ a, ph i ti p t c nh th  nào?

ả ế ử ế ế ơ ự   ­ N u ph i k t thúc thì cách k t thúc ra sao? (X  lý các c  quan th c

ệ ệ ầ ạ ơ hi n chính sách, bàn giao các ph n vi c còn l i cho c  quan nào ?….)

ừ ạ ờ ộ ế ế ­ Ph i đả ưa ra chính sách nào k  ti p hay t m d ng m t th i gian…

ệ ổ ả ượ ổ ự ế ứ ệ Vi c t ng k t th c hi n   chính sách ph i đ c t

ườ ượ ấ ớ ng   đ c   giao   cho   m t   t ọ    ch c khoa h c, ứ   ộ ổ   ch c

khách   quan   v i   chi   phí   ít   nh t   và   th ệ ự chuyên trách th c hi n.

ệ ố ớ ế ế ấ ầ ị ế Vi c ki n ngh  n u th y c n thi t có th  đ ướ   c,

ặ ố ớ ơ ự ệ ạ ị ể ưa ra đ i v i Nhà n ố ớ ơ đ i v i c  quan ho ch đ nh chính sách ho c đ i v i c  quan th c hi n.

ụ ự ệ ệ ể ế Vi c th c hi n chính sách có th  k t thúc khi các m c tiêu c  th  đ

ơ ấ ị ộ ượ ụ ể ề  ự   c hoàn thành. Khi đó các c  quan th c ờ ạ ra trong m t th i h n nh t đ nh đ

ệ ượ ụ ượ ệ hi n chính sách đ c coi là đã hoàn thành các nhi m v  đ c giao.

104

ế ể ệ ộ ượ ế ụ Chính sách kinh t xã h i cũng th  hi n đ

ụ ữ ụ ữ ặ ườ ặ nh ng m c tiêu chính sách đ t ra là nh ng m c tiêu th ế   c ti p t c duy trì n u   ng xuyên ho c lâu

ủ ộ dài c a xã h i.

ậ ỏ Câu h i ôn t p

ự ự ề ệ ệ ắ ệ   1. Th c hi n chính sách là gì ? Các nguyên t c và đi u ki n th c hi n

chính sách?

ự ế ị ả ộ ưở ệ 2. Quá trình th c hi n chính sách kinh t xã h i ch u  nh h ủ   ng c a

ế ố ữ nh ng y u t nào?

ươ ự ế ệ ộ 3. Các ph ủ   ng pháp th c hi n chính sách kinh t ­xã h i? ý nghĩa c a

ươ các ph ng pháp?

ạ ộ ủ ề ề ỉ ỉ 4. Đi u ch nh chính sách là gì? Ý nghĩa c a ho t đ ng đi u ch nh

chính sách?

ụ ệ ả Danh m c tài li u tham kh o

105

ứ ắ

1.PGS.TS. Ngô Đ c Cát – TS. Vũ Đình Th ng: Phân tích chính sách ố ệ ộ nông nghi p, nông thôn. NXB Th ng kê. Hà N i 2001.

ủ ạ ỳ 2.TS. Lê Vinh Danh: Chính sách công c a Hoa K  giai đo n 1935 –

ố ộ 2001. NXB Th ng kê. Hà N i năm 2001.

ả ả ệ ạ ộ ệ ể ạ t Nam ố   : Văn ki n Đ i h i Đ i bi u toàn qu c ộ 3.Đ ng C ng s n Vi

ứ ố ộ ị ầ l n th  IX. NXB Chính tr  Qu c gia. Hà N i, 2001.

ề ễ ọ ị ị 4.PTS Đoàn Th  Thu Hà ­ PTS Nguy n Th  Ng c Huy n: Chính sách

ế ậ ộ ộ ọ ỹ kinh t xã h i. NXB khoa h c­k  thu t. Hà N i 1999.

106