Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
84
CHÆÅNG nàm
KÃÚ TOAÏN TIÃU THUÛ THAÌNH PHÁØM, HAÌNG HOAÏ
I. KHAÏI NIÃÛM THAÌNH PHÁØM, HAÌNG HOAÏ VAÌ TIÃU THUÛ
1. Khaïi niãûm thaình pháøm:
Thaình pháøm laì nhæîng saín pháøm âaî kãút thuïc quaï trçnh chãú biãún do caïc bäü pháûn saín xuáút
chênh vaì phuû cuía doanh nghiãûp xáy làõp, hoàûc thuã ngoaìi gia cäng chãú biãún xong âæåüc kiãøm
nghiãûm phuì håüp våïi tiãu chuáøn kyî thuáût vaì nháûp kho âãø baïn (kãø caí cäng trçnh xáy làõp hoaìn
thaình chæa âæåüc tiãu thuû - thuäüc hoaût âäüng kinh doanh baïn nhaì, hoàûc hoaût âäüng kinh doanh
xáy làõp).
- Thaình pháøm do caïc bäü pháûn saín xuáút chênh vaì phuû cuía doanh nghiãûp saín xuáút phaíi
âæåüc tênh theo giaï thaình cäng xæåíng (theo giaï thaình saín xuáút xáy làõp âäúi våïi thaình pháøm xáy
làõp), bao gäöm: Chi phê nguyãn váût liãûu træûc tiãúp, chi phê nhán cäng træûc tiãúp vaì chi phê saín
xuáút chung, riãng âäúi våïi thaình pháøm xáy làõp coìn bao gäö chi phê sæí duûng maïy thi cäng).
2. Khaïi niãûm haìng hoaï:
Haìng hoaï laì caïc loaûi váût tæ, saín pháøm do doanh nghiãûp mua vãö våïi muûc âêch âãø baïn
(Baïn buän vaì baïn leí). Trë giaï haìng hoaï mua vaìo, bao gäöm: Giaï mua, caïc loaûi thuãú khäng âæåüc
hoaìn laûi, chi phê thu mua haìng hoaï nhæ chi phê váûn chuyãøn, bäúc xãúp, baío quaín trong quaï trçnh
mua haìng vaì caïc chi phê khaïc coï liãn quan træûc tiãúp âãún viãûc mua haìng hoaï. Caïc khoaín chiãút
kháúu thæång maûi vaì giaím giaï haìng mua do haìng mua khäng âuïng quy caïch, pháøm cháút âæåüc
træì (-) khoíi chi phê mua haìng hoaï. Træåìng håüp doanh nghiãûp mua haìng hoaï vãö âãø baïn laûi
nhæng vç lyï do naìo âoï cáön phaíi gia cäng, så chãú, tán trang, phán loaûi choün loüc âãø laìm tàng
thãm giaï trë hoàûc khaí nàng baïn cuía haìng hoaï thç trë giaï aìng mua gäöm giaï mua theo hoaï âån
cäüng (+) chi phê gia cäng, så chãú. Âäúi våïi haìng hoaï cuía âån vë nháûp kháøu, ngoaìi caïc chi phê
trãn coìn bao gäöm caí thuãú nháûp kháøu, thuãú tiãu thuû âàûc biãût, thuãú GTGT (Nãúu khäng âæåüc
kháúu træì), chi phê baío hiãøm,...
3. Khaïi niãûm tiãu thuû:
Tiãu thuû thaình pháøm laì giai âoaûn tiãúp theo cuía quaï trçnh saín xuáút. Âoï laì viãûc cung cáúp
cho khaïch haìng caïc saín pháøm, lao vuû, dëch vuû do doanh nghiãûp saín xuáút ra, âäöng thåìi âæåüc
khaïch haìng thanh toaïn hoàûc cháúp nháûn thanh toaïn.
Hoaût âäüng tiãu thuû thaình pháøm trong doanh nghiãûp coï thãø tiãún haình theo nhiãöu phæång
thæïc: baïn træûc tiãúp taûi kho cuía doanh nghiãûp, chuyãøn haìng theo håüp âäöng, baïn haìng thäng qua
caïc âaûi lyï... Vãö nguyãn tàõc, kãú toaïn seî ghi nháûn nghiãûp vuû tiãu thuû vaìo säø saïch kãú toaïn khi naìo
doanh nghiãûp khäng coìn quyãön såí hæîu vãö thaình pháøm nhæng buì laûi âæåüc quyãön såí hæîu vãö tiãön
do khaïch haìng thanh toaïn hoàûc âæåüc quyãön âoìi tiãön.
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
85
II. KÃÚ TOAÏN CHI TIÃÚT THAÌNH PHÁØM, HAÌNG HOAÏ
Kãú toaïn chi tiãút thaình pháøm, haìng hoaï tæång tæû nhæ kãú toaïn chi tiãút váût liãûu, CCDC âaî
âæåüc trçnh baìy taûi Chæång IV - Kãú toaïn váût liãûu, CCDC. Càn cæï âãø kãú toaïn chi tiãút thaình pháøm
laì caïc chæïng tæì.
Phiãúu nháûp kho (01.VT); Phiãúu xuáút kho (02.VT); Theí kho (06.VT) vaì viãûc ghi cheïp,
luán chuyãøn chæïng tæì, âäúi chiãúu säú liãûu giæîa kãú toaïn vaì thuí kho cuîng âæåüc thæûc hiãûn giäúng caïc
phæång phaïp kãú toaïn chi tiãút váût liãûu âaî trçnh baìy åí chæång Kãú toaïn váût liãûu vaì cäng cuû, duûng
cuû.
III. KÃÚ TOAÏN TÄØNG HÅÜP THAÌNH PHÁØM, HAÌNG HOAÏ, HAÌNG GÆÍI ÂI BAÏN
1. Taìi khoaín sæí duûng:
Kãú toaïn thaình pháøm, haìng hoaï, haìng gæíi âi baïn theo phæång phaïp kã khai thæåìng
xuyãn sæí duûng caïc taìi khoaín:
- Taìi khoaín 155 - Thaình pháøm;
- Taìi khoaín 156 - Haìng hoaï;
- Taìi khoaín 157 - Haìng gæíi âi baïn.
2. Kãú toaïn täøng håüp thaình pháøm:
2.1. Taìi khoaín sæí duûng:
- TAÌI KHOAÍN 155 - THAÌNH PHÁØM
Taìi khoaín naìy duìng âãø phaín aïnh giaï trë hiãûn coï vaì tçnh hçnh biãún âäüng caïc loaûi thaình
pháøm cuía doanh nghiãûp xáy làõp.
Kãút cáúu vaì näüi dung phaín aïnh cuía Taìi khoaín 155 - Thaình pháøm
Bãn Nåü:
- Giaï trë cäng trçnh hoaìn thaình (âãø baïn) chæa âæåüc tiãu thuû nháûp kho;
- Trë giaï thæûc tãú cuía thaình pháøm nháûp kho;
- Trë giaï thæûc tãú cuía thaình pháøm thæìa khi kiãøm kã.
Bãn Coï:
- Giaï trë cäng trçnh xáy làõp hoaìn thaình âæåüc tiãu thuû xuáút kho;
- Trë giaï thæûc tãú cuía thaình pháøm xuáút kho;
- Trë giaï cuía thaình pháøm thiãúu huût khi kiãøm kã.
Säú dæ bãn Nåü:
- Trë giaï thæûc tãú cuía cäng trçnh xá làõp hoaìn thaình chæa âæåüc tiãu thuû;
- Trë giaï thæûc tãú thaình pháøm täön kho.
2.2. Phæång phaïp kãú toaïn:
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
86
(1). Nháûp kho giaï trë cäng trçnh xáy làõp chåì baïn, hoàûc hoaìn thaình nhæng chæa âæåüc tiãu
thuû, ghi:
Nåü TK 155 - Thaình pháøm (1551)
Coï TK 154 - Chi phê saín xuáút, kinh doanh dåí dang (1541)
(2). Nháûp kho thaình pháøm do âån vë tæû saín xuáút hoàûc thuã ngoaìi gia cäng chãú biãún, ghi:
Nåü TK 155 - Thaình pháøm (1552)
Coï TK 154 - Chi phê saín xuáút, kinh doanh dåí dang
(3). Xuáút kho thaình pháøm gæíi âi baïn hoàûc xuáút kho cho caïc cå såí nháûn baïn haìng âaûi lyï,
kyï gæíi, ghi:
Nåü TK 157 - Haìng gæíi baïn
Coï TK 155 - Thaình pháøm (1552)
(4). Xuáút kho thaình pháøm baïn cho khaïch haìng (khaïch haìng âaî cháúp nháûn thanh toaïn),
ghi:
- Giaï trë cäng trçnh xáy làõp chåì baïn, hoàûc hoaìn thaình âæåüc xaïc âënh laì tiãu thuû, ghi:
Nåü TK 632 - Giaï väún haìng baïn
Coï TK 155 - Thaình pháøm (1551)
- Xuáút kho thaình pháøm baïn cho khaïch haìng vaì âæåüc xaïc âënh laì tiãu thuû, ghi:
Nåü TK 632 - Giaï väún haìng baïn
Coï TK 155 - Thaình pháøm (1552)
(5). Moüi træåìng håüp phaït hiãûn thæìa, thiãúu thaình pháøm âãöu phaíi truy tçm nguyãn nhán vaì
càn cæï nguyãn nhán thæìa, thiãúu âãø haûch toaïn âiãöu chènh laûi säú liãûu trãn säø kãú toaïn (tuyì tæìng
træåìng håüp cuû thãø coï thãø do cán, âong, âo, âãúm, do quãn ghi säø, do sai soït trong ghi cheïp quaín
lyï,...)
Træåìng håüp chæa xaïc âënh âæåüc nguyãn nhán thæìa, thiãúu chåì xæí lyï:
- Nãúu thæìa chæa xaïc âënh nguyãn nhán, ghi:
Nåü TK155 - Thaình pháøm (1552)
Coï TK 338 - Phaíi traí khaïc (3381 - Taìi saín thæìa chåì giaíi quyãút).
- Nãúu thiãúu chæa xaïc âënh nguyãn nhán, ghi:
Nåü TK 138 - Phaíi thu khaïc (1381 - Taìi saín thiãúu chåì xæí lyï)
Coï TK 155 - Thaình pháøm (1552)
Khi coï quyãút âënh xæí lyï cuía ngæåìi coï tháøm quyãön, càn cæï quyãút âënh xæí lyï, kãú toaïn ghi
säø theo quy âënh.
(6). Khi ngæåìi mua traí laûi säú thaình pháøm âaî baïn:
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
87
- Træåìng håüp thaình pháøm âaî baïn bë traí laûi thuäüc diãûn chëu thuãú GTGT theo phæång phaïp
kháúu træì, kãú toaïn phaín aïnh doanh thu haìng baïn bë traí laûi theo giaï baïn chæa coï thuãú GTGT, ghi:
Nåü TK 531 - Haìng baïn bë traí laûi (Giaï baïn chæa coï thuãú GTGT)
Nåü TK 3331 - Thuãú GTGT phaíi näüp (33311)
Coï caïc TK 111, 112, 131 (Täøng giaï thanh toaïn cuía haìng baïn bë traí laûi).
Âäöng thåìi phaín aïnh giaï väún cuía thaình pháøm âaî baïn nháûp laûi kho, ghi:
Nåü TK 155 - Thaình pháøm
Coï TK 632 - Giaï väún haìng baïn
3. Kãú toaïn täøng håüp haìng hoaï:
3.1. Taìi khoaín sæí duûng:
- TAÌI KHOAÍN 156 - HAÌNG HOAÏ
Taìi khoaín 156 duìng âãø phaín aïnh giaï trë hiãûn coï vaì tçnh hçnh biãún âäüng tàng, giaím caïc
loaûi haìng hoaï cuía doanh nghiãûp bao gäöm haìng hoaï taûi caïc kho haìng, quáöy haìng.
Kãút cáúu vaì näüi dung phaín aïnh cuía Taìi khoaín 156 - Haìng hoaï
Bãn Nåü:
- Trë giaï mua vaìo cuía haìng hoaï theo hoaï âån mau haìng (Kãø caí thuãú nháûp kháøu, thuãú tiãu
thuû âàûc biãût cuía haìng nháûp kháøu, thuãú GTGT âáöu vaìo - nãúu khäng âæåüc kháúu træì);
- Chi phê thu mua haìng hoaï;
- Trë giaï cuía haìng hoaï thuã ngoaìi gia cäng chãú biãún (gäöm giaï mua vaìo vaì chi phê gia
cäng, chãú biãún);
- Trë giaï haìng hoaï baïn ra bë ngæåìi mua traí laûi;
- Trë giaï haìng hoaï phaït hiãûn thæìa khi kiãøm kã.
Bãn Coï:
- Trë giaï thæûc tãú cuía haìng hoaï xuáút kho âãø baïn, giao âaûi lyï kyï gæíi hoàûc thuã ngoaìi gia
cäng chãú biãún hoàûc xuáút sæí duûng cho saín xuáút, kinh doanh;
- Chi phê thu mua phán boí cho haìng hoaï tiãu thuû trong kyì;
- Chiãút kháúu thæång maûi, khoaín giaím giaï, båït giaï mua haìng âæåüc hæåíng;
- Trë giaï haìng hoaï traí laûi cho ngæåìi cung cáúp haìng;
- Trë giaï haìng hoaï phaït hiãûn bë thiãúu, huût, hæ hoíng, máút, keïm pháøm cháút.
Säú dæ bãn Nåü:
- Trë giaï mua vaìo cuía haìng hoaï täön kho;
- Chi phê thu mua cuía haìng hoaï täön kho, cuía haìng âaî baïn chæa âæåüc cháúp nháûn tiãu thuû,
haìng giao âaûi lyï, kyï gæíi.
Taìi khoaín 156 - Haìng hoaï, coï 2 taìi khoaín cáúp 2:
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
88
- Taìi khoaín 1561 - Giaï mua haìng hoaï: Phaín aïnh trë gia hiãûn coï vaì tçnh hçnh biãún âäüng
cuía haìng hoaï mua vaìo vaì âaî nháûp kho (tênh theo trë giaï mua vaìo).
- Taìi khoaín 1562 - Chi phê thu mua haìng hoaï: Phaín aïnh chi phê thu mua haìng hoaï thæûc
tãú phaït sinh liãn quan tåïi säú haìng hoaï âaî nháûp trong kyì vaì tçnh hçnh tênh, phán bäø chi phê thu
mua haìng hoaï hiãûn coï trong kyì cho khäúi læåüng haìng hoaï âaî tiãu thuû trong kyì vaì täön kho thæûc
tãú cuäúi kyì (kãø caí täön trong kho vaì haìng gæíi âi baïn chæa âæåüc cháúp nháûn tiãu thuû, haìng gæíi âaûi
lyï, kyï gæíi). Chi phê thu mua haìng hoaï haûch toaïn vaìo taìi khoaín naìy chè bao gäöm caïc chi phê
liãn quan træûc tiãúp âãún quaï trçnh thu mua haìng hoaï nhæ: Chi phê baío hiãøm haìng hoaï, tiãön thuã
kho, bãún baîi,... chi phê váûn chuyãøn, bäúc xãúp, baío quaín âæa haìng tæì nåi mua vãö âãún kho cuía
doanh nghiãûp xáy làõp; caïc khoaín hao huût tæû nhiãn (trong âënh mæïc) phaït sinh trong quaï trçnh
thu mua haìng hoaï.
3.2. Phæång phaïp kãú toaïn:
Træåìng håüp mua, nháûp kho haìng hoaï
(1). Haìng hoaï mua ngoaìi nháûp kho doanh nghiãûp, càn cæï vaìo hoaï âån vaì phiãúu nháûp
kho, ghi:
1.1. Âäúi våïi haìng hoaï mua vaìo duìng cho hoaût âäüng saín xuáút, kinh doanh haìng hoaï, dëch
vuû chëu thuãú GTGT theo phæång phaïp kháúu træì:
- Nãúu mua haìng trong næåïc, ghi:
Nåü TK156 - Haìng hoaï (1561) (Giaï mua chæa coï thuãú GTGT)
Nåü TK 133 - Thuãú GTGT âæåüc kháúu træì (1331) (Thuãú GTGT âáöu vaìo)
Coï TK 111, 112, 141, 331,.. (Täøng giaï thanh toaïn)
- Nãúu mua haìng nháûp kháøu, ghi:
Nåü TK 156 - Haìng hoaï (1561)
Coï TK 111, 112, 331,...
Coï TK 3333 - Thuãú xuáút, nháûp kháøu (Chi tiãút thuãú nháûp kháøu)
Coï TK 3332 - Thuãú tiãu thuû âàûc biãût (Chi tiãút thuãú tiãu thuû âàûc biãût) (nãúu coï)
Âäöng thåìi phaín aïnh thuãú GTGT cuía haìng nháûp kháøu phaíi näüp Ngán saïch Nhaì næåïc, ghi:
Nåü TK 133 - Thuãú GTGT âæåüc kháúu træì (1331)
Coï TK 3331 - Thuãú GTGT phaíi näüp (33312 - Thuãú GTGT haìng nháûp kháøu)
1.2. Âäúi våïi haìng hoaï mua vaìo duìng cho hoaût âäüng saín xuáút, kinh doanh haìng hoaï, dëch
vuû chëu thuãú GTGT theo phæång phaïp træûc tiãúp, hoàûc duìng cho hoaût âäüng saín xuáút, kinh
doanh haìng hoaï, dëch vuû khäng thuäüc diãûn chëu thuãú GTGT:
- Nãúu mua haìng trong næåïc, ghi:
Nåü TK 156 - Haìng hoaï (1561) (Täøng giaï thanh toaïn)
Coï TK 111, 112, 141, 331,... (Täøng giaï thanh toaïn)
- Nãúu mua haìng nháûp kháøu, ghi: