Chuyên đề

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

Người giới thiệu

Hà Nghĩa

Học thuyết kinh tế C. Mác

I. Hoµn c¶nh ra ®êi häc thuyÕt kinh tÕ C.M¸c - §Õn nh÷ng n¨m 40 cña thÕ kû XIX, CNTB ®· g×anh ®îc vÞ trÝ thèng trÞ. Sù ra ®êi cña CNTB ®· lµm thay ®æi c¨n b¶n c¬ cÊu giai cÊp- x· héi (Cã 2 giai cÊp c¬ b¶n: T s¶n vµ v« s¶n; m©u thuÉn gi÷a giai cÊp v« s¶n vµ t s¶n gay g¾t => C¸c cuéc ®Êu tranh næ ra, phong trµo ®Êu tranh cña c«ng nh©n ®i tõ tù ph¸t ®Õn tù gi¸c => §ßi hái ph¶i cã lý luËn c¸ch m¹ng lµm vò khÝ t tëng cho G/C v« s¶n=> Chñ nghÜa M¸c ra ®êi.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

I. Hoµn c¶nh ra ®êi häc thuyÕt kinh tÕ C.M¸c - Chñ nghÜa M¸c ph¸t sinh lµ sù tiÕp tôc trùc tiÕp triÕt häc cæ ®iÓn §øc, KTCT cæ ®iÓn Anh, CNXH kh«ng tëng Ph¸p ( Lª-nin coi lµ 3 nguån gèc lý luËn cña chñ nghÜa M¸c. §ång thêi CN M¸c gåm 3 bé phËn: TH, KTCT, CNXH khoa häc).

- TriÕt häc M¸c XÝt lµ sù kÕ tôc triÕt häc duy vËt

cña Ph¬ B¸ch vµ triÕt häc biÖn chøng duy t©m cña Hªghen => M¸c, ¡ng ghen vËn dông phÐp biÖn chøng vµo ph©n tÝch sù ph¸t triÓn XH loµi ngêi, trªn c¬ së ®ã x©y dùng CNDV lÞch sö.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

1. Hoàn cảnh ra đời học thuyết kinh tế C.Mác - KTCT học Mác Xít đưa ra những luận chứng KT của tính chất quá độ lịch sử của CNTB, tất yếu của CM XHCN => CNCS. Đồng thời đó cũng là sự thừa kế và phát triển thành tựu của KTCT tư sản cổ điển, tiêu biểu là S.Mít và Ricácđô về hệ thống các phạm trù và quy luật của nền KT hàng hoá TBCN.

Học thuyết kinh tế C. Mác

1. Hoàn cảnh ra đời học thuyết kinh tế C.Mác - Lý luận CNXH khoa học của Mác- Ăng ghen là sự chỉnh lý, sáng tạo lý luận CNXH không tưởng Pháp. Lý luận chủ nghĩa Mác bảo vệ lợi ích G/C vô sản, có tính giai cấp và tính Đảng cao =>Đối tượng phê phán là tư tưởng tư sản.

- Quá trình phát triển CN Mác nói chung và KTCT

nói riêng chia thành 3 giai đoạn.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 1. Giai ®o¹n h×nh thµnh c¬ së TH vµ Ph¬ng ph¸p luËn cña

KTCT häc M¸c (1843- 1848)

* Lóc ®Çu C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen lµ nh÷ng ngêi d©n chñ c¸ch

m¹ng, b¶o vÖ lîi Ých cho nh©n d©n lao ®éng

(Thêi sinh viªn nghiªn cøu triÕt häc; say mª nghiªn cøu khoa

häc; C. M¸c lµm chñ tê b¸o S«ng Ranh, ®Êu tranh cho quyÒn lîi cña nh©n d©n, b¾t ®Çu nghiªn cøu kinh tÕ; Khi tê b¸o S«ng Ranh bÞ ®ãng cöa, 2 «ng tham gia nhãm c¸ch m¹ng, nghiªn cøu KTCT häc t s¶n, xem xÐt l¹i quan ®iÓm triÕt häc duy t©m cña Hªghen. §©y lµ thêi kú 2 «ng chuyÓn tõ chñ nghÜa duy t©m sang duy vËt, ®ång thêi còng h×nh thµnh c¬ së triÕt häc duy vËt).

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 1. Giai ®o¹n h×nh thµnh c¬ së TH vµ Ph¬ng ph¸p luËn

cña KTCT häc M¸c (1843- 1848)

a. Trong (cid:0)biªn niªn Ph¸p- §øc(cid:0) ®· c«ng bè t¸c phÈm (cid:0)Tãm t¾t phª ph¸n KTCT häc(cid:0) (1844) cña ¡ngghen. ë t¸c phÈm nµy, «ng lµ ngêi ®Çu tiªn trong lÞch sö t t- ëng kinh tÕ ®· ®øng trªn quan ®iÓm CNCS ®Ó phª ph¸n trËt tù kinh tÕ hiÖn ®¹i.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 1. Giai ®o¹n h×nh thµnh c¬ së TH vµ Ph¬ng ph¸p luËn

cña KTCT häc M¸c (1843- 1848)

a. Trong biªn niªn Ph¸p- §øc. - ¡ngghen ®· ph©n tÝch: Nguyªn nh©n cña CMXH; phª ph¸n chÕ ®é së h÷u t nh©n; phª ph¸n KTCT t s¶n; chØ ra mèi quan hÖ vµ m©u thuÉn gi÷a t b¶n vµ lao ®éng.

-T¸c phÈm nµy cã ¶nh hëng lín ®Õn C. M¸c, thóc

®Èy «ng nghiªn cøu KTCT.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 1. Giai ®o¹n h×nh thµnh c¬ së TH vµ Ph¬ng ph¸p luËn

cña KTCT häc M¸c (1843- 1848)

b.Trong b¶n th¶o (cid:0) kinh tÕ- triÕt häc(cid:0)( 1844).

C.M¸c xem xÐt hµng lo¹t vÊn ®Ò KTCT(Phª ph¸n KTCT t s¶n coi chÕ ®é t h÷u lµ vÜnh viÔn; ChØ ra chÕ ®é t h÷u ®Î ra c¸c m©u thuÉn x· héi. Trong t¸c phÈm nµy: C. M¸c ®· tho¸t khái ¶nh hëng cña triÕt häc Hªghen vµ chuyÓn tõ lËp trêng d©n chñ c¸ch m¹ng sang lËp trêng céng s¶n; chØ râ th¾ng lîi cña g/c c«ng nh©n vµ ®iÒu kiÖn gi¶i phãng g/c ®ã.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 1. Giai ®o¹n h×nh thµnh c¬ së TH vµ Ph¬ng ph¸p luËn cña

KTCT häc M¸c (1843- 1848)

c. T¸c phÈm (cid:0)T×nh c¶nh giai cÊp c«ng nh©n Anh(cid:0) cña

¡ngghen (1844)

- ¡ngghen miªu t¶ sù ph¸t triÓn cña CNTB: C¸ch m¹ng c«ng ngiÖp; H×nh thµnh G/C c«ng nh©n; ¶nh hëng cña m¸y mãc ®èi víi c«ng nh©n vµ c¸c h×nh thøc n¹n nh©n khÈu thõa.

- Néi dung: Miªu t¶ t×nh c¶nh G/C c«ng nh©n díi CNTB; ChØ râ CNXH ph¶i g¾n chÆt víi phong trµo c«ng nh©n, vÒ mÆt kinh tÕ G/C v« s¶n ph¶i trë thµnh ngêi s¸ng t¹o ra CNXH.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 1. Giai ®o¹n h×nh thµnh c¬ së TH vµ Ph¬ng ph¸p luËn

cña KTCT häc M¸c (1843- 1848)

d. T¸c ph¶m (cid:0)Gia ®×nh thÇn th¸nh (1845). Do C.M¸c

vµ Ph.¡ngghen viÕt chung.

- Hai «ng phª ph¸n (cid:0)Së h÷u lµ g×(cid:0) cña Proudon ®· ®Ò cao t h÷u tµi s¶n vµ chØ ra sù vËn ®éng ®èi lËp gi÷a tiÒn l¬ng vµ P, nªu ra t tëng gi¸ trÞ- lao ®éng.

- N/C vÊn ®Ò së h÷u TBCN, lao ®éng lµm thuª, ph©n

tÝch kh¸i niÖm lao ®éng bÞ tha ho¸.

- T¸c phÈm nµy cã ý nghÜa trong N/C vµ h×nh thµnh ph¬ng ph¸p luËn cña KTCT M¸c XÝt. 2 «ng xem xÐt qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö x· héi loµi ngêi trªn quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c ph¹m

trï kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt

a. T¸c phÈm (cid:0)Lao ®éng lµm thuª vµ t b¶n(cid:0)( 1848) cña C. M¸c. Gi¶i thÝch c¬ së kinh tÕ cña sù thèng trÞ cña TB vµ sù bãc lét lao ®éng lµm thuª.

- LÇn ®Çu tiªn M¸c nªu ®Þnh nghÜa míi vÒ TB: Lµ QH

x· héi, lµ ph¹m trï lÞch sö chØ tån t¹i ë XH TB

- Ph©n tÝch tiÒn l¬ng danh nghÜa vµ thùc tÕ, chØ ra néi dung KT cña chóng, gi¶i thÝch QL gi¸ trÞ ®îc biÓu hiÖn th«ng qua viÖc t¸ch rêi gi÷a gi¸ trÞ vµ gi¸ c¶, sù t¸ch rêi ®ã kh«ng vi ph¹m QL gi¸ trÞ.

- Lao ®éng lµ hµng ho¸ => cha gi¶i thÝch triÖt ®Ó QH

bãc lét.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c ph¹m trï

kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt

b. T¸c phÈm (cid:0)Sù khèn cïng cña triÕt häc(cid:0) (Cuèi 1848). §©y lµ t¸c phÈm lín nhÊt cña M¸c trong nh÷ng n¨m 40 nh»m chèng l¹i nh÷ng t tëng trong t¸c phÈm (cid:0)TriÕt häc cña sù khèn cïng(cid:0)

- Proudon kh«ng thÊy tÝnh kh¸ch quan cña c¸c ph¹m trï

kinh tÕ, cho r»ng nã lµ s¶n phÈm cña lý trÝ thuÇn tuý, xem xÐt siªu h×nh, lµ nh÷ng ph¹m trï vÜnh viÔn. C.M¸c: Ph¹m trï kinh tÕ lµ sù biÓu hiÖn vÒ mÆt lý luËn cña c¸c QHXH => QHSXXH thay ®æi => c¸c ph¹m trï kinh tÕ mµ nã ph¶n ¸nh còng thay ®æi.

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c

ph¹m trï kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt

b. T¸c phÈm (cid:0)Sù khèn cïng cña triÕt häc(cid:0) (Cuèi

1848).

- ¤ng quan niÖm gi¸ trÞ lµ nh÷ng lao ®éng vËt ho¸ trong hµng ho¸, lµ biÓu hiÖn cña QHSX. Coi lao ®éng lµ hµng ho¸ ®Æc biÖt vµ cã thuéc tÝnh t¹o ra gi¸ trÞ.

- C. M¸c cßn N/C vÊn ®Ò R vµ chØ ra R lµ QHSX

TBCN.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c ph¹m trï

kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt

c. T¸c phÈm (cid:0)Tuyªn ng«n cña §¶ng céng s¶n(cid:0) (1848). Cã ý nghÜa d¸nh dÊu viÖc hoµn thiÖn sù nghiÖp vÜ ®¹i Cña C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen trong nh÷ng n¨m 40, TK XIX

- V¹ch ra m©u thuÉn gi÷a QHSX TBCN vµ LLSX x·

héi ho¸ cao => CMVS

- Sù thay thÕ CNTB b»ng CNCS ph¶i th«ng qua §/T giai cÊp, xo¸ chÕ ®é së h÷u t b¶n t nh©n TBCN, c¶i c¸ch KT.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c ph¹m

trï kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt

d. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh bé (cid:0)T b¶n(cid:0) - B¶n th¶o lÇn 1(1857- 1858). M¸c gäi lµ (cid:0)S¬ th¶o). B¶n th¶o nµy kh«ng ®îc xuÊt b¶n, mµ lµ tù tr¶ lêi nh÷ng c©u hái cña m×nh, do vËy tíi n¨m 1939 míi ®îc in b»ng tiÕng §øc, víi tªn gäi (cid:0) Nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n cña viÖc phª ph¸n kinh tÕ chÝnh trÞ häc(cid:0)

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c ph¹m trï kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt d. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh bé (cid:0)T b¶n(cid:0)  B¶n th¶o lÇn 1 (1857- 1858). KÕt cÊu b¶n th¶o:

Gåm phÇn më ®Çu vµ 2 phÇn

+ PhÇn thø nhÊt: Ph©n tÝch tiÒn tÖ + PhÇn thø hai(Khèi lîng lín h¬n 4 lÇn): Nghiªn cøu t b¶n.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c

ph¹m trï kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c XÝt d. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh bé (cid:0)T b¶n(cid:0) * B¶n th¶o lÇn I - Trong lêi më ®Çu: Nªu ®Çy ®ñ quan niÖm vÒ ®èi

tîng, ph¬ng ph¸p vÒ KTCT

+ §èi tîng: N/C QHSXXH vµ c¸c quy luËt, c¸c ph¹m trï kinh tÕ ph¶n ¸nh c¸c quan hÖ ®ã. + Ph¬ng ph¸p: Trõu tîng ho¸ khoa häc, l« gÝch

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 2. Giai ®o¹n 1848- 1867 x©y dùng hÖ thèng c¸c ph¹m trï kinh tÕ

chÝnh trÞ M¸c XÝt

d. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh bé (cid:0)T b¶n(cid:0) * B¶n th¶o lÇn ®Çu (TiÕp) - ë phÇn thø nhÊt: C. m¸c N/C lý luËn gi¸ trÞ hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ. + ¤ngchøng minh tiÒn lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸, cña viÖc t¸ch rêi gi÷a 2 thuéc tÝnh cña hµng ho¸, gi¸ trÞ hµng ho¸ lµ mèi QHXH. Gi¸ trÞ trao ®æi tån t¹i ®Æc thï bªn c¹nh b¶n th©n hµng ho¸- ®ã lµ tiÒn, vËt ngang gi¸ phæ biÕn.

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. * B¶n th¶o lÇn I (TiÕp) - ë phÇn thø nhÊt: C. m¸c N/C lý luËn gi¸ trÞ hµng ho¸ vµ

tiÒn tÖ.

+ TiÒn lµ vËt trung gian ®Ó trao ®æi. Hµng ho¸ thÓ hiÖn ra 2 mÆt: S¶n phÈm tù nhiªn vµ mét gi¸ trÞ trao ®æi => ®Î ra tiÒn bªn c¹nh SP => kh«ng thÓ thñ tiªu tiÒn khi gi¸ trÞ trao ®æi vÉn cßn lµ h×nh th¸i XH cña c¸c SP. ChØ ra kh¶ n¨ng khñng ho¶ng th¬ng nghiÖp n»m trong sù t¸ch rêi gi÷a gi¸ trÞ sö dông vµ gi¸ trÞ trao ®æi cña hµng ho¸.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

- PhÇn thø nhÊt: C. m¸c N/C lý luËn gi¸ trÞ hµng ho¸

vµ tiÒn tÖ.

+ C. M¸c chØ ra b¶n chÊt kinh tÕ cña tiÒn; tiÒn lµ vËt thÓ ho¸ c¸c QHSX, lµ vËt ngang gi¸, lµ sù vËt chÊt ho¸ gi¸ trÞ trao ®æi.

+ Ph©n tÝch c¸c chøc n¨ng cña tiÒn (Lu th«ng, cÊt

tr÷, nªu vai trß cña tiÒn cÊt tr÷ trong sù h×nh thµnh CNTB, tÝch luü tiÒn t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc bãc lét lao ®éng lµm thuª.

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. * B¶n th¶o lÇn I (TiÕp) - PhÇn thø hai: C. m¸c ph©n tÝch tiÒn víi t c¸ch lµ mét h×nh

thøc vËn ®éng cña t b¶n.

+ Gi¶i thÝch sù vËn ®éng cña gi¸ trÞ trao ®æi víi t c¸ch lµ 1 tiÒn ®Ò cña sù xuÊt hiÖn TB; X©y dùng lý luËn vÒ P, M(cid:0), lîi tøc; QL Xu híng gi¶m sót cña P(cid:0); ph©n tÝch tuÇn hoµn, chu chuyÓn cña TB; ®a ra K/N TB: bÊt biÕn vµ kh¶ biÕn.

+ Cho r»ng M ®ång nghÜa víi P, sau ®ã míi ph©n biÖt. + Tr×nh bµy häc thuyÕt vÒ søc lao ®éng víi t c¸ch lµ 1 hµng ho¸; nªu ®Æc ®iÓm hµng ho¸ søc lao ®éng, cã thÓ t¹o ra gi¸ trÞ lín h¬n b¶n th©n nã.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. * T¸c phÈm: (cid:0) Gãp phÇn phª ph¸n KTCT(cid:0): Gåm: -

Lêi tùa vµ 2 ch¬ng

+ Trong lêi tùa, C. M¸c ®· hoµn chØnh nh÷ng

luËn ®iÓm c¬ b¶n cña CNDV lÞch sö; ®a ra ®Þnh nghÜa vÒ QHSX; mèi QH gi÷a LLSX vµ QHSX; KTTT; HTKT-XH.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

* T¸c phÈm: (cid:0) Gãp phÇn phª ph¸n KTCT(cid:0): - Ch¬ng I: Hµng hãa + Tr×nh bµy ®Çy ®ñ häc thuyÕt míi vÒ gi¸ trÞ; hµng ho¸ ®îc coi lµ tÕ bµo kinh tÕ cña XHTB (Trong b¶n s¬ th¶o, xem xÐt tiÒn ®îc khëi ®Çu, gi¶i thÝch sù h×nh thµnh vµ b¶n chÊt cña tiÒn g¾n liÒn víi ®Þnh nghÜa tÝnh chÊt cña Hµng ho¸. Sù ph©n tÝch ®èi víi hµng ho¸ bÞ c¾t nöa chõng ë cuèi b¶n th¶o. T¸c phÈm nµy, ch¬ng ®Çu ®îc dµnh cho ph©n tÝch hµng ho¸ vµ lÇn ®Çu tiªn M¸c tr×nh bÇy ®Çy ®ñ häc thuyÕt míi vÒ gi¸ trÞ, hµng ho¸ ®îc coi lµ tÕ bµo kinh tÕ cña XHTB)

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. * T¸c phÈm: (cid:0) Gãp phÇn phª ph¸n KTCT(cid:0): - Ch¬ng I: Hµng hãa + Ph©n tÝch 2 thuéc tÝnh cña cña hµng ho¸, thèng nhÊt vµ m©u thuÉn gi÷a chóng; nªu bËt vai trß cña lao ®éng; Ph©n tÝch tÝnh chÊt 2 mÆt cña lao ®éng SX hµng ho¸. + §Þnh nghÜa lîng gi¸ trÞ cña hµng ho¸; lîng gi¸ trÞ phô thuéc vµo NSL§; ¶nh hëng cña lao ®éng gi¶n ®¬n vµ phøc t¹p ®Õn lîng gi¸ trÞ hµng ho¸; nªu lªn häc thuyÕt vÒ b¸i vËt gi¸o hµng ho¸, chØ ra trong KT hµng ho¸, c¸c QHXH cña ngêi ta ®îc tr×nh bµy (cid:0) Mét c¸ch xuyªn t¹c(cid:0), nh lµ mèi quan hÖ cña c¸c vËt. §¸nh gi¸ ®óng vai trß cña PCL§XH, coi nã lµ tiÒn ®Ò cña SX hµng ho¸.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. * T¸c phÈm: (cid:0) Gãp phÇn phª ph¸n KTCT(cid:0): - Ch¬ng I: Hµng hãa + Trong phÇn (cid:0)Bµn vÒ lÞch sö ph©n tÝch hµng ho¸(cid:0) M¸c ®¸nh gi¸ u, nhîc ®iÓm cña lý luËn gi¸ trÞ cña c¸c häc gi¶ tríc «ng; nhÊn m¹nh c«ng lao cña ph¸i cæ ®iÓn trong lý luËn gi¸ trÞ lao ®éng lµ nguån gèc cña gi¸ trÞ, v¹ch ra h¹n chÕ cña hä vÒ mÆt lîng.

+ C. M¸c lµ ngêi ®Çu tiªn ph¸t hiÖn ra tÝnh chÊt 2 mÆt

cña lao ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸ => XD häc thuyÕt gi¸ trÞ cã hÖ thèng; C¸c ph¹m trï KTCT t b¶n ®îc tr×nh bµy 1 c¸ch khoa häc, hÖ thèng.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc

M¸c XÝt.

* T¸c phÈm: (cid:0) Gãp phÇn phª ph¸n KTCT(cid:0): - Ch¬ng II: TiÒn tÖ, hay lu th«ng gi¶n ®¬n + V¹ch ra b¶n chÊt cña tiÒn, N/C tû mû c¸c chøc

n¨ng cña tiÒn:Thíc ®o gi¸ trÞ; ph¬ng tiÖn lu th«ng; ph¬ng tÖn thanh to¸n; cÊt tr÷. §a ra K/N tiÒn víi t c¸ch lµ tiÒn, phª ph¸n quan ®iÓm t s¶n vÒ tiÒn (Coi tiÒn tÖ vµ t b¶n lµ mét.

+ Trong 2 t¸c phÈm: B¶n th¶o kinh tÕ 1857- 1858;

Gãp phÇn phª ph¸n khoa KTCT, M¸c chØ bµn M theo nghÜa hÑp. C¸c vÊn ®Ò: P b×nh qu©n, gi¸ c¶ SX, R, TSX, TSPXH cha ®Ò cËp

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)

- B¶n th¶o gåm 23 quyÓn vë, 1472 trang. C¸c lý luËn c¬ b¶n ë b¶n th¶o nµy hÇu hÕt ®a vµo bé TB - Néi dung b¶n th¶o ®îc thÓ hiÖn trong quyÓn IV bé TB. Trong ®ã, M¸c bµn ®Õn c¸c häc thuyÕt vÒ M. - Më ®Çu quyÓn IV M¸c nhËn xÐt: C¸c nhµ KT tríc kh«ng xÐt M díi d¹ng thuÇn tuý, mµ xÐt díi d¹ng ®Æc thï => nhÇm lÉn vÒ lý luËn => Hai vÊn ®Ò chñ yÕu kh«ng gi¶i quyÕt ®îc: Trªn c¬ së quy luËt gi¸ trÞ gi¶i thÝch sù trao ®æi gi÷a t b¶n vµ lao ®éng, gi¶i thÝch M; Trªn c¬ së quy luËt gi¸ trÞ gi¶i thÝch P b×nh qu©n vµ gi¸ c¶ s¶n xuÊt.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

 B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn 1. M¸c ph©n tÝch, phª ph¸n quan ®iÓm cña ph¸i

träng n«ng vµ S.Mith

+ Ph¸i träng n«ng: ChØ ra c«ng lao vµ h¹n chÕ; tÝnh chÊt 2 mÆt trong ph©n tÝch M; nhÊn m¹nh ý nghÜa to lín cñabiÓu KT cña Kªnª.

+ Víi S.Mith: M¸c Ph©n tÝch m©u thuÉn vµ tÝnh chÊt 2

mÆt trong lý gi¶i c¸c ph¹m trï KT: Gi¸ trÞ, M, L§SX; §a ra chÝnh kiÕn cña m×nh vÒ viÖc bï l¹i TBBB trong TSX, vÒ L§SX.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

 B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn II. M¸c ph©n tÝch hÖ thèng quan ®iÓm KT

cña Ricardo mét c¸ch toµn diÖn.

+ M¸c phª Ricardo vÒ R: §ång nhÊt gi¸ trÞ vµ gi¸

c¶ SX => Phñ nhËn R tuyÖt ®èi.

Học thuyết kinh tế C. Mác II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn II. M¸c ph©n tÝch hÖ thèng quan ®iÓm KT cña

Ricardo mét c¸ch toµn diÖn.

+ §ång nhÊt gi¸ trÞ víi gi¸ c¶ SX; ®ång nhÊt M víi P => gi¶i thÝch sù gi¶m xuèng cña P’ lµ do tiÒn c«ng t¨ng; kh«ng thÊy vai trß cña TBBB trong TSX => kh«ng ph¸t triÓn ®îc lý luËn TSX vµ phñ nhËn kh¶ n¨ng KHSX thõa díi CNTB.

+ ChØ ra sù bÊt lùc cña KTCT cæ ®iÓn trong gi¶i quyÕt vÊn ®Ò trao ®æi gi÷a TB vµ lao ®éng trªn c¬ së QLGT, còng nh vÊn ®Ò h×nh thµnh P b×nh qu©n vµ gi¸ c¶ SX.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn III, M¸c ph©n tÝch sù tÇm thêng cña ph¸i

KTCT t s¶n cæ ®iÓn vµ trêng ph¸i KTCT tÇm thêng.

+ M¸c ph©n tÝch sù tÇm thêng theo 2 híng: Lîi dông m©u thuÉn cña häc thuyÕt Ricardo ®Ó ph¸ vì c¬ së cña häc thuyÕt nµy lµ häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ lao ®éng; §a ph¸i Ricardo tíi chç thôt lïi trong c¸c vÊn ®Ò chñ yÕu cña khoa KTCT trªn c¬ së muèn quy c¸c m©u thuÉn cña lý luËn Ricardo thµnh quy luËt.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn III, M¸c ph©n tÝch sù tÇm thêng cña ph¸i

KTCT t s¶n cæ ®iÓn vµ trêng ph¸i KTCT tÇm thêng. + C. M¸c ®¸nh gi¸ cao häc thuyÕt gi¸ trÞ cña Ricardo trong gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cña khoa KTCT. §ång thêi ®Ò xuÊt 1 sè vÊn ®Ò míi, cã tÝnh chÊt c¬ b¶n cña KTCT.

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn III, M¸c ph©n tÝch sù tÇm thêng cña ph¸i KTCT t

s¶n cæ ®iÓn vµ trêng ph¸i KTCT tÇm thêng.

+ B¶n th¶o lÇn II, bao qu¸t 1 nhãm vÊn ®Ò lín, vÊn ®Ò

M ®îc ph¸t triÓn h¬n b¶n th¶o lÇn I, c¸c khuynh híng t tëng kinh tÕ thÕ kû XVI => TK XVIII vµ ®Çu TK XIX ®îc phª ph¸n tû mû

+ Ph©n tÝch sù chuyÓn ho¸ gi¸ trÞ thµnh P (P chØ lµ tû lÖ M so víi TB øng tríc. Coi häc thuyÕt vÒ cÊu t¹o h÷u c¬ cã ý nghÜa lín. Ph©n tÝch viÖc ph©n phèi l¹i M díi h×nh th¸i P b×nh qu©n.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

 B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn III, M¸c ph©n tÝch sù tÇm thêng cña ph¸i

KTCT t s¶n cæ ®iÓn vµ trêng ph¸i KTCT tÇm th- êng.

+ M¸c ph©n tÝch R chªnh lÖch lµ kÕt qu¶ cña ®éc

quyÒn KD TBCN ®èi víi ruéng ®Êt vµ tÝnh cã h¹n cña ruéng ®Êt tèt vµ thuËn lîi.

+ R tuyÖt ®èi dùa trªn 2 c¬ së: §Q së h÷u ruéng ®Êt

vµ cÊu t¹o h÷u c¬ cña t b¶n trong n«ng nghiÖp thÊp h¬n trong c«ng nghiÖp.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø hai (1861- 1863)  QuyÓn IV bé t b¶n gåm 3 phÇn - PhÇn III, M¸c ph©n tÝch sù tÇm thêng cña ph¸i KTCT t

s¶n cæ ®iÓn vµ trêng ph¸i KTCT tÇm thêng.

+ LÇn ®Çu tiªn ®a luËn ®iÓm quan träng cña lý luËn TSX. Chia nÒn SXXH thµnh 2 khu vùc: SX TLSX vµ SX TLTD. Rót ra quy luËt chung cña TSXMR. + §Ò cËp ®Õn lý luËn KHKT, b¸c bá luËn ®iÓm cña Ricardo cho r»ng kh«ng cã KHKT díi CNTB.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø ba (1864- 1865) - C. M¸c d kiÕn viÕt bé TB thµnh 4 quyÓn s¸ch: + QuyÓn I: Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt TB + QuyÓn II: Qu¸ tr×nh lu th«ng t b¶n + QuyÓn III: C¸c h×nh th¸i cña toµn bé TB nãi chung + QuyÓn IV: Phª ph¸n lÞch sö lý luËn gi¸ trÞ thÆng d

Học thuyết kinh tế C. Mác

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt.  B¶n th¶o lÇn thø ba (1864- 1865) - B¶n th¶o nµy ®îc viÕt ®Ó in, nã ®îc tr×nh bµy cã hÖ

thèng h¬n so víi b¶n th¶o tríc.

- Néi dung: Ph©n tÝch CNTB. §Õn 1865, b¶n th¶o hoµn chØnh víi 3 quyÓn ®· viÕt xong. ChØ cßn b¶n th¶o quyÓn IV ®ang ë giai ®o¹n tµi liÖu ban ®Çu. Sau nµy ®îc Ph.¡ngghen dùa vµo b¶n th¶o nµy ®Ó biªn so¹n quyÓn III.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

 B¶n th¶o lÇn thø ba (1864- 1865) - QuyÓn I bé TB ra ®êi ®¸nh dÊu bíc ngoÆt thËt

sù trong khoa KTCT

- QuyÓn I M¸c tr×nh bµy 3 häc thuyÕt kinh tÕ quan träng nhÊt: Häc thuyÕt gi¸ trÞ lao ®éng; M; tÝch luü TB. Häc thuyÕt gi¸ trÞ lµ c¬ së cña tÊt c¶ c¸c häc thuyÕt KT cña M¸c. Häc thuyÕt M ®îc coi nh lµ (cid:0)Viªn ®¸ t¶ng(cid:0), v¹ch trÇn toµn bé bÝ mËt cña nÒn KT TBCN

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c XÝt. 3. Giai ®o¹n hoµn thiÖn KTCT M¸c (1867-1895) - Trong nh÷ng n¨m 1870 ®Õn 1914 CNTB chuyÓn tõ tù do c¹nh trang sang ®éc quyÒn => ®Êu tranh gi÷a G/C v« s¶n vµ t s¶n lªn cao. G/C v« s¶n më réng tæ chøc, truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c, chèng l¹i sù xuyªn t¹c chñ nghÜa M¸c.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC II. Qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn KTCT häc M¸c

XÝt.

3. Giai ®o¹n hoµn thiÖn KTCT M¸c (1867-1895) - C¸c t¸c phÈm cña M¸c vµ ¡ngghen thêi kú sau bé TB ®Õn n¨m 1895 ®· ph¶n ¸nh cuéc §/T ®ã. - Nh÷ng t¸c phÈm viÕt vÒ nh÷ng vÊn ®Ò chung vµ dù ®o¸n vÒ m« h×nh cña XH t¬ng lai: Phª ph¸n c- ¬ng lÜnh g« ta; Chèng ®uy Rinh; Nguån gèc cña gia ®×nh, chÕ ®é t h÷u vµ nhµ níc; VÊn ®Ò n«ng d©n Ph¸p §øc.

- M¸c mÊt, ¡ngghen hoµn thiÖn KTCT m¸c xÝt, XB quyÓn II, QuyÓn III bé TB. ¡ngghen viÕt nhiÒu bµi b¸o giíi thiÖu bé t b¶n

Học thuyết kinh tế C. Mác

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn

hµnh.

1. C. M¸c ®a ra quan niÖm míi vÒ ®èi tîng vµ ph-

¬ng ph¸p cña kinh tÕ chÝnh trÞ.

- Tríc ®ã, c¸c nµ kinh tÕ coi ®èi tîng cña KTCT lµ ph¬ng thøc lµm t¨ng cña c¶i, t¨ng lîi nhuËn, hoÆc ph©n phèi cña c¶i ®îc t¹o ra.

- M¸c vµ Ph. ¡ng ghen: §èi tîng cña KTCT lµ

QHSX, QH kinh tÕ ngêi víi ngêi trong SX, Ph©n phèi, trao ®æi, tiªu ®ïng. Ph©n tÝch tæng thÓ nÒn s¶n xuÊt TBCN, v¹ch ra c¸c QLKT chung. ChØ ra quy luËt M.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn hµnh. 1. C. M¸c ®a ra quan niÖm míi vÒ ®èi tîng vµ ph¬ng

ph¸p cña kinh tÕ chÝnh trÞ.

- C¸c «ng ¸p dông ph¬ng ph¸p míi trong nghiªn cøu KTCT: Ph¬ng ph¸p trõu tîng ho¸ khoa häc vµ sö dông ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng ®Ó ph©n tÝch c¸c hiÖn tîng kinh tÕ kh¸ch quan.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn

hµnh.

2. C. M¸c ®a ra quan ®iÓm lÞch sö vµ vËn dông vµo

ph©n tÝch c¸c ph¹m trï, quy luËt kinh tÕ.

- C¸c nhµ KT häc t s¶n ®ång nhÊt c¸c QLKT víi quy

luËt tù nhiªn, coi CNTB tån t¹i vÜnh viÔn

- C. M¸c: C¸c ph¹m trï kinh tÕ cã sù ph¸t triÓn,

chuyÓn ho¸ tõ h×nh th¸i nµy sang h×nh th¸i kh¸c => ¤ng ®· vËn dông ph©n tÝch sù vËn ®éng, ph¸t triÓn, biÕn ®æi c¸c ph¹m trï, QLKT.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn

hµnh

3. M¸c lµ ngêi ®Çu tiªn ph¸t hiÖn ra tÝnh 2 mÆt cña

lao ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸.

- C¸c nhµ KT tríc M¸c: ChØ ph©n biÖt ®îc 2 thuéc

tÝnh cña hµng ho¸, m©u thuÉn gi÷a chóng

- C. M¸c: Hµng ho¸ lµ sù thèng nhÊt biÖn chøng gi÷a gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông. Ph¸t hiÖn ra tÝnh chÊt 2 mÆt cña lao ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸ => gi¶i quyÕt ®îc nh÷ng bÕ t¾c trong lý luËn gi¸ trÞ cña KTCT t s¶n cæ ®iÓn, hoµn thiÖn lý luËn gi¸ trÞ lao ®éng.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn

hµnh

4. Trªn c¬ së lý luËn gi¸ trÞ (cid:0) lao ®éng. C. M¸c x©y

dùng lý luËn gi¸ trÞ thÆng d.

- Tríc M¸c c¸c nhµ kinh tÕ chØ N/C M díi nh÷ng

h×nh th¸i ®Æc thï cña nã: P, lîi tøc, R.

- M¸c N/C M díi d¹ng thuÇn tuý cña nã. ¤ng cho r»ng: M lµ gi¸ trÞ d«i ra ngoµi gi¸ trÞ hµng ho¸ søc lao ®éng do c«ng nh©n lµm thuª t¹o ra vµ bÞ TB chiÕm. Nh vËy, M¸c ®· v¹ch ®îc nguån gèc M => ph©n tÝch s©u s¾c b¶n chÊt bãc lét cña CNTB. DiÔn t¶ qu¸ tr×nh SX M vÒ mÆt chÊt, mÆt lîng, chØ ra quy luËt vËn ®éng cña nã.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn hµnh 4. Trªn c¬ së lý luËn gi¸ trÞ (cid:0) lao ®éng. C. M¸c x©y dùng lý

luËn gi¸ trÞ thÆng d.

- V¹ch ra b¶n chÊt tiÒn l¬ng TBCN lµ gi¸ c¶ cña søc lao

®éng chø kh«ng ph¶i lµ gi¸ c¶ cña lao ®éng => ChØ ra ®îc b¶n chÊt bãc lét cña CNTB th«ng qua ph¹m trï tiÒn l¬ng. Theo M¸c: Khi tr¶ ®óng gi¸ trÞ cña SL§, nhµ t b¶n vÉn bãc lét, v× kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh lao ®éng ®· t¹o ra 1 lîng gi¸ trÞ lín h¬n gi¸ trÞ SL§ cña ngêi c«ng nh©n.

- Ph©n tÝch s©u s¾c vµ khoa häc c¸c h×nh th¸i M: P, lîi tøc, R. Lµm râ c¸i bÒ ngoµi gi¶ dèi tùa hå nh: TiÒn l¬ng lµ gi¸ c¶ cña lao ®éng, P lµ do TB, R do ruéng ®Êt, lîi tøc do tiÒn sinh ra

Học thuyết kinh tế C. Mác

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn

hµnh

4. Trªn c¬ së lý luËn gi¸ trÞ (cid:0) lao ®éng. C. M¸c x©y

dùng lý luËn gi¸ trÞ thÆng d.

- C. M¸c v¹ch râ c¬ chÕ chuyÓn ho¸ M thµnh P b×nh qu©n; gi¸ trÞ hµng ho¸ thµnh gi¸ c¶ SX trong §K tù do c¹nh tranh => lµm c¬ së ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò R tuyÖt ®èi.

- Lý luËn M lµ hßn ®¸ t¶ng cña häc thuyÕt KT M¸c, v¹ch trÇn nguån gèc, b¶n chÊt cña QHSX TBCN vµ trë thµnh lý luËn cña G/C v« s¶n §/T chèng G/C t s¶n

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen

tiÕn hµnh

5. C. M¸c hoµn chØnh lý luËn TSX TBXH. - ChØ ra c¸c ®iÒu kiÖn thùc hiÖn TSPXH. - C¸c c©n ®èi lín trong nÒn KT vµ nªu lªn tÝnh chu kú KT cña t¸i s¶n xuÊt TBCN.

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn

hµnh

6. C. M¸c lµ ngêi ®Çu tiªn v¹ch trÇn ®îc b¶n chÊt

cña t b¶n.

- TB lµ gi¸ trÞ mang l¹i M b»ng c¸ch bãc lét c«ng

nh©n (TB lµ QHXH, QH gi÷a TB vµ c«ng nh©n lµm thuª, lµ ph¹m trï lÞch sö g¾n liÒn víi QHSX TBCN).

- Chia TB thµnh: TBBB ( C) vµ TBKB (V)

HỌC THUYẾT KINH TẾ C. MÁC

III. Cuéc c¸ch m¹ng do C. M¸c, Ph. ¡ng ghen tiÕn hµnh 6. C. M¸c lµ ngêi ®Çu tiªn v¹ch trÇn ®îc b¶n chÊt cña t

b¶n.

- Nhê lao ®éng cô thÓ gi¸ trÞ bé phËn TBBB ®îc b¶o tån vµ chuyÓn vµo gi¸ trÞ hµng ho¸. B»ng lao ®éng trõu tîng, ngêi c«ng nh©n t¹o ra mét gi¸ trÞ míi lín h¬n gi¸ trÞ b¶n th©n nã, ®ã lµ M cho nhµ t b¶n => Nguån gèc M do TBKB t¹o ra, chø kh«ng ph¶i TB øng tríc. TBKB chØ lµ §K, chø kh«ng ph¶i lµ nguån gèc M

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

V.I.Lênin (1870- 1924) là người kế tục sự nghiệp của C. Mác. Ông phân tích sự vận động của CNTB từ tự do cạnh tranh sang độc quyền và đề xuất các nguyên lý về xây dựng nền kinh tế XHCN. Từ đó ra đời môn KTCT Mác- Lênin.

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

 Lý luận của V.I. Lênin về CNTB độc quyền và

CNTBĐQ nhà nước.

- Chỉ ra quy luật tất yếu của sự chuyển biến từ

CNTB từ tự do cạnh tranh sang độc quyền ; bản chất và các đặc điểm kinh tế cơ bản của CNTB độc quyền, phân tích cạnh tranh và độc quyền, thực chất hoạt động của quy luật lợi nhuận độc quyền cao và quy luật giá cả độc quyền là sự biểu hiện của quy luật giá trị trong giai đoạn CNTB độc quyền

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

1. Lý luËn cña V.I.Lªnin vÒ CNTB§Q vµ CNTB§Q

nhµ níc.

- V¹ch râ tÝnh quy luËt cña viÖc chuyÓn biÕn CNTB ®éc quyÒn thµnh CNTB ®éc quyÒn nhµ níc. B¶n chÊt vµ nh÷ng h×nh thøc biÓu hiÖn chñ yÕu cña CNTB ®éc quyÒn nhµ níc. Vai trß lÞch sö cña nã trong viÖc ®iÒu chØnh vµ duy tr× CNTB thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn míi vµ t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho sù ra ®êi cña mét x· héi t¬ng lai.

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

2. TÝnh tÊt yÕu cña TKQ§ lªn CNXH. - §Æc ®iÓm vµ nhiÖm vô kinh tÕ c¬ b¶n cña thêi kú qu¸

®é.

- Hai lo¹i qu¸ ®é lªn CNXH. - Néi dung vµ kÕ ho¹ch x©y dùng CNXH gåm: + Nh÷ng nguyªn lý vÒ nÒn kinh tÕ XHCN. + Quèc h÷u hãa XHCN +Hîp t¸c hãa, CNH vµ c¸ch m¹ng v¨n hãa- t tëng.

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

2. TÝnh tÊt yÕu cña TKQ§ lªn CNXH. - Néi dung vµ kÕ ho¹ch x©y dùng CNXH gåm: + Nh÷ng nguyªn lý vÒ XD nÒn kinh tÕ XHCN Mét lµ: NÒn KT dùa trªn chÕ ®é c«ng h÷u vÒ TLSX

víi 2 h×nh thøc SH: Toµn d©n vµ tËp thÓ.

Hai lµ: Môc ®Ých nÒn SX XHCN: Tháa m·n nhu cÇu vËt chÊt ®Çy ®ñ cho toµn XH; Sù ph¸t triÓn tù do, toµn diÖn cho mçi thµnh viªn => Ph¸t triÓn LLSX, n©ng cao SXL§, Ph©n phèi vËt phÈm tiªu dïng cho c¸ nh©n, thùc hiÖn HTKT, QL nÒn KT theo kÕ ho¹ch, thèng nhÊt, tËp trung trong toµn bé nÒn KTQD.

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

2. TÝnh tÊt yÕu cña TKQ§ lªn CNXH. - Néi dung vµ kÕ ho¹ch x©y dùng CNXH gåm: + Quèc h÷u hãa: Thñ tiªu SH t nh©n cña G/C bãc lét vÒ TLSX chñ yÕu, chuyÓn nã thµnh së h÷u toµn d©n. + Hîp t¸c hãa: ChuyÓn lao ®éng c¸ thÓ thµnh lao ®éng

tËp thÓ.

+ CNH: XD c¬ së V/C kü thuËt cho CNXH. + CMVH- t tëng: Xãa mï ch÷, n©ng cao tr×nh ®é v¨n hãa gi¸o dôc cho d©n c, tr×nh ®é khoa häc kü thuËt cho ngêi lao ®éng.

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

3. ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi cña V.I. Lªnin a. Néi dung cña chÝnh s¸ch kinh tÕ míi * NEP ( ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi) cña V.I. Lªnin ®- îc ban hµnh vµo ®Çu n¨m 1921 nh»m tiÕp tôc XD CNXH ë níc Nga trong §K chuyÓn sang thêi b×nh thay cho C/S céng s¶n thêi chiÕn, nã bao gåm nh÷ng néi dung chñ yÕu sau:

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c.

a. Nội dung của chính sách kinh tế mới - Thay C/S trưng thu lương thực thừa bằng C/S thuế lương thực: Người nông dân chỉ nộp thuế lương thực cố định ở mức tối thiểu trong nhiều năm, căn cứ vào ĐK tự nhiên của đất canh tác. Mức thuế thấp => kích thích người nông dân tích cực SX, sau khi nộp thuế cho nhà nước, phần dư thừa sẽ được trao đổi tự do trên thị trường.

- Tổ chức thị trường, thiết lập QH hàng hóa- tiền tệ giữa nhà nước và nông dân, giữa thành thị và nông thôn, giữa công nghiệp và nông nghiệp.

V.I. Lªnin ®· kÕ thõa vµ ph¸t triÓn lý luËn kinh tÕ cña C.M¸c

a. Nội dung của chính sách kinh tế mới - Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, sử dụng rộng rãi các hình thức kinh tế quá độ như KTTB nhà nước, áp dụng HTKT trong doanh nghiệp nhà nước, thực hiện kiểm kê, kiểm soát… - C/S KT mới có ý nghĩa kinh tế quan trọng đối với sự khôi phục và phát triển kinh tế, văn hóa trong nước, cũng như có ý nghĩa quốc tế to lớn đối với các nước theo định hướng XHCN.

Câu hỏi thảo luận

 Cuéc c¸ch m¹ng trong kinh tÕ chÝnh trÞ do C. M¸c

 ChÝnh s¸ch kinh tÕ míi cña V.I. Lªnin. ý nghÜa ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN ë níc ta hiÖn nay.

vµ Ph. ¡ng ghen tiÕn hµnh.