Chương 4
Acid-Base trong Hóa Hữu cơ
4.1. Quan điểm cổ điển (Arenius): acid H+, base OH-
4.2. Thuyết acid-base của Bronsted & Lowry
1. Định nghĩa
-Acid: Có khả năng cho proton (H+) (proton donor)
-Base: Có khả năng kết hợp proton (proton acceptor)
HA + B A- + BH+
a1 b2 b1 a2
HA/A-, BH+/B: cặp acid/base liên hợp
HCl + H2O Cl- + H3O+
HCOOH + OH- HCOO- + H2O
CH3NO2 + OH- -CH2-NO2 + H2O
C2H5OH + H2O C2H5O- + H3O
HSO4- + NH3 SO42- + NH4+
H3O+ + OH- 2H2O
a1 b2 b1 a2
Cặp acid/base liên hợp: HCOOH/HCOO-, C6H5OH/C6H5O-,
CH3NO2/-CH2NO2, C2H5OH/C2H5O-,…..
Ka.Kb = 10-14
Acid: Pt trung hòa, cation, anion,
Base: Pt trung hòa, anion
Một số ví dụ
a. Các loại dung môi
+ Dung môi trơ (phi proton): Benzen, n-hexan, cloroform,…
+ Dung môi lưỡng tính (amphi proton): H2O, ancol, nitril, aceton,…
+ Dung môi base (protonphil): NH3 lỏng, amin, pyridin,….
+ Dung môi acid (protogenic): CH3COOH, H2SO4, …..
2. Phân loại dung môi, ảnh hưởng của dung môi đến lực acid, base
CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+
acid
H2SO4 + CH3COOH CH3C+(OH)2 + HSO4-
base
b. Ảnh hưởng của dung môi đến lực acid-base
Ái lực của acid HA phụ thuộc vào khả năng nhận H+ của dung môi S
CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+
Acid yếu/H2O
CH3COOH + NH3 CH3COO- + NH4+
Acid mạnh/NH3