1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG
KHOA KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ
*******
ThS. NGUYỄN QUỐC BO
ThS. ĐỖ MINH TIẾN
BÀI GING
HÌNH HỌA – VẼ KỸ THUẬT
(Dùng cho sinh viên cao đẳng)
DESCRIPTIVE GEOMETRY AND
ENGINEERING DRAWING
Qung Ngãi, 12/2013
2
LỜI NÓI ĐẦU
Bài giảng HÌNH HA - V K THUT dùng để giảng dạy cho sinh viên
ngành cơ khí bậc cao đẳng theo học chế tín chỉ.
Nội dung của bài giảng được biên soạn theo chương trình chi tiết của Trường Đại
học Phạm Văn Đồng. Bài giảng biên soạn với thời lượng 4 tín chỉ, ngoài bài Mở đầu
tài liệu được biên soạn có 11 chương. Trong lần biên soạn này chúng tôi đã điều chỉnh
và bổ sung một số nội dung cũng như cấu trúc nhằm phù hợp với chương trình hiện
hành và thuận lợi cho việc học tập cũng như tham khảo.
Để giúp sinh viên đánh giá kiến thức tiếp thu, sau mỗi chương có phần Câu hỏi ôn
tị. Cùng Bài giảng này còn có Bài tị HÌNH HA – VK THUT làm tài liệu
cho sinh viên thực hành sau mỗi nội dung lý thuyết. Đồng thời, học phần Hình họa –
Vẽ kỹ thuật có liên quan đến các kiến thức của nhiều học phần khác như: Dung sai –
Kỹ thuật đo, Vật liệu kỹ thuật, Nguyên lý – Chi tiết máy, … Vì vậy khi sử dụng Bài
giảng này học viên cần tham khảo các tài liệu liên quan.
Bài giảng này cũng có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên cao đẳng
cũng như TCCN các ngành kỹ thuật khác.
Nhóm biên soạn tuy đã rất cố gắng để thực hiện nội dung này, song vẫn không
tránh được các thiếu sót. Chúng tôi mong nhận được các đóng góp chân tình để tài
liệu này phục vụ tốt hơn cho công tác học tập.
Tháng 12 ậ 2013
Nhóm biên soạn
3
Chơngă1 VTăLIUăVÀăDNGăCăV
1.1. Vtăliuăv
1.1.1.ăGiấyăvă
Giấyădùngăđăvăcácăbnăvăkăthutăgiălàăgiấyăvă(giấyăcrôki).ăĐóălàăloiăgiấyă
dày,ăhơiăcngăcóămtămặtănhẵnăđăvăbằngăbútăchìăhayăbằngămực.
1.1.2. Bút chì
Bútăchìăchnăbútăchìăkimă0.3mm, 0.5mm và 0.7mm (Hình 1.1),ăgmăcácăloi:
- Loiăcng:ă(kíăhiuăchữăH)ănhă:H,ă2H,ă3H,ă...
- Loiămm: (kíăhiuăchữăBă)ănhă:B,ă2B,ă3B,ă...
- Loiăvừa: (kíăhiuăchữăHB)ă
Hình 1.1
Trongăbnăvăkăthut,ăthngădùngăloiăbútăchìăH,ă2Hăđăvănétămưnhăvàăloiăbútă
chì HB,ăB,ă2Băđăvănétăđmăhoặcăvităchữ.
1.2. Dngăcăvăvàăcáchăsửădng
1.2.1.ăVánăvă
Cóă kíchă thcă phă thucă vàoă khă giấyă v,ă vánă vă thngă làmă bằngă gỗă mm,ă
phẳng,ănhẵn.Khi văphiăgiữăgìnăvánăvăschăs.
CnhăbênătráiăphiăphẳngăvàănhẵnăđătrtăthcăT.
1.2.2.ăThcăT
ThcăchữăăTăgmăcóăthânăngangăvàăđầuăthcă(hình 1.2) chăyuădùngăđăvăcácă
đngănằmăngang.ă
4
Khiăvăcầnăđầuăthcăápăsátămépătráiăvánăvăđătrtăthcădcătheoămépătráiăvánă
văđnăvătríănhấtăđnhă
Hình 1.2
Tayăcầmăbútădiăchuynădcătheoămépătrênăthânăngangăđăvăcácăđngănằmăngangă
Cầnăgiữăgìnăthcăkhôngăbăcongăvênhă
1.2.3. Ê ke
ểăkêălàmăbằngăchấtădo,ăhoặcăbằngăgỗ mngămtăbăhaiăchicămtăchicăhìnhătamă
giác vuông cân ( có góc 45o )ăchicăkiaăhìnhănửaătamăgiácăđuă(cóăgócă30o và 600 )
Hình 1.3
ểăkêăphiăhpăviăthcăchữăTăđăvchăcácăđngăthẳngăđng,ăviăcácăđngă
thẳngăxiênă45o , 30o , 60o
1.2.4.ăThcăcongă
Đăvăcácăđngăcongăkhôngătrònănhăelip,ăparabol,ăhyperbol,ă...
Thcăcongăđcălàmăbằngăgỗ,ăkimăloiăhoặcăchấtădo.
Thcăcongădùngăđăvăcácăđngăcongăcóăbánăkínhăcongăthayăđi.ă
Hình 1.4
5
Khiăvătrcăhtăphiăxácăđnhăđcămtăsăđimăthucăđngăcongăđăniăchúngă
liăbằngătay.ăSauăđóăđặtăthcăcongăcóăđonăcongătrùngăăviăđngăcongăvăbằngătayă
đăvătừng đonămtăsaoăchoăđngăcongăvăraăchínhăxác.
1.2.5.ăBăcompaăă
+ Compa vẽ:
Dùngăđăvăđngătròn,ăbăcompaăcóăthêmămtăsăphăkinănh: đầuăcmăđinh,ă
đầuăcmăbútă(chìăhoặcămực),ăcầnăni,ă...ă(hình 1.5)
a ) Compa và phụ kiện b ) Compa với cần nối
Hình 1.5
Khiăvăcầnăgiữăchoăđầuăkimăvàăđầuăbútăvuôngăgócăviămặtăgiấy.
+ Compa đo:
Dùngăđălấyăđădàiăđonăthẳng.ăĐiuăchỉnhăhaiăđầuăkimăcaăcompaăđoăđnăhaiăđầuă
mútăcaăđanăthẳngăcầnălấy.ăSauăđóăđaăcompaăđnăvătríăcầnăvăbằngăcáchăấnăhaiăđầuă
kimăxungămặtăgiấyă(Hình 1.6).
a ) Compa quay vòng bé b ) Compa đo
Hình 1.6