Anthemius
Hoàng đế của Đế quốc Tây La Mã
Hình Anthemius được khắc trên đồng tiền Tremissis, đúc vào thời kỳ trị vì của
ông. Đầu đề ghi hàng chữ Nhà vua của chúng tôi, Anthemius, Pious, Fortunate,
Augustus.
Tại vị 12 tháng 4, 467 – 11 tháng 7, 472
Tiền nhiệm Libius Severus
Kế nhiệm Olybrius
Hậu duệ
Alypia, Anthemiolus, Marcian, Procopius Anthemius và Romulus
Tên đầy đủ
Procopius Anthemius
Procopius Anthemius[1] (420–472) là Hoàng đế Tây La Mã trị vì từ năm 467 tới
472. Ông được coi là vị Hoàng đế Tây La Mã tài năng cuối cùng, trong suốt thời
gian tại vị, Anthemius đã cố gắng giải quyết hai thách thức quân sự chính yếu đối
với phần còn lại của Đế quốc Tây La Mã, người Visigoth trỗi dậy, dưới quyền
Euric, mà lãnh thổ của họ đã lan đến tận dãy Pyrenees, người Vandal bất khả chiến
bại, dưới quyền Geiseric, đã giành được quyền kiểm soát vùng Bắc Phi mà không
gặp phải chút kháng cự nào đáng kể. Về sau, Anthemius gặp phải thất bại và bị
viên tướng gốc Đức là Ricimer, kẻ đang cố gắng tranh đoạt quyền lực với ông giết
chết.
Mục lục
1 Tiểu sử
o 1.1 Gia đình
o 1.2 Lên ngôi
o 1.3 Trị vì
1.3.1 Quan hệ với Đông La Mã
1.3.2 Chiến dịch chống lại Vandal
1.3.3 Chiến dịch chống lại Visigoth
1.3.4 Quan hệ với Viện Nguyên Lão
o 1.4 Cái chết
2 Chú thích
3 Tài liệu tham khảo
o 3.1 Tài liệu chính
o 3.2 Tài liệu phụ
[ ] Tiểu sử
[ ] Gia đình
Anthemius sinh ra trong một gia đinh quý tộc thuộc thị tộc Procopia, do gốc gác
cao quý nên ông được giao chức vụ sĩ quan, phục vụ cả dân sự và quân sự của Đế
quốc Đông La Mã. Mẹ ông là Lucina, con cháu của Flavius Philippus, viên Pháp
quan thái thú phương Đông từ năm 346 và là con gái của Flavius Anthemius, một
Pháp quan thái thú phương Đông có thế lực (404–415) kiêm quan chấp chính tối
cao vào năm 405.[2] Cha ông là Procopius, Tổng tư lệnh quân đội xứ Orientem
(magister militum per Orientem) từ 422 đến 424, hậu duệ của Procopius, cháu
Hoàng đế Constantine I và là kẻ tiếm quyền chống lại Hoàng đế phương Đông
Valens (365–366).
Anthemius Chào đời tại Constantinople vào năm 420, về sau tới Alexandria theo
học thuyết Plato mới của triết gia Proclus, trong số học trò theo học Proclus gồm
có Marcellinus (Tổng tư lệnh quân đội kiêm thống đốc xứ Illyricum), Flavius
Illustrius Pusaeus (Pháp quan thái thú phương Đông kiêm chấp chính quan vào
năm 467), Messius Phoebus Severus (Chấp chính quan vào năm 470 kiêm
praefectus urbi) và Pamprepius (nhà thơ đa thần giáo).[3]
Năm 453, ông kết hôn với Marcia Euphemia, con gái của Hoàng đế Đông La Mã
Marcian (450–457), sau khi kết hôn, ông được thăng lên cấp bậc comes và được
gửi tới biên giới Danubian với nhiệm vụ xây dựng lại tuyến phòng thủ biên giới,
vốn đã rơi vào tình trạng xấu dần kể từ sau cái chết của Attila vào năm 453. Năm
454, ông được triệu về Constantinople nhận tước vị patricius và trở thành Tổng tư
lệnh quân đội phương Đông. Năm 455, nhận vinh dự giữ chức quan chấp chính tối
cao cùng với Hoàng đế phương Tây Valentinian III.
Việc kết hôn với con gái của Marcian và nắm giữ những chức vụ cao trong quân
đội và triều đình cho thấy Hoàng đế Marcian đã chọn Anthemius như một ứng cử
viên cho ngôi vị Tây La Mã. Tháng 10 năm 456, Hoàng đế Tây La Mã Avitus bị
phế truất,[4] Marcian dự tính đưa Anthemius lên ngôi Hoàng đế, không may lâm
trọng bệnh và mất vào tháng giêng năm 457 mà chưa kịp thực hiện kế hoạch. Vào
lúc đó, cả hai Đế quốc đều rơi vào tình trạng vô chủ, mọi quyền hành đều nằm
trong tay viên tướng gốc rợ Ricimer, Tổng tư lệnh quân đội phương Tây Majorian
và Tổng tư lệnh quân đội phương Đông Aspar thuộc rợ Alan. Cả Aspar lẫn
Ricimer đều không thể tiếm ngôi vị Hoàng đế vì bị ngăn cản bởi nguồn gốc xuất
thân man rợ, tuy vậy Aspar vẫn phản đối Anthemius vì uy tín của ông này mà thay
vào đó chọn viên sĩ quan quân sự cấp thấp tên Leo tức Leo I xứ Thrace làm Hoàng
đế Đông La Mã, còn Ricimer chọn Majorian lên làm Hoàng đế Tây La Mã.[5]
Anthemius vẫn giữ nguyên chức Tổng tư lệnh quân đội và phục vụ dưới trướng
của vị Hoàng đế mới, nhiệm vụ chính của ông là phòng thủ ngăn chặn đám dân cư
người rợ tràn vào biên giới của Đế quốc. Năm 460, ông xuất quân đánh bại
Valamir, vua của người Ostrogoths tại Illyricum. Mùa đông năm 466 và 467, ông
liên tiếp đánh tan các cuộc tấn công của một nhóm Người Hung, được chỉ huy bởi
Hormidac, người đã vượt qua dòng sông Danube băng giá và cướp bóc Dacia.
Những kẻ đột kích đã chiếm được Serdica, Anthemius ngay lập tức kéo quân tới
vây hãm thành phố cho tới khi quân Hung trong thành hết lương thực buộc phải
mở cửa thành xông ra giao chiến, bất chấp sự phản bội của viên chỉ huy kỵ binh
người Hung của ông, Anthemius cưỡi ngựa xông lên dẫn bộ binh tràn lên tiêu diệt
toàn bộ quân đối phương, giành lấy chiến thắng bất ngờ và khi Hormidac chấp
nhận đầu hàng, Anthemius yêu cầu hắn phải giao lại cho ông tên đào ngũ.[6]
[ ] Lên ngôi
Hoàng đế Đông La Mã mới lên ngôi Leo I xứ Thrace, phải giải quyết những vấn
đề đối nội vừa phát sinh: Vua Geiseric người Vandal và những cuộc đột kích của
họ vào bờ biển nước Ý. Sau khi Hoàng đế Libius Severus mất vào năm 465, Đế
quốc Tây La Mã rơi vào tình trạng hỗn loạn, vô chủ. Geiseric dự tính đưa Olybrius,
một người có mối quan hệ với Geiseric lên ngôi vua, bởi vì Olybrius và con trai
của Geiseric đều lấy con gái của Hoàng đế Valentinian III, với việc đưa Olybrius
lên ngôi, Geiseric dễ dàng thao túng triều chính của Đế quốc Tây La Mã, Leo
muốn giữ yên Geiseric càng gần triều đình Tây La Mã ở Ravenna càng tốt, nhân
đó mà tìm kiếm người kế vị Severus.
Trong khoảng thời gian đó, Geiseric liên tiếp mở rộng các cuộc tấn công vào
Sicily và Ý ở Tây La Mã cho tới những lãnh thổ của Đông La Mã, tàn phá, cướp
bóc và nô dịch hóa cư dân sống tại Illyricum, bán đảo Peloponnese và một số vùng
của Hy Lạp, không thể nào chần chừ hơn được nữa, Leo quyết định hành động.
Mùa xuân năm 467, Leo chính thức tấn phong Anthemius làm Hoàng đế Tây La
Mã và gửi ông trở về Ý với sự hộ tống của quân đội dưới quyền Marcellinus, Tổng
tư lệnh quân đội xứ Illyricum. Ngày 12 tháng 4, Anthemius được Rome công nhận
là Hoàng đế khi đang trên đường tiến quân.[7] Việc bầu chọn Anthemius lên ngôi