Đ bài: “Th gi i Kinh B c” trong bài th Bên kia sông Đu ng c a tác gi Hoàngề ế ớ ắ ơ ố ủ ả
C mầ
Bài làm
Đi v i thi sĩ, nhi u khi cái đa ch khai sinh l i là m i duyên may gi a th ca và cu c đi,ố ờ ề ị ỉ ạ ố ữ ơ ộ ờ
vùng đt chôn rau c t r n nhi u khi l i là n i tích đng năng l ng cho ch i th n yấ ắ ố ề ạ ơ ọ ượ ồ ơ ả
m m. Chí ít đi v i tr ng h p Hoàng C m là nh v y. Khi đc “Bên kia sông Đu ng”,ầ ố ớ ườ ợ ầ ư ậ ọ ố
ng i đc c m nh n đc đi u này: m t h n th đa tình đm h i th dân gian nh thườ ọ ả ậ ượ ề ộ ồ ơ ẫ ơ ở ư ế
d ng nh không th không ch n cái vùng đt B c Ninh c kính và m ng m mà sinhườ ư ể ọ ấ ắ ổ ộ ơ
h . “Bên kia sông Đu ng” đúng là m t bài th c a th gi i Kinh B c, th gi i c a nh ngạ ố ộ ơ ủ ế ớ ắ ế ớ ủ ữ
đình chùa mi u m o, c a nh ng l h i dân gian t p n p, đông vui, th gi i c a tranhế ạ ủ ữ ễ ộ ấ ậ ế ớ ủ
Đông H h n nhiên mà tình t , th gi i c a nh ng câu quan h v ng v n lòng ng i...ồ ồ ứ ế ớ ủ ữ ọ ươ ấ ườ
Sau khi ra đi, đêm 1948, bài th đã đc truy n r ng rãi trong kháng chi n và đc coi làờ ơ ượ ề ộ ế ượ
m t trong nh ng bài th hay nh t vi t v quê h ng đt n c trong n n văn h c hi nộ ữ ơ ấ ế ề ươ ấ ướ ề ọ ệ
đi c a n c nhà.ạ ủ ướ
B ng âm đi u tr tình, nhà th hình dung l i toàn c nh “Th gi i Kinh B c” bên kia sôngằ ệ ữ ơ ạ ả ế ớ ắ
Đu ng:ố
“Em i bu n làm chiơ ồ
Anh đa em v sông Đu ngư ề ố
Ngày x a cát tr ng ph ng lìư ắ ẳ
Sông Đu ng trôi điố
M t dòng l p lánhộ ấ
N m nghiêng nghiêng trong kháng chi n tr ng kìằ ế ườ
Xanh xanh bãi mía b dâuờ
Ngô khoai biêng bi c”ế
Câu th “Em i bu n lùm chi” là kh i h ng c a bài th , cũng là đi m t a cho xúc c m trơ ơ ồ ở ứ ủ ơ ể ự ả ữ
tình c a nhà th . Kh i vào đúng ngu n m ch tr tình, dòng th tuôn ch y trong nh ng câuủ ơ ơ ồ ạ ữ ơ ả ữ
th t do nh không có tr l c gì ngăn c n đc. Nhân v t “em” đây là ai? Không là aiơ ự ư ở ự ả ượ ậ ở
c . “Em” ch là m t th pháp tr tình, nhà th c n m t đ ì t ng tâm s , s chia. V i tâmả ỉ ộ ủ ữ ơ ầ ộ ố ượ ự ẻ ớ
h n lãng m n Hoàng C m, đi t ng y t t nhiên ph i là m t cô gái Kinh B c x a đ dồ ạ ầ ố ượ ấ ấ ả ộ ắ ư ể ễ
b b c l nh ng dòng c m xúc miên man, b t t n. Khúc nh c tâm tình đã c t lên, nét về ộ ộ ữ ả ấ ậ ạ ấ ẽ
quê h ng đã bay trong tay nhà th có c p m t h a sĩ tài hoa. Câu th v i nh p đi uươ ơ ặ ắ ọ ơ ớ ị ệ
ch m, thong th , g i cho ta m t c m giác h t s c êm . Hình th c a dòng sông ngàyậ ả ợ ộ ả ế ứ ả ể ủ
đêm c “l p lánh” ánh sáng chan hòa c a n ng tr i, c a các vì sao nh trong m t h aứ ấ ủ ắ ờ ủ ư ộ ọ
ph m s n mài đc s c. D ng nh dòng sông Đu ng mang c linh h n c a con ng iẩ ơ ặ ắ ườ ư ố ả ồ ủ ườ
v i th “n m nghiêng nghiêng” r t duyên dáng. T th “nghiêng nghiêng” đó làm ta liênớ ế ằ ấ ư ế
t ng đn bóng dáng c a m t cô gái d u dàng và xinh đp, đy th m ng nh ng cũng đyưở ế ủ ộ ị ẹ ầ ơ ộ ư ầ
kh c kho i, lo âu trong th i chi n. Nh ng câu th th t là tài hoa! Dòng sông yêu th ngắ ả ờ ế ữ ơ ậ ươ
trong tâm t ng thi nhân sao mà đp! Hình h a là c a riêng thi nhân. Cái dáng “nghiêngưở ẹ ọ ủ
nghiêng” y không ph i trong không gian mà là trong th i gian (trong kháng chi n tr ngấ ả ờ ế ườ
kì) m i l . Tình yêu c a “em”, c a “anh” và c a m i chúng ta đ d n v dòng sông nhớ ạ ủ ủ ủ ỗ ổ ồ ề ỏ
nhoi mà sâu th m ây. Đó là dòng sông, m ch ch y chính c a bài th trong b c tranh quêẳ ạ ả ủ ơ ứ
h ng. Còn đôi b thì sao?ươ ờ
“Xanh xanh bãi mía b dâuờ
Ngô khoai biêng bi c”ế
V i hai t láy “xanh xanh”, “biêng bi c”, âm h ng, ti t t u nh ngân dài ra, nhà th .đãớ ừ ế ưở ế ấ ư ơ
cho ta c m th y h t đc v t i đp, trù phú bên b sông Đu ng. Hai câu th mang hòaả ấ ế ượ ẻ ươ ẹ ờ ố ơ
s c xanh nh tr i ra ngút ngàn trong trí t ng t ng c a ng i đc v v đp thanh bình,ắ ư ả ưở ượ ủ ườ ọ ề ẻ ẹ
t i t n, giàu có c a vùng quê Kinh B c tr c khi gi c t i. Đó cũng là n t nét r t thânươ ắ ủ ắ ướ ặ ớ ộ ấ
quen, bình d c a nh ng dòng sông đng b ng B c B : màu m , hi n hòa và th m ng.ị ủ ữ ở ồ ằ ắ ộ ỡ ề ơ ộ
Quê h ng Kinh B c bên kia sông Đu ng c hi n d n lên trong h ng v ; trong s cươ ắ ở ố ứ ệ ầ ươ ị ắ
màu văn hóa dân t c:ộ
“Quê h ng ta lúa n p tham n ngươ ế ồ
Tranh Đông H gà l n nét t i trongồ ợ ươ
Màu dân t c sáng b ng trên gi y đi p”ộ ừ ấ ệ
V i ba câu th , ba tình t , Hoàng C m càng m giác quan đón nh n quê h ng: “th mớ ơ ứ ầ ở ậ ươ ơ
n ng” là s c m nh n c a kh u giác, “t i trong” là c a th giác, “sáng b ng” là c a linhồ ự ả ậ ủ ứ ươ ủ ị ử ủ
giác. Vì th , “sáng b ng” là đi m nh n lung linh nh t, nó đa “màu dân t c” c a th gi iế ừ ể ấ ấ ư ộ ủ ế ớ
Kinh B c nh p vào gia tài chung đt n c. Kinh B c là văn hóa dân t c, là linh h n xắ ậ ấ ướ ắ ộ ồ ứ
s . Nh ng đàn gà l n trong nh ng b c tranh dân gian sao mà in đm ch t s ng đn th !ở ữ ợ ữ ứ ậ ấ ố ế ế
T t c “sáng b ng” lên nét t i trong. T “sáng b ng” đng v trí trung tâm mang âmấ ả ừ ươ ừ ừ ứ ở ị
h ng m nh m nh r c lên gi a câu th , t a r ng nh ng t gi y đi p, hay nói đúng h nưở ạ ẽ ư ự ữ ơ ỏ ạ ữ ờ ấ ệ ơ
là t a r ng c n n ngh thu t đc đáo c a dân t c. Ch m t t “sáng b ng" mà bao hàmỏ ạ ả ề ệ ậ ộ ủ ộ ỉ ộ ứ ừ
tình c m r t thi t tha, n ng nàn, đm th m c a nhà th v i quê h ng, v i truy n th ngả ấ ế ồ ằ ắ ủ ơ ớ ươ ớ ề ố
văn hóa dân t c. N u không, làm sao Hoàng C m có th c m nh n đc v đp “sángộ ế ầ ể ả ậ ượ ẻ ẹ
b ng” c a “màu dân t c” sâu đn nh v y. Nh ng b c tranh quê h ng sinh đng chínhừ ủ ộ ế ư ậ ữ ứ ươ ộ
là m t ph n thu nh c a b c tranh làng quê r ng l n, phong phú màu s c dân t c. Màuộ ầ ỏ ủ ứ ộ ớ ắ ộ
s c y không ch đng l i nh ng b c tranh c truy n đc s c mà còn th hi n trong cácắ ấ ỉ ọ ạ ở ữ ứ ổ ề ặ ắ ể ệ
l h i t ng b ng:ễ ộ ư ừ
“Nh ng h i hè đình đámữ ộ
Trên núi Thiên Thai
Trong chùa Bút Tháp
Gi a huy n Lang Tài...”ữ ệ
M y dòng th có ti t t u nhanh, âm đi u tr m b ng nh di n t h t ni m hãnh di n c aấ ơ ế ấ ệ ầ ổ ư ễ ả ế ề ệ ủ
tác gi khi nh v nh ng sinh ho t tinh th n t t đp c a quê h ng. Câu th mang tínhả ớ ề ữ ạ ầ ố ẹ ủ ươ ơ
li t kê: này núi, này chùa g i c m giác nh tác gi ch a k đc h t nh ng th ng c nh.ệ ợ ả ư ả ư ể ượ ế ữ ắ ả
Nh ng ch c n m t vài cái tên nh : “núi Thiên Thai”, “chùa Bút Tháp”, “huy n Lang Tài”ư ỉ ầ ộ ư ệ
cũng đ nh n ra đc đi n m o vùng đt Kinh B c c kính và giàu huy n tho iủ ậ ượ ệ ạ ấ ắ ổ ề ạ
Và đây, trên n n phong c nh đm màu s c dân t c đó là m t cu c s ng dung d , thân quenề ả ậ ắ ộ ộ ộ ố ị
v i nh ng ng i con Kinh B c:ớ ữ ườ ắ
“Nh ng nàng môi c n ch qu t tr uữ ắ ỉ ế ầ
Nh ng c già pha ph tóc tr ngữ ụ ơ ắ
Nh ng em s t so t qu n nâu”ữ ộ ạ ầ
Bi t tài c a Hoàng C m là ch ch b ng vài nét châm phá mà nh ng khuôn m t quêệ ủ ầ ở ỗ ỉ ằ ữ ặ
h ng Kinh B c đã hi n lên bi t m y thân th ng. M i câu th m t l p ng i, m i câuươ ắ ệ ế ấ ươ ỗ ơ ộ ớ ườ ỗ
m t s c màu. T ng ch ng đây không ph i là nh ng con ng i bình th ng ngoài điộ ắ ưở ừ ả ữ ườ ườ ờ
n a mà h xu t hi n nh trong chuy n c tích huy n o. Nh ng cô gái - nh ng cô T mữ ọ ấ ệ ư ệ ổ ề ả ữ ữ ấ
thu nào - môi thêm đ n c tr u c n ch . Nh ng c già tóc tr ng nh nh ng tiên ông vàở ỏ ướ ầ ắ ỉ ữ ụ ắ ư ữ
còn n a: “nh ng em s t so t qu n nâu” hi n lên trong trí t ng t ng c a ta là các emữ ữ ộ ạ ầ ệ ưở ượ ủ
nh tóc đ trái đào nh tiên đng xúng sính trong b qu n áo nâu m i đi ch i h i. K ti pỏ ể ư ồ ộ ầ ớ ơ ộ ế ế
là hình nh nh ng cô gái c a quê h ng quan h hi n lên nh nh ng bông hoa t i th m:ả ữ ủ ươ ọ ệ ư ữ ươ ắ
“Ai v bên kia sông Đu ngề ố
Có nh t ng khuôn m t búp senớ ừ ặ
Nh ng cô hàng xén răng đenữ
C i nh mùa thu t a n ng”ườ ư ỏ ắ
Khuôn m t “vàng" c a cô gái là khuôn “m t trái xoan”, Hoàng C m l i phát hi n raặ ủ ặ ầ ạ ệ
“khuôn m t búp sen", ít thiên v hình h a mà thiên v tinh th n nh có h ng, có s c, cóặ ề ọ ề ầ ư ươ ắ
t m lòng trân tr ng c a nhà th v i v đp thi u n Kinh B c. “Răng đen” thì m i đúngấ ọ ủ ơ ớ ẻ ẹ ế ữ ắ ớ
là v đp cô gái Kinh B c x a, đ h t lên m t ánh sáng kì di u: “C i nh mùa thu t aẻ ẹ ắ ư ủ ấ ộ ệ ườ ư ỏ
n ng”. N ng là s c s ng, mùa thu là d u dàng. T nét c i y mà Hoàng C m bângắ ắ ứ ố ị ừ ườ ấ ầ
khuâng nh n ra m t Kinh B c n i nh ng nàng tiên thôn dã quê mình. Có l không có nậ ộ ắ ơ ữ ẽ ụ
c i nào r ng r , d u dàng và trong tr o h n th - m t n c i đc ví v i cái n ng mườ ạ ỡ ị ẻ ơ ế ộ ụ ườ ượ ớ ắ ấ
chan hòa c a mùa thu mi n B c, cái n ng r t trong và d u. Nhà th đã đa nh ng nét vủ ề ắ ắ ấ ị ơ ư ữ ẽ
quy n rũ, nh ng m t đc s c đ làm hi n lên g ng m t v a thon th , v a h ng t i,ế ữ ỹ ừ ặ ắ ể ệ ươ ặ ừ ả ừ ồ ươ
v a e p l i th m ngát. Ph i chăng đây là nét đp riêng c a các cô gái vùng Kinh B c?ừ ấ ạ ơ ả ẹ ủ ắ
Ph i chăng nét đp y k t đng s c h ng c a m t vùng đông b ng trù phú chan ch aả ẹ ấ ế ọ ắ ươ ủ ộ ằ ứ
s c s ng tinh th n.ứ ố ầ
T t c g i lên m t “Th gi i Kinh B c” c kính,uy nghiêm, đm đà b n s c dân t c, làmấ ả ợ ộ ế ớ ắ ổ ậ ả ắ ộ
rung đng m i trái tim con ng i Vi t Nam.ộ ỗ ườ ệ
“Th gi i Kinh B c” c a Hoàng C m ti p t c hi n lên v i hình nh m t cu c s ng c nế ớ ắ ủ ầ ế ụ ệ ớ ả ộ ộ ố ầ
lao, chân th c, cu c s ng c a nh ng cô hàng xén, nh ng ng i dăng t , d t s i, nh ngự ộ ố ủ ữ ữ ườ ơ ệ ợ ữ
m già qu y gánh hàng rong, nh ng th cày trên cánh đng n ng m.ẹ ẩ ữ ợ ồ ắ ấ
T Vi t B c t do, nh v vùng quê đang b giày xéo, v i t t c tình yêu đm th m, v iừ ệ ắ ự ớ ề ị ớ ấ ả ằ ắ ớ
l i th t do, phóng khoáng, Hoàng C m đã v l i m t b c tranh nhi u màu s c, v aố ơ ự ầ ẽ ạ ộ ứ ề ắ ừ
th c, v a o nh ng t t c đu đm h n dân t c, đ l i nh ng n t ng sâu s c.ự ừ ả ư ấ ả ề ậ ồ ộ ể ạ ữ ấ ượ ắ
M đu b i th là hình nh dòng sông Đu ng hi n hòa “l p lánh" ánh sáng, “n m nghiêngở ầ ạ ơ ả ố ề ấ ằ
nghiêng” nh dáng hình m t ng i con gái, và k t thúc cũng l i là hình nh ng i con gáiư ộ ườ ế ạ ả ườ
đt Kinh B c mang v đp r c r , tràn tr nh a s ng:ấ ắ ẻ ẹ ự ỡ ề ự ố
“Em m c y m th mặ ế ắ
Em th t l a h ngắ ụ ồ
Em đi tr y h i non sôngẩ ộ
C i mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh”ườ
“Em” là cái đa ch giãi bày đm say, là ni m chung th y v i bu n vui c a thi sĩ, là l ngị ỉ ắ ề ủ ớ ồ ủ ắ
đng cu i cùng c a bài th - m t l ng đng r t Hoàng C m, r t Kinh B c.ọ ố ủ ơ ộ ắ ọ ấ ầ ấ ắ