ĐỀ TÀI
“ phẩm chất và năng lực của
người giáo viên trung học phổ
thông”
A LỜI MỞ ĐẦU
I lý do chọn đề tài
Cơ sở lý thuyết :
“Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, một chữ cũng thầy, nửa chữ cũng thầy. Điều này
cho thấy, nghề giáo là một nghề rất cao cả, luôn được xã hội kính trọng và
yêu quý từ ngàn xưa đến nay. Xã hội dù có phát triển đến đâu thì vị trí, vai trò
của người thầy giáo, cô giáo trong lòng mỗi con người vẫn được khẳng định
với sự kính yêu và tôn trọng. Với mỗi chúng ta, khoảng thời gian đi học là
khoảng thời gian đẹp nhất, với nhiều kỷ niệm đáng nhớ, đáng giữ gìn trân
trọng nhất. Trong ký ức đó, bạn bè, trường lớp và thầy cô là hình ảnh không
bao giờ phai. Thầy, cô giáo là những người đã truyền đạt các kiến thức, những
kinh nghiệm sống cho con người từ khi chập chững bước vào đời cho đến khi
họ trưởng thành, những kiến thức và kinh nghiệm đó có thể ở nhiều lĩnh vực
khác nhau của khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và cả những kiến thức để
hình thành nhân cách con người, góp phần tạo dựng một xã hội tốt đẹp.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là
quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo
hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế,
trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán
bộ quản lý là khâu then chốt”. Đại hội cũng đã xác định: Chăm lo xây dựng
đội ngũ giáo viên; xã hội hoá giáo dục, đào tạo; khuyến khích các hoạt động
khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập; mở rộng hợp tác quốc tế và
tăng ngân sách cho hoạt động giáo dục, đào tạo (GD-ĐT). Phát triển đội ngũ
nhà giáo với cơ cấu hợp lý, có chất lượng sẽ là động lực quan trọng để đổi
mới và nâng cao chất lượng GD-ĐT, góp phần quan trọng tạo ra nguồn nhân
lực có chất lượng cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển của xã
hội và hội nhập quốc tế. Đồng thời, Đại hội cũng đã chỉ ra các giải pháp cơ
bản phát triển đội ngũ giáo viên, trong đó coi giải pháp: "xây dựng đội ngũ
giáo viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng”, là khâu then chốt,
là tiền đề trong đổi mới GD-ĐT hiện nay. Chủ trương “Phát triển đội ngũ giáo
viên là khâu then chốt” trong “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào
tạo” thể hiện tư duy và nhận thức cách mạng, khoa học, toàn diện, triệt để và
sâu sắc của Đại hội XI.
Cơ sở thực tiễn:
Bên cạnh những người thầy âm thầm cống hiến cho sự nghiệp trồng người,
hết lòng vì học sinh thân yêu,sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình để cứu học
sinh trong bão lũ, và cảm động hơn nữa là không ít giáo viên đã chia sẽ phần
thu nhập ít ỏi của mình gúp học sinh nghèo vượt khó,học giỏi…những hành
động bình dị đó đã vun đúc lên sự vẻ vang của nền giáo dục nước nhà thì có
một bộ phận giáo viên tha hóa về đạo đức, nhân cách:lợi dụng học trò và phụ
huynh, chạy theo thành tích,thậm chí thầy cô đánh đập học sinh,dùng áp lực
xúc phạm đến nhân cach của học sinh….sống ngụy biện để lừa gạt dư luận,tự
lừa dối mình,đánh mất mình,làm mất lòng tin của xã hội,làm ảnh hưởng đến
uy tín chất lượng giáo dục.
Từ đó cho thấy muốn chấn hưng,phát triển và đưa nước ta hội nhập quốc tế
thì cần phải chấn hưng nền giáo dục nước nhà. Để chấn hưng giáo dục, nâng
cao chất lượng giáo dục thì cần phải chấn hưng đội ngủ giáo viên, nâng cao
nhận thức của người giáo viên. Để giúp giáo viên nhận thức rõ vai trò vị trí
của mình đối với xã hội,hướng giáo viên rèn luyện tốt hơn trong sự nghiệp
trồng người, em đã chọn đề tài “ phẩm chất và năng lực của người giáo viên
trung học phổ thông”.
II Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc tìm hiểu lý luận và thực tiễn của vấn đề tôi đưa ra một số
giải pháp nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực của người giáo viên trung
học phổ thông(THPT)
III Nhiệm vụ nghiên cứu
-Tìm hiểu cơ sở lý luận về phẩm chất và năng lực của người giáo viên THPT
-Nghiên cứu thực trạng và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao việc rèn
luyên phẩm chất và năng lực của người giáo viên THPT
IV Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
-Đối tượng: phẩm chất và năng lực của người giáo viên THPT
-Khách thể: nhân cách của người giáo viên.
V Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn nghiên cứu: phẩm chất và năng lực của người giáo viên.
- Phạm vi: ở trường THPT
VI Giả thuyết khoa học
Nếu đưa ra những giải pháp thiết thực góp phần nâng cao phẩm chất và năng
lực người giáo viên thì sẽ đáp ứng được sự nghiệp trồng người của xã hội.
VII Phương pháp nghiên cứu.
-Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: phương pháp đọc tài liệu
-Phương pháp nghiên cứu thực tiễn :phương pháp quan sát, hỏi ý kiến chuyên
gia, phương pháp trò chuyện,phương pháp tổng kết kinh nhgiệm giáo dục.
VIII Đóng góp chính của đề tài
Giúp người giáo viên nhận thức về vị trí vai trò của người giáo viên trong
nền giáo dục nước nhà, hướng người giáo viên rèn luyện mình tốt hơn trong
nhiệm vụ “trồng người”.
B NỘI DUNG
Chương I Cơ sở lý luận về nhân cách của người giáo viên THPT
1.1 Một số khái niệm có liên quan
1.1.1 Phẩm chất là gì?
Chất có nghĩa là cái vốn có; chất là tính quy định bên trong một vật này
khác với vật khác. Phẩm chất chỉ tính chất và đặc điểm vốn có của sự vật.
Khái niệm phẩm chất vừa có nghĩa hẹp vừa có nghĩa rộng. Theo nghĩa hẹp,
phẩm chất là khái niệm sinh lý học, chỉ đặc điểm sẵn có của cơ thể như hệ
thần kinh, các giác quan và cơ quan vận động. Đặc điểm sẵn có là cơ sở tự
nhiên để con người tiếp nhận những hiện tượng tâm lý và thuộc tính tâm lý.
Theo nghĩa rộng, phẩm chất chỉ các đặc điểm tâm lý như: tính cách, ý chí,
hứng thú, tính khí, phong cách của con người.
Như vậy có thể hiểu phẩm chất của người giáo viên không chỉ là những đặc
trưng đơn giản có sẵn của sinh lý học mà là tổng hòa các yếu tố bên trong,
trên cơ sở các phẩm chất sinh lý, hình thành các phẩm chất tâm lý thông qua
hoạt động, quan hệ giao lưu trong thực tiễn đời sống và trong công tác của
người giáo viên
1.1.2 Năng lực là gì?
Theo quan điểm của những nhà tâm lý học: Năng lực là tổng hợp các đặc
điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của một
hoạt động, nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao.
Các năng lực hình thành trên cơ sở của các tư chất tự nhiên của cá nhân nó
đóng vai trò quan trọng, năng lực của con người không phải hoàn toàn đo tự
nhiên mà có, phần lớn do công tác, do tập luyện mà có.