CO GIT  TR EM
I. DCH T HC:
Co git là ri lon thn kinh thưng gp  tr em vi tn sut khong 4 – 6% tr.
T% l& thay ñ*i:
Trên th- gii : 2/5% tr em
Ti M2 và Châu Âu : 2/ 5% st co git  l6a tu*i <5tu*i.
Ti BV Nhi ð<ng 1: t% l& st co git ( 2002 – 2003) 7,01% tr nhp khoa cp c6u.
T% l& co git cao nht  tr nhD <3 tu*i, tE 6th/ 5 tu*i, không có sH khác bi&t vK gii tính.
II. NGUYÊN NHÂN :
1. CO GIT CÓ YU T KÍCH GI:
A. CÓ ST
NhiMm trùng h& thn kinh trung ương: viêm não, viêm màng não, áp xe não, st rét thS
não.
Co git: lT, viêm d dày ruVt.
Co git do st: st có thS do nhiMm trùng hô hp trên, viêm ph*i, nhiMm trùng tiSu, viêm
tai giWa.
B. KHÔNG ST
Nguyên nhân t(i h* th+n kinh trung ương
Chn thương ñu: xut huy-t não, chn ñVng não…
Xut huy-t não, màng não: thi-u vitamin K, ri lon ñông máu, v[ d\ dng mch máu não
Thi-u oxy não
U não
Nguyên nhân ngoài h* th+n kinh trung ương
Ri lon chuySn hóa: h ñưng huy-t, thi-u vitamin B1, B6
Ri lon ñi&n gii: tăng hay gim Na+ máu, h Ca++ máu, gim Mg++ máu.
NgVc ñVc: phosphore hWu cơ, thuc di&t chuVt, kháng histamine…
Tăng HA
2. CO GIT KHÔNG CÓ YU T KÍCH GI:
B&nh ñVng kinh
III. XÉT NGHI4M:
1.Xét nghi&m thưng quy:
Dextrostix, ñưng huy-t, ion ñ<
Công th6c máu, CRP, KSTSR, BUN, Creatinin, TPTNT
Khí máu ñVng mch.
2.Xét nghi&m ñ\nh hưng theo nguyên nhân:
Chgc dò tiy sng
X quang ñu, siêu âm xuyên thóp
Cy máu, cy nưc tiSu…tùy ñ\nh hưng nguyên nhân
Hình nh hgc: X quang ñu, siêu âm thóp, CTscan, MRI.
ði&n não ñ<.
IV. QUY TRÌNH CHĂM SÓC:
1. NHlN ðmNH
A. HnI VÀ GHI NHlN
a. Cơn co gi;t
Trưc cơn git:
St
Ói mra, nh6c ñu
Tiêu chy, tiêu ñàm máu
Chn thương ñu.
Cm giác lo ss, khó ch\u vùng thưsng v\.
Trong cơn git:
Da niêm: môi h<ng nht, tím tái.
KiSu git: git cơ, co c6ng.
Có mt ý th6c không, có nhn bi-t ngưi chung quanh không?
Xy ra khi nào: th6c hay tvnh?
V\ trí git: cwc bV, toàn thân?
Thi gian kéo dài bao lâu?
Sau cơn git
Tr ngi li bì, tvnh táo, nh6c ñu không (tr ln)?.
Tiêu tiSu không kiSm soát.
b. Ti=n s?
Bn thân: sn khoa, b&nh thn kinh trưc: bi não, chm phát triSn tâm
thn vn ñVng…
Gia ñình: ñVng kinh, b&nh thn kinh...
B.QUAN SÁT VÀ ðÁNH GIÁ
Trong cơn co git
▪ ðánh giá du hi&u sinh t<n: T, M, R, HA, SpO2, nh\p tim.
▪ ðánh giá tri giác: tvnh, quy khóc, lE ñE, ht hong, lơ mơ, hôn mê.
▪ ðánh giá hô hp: tím, ngưng th.
Sau cơn git
▪ T*ng trng: suy dinh dư[ng, béo phì..
▪ Da: xanh xao, xut huy-t, bưu máu…
▪ ðu: chn thương có rách da ñu? thóp ph<ng ?
▪ Vn ñVng: y-u li&t tay chân ?
2. CHĂM SÓC
Cp c6u kh|n trương, bình tĩnh ggi ñ<ng nghi&p h~ trs.
Cp c6u theo th6 tH ABC
A. ð•M B•O THÔNG ðƯ‚NG HÔ HƒP
ðt tr n„m nghiêng, ngra ñu ñS d…n lưu tư th- ( n-u tr nôn, cht nôn dM chy ra )
Ci bD khăn qun c*, nút áo.
Hút ñàm nht .
Th oxy qua Canula liKu theo l6a tu*i (theo y l&nh bác sĩ )
Không ñS bt c6 vt gì vào mi&ng tr (kS c cây ñè lư[i vì trong cơn git tr có thS cˆn
gãy cây gây nguy hiSm cho tr), có thS ñt tube Mayo
Gˆn Monitor theo dõi: SpO2, nh\p tim, nh\p th khi tr có cơn git kéo dài.
Chu|n b\ bóng, mask, dwng cw ñt nVi khí qun, ñt sonde d dày. H~ trs Bác sĩ ñt nVi
khí qun khi tr ngưng th.
B. THŠC HI‹N THUŒC THEO Y L‹NH BÁC SĨ
Có st cao: Dùng thuc h st b„ng ñưng hu môn.
Thuc cˆt cơn co git: ðưng tĩnh mch, ñưng niêm mc.
C. THEO DÕI SAU CƠN CO GIlT
Ly du hi&u sinh t<n.
N-u tr còn st: Lau mát vi nưc m ( nhi&t ñV nưc < nhi&t ñV cơ thS 1/
2oC) b„ng cách dùng khăn ñˆp mát liên twc lên vùng có mch máu ln các
v\ trí: trán, nách, b“n thưng xuyên thay khăn ñS gii nhi&t giúp tr h st
nhanh hơn. Không dùng nưc ñá, rưsu gim ñS lau. Lau mát khong 15/
30 phút theo dõi nhi&t ñV thưng xuyên, ngưng lau khi nhi&t ñV cia tr <
380 C
V. GIÁO DBC SCC KHDE
1. TRONG KHI N•M VI‹N
Trn an tâm lý cho thân nhân khi tr lên cơn co git.
Hưng d…n thân nhân xr trí ñúng cách: Khi tr lên cơn co git trong cơn
không c gˆng kiKm ch- cơn git, không v~ lưng khi tr lên cơn git.
Theo dõi sát khi tr th sau khi dùng thuc cˆt cơn co git vì tác dwng phw cia
thuc có thS làm tr ngưng th.
Sau cơn co git cho tr n„m nghv ngơi cho ñ-n khi tvnh h–n, không lay ggi hay
ñánh th6c tr
Không cho tr ăn ngay sau cơn git.
Dn dò k2 lư[ng, kiSm tra cht ch— vK vi&c dùng thuc ñiKu tr\ co git
Gii ñáp nhWng thˆc mˆc vK phn chăm sóc b&nh.
Hưng d…n thân nhân cho tr ung thuc theo toa và tái khám ñúng h“n khi
tr ra vi&n.
2. KHI TR˜ CÓ CƠN CO GIlT T™I NHÀ
NhWng vi&c thân nhân nên làm:
ðt tr n„m xung nơi rVng rãi, an toàn, n-u có gi ñt gi mDng dưi ñu và vai tr,
tránh xa vt sˆc nhgn, n„m hơi nghiêng mVt bên n-u tr ói hoc có nhiKu ñàm nht ñS d…n
lưu tránh tr hít sc
Ni lDng qun áo hoc khăn quàng c*
Ghi nhn thi gian co git
Lau mát và nhét thuc h st ñưng hu môn n-u tr st
ðưa tr ñ-n cơ s y t- gn nht n-u:
/ Co git kéo dài >5 phút hoc nhiKu cơn liên twc
/ Tr không h<i phwc sau co git
/ Tr chn thương khi git
NhWng vi&c thân nhân không nên làm:
ðS tr n„m mVt mình, tp trung ngưi quá ñông xung quang tr
Di chuySn hoc ñt tr vào b<n tˆm khi tr ñang co git
ðè tr hoc c gˆng kiKm ch- cơn co git
Cho bt c6 vt gì vào mi&ng hoc c gˆng ny răng tr
Nn chanh, ñ* x vào mi&ng tr
Sau cơn co git tr có thS bu<n ngi hoc hoc lú l…n, không cho tr ăn ung cho ñ-n khi
tr tvnh táo h–n.