Bài giảng Điện trong kỹ thuật lạnh: Chương 5 - TS. Hà Anh Tùng

Trong lĩnh vực kỹ thuật lạnh, động cơ điện đóng vai trò huyết mạch, là trái tim vận hành các hệ thống làm mát và điều hòa không khí. Việc nắm vững nguyên lý hoạt động, cấu tạo và phân loại các loại động cơ điện là yêu cầu cơ bản và then chốt đối với các kỹ sư và chuyên gia trong ngành. Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về các nguyên lý vật lý nền tảng như cảm ứng điện từ, quy tắc bàn tay trái và lực Lorentz, làm cơ sở để hiểu rõ hơn về động cơ điện. Mục tiêu là trang bị kiến thức cần thiết về động cơ điện, từ phân loại đến cơ chế hoạt động chi tiết, nhằm ứng dụng hiệu quả trong công nghệ nhiệt lạnh.

Sinh viên ngành kỹ thuật nhiệt lạnh, kỹ thuật điện, kỹ thuật cơ điện tử, và các kỹ sư, kỹ thuật viên làm việc trong lĩnh vực thiết kế, vận hành, bảo trì hệ thống điện, đặc biệt là trong ngành lạnh và điều hòa không khí.

Chương 5 của tài liệu "Điện trong Kỹ thuật lạnh" tập trung chuyên sâu vào chủ đề động cơ điện, một thành phần không thể thiếu trong nhiều hệ thống kỹ thuật hiện đại. Bắt đầu bằng việc giới thiệu hiện tượng cảm ứng điện từ và quy tắc bàn tay trái (lực Lorentz) với các ví dụ minh họa, chương này đặt nền tảng vật lý cho sự hiểu biết về cách thức chuyển đổi năng lượng điện thành cơ năng. Tiếp theo, tài liệu phân loại động cơ điện thành các nhóm chính, bao gồm động cơ một chiều (DC), động cơ xoay chiều (AC) – với các loại đồng bộ và không đồng bộ, và đặc biệt là động cơ bước. Phần giải thích chi tiết về động cơ điện một chiều được trình bày thông qua cấu tạo các thành phần như stator, rotor, cổ góp, và chổi than, cùng với nguyên lý hoạt động tạo ra lực điện từ và chuyển động quay. Các loại động cơ một chiều công suất lớn như Series Motor và Shunt Motor cũng được giới thiệu, với ưu điểm về tốc độ ổn định của Shunt Motor được nhấn mạnh. Một phần quan trọng khác là động cơ bước, tài liệu mô tả ứng dụng của chúng trong các hệ thống đòi hỏi độ chính xác cao như robot và giải thích cơ chế quay từng nấc thông qua việc thay đổi chiều dòng điện một chiều trong các cuộn dây, đồng thời giới thiệu các loại như động cơ bước nam châm vĩnh cửu, từ trở thay đổi và hỗn hợp. Cuối cùng, tài liệu hướng dẫn cách đọc thông tin trên nameplate của động cơ điện, một kỹ năng thiết yếu trong thực tiễn. Những kiến thức này có giá trị ứng dụng cao, giúp tối ưu hóa hiệu suất và độ tin cậy của các thiết bị trong kỹ thuật lạnh và các ngành công nghiệp liên quan.