Kỹ thuật lập trình hướng đối tượng với C++
GV: Hoàng Kim Bảng
Email : bang_hoang@yahoo.com
Chương 1- Giới thiệu về lập trình hướng đối tượng
Lập trình hướng đối tượng (Object Oriented Programming - OOP) được xem là:
- Cách tiếp cận mới, hiệu quả hơn - Giúp tăng năng suất - Dễ dàng bảo trì, sửa đổi, nâng cấp
Mục đích của lập trình hướng đối tượng:
- Giảm bớt thao tác viết trình - Mô tả chân thực thế giới thực
Nhược điểm:
- Không sử dụng lại được các đoạn mã - Không có khả năng kiểm soát phạm vi truy xuất dữ liệu - Mọi dữ liệu trong chương trình là toàn cục - Dữ liệu có thể bị sửa đổi ở bất cứ vị trí nào trong chương trình
Không đáp ứng được việc triển khai phần mềm
1.1.2. Lập trình cấu trúc Ra đời vào những năm 70: Chương trình được chia nhỏ thành chương trình con:
•Độc lập với nhau và có dữ liệu riêng •Trao đổi qua: tham số và biến toàn cục
•Thủ tục (Procedure) •Hàm (Function) Các chương trình con:
Xuất hiện khái niệm trừu tượng hoá •Là khả năng quan sát sự vật mà:
–Không quan tâm tới các chi tiết không quan trọng bên trong –Không quan tâm tới việc thực hiện như thế nào
•Trừu tượng hoá dữ liệu •Trừu tượng hoá thao tác
Ngôn ngữ lập trình cấu trúc: C, Pascal…
1.1.3. Lập trình môđun Với lập trình môđun:
•Các thủ tục có chung một chức năng được nhóm lại với nhau •Chương trình được chia thành nhiều phần nhỏ •Các phần tương tác thông qua việc gọi thủ tục •Mỗi mô đun có dữ liệu của riêng nó.
1.1.4. Nhược điểm của lập trình truyền thống
•Chương trình khó kiểm soát •Khó khăn trong việc bổ sung, nâng cấp chương trình •Khi thay đổi, bổ sung dữ liệu dùng chung thì phải thay đổi gần như tất cả thủ tục/hàm liên quan •Khả năng sử dụng lại các đoạn mã chưa nhiều •Không mô tả đầy đủ, trung thực hệ thống trong thực tế
1.1.5. Lập trình hướng đối tượng Là phương pháp lập trình:
•Mô tả chính xác các đối tượng trong thế giới •Lấy đối tượng làm nền tảng xây dựng thuật toán •Thiết kế xoay quanh dữ liệu của hệ thống •Chương trình được chia thành các lớp đối tượng •Dữ liệu được đóng gói, che dấu và bảo vệ •Đối tượng làm việc với nhau qua thông báo •Chương trình được thiết kết theo cách từ dưới lên (bottom- up)
1.2. Một số khái niệm cơ bản 1.2.1. Đối tượng (object) - Đối tượng là khái niệm trừu tượng phản ánh các thực thể trong thế giới thực:
* Có thể là một thực thể vật lý * Có thể là một khái niệm trừu tượng
- Đối tượng được định nghĩa là sự thể hiện của một lớp - Đối tượng chính là các thực thể trong hệ thống hướng đối tượng - Một đối tượng là sự đóng gói 2 thành phần:
* Dữ liệu * Phương thức
* Thành phần dữ liệu bao gồm: + Hằng, biến + Tham số nội tại Dữ liệu được xác định bởi kiểu dữ liệu gồm kiểu dữ liệu cơ sở,
kiểu dữ liệu tự định nghĩa.
* Phương thức là: + Các hàm nội tại của đối tượng + Có kiểu trả về (Phương thức còn được gọi là hàm thành phần)
1.2.2. Lớp (class) Lớp là tập hợp các đối tượng có cùng các thuộc tính và hành vi. Lớp là bản thiết kế hoặc bản mẫu mô tả một cấu trúc dữ liệu gồm:
* Các thành phần dữ liệu * Các phương thức / hàm thành phần
Lớp được sử dụng như kiểu dữ liệu do người lập trình tự định nghĩa
1.2.3. Sự đóng gói Sự đóng gói là cơ chế ràng buộc dữ liệu và các thao tác trên dữ liệu thành thể thống nhất. Sự đóng gói gồm:
* Bao gói: người dùng giao tiếp với hệ thống qua giao diện * Che dấu: ngăn chặn các thao tác không được phép từ bên
ngoài
Ưu điểm:
+ Quản lý sự thay đổi + Bảo vệ dữ liệu
1.2.4. Sự kế thừa Là khả năng cho phép xây dựng lớp mới được thừa hưởng các thuộc tính của lớp đã có Đặc điểm:
Các loại kế thừa:
•Lớp nhận được có thể bổ sung thêm các thành phần •Hoặc định nghĩa lại các thành phần của lớp cha - Đơn kế thừa - Đa kế thừa
1.2.5. Sự đa hình Tính đa hình xuất hiện khi có khái niệm kế thừa, đó là khả năng thực hiện một phương thức có cùng tên trong các lớp con. Thực hiện bởi:
•Định nghĩa lại •Nạp chồng hàm
•Xác định các dạng đối tượng (lớp) •Tìm dữ liệu dùng chung, chia xẻ •Xác định lớp cơ sở dựa vào dữ liệu dùng chung •Xây dựng lớp dẫn xuất từ lớp cơ sở
1.3. Các bước thiết kế chương trình OOP Các bước chính:
•Loại bỏ các đoạn mã lặp lại •Tạo ra các chương trình an toàn, bảo mật •Dễ dàng mở rộng và nâng cấp •Rút ngắn thời gian xây dựng hệ thống •Tăng năng xuất và hiệu quả hơn •Chương trình được thiết kế theo đúng qui trình
1.4. Ưu điểm của lập trình hướng đối tượng
1.5. Một số ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng Có thể chia thành 2 loại:
•Ngôn ngữ hỗ trợ hướng đối tượng: Pascal, C++, VB… •Ngôn ngữ hướng đối tượng: SmallTalk, JAVA…
Một số ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng hiện nay: Visual C++, VB.NET, C#, JAVA...
1.6. Ứng dụng của lập trình hướng đối tượng Dùng để phát triển phần mềm trong nhiều lĩnh vực khác nhau,ví dụ: hệ điều hành Windows… Lĩnh vực chính:
•Hệ thống thời gian thực •Cơ sở dữ liệu hướng đối tượng •Hệ siêu văn bản, đa phương tiện •Trí tuệ nhân tạo •Lập trình song song, mạng nơron …
Bài tập chương 1 (ôn lại lập trình C). 1. Lập trình tìm Min, Max của một dãy có n số thực (n > 0). 2. Lập trình tính tổng S = 1 + 1/2 + … + 1/n (n > 0). 3. Lập trình sắp xếp tăng dần dãy n số thực (n > 0). 4. Lập trình quản lý danh sách sinh viên, thông tin gồm: họ tên, điểm toán, điểm lý, điểm hóa, điểm trung bình. Viết các hàm nhập danh sách, in danh sách, sắp xếp theo điểm trung bình giảm dần.
Chương 2 - Một số mở rộng của C++ so với C 2.1. Lịch sử của C++ C++ được xây dựng trên nền của C C++ được đưa ra bởi Bjarne Stroustrup, phiên bản đầu tiên ra mắt năm 1980, với tên “C with class”. Phiên bản thương mại đầu tiên vào năm 1986. Ưu điểm của C++: Hỗ trợ lập trình hướng đối tượng, có nhiều thư viện mẫu chuẩn. 2.2. Một số mở rộng của C++ so với C 2.2.1. Lời chú thích Có hai cách chú thích: - Cách 1: Dùng /* … */ chú thích trên nhiều dòng Ví dụ: /* chu thich tren nhieu dong*/
- Cách 2: Dùng // chú thích trên 1 dòng Ví dụ: // Chu thich tren mot dong
2.2.2. Từ khóa mới Một số từ khóa mới của C++:
asm
catch
class
delete friend inline
new protected operator public private template
this throw try
virtual
2.2.3. Khai báo biến C++ cho phép khai báo biến: - Tại bất cứ đâu - Trước khi sử dụng Có hiệu lực trong phạm vi chương trình kể từ vị trí nó xuất hiện Ví dụ: for(int i=0; i < n-1; i++)
for(int j = i+1; j
float tg = x[i] ; x[i] = x[j] ; x[j] = tg;
}
2.2.4. Chuyển đổi và ép kiểu C++ cho phép chuyển kiểu rộng rãi:
- Khi gán giá trị số vào biến kiểu khác - Các kiểu số khác nhau trong cùng 1 biểu thức
Ép kiểu: Ép kiểu theo kiểu cũ: (kiểu) biểu thức. Ví dụ: myInt = (int) myFloat
Ép kiểu theo kiểu mới: kiểu (biểu thức). Ví dụ: myInt = int (myFloat)
Ví dụ: for(i=1; i<=n; i++) s += float(1)/i;
2.2.6. Vào ra trong C++
Cú pháp:
Xuất dữ liệu: cout << bt1 << … << btn;
Nhập dữ liệu: cin >> biến1>> biến2 >> ... >> biếnn;
Chú ý:
- Khi dùng cout, cin, phải có khai báo #include
- Để quy định số thực được in ra có đúng p chữ số sau dấu chấm thập phân, ta dùng: cout << setiosflags(ios::showpoint) << setprecision(p); Ví dụ: cout << setiosflags(ios::showpoint) << setprecision(3); cout << 1.23456; sẽ đưa ra số 1.235 (có đúng 3 chữ số lẻ).
- Để quy định độ rộng tối thiểu là w vị trí cho giá trị (nguyên, thực, chuỗi), ta dùng hàm setw(w) (trong thư viện “iomanip.h”), hàm này cần được đặt sau toán tử xuất và nó chỉ có hiệu lực cho 1 giá trị được in gần nhất VD: cout << "\n“ << setw(3) << stt << setw(25) << hoten<< setw(10) << ngaysinh << setw(5) << diem;
2.2.7. Cấp phát và giải phóng bộ nhớ
Vẫn có thể dùng malloc(), calloc(), free() như đã biết trong C.
Ngoài ra, C++ sử dụng thêm hai toán tử new và delete:
new: để cấp phát bộ nhớ
Dạng 1: new
Ví dụ: int *p; p = new int [100]; sẽ cấp phát vùng nhớ cho một mảng chứa 100 phần tử kiểu int và đặt địa chỉ đầu của vùng nhớ cho biến p.
delete: để giải phóng bộ nhớ đã được cấp phát bởi new
Cú pháp: delete
Ví dụ: delete p;
Ví dụ 1: Cấp phát bộ nhớ động cho mảng 1 chiều:
#include
int n; do { cout<<"Nhap vao so phan tu cua mang:";
cin>>n; } while(n <= 0);
int *p = new int[n]; if (p == NULL) {
cout<<"Khong con bo nho de cap phat\n"; return 0;
}
for(int i=0; i p[i] = rand()%100; //Tao cac so ngau nhien tu 0 den 99 for(int j=i+1; j int temp = p[i];
p[i] = p[j];
p[j] = temp; } cout<<"\nMang sau khi sap xep tang dan\n";
for(i=0; i } Ví dụ 2: Cấp phát bộ nhớ động cho mảng 2 chiều:
#include { cout<<"Khong con bo nho de cap phat\n"; for(i = 0; i < m; i++) p[i] = new float [n]; for(i=0; i for(j = 0; j for(i=0; i Ví dụ:
int a, &x = a;
x = 1;
cout << x;
x++;
a++; // a=1
//in ra a
//a=2
//a=3 truyền vào. Ví dụ:
#include } for(int i = 1; i b/ Các đối của hàm toán tử:
- Với các phép toán có 2 toán hạng: Hàm toán tử cần có 2 đối.
Ví dụ: nạp chồng toán tử + hai phân số:
#include c.ts = a.ts * b.ms + b.ts * a.ms;
c.ms = a.ms * b.ms;
return c; } //---------------------------
void inphanso (phanso a)
{ cout << a.ts << "/" << a.ms; }
//---------------
void main()
{ phanso x = {4 , 3}, y = {2 , 5}, z; //tương đương với z = operator + (x, y); z = x + y; inphanso(x); cout<<" + "; inphanso(y); cout<<" = ";inphanso(z); float a[20][20];
int m, n; }; MT y;
y.m = x.m;
y.n = x.n;
for(int i=0; i < x.m; i++) for(int j = 0; j < x.n; j++) y.a[i][j] = -x.a[i][j]; return y; } do { cout<<"Nhap so hang ma tran: "; cin>>a.m; } while (a.m <= 0 || a.n <= 0); for(int i=0; i cin>>a.a[i][j]; } //tương đương với b = operator - (a); b = - a;
cout<<"\nMa tran vao:\n";
for(i=0; i { for(j=0; j { for(j=0; j } getch( ); } Ngôn ngữ C++ có khả năng định nghĩa các giá trị tham số
ngầm định cho các hàm. Bình thường khi gọi một hàm, chúng
ta cần gửi một giá trị cho một tham số đã được định nghĩa
trong hàm đó. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp chúng ta có
thể dùng giá trị ngầm định cho tham số. VD:
#include cout << "\nTham so thu nhat: " << m;
cout << "\nTham so thu hai: " << n; } void ham(int = 0, int = 12); // đặt giá trị ngầm định cho tham số
ham(x,y);
ham(x);
ham( );
getch( ); } Kết quả:
Tham so thu nhat: 10
Tham so thu hai: 20
Tham so thu nhat: 10
Tham so thu hai: 12
Tham so thu nhat: 0
Tham so thu hai: 12 Khi gặp hàm inline, trình biên dịch sẽ không biên dịch hàm
này thành một chương trình con riêng biệt, mà chèn thẳng
vào các chỗ mà hàm này được gọi, như vậy chạy chương trình
sẽ nhanh hơn. Chú ý:
- Sử dụng hàm inline sẽ làm cho chương trình lớn lên vì trình
biên dịch chèn đoạn chương trình vào các chỗ mà hàm này
được gọi, do đó các hàm inline thường là các hàm nhỏ, ít phức
tạp. - Các hàm inline phải được định nghĩa trước khi sử dụng. cout<<"Nhap chieu dai canh hinh lap phuong:";
float d;
cin >> d;
cout << "The tich hinh lap phuong = " << mu3(d);
getch(); }; Là khả năng truy nhập thành phần dữ liệu, có thể là private,
hoặc public, hoặc protected, ngầm định là private: - private: Các thành phần private chỉ được sử dụng bên trong lớp (trong thân các phương thức của lớp). - public: Các thành phần public được sử dụng ở cả bên trong lẫn - protected: Các thành phần protected được sử dụng trong lớp đó và các lớp con kế thừa. Phần được khai báo với từ khóa
private chỉ được truy nhập bởi các
phương thức của cùng class class
private:
data1
data2
function d( ) public: Phần được khai báo với từ khóa
public có thể được truy nhập tại
bất kỳ nơi nào trong chương trình function a( )
function b( )
function c( ) Khai báo thành phần dữ liệu:
Chú ý: không được khởi tạo giá trị ban đầu VD:
char hoten[30];
int namsinh;
float diem; Cách 2: định nghĩa ngay ở bên trong lớp. VD: Xây dựng lớp điểm trên mặt phẳng có tọa độ (x,y), các
phương thức nhập điểm, in ra điểm, di chuyển điểm. private: float x, y; public: void nhap_diem();
void in_diem() //Định nghĩa ở bên trong lớp { cout<<"Diem (" << x << "," << y << ")"; } void di_chuyen(float dx, float dy); }
//-------------
void diem :: di_chuyen(float dx, float dy)
{ x += dx;
y += dy; } diem a;
a.nhap_diem();
a.in_diem();
float dx, dy;
cout<<"\ndx = "; cin>>dx;
cout<<“dy = "; cin>>dy;
a.di_chuyen(dx, dy);
a.in_diem(); } int ts, ms; public: }; { cout << ts << "/" << ms; } // Định nghĩa hàm NhapPS ở bên ngoài lớp
void Phanso::NhapPS()
{ cout<<"Tu so: "; cin>>ts;
do { cout<<"Mau so: "; cin>>ms; } while (ms == 0); } b = abs(ms);
while (a != b) if (a > b) a -= b;
else b -= a; ts = ts/a;
ms = ms/a; } } } Nếu là con trỏ: Ví dụ: a.NhapPS(); a.InPS();
Với con trỏ: tạo mặc định - Được gọi tự động khi khai báo thể hiện của lớp - Hàm tạo có các giá trị ngầm định cho các tham số.
Ví dụ: diem(float tx = 0, float ty = 0)
{ x = tx; y = ty; }; Ví dụ:
diem (const diem &p)
{ x = p.x ; y = p.y; } vi tồn tại Như vậy hàm hủy:
- Không có đối số
- Không có giá trị trả về
- Không định nghĩa lại
- Trùng tên với lớp và có dấu ~ ở trước
- Thực hiện một số công việc trước khi hệ thống giải phóng bộ nhớ - Chương trình dịch tự động sinh hàm hủy mặc định Ví dụ: SinhVien sv[50]; Phanso p[8]; Khai báo con trỏ đối tượng:
Hàm bạn của một lớp là hàm không phải là thành phần của
lớp, nhưng có khả năng truy xuất đến mọi thành phần của đối
tượng Cú pháp khai báo hàm bạn:
friend VD: Xây dựng hàm tự do kiểm tra xem hai điểm có trùng nhau, private: float x, y; public: diem(float tx = 0, float ty = 0) { x = tx; y = ty;} friend int trung(diem, diem); }; else return 0; } diem a(1,0), b(1), c;
if(trung(a,b))cout<<"a trung voi b";
else cout<<"\na khong trung voi b";
if(trung(a,c))cout<<"\na trung voi c";
else cout<<"\na khong trung voi c"; } hưởng của từ khoá truy xuất
• Không hạn chế số lượng hàm bạn
• Hàm bạn của một lớp có thể là hàm tự do
• Hàm bạn của một lớp có thể là hàm thành phần của một lớp khác • Một hàm có thể là bạn của nhiều lớp khác nhau. thành hàm bạn của B. VD:Chương trình xây dựng lớp ma trận vuông, lớp vector là
bạn (friend) của nhau, tính tích vô hướng của 2 vector, tích
của 2 ma trận, tích ma trận với vector, tích của vector với ma
trận: #include float x[MAX]; friend class ma_tran;
vec_to() { n=0; }
vec_to(int m);
~vec_to() { };
void nhap_vt();
void in_vt();
vec_to tich(const ma_tran &);
float tich(const vec_to &); }; n = m;
for(int i=0; i }
//-------------------------
void vec_to::nhap_vt()
{ for(int i=0; i for(int i=0; i }
//-------------------------
void vec_to::in_vt()
{ for(int i=0; i } ma_tran c;
c.n = n;
for(int i=0; i for(int j=0; j c.a[i][j] = 0;
for(int k=0; k c.a[i][j] += a[i][k]*b.a[k][j]; } return c; } vec_to z;
int i,j;
z.n = n;
for(i=0; i { z.x[i] = 0;
for(j=0; j z.x[i] += a[i][j]*y.x[j]; } return z; } vec_to z;
int i,j;
for(j=0; j {
z.x[j] = 0;
for(i=0; i z.x[j] += b.a[i][j]*x[i]; } z.n = n;
return z; } float tg = 0;
for(int i=0; i return tg; } //hoặc system(“cls”) với #include clrscr();
do { cout<<"Nhap cap ma tran va vecto: ";
cin >> n;
} while (n <= 0 || n>MAX); ma_tran a(n), b(n), c(n);
vec_to x(n), y(n);
cout<<"Nhap ma tran A:\n"; a.nhap_mt();
cout<<"\nNhap ma tran B:\n"; b.nhap_mt();
cout<<"\nNhap ma tran C:\n"; c.nhap_mt();
cout<<"\nNhap vecto X:\n"; x.nhap_vt();
cout<<"\nNhap vecto Y:\n"; y.nhap_vt(); - Là thành phần dữ liệu của lớp nhưng không gắn cụ thể với
đối tượng nào
- Dùng chung cho toàn bộ lớp
- Các đối tượng của lớp đều dùng chung thành phần tĩnh này Khai báo:
static Phanso(int m = 0, int n = 1) { } static int So_PS()
{ return dem; } //Khởi tạo giá trị };
//-------------
int Phanso :: dem = 0; Phanso p(1,2), q(3,4), r;
clrscr();
cout<<"So cac phan so la: " < } Truy xuất thành phần dữ liệu tĩnh:
- Theo đối tượng, VD: r.So_PS();
- Theo phương thức, VD: Phanso :: So_PS(); - Là hàm thành phần của lớp nhưng không gắn với đối tượng
cụ thể nào
- Dùng để thao tác chung cho lớp
- Trong thân hàm không có đối tượng ẩn Khai báo:
static của lớp, phương thức tĩnh in ra số sinh viên hiện có. #include static int so_sv; public: //Hàm tạo
//Hàm hủy lop_sv() {so_sv++;}
~lop_sv() {so_sv--;}
static void in_so_sv()
{ cout<<"\nSo sinh vien hien tai la “ << so_sv; } };
int lop_sv::so_sv = 0; } bằng cách dùng từ khóa const.
Ví dụ: const diem d = diem(0, 0);
b. Phương thức hằng: Là hàm thành phần của lớp nhưng không có khả năng thay đổi thành phần dữ liệu trong đối tượng. Khai báo:
{ cout << ts << "/" << ms; } Thành phần đối tượng là thành phần dữ liệu của lớp có kiểu
là một lớp khác. int ng, th, nm; void nhap_ngay();
void in_ngay(); private: public: void nhap_hd();
void in_hd(); }; Con trỏ this được dùng để xác định địa chỉ của đối tượng
dùng làm tham số ngầm định cho hàm thành phần. Như vậy
có thể truy cập đến các thành phần của đối tượng gọi hàm
thành phần gián tiếp thông qua this. Ví dụ:
void diem :: nhap_diem( )
{ cout << “Nhap hoanh do va tung do cua diem: “
cin >> x >> y; Các thuộc tính viết trong phương thức trên được hiểu là
thuộc một đối tượng do con trỏ this trỏ tới. cout << “Nhap hoanh do va tung do cua diem: “
cin >> this -> x >> this -> y; } 2 số phức. Hàm main: - Nhập 2 số phức
- Tính và in tổng, hiệu hai số phức 6/ Xây dựng lớp hóa đơn gồm các thành phần:
- Dữ liệu: mã vật tư, tên vật tư, loại phiếu (nhập/xuất), ngày lập, khối lượng, đơn giá, thành tiền
- Phương thức: nhập, in hóa đơn.
Hàm main:
- Nhập danh sách hóa đơn
- Tính thành tiền cho các hóa đơn và in tổng thành tiền
- In danh sách hóa đơn sau khi sắp xếp theo số tiền giảm dần. Định nghĩa phương thức toán tử ở bên ngoài lớp: thức toán tử có đối số đầu tiên (đối số không tường minh) là
con trỏ this. 4.1.2. Phương thức toán tử một ngôi Ví dụ: xây dựng phương thức toán tử đổi dấu số phức.
class sophuc
{ private: public: sophuc operator – ( ); sophuc tg;
tg.thuc = - thuc;
tg.ao = - ao;
return tg; } Cách dùng:
sophuc a, b;
a = -b; // hoặc a = operator - (b); Toán tử hai ngôi (hay toán tử hai toán hạng) dùng con trỏ this
ứng với toán hạng thứ nhất, nên trong phương thức toán tử
hai ngôi chỉ cần dùng một đối tường minh để biểu thị toán tử
thứ hai. Ví dụ: xây dựng phương thức toán tử + hai số phức.
class sophuc
{ private: double thuc, ao; sophuc operator + (sophuc u ); }; sophuc tg;
tg.thuc = this -> thuc + u.thuc; // hoặc tg.thuc = thuc + u.thuc; tg.ao = this -> ao + u.ao; // hoặc tg.ao = ao + u.ao; return tg; } Cách dùng:
sophuc a, b, c;
c = a + b; // hoặc c = a.operator + (b); -=
++ =
==
! +=
>
<
>=
<=
!=
&& || %= *
-
<<
/=
% &
( ) /
>>
^
new delete -> đối số
Do đó số tham số bằng số toán hạng - 1
- Danh sách các toán tử không thể nạp chồng:
?:
. sizeof .* :: * Dùng như cú pháp thông thường của phép toán Ví dụ: Ví dụ: Phanso a,b,c;
c = a.operator + (b); không là các thành viên của lớp. Một hàm toán tử cài đặt như
hàm không thành viên cần là một friend nếu hàm phải truy
cập đến các thành viên private hoặc protected. Ví dụ: Hàm toán tử + không là thành viên của lớp sophuc.
#include double thuc, ao; sophuc(double t=0,double a=0)
{ thuc = t; ao = a; }
void In()
{ cout<<"("< };
sophuc operator + (sophuc p, sophuc q)
{ sophuc Tmp;
Tmp.thuc = p.thuc + q.thuc;
Tmp.ao = p.ao + q.ao;
return Tmp; Hàm toán tử của toán tử << được đa năng hóa có nguyên mẫu
hàm như sau: Hàm toán tử của toán tử >> được đa năng hóa có nguyên mẫu
hàm như sau: istream & operator >> (istream & Các hàm trên không là thành viên của lớp, chúng là các hàm
friend. lớp diem. #include private: float x, y; public: diem();
friend ostream & operator << (ostream & out, diem & p);
friend istream & operator >> (istream & in, diem & p); }; return out; }
istream & operator >> (istream & in, diem & p)
{ cout << "Toa do x = "; in >> p.x;
cout << "Toa do y = ";
in >> p.y;
return in; } clrscr();
diem a;
cin >> a;
cout << "Diem " << a;
getch(); } số phức, lớp phân số. 4/ Nạp chồng toán tử +, -, +=, -=, ++, ==, !=, <, <=, >, >= của lớp số phức. 5/ Xây dựng lớp ngày, nạp chồng toán tử ++, += của lớp ngày. 5.1. Khái niệm Ví dụ 2: Lớp PhanSo1 {ts, ms, nhập, in, tối giản}
Lớp PhanSo2 kế thừa lớp PhanSo1 thêm các phương thức cộng,
trừ, nhân, chia: Lớp PhanSo2 {ts, ms, nhập, in, tối giản, cộng,
trừ, nhân, chia } A Kế thừa tạo ra mô hình phân cấp: [kiểu dẫn xuất] // Các thành phần của lớp con };
Trong đó:
Kiểu dẫn xuất có thể là: public, private (ngầm định), protected.
public: tất cả các thành phần public của lớp cha sẽ là pubic ở lớp con lớp con protected: tất cả các thành phần protected và public của lớp cha sẽ là protected ở lớp con Chu_Nhat: #include protected: float dai, rong; public: Chu_Nhat (float d = 0, float r=0)
{ dai = d; rong = r; } float Dien_tich() {return dai*rong;} }; public: };
//---------------------
void main()
{ Chu_Nhat cn(7,4); //Khai bao chu nhat voi kich thuoc 7 va 4
Vuong v(8); // Khai bao hinh vuong voi kich thuoc la 8
cout << "Hinh chu nhat: Dien tich = " << cn.Dien_tich() ;
cout << “\nHinh vuong: Dien tich = " << v.Dien_tich();
getch(); (1) private protected public (2) private private private private protected private protected protected public private protected public Quyền truy xuất ở lớp con của lớp cha. Ví dụ: Lớp cơ sở (lớp cha) PhanSo1, lớp dẫn xuất (lớp con) PhanSo2 kế thừa lớp PhanSo1. PhanSo1 a;
PhanSo2 b;
a = b; // gán được
b = a; // lỗi: Cannot convert ‘Phanso1’ to ‘Phanso2’ Khi gán, các thành phần thừa (không có trong lớp cha) sẽ bị
cắt tỉa và chuyển đổi kiểu lên an toàn. Để định nghĩa lại chỉ cần liệt kê thành phần đó sau từ khoá
quyền truy xuất tương ứng protected: f3, f4 ;
public: f5, f6 ; };
class B : A
{ public: A::f6 ; };
Kết quả: f1, f2, f3, f4, f5 là private, còn f6 là public thành phần cùng tên cũng bị tác động phần đó trong lớp cha - Nếu trong lớp cơ sở có nhiều thành phần cùng tên nhưng khác quyền truy xuất thì không thể định nghĩa lại lớp con sẽ che phủ thành phần lớp cha, muốn truy xuất phải
viết tường minh Thứ tự gọi: Hàm khởi tạo lớp cha Hàm khởi tạo lớp con - Nếu xây dựng hàm khởi tạo của lớp con: Phải gọi hàm khởi tạo của lớp cha tường minh double thuc, ao; public: sophuc() { thuc = 0; ao = 0; } } ;
class sophuc1 : public sophuc
{ public: sophuc1() : sophuc() { }; …..
} ; theo trình tự kế thừa. b. Hàm huỷ
- Hàm huỷ của lớp cơ sở không được kế thừa
- Các hàm huỷ được thi hành theo trình tự ngược lại so với hàm - Hàm huỷ của lớp dẫn xuất thi hành trước hàm huỷ của lớp cơ sở 5.6. Đa kế thừa
- Đa kế thừa là khả năng xây dựng lớp dẫn xuất kế thừa từ nhiều hơn một lớp cơ sở - Đa kế thừa có thể là tính năng rất mạnh nhưng đôi khi gây ra A B C Bªn trong líp C cã thÓ khai b¸o c¸c thµnh phÇn d÷ liÖu
vµ c¸c ph¬ng thøc cña líp C. Nh vÝ dô trªn, hµm t¹o cña líp A ®îc gäi tríc, sau ®ã lµ hµm
t¹o cña líp B vµ cuèi cïng lµ hµm t¹o cña líp C ®îc gäi. Thø tù gäi c¸c hµm hñy nh sau:
C¸c hµm hñy ®îc gäi theo thø tù ngîc l¹i víi c¸ch gäi c¸c hµm t¹o. Trong vÝ dô trªn, hµm hñy cña líp C sÏ ®îc gäi ®Çu tiªn råi
®Õn hµm hñy cña líp B ®îc gäi vµ cuèi cïng lµ hµm hñy
cña líp A ®îc gäi. C¸c thuéc tÝnh thõa kÕ:
§a thõa kÕ còng cã tÝnh chÊt thõa kÕ nh kiÓu thõa kÕ NÕu líp A cã hµm hienthi( ), líp B cã hµm hienthi( ), th×
ë líp C ta sö dông hµm hienthi ( ) cña líp nµo th× ph¶i
chØ râ ph¹m vi hµm ®ã : void C:: hienthi( )
{ .....
A::hienthi( ); // sö dông hµm thµnh phÇn cña líp c¬ së A
.....
B::hienthi( ); // sö dông hµm thµnh phÇn cña líp c¬ së B
..... } int x, y; int mau; diem_mau int x, y; public: diem() { x=0; y=0; }
diem(int xd, int yd ) { x=xd; y=yd; } void hienthi() { cout<<"\nDiem ("< }; int m; public: { m = 0; } mau (int md) { m = md; } void hienthi() { cout<<"\nMau :"<< m; } }; diem_mau() : diem(), mau() { } ;
diem_mau ( int xd, int yd, int md ):
diem(xd, yd), mau(md) { } void hienthi()
{ diem :: hienthi();
mau :: hienthi(); }; diem_mau A(3,4,5);
cout<<"\nGoi phuong thuc hienthi() cua lop diem_mau:";
A.hienthi();
cout<<"\nGoi phuong thuc hienthi() cua lop diem:";
A.diem::hienthi();
cout<<"\nGoi phuong thuc hienthi() cua lop mau:";
A.mau::hienthi();
getch(); } nhập, in. 2/ Xây dựng lớp thí sinh TS gồm: SBD, ngày sinh, khu vực, nhập, in. Xây dựng lớp thí sinh khối A là TSA kế thừa lớp TS, bổ sung: điểm toán, lý, hoá, hoàn thiện phương thức nhập, in. Nhập danh sách thí sinh khối A, in danh sách thí sinh trúng
tuyển với tổng điểm >= 15. Cài đặt lớp PS2 kế thừa PS1 và bổ sung: Phương thức: toán tử >>, <<, phép +, -, *, /, phép so sánh: ==, !=, >, >=, <, <=, ++, -- Chương trình chính: nhập 2 phân số, thông báo các kết quả tính toán và so sánh. sung:
Dữ liệu: hệ số lương, phụ cấp
Phương thức: định nghĩa lại phương thức nhập và tính lương. Cài đặt lớp người làm hợp đồng HD kế thừa lớp NGUOI và bổ sung:
Dữ liệu: tiền công lao động, số ngày làm việc trong tháng, hệ số vượt giờ. Phương thức: định nghĩa lại phương thức nhập và tính lương. Chương trình chính: nhập mảng các n người (n < 100), in ra danh sách này. 6.1. Khái niệm kết gán sớm và kết gán muộn
- Kết gán kiểu sớm (tức là hàm thành phần gọi từ con trỏ đối
tượng được xác định ngay khi khai báo – lúc biên dịch
chương trình). - Kết gán kiểu muộn (lúc chạy chương trình), nghĩa là xác định
hàm thành phần nào tương ứng với một lời gọi hàm thành
phần từ con trỏ đối tượng phụ thuộc cụ thể vào đối tượng mà
con trỏ đang chứa địa chỉ.
Khái niệm hàm ảo được đưa ra nhằm đáp ứng nhu cầu này. class A p -> hienthi();
B b;
p = &b;
p -> hienthi();
C c;
p = &c;
p -> hienthi();
getch(); }
Kết quả đều hiển thị ra: Lop co so A
Ph¶i sö dông hµm ¶o ®Ó ®îc kÕt qu¶ mong muèn. - Hàm ảo là hàm thành phần của lớp
- Được khai báo trong lớp cơ sở và định nghĩa lại trong lớp - Hàm ảo sẽ được gọi thực hiện từ đối tượng của lớp dẫn dẫn xuất. xuất. Một số chú ý: - Định nghĩa các hàm ảo giống như các hàm thông thường
- Sử dụng con trỏ để truy cập tới hàm ảo
- Định nghĩa trong lớp cơ sở ngay cả khi nó không được sử dụng - Không có hàm khởi tạo ảo, nhưng có thể có hàm huỷ ảo
- Con trỏ của lớp cơ sở có thể chứa địa chỉ của đối tượng lớp dẫn xuất Xét ví dụ: A là lớp cơ sở của lớp B và lớp C, D là lớp dẫn
xuất của lớp B và lớp C. class A Có sự nhập nhằng trong đa kế thừa. class B class C class D class A { public: int i; };
class B : public A { …};
class C : public A { …};
class D : public B, public C { ... };
... D d;
d.i = 0; //Nhập nhằng: Member is ambiguous: 'A::i' and 'A::i' };
class B : public A
{ public: float f; };
class C : public A
{ public: double d; }; char c; d.i = 0; //Nhập nhằng: Member is ambiguous: 'A::i' and 'A::i'
d.f = 3.141593; d.d = 1.5; d.c = 'a';
cout<<"i = "< a.hienthi(); b.hienthi(); } của lớp, sau đó áp dụng tính tổng một dãy số nguyên, một dãy
phân số. Chú ý xây dựng lớp phân số có hàm chồng toán tử +. 2/ Xây dựng hàm template sắp xếp tăng dần một dãy các đối
tượng của lớp, sau đó áp dụng sắp tăng dần một dãy số
nguyên, một dãy phân số. Chú ý xây dựng lớp phân số có hàm
chồng toán tử so sánh > 3/ Xây dựng lớp template ngăn xếp stack . Áp dụng để khai báo
một stack chứa các số nguyên và sử dụng stack này để đổi số
từ hệ đếm 10 sang hệ đếm 2, hoặc hệ 8, hoặc hệ 16. Áp dụng
lớp template stack để khai báo một stack chứa các ký tự, ứng
dụng giải bài toán so khớp các dấu ngoặc đơn.cout<<"Mang truoc khi sap xep\n";
for(i=0; i
do
{ cout<<"Nhap vao so hang cua ma tran:"; cin >> m;
cout<<"Nhap vao so cot cua ma tran:"; cin >> n;
} while (m <= 0 || n <= 0);
//Cap phat bo nho dong
p = new float *[m];
if (p == NULL)
return 0; }
//Nhap ma tran
}
2.2.8. Tham chiếu
Tham chiếu giống như một bí danh của biến.
Cú pháp:
- Tham chiếu cho phép hàm thao tác trực tiếp trên biến được
cout<<"Truoc khi hoan vi: X = "<
int max(int m, int n)
{ return (m > n ? m : n); }
//------------
int max(int m, int n, int p)
{ return max(max(m,n),p); }
//-----------
float max(float m, float n)
{ return (m > n ? m : n); }
//---------
int max(int m, int *n)
{ int tg = n[0];
}
2.2.12. Định nghĩa chồng các toán tử
a/ Tên hàm toán tử: gồm từ khóa operator và tên phép toán.
Ví dụ:
operator + (định nghĩa chồng phép +)
operator * (định nghĩa chồng phép *)
phanso operator + (phanso a, phanso b)
{ phanso c;
getch(); }
- Với các phép toán có 1 toán hạng: Hàm toán tử cần có 1 đối.
Ví dụ hàm toán tử đổi dấu tất cả các phần tử của ma trận:
#include
MT operator – (MT x)
{
void main( )
{ MT a, b;
cout<<"Nhap so cot ma tran: "; cin>>a.n;
cout<<"\nMa tran doi dau:\n";
for(i=0; i
2.2.13. Tham số ngầm định trong lời gọi hàm
void main( )
{ int x = 10, y = 20;
2.2.14. Hàm inline
Ví dụ:
#include
}
Bài tập chương 2
1. Làm lại các bài tập ở chương 1 với cout và cin
2. Cấp phát bộ nhớ động, nhập ma trận thực cấp m x n:
- Tìm phần tử lớn nhất
- Sắp xếp tăng dần theo hướng từ trái sang phải, từ trên xuống dưới.
- In ma trận sau khi đã sắp xếp
3. Xây dựng chương trình thao tác với phân số: nhập, in, tối giản, cộng,
trừ, nhân, chia hai phân số (sử dụng chồng toán tử +, -, *, /).
4. Xây dựng chương trình thao tác với vec tơ:
Nhập vec tơ, in vec tơ, tính tổng, tích vô hướng hai vectơ (sử dụng
chồng toán tử +, *)
5. Xây dựng chương trình thao tác với số phức: nhập, in số phức; cộng,
trừ 2 số phức; cộng, trừ số phức với số thực (sử dụng chồng toán tử
+, -)
Chương 3 - Lớp và đối tượng
3.1. Lớp
a. Định nghĩa lớp
Lớp được định nghĩa theo mẫu sau:
class
[quyền truy nhập:]
Trong đó:
[quyền truy nhập:]
bên ngoài lớp.
quyền truy nhập
Thông thường, thành phần dữ liệu
(member data) là private, và các
hàm thành phần (member functions)
là public
Thành phần của lớp: có thể là
- Thành phần dữ liệu (member data)
- Phương thức (hoặc hàm thành phần – member function).
Khai báo hàm thành phần:
Cách 1: Khai báo bên trong lớp và định nghĩa ở bên ngoài lớp
#include
};
//Định nghĩa các hàm thành phần ở bên ngoài lớp
void diem :: nhap_diem()
{
cout << "Nhap hoanh do, tung do cua diem: ";
cin >> x >> y;
main()
{
VD 2: Xây dựng lớp phân số có:
Dữ liệu: tử số, mẫu số.
Phương thức: nhập phân số, tối giản phân số, in phân số.
#include
void NhapPS();
void Toigian();
void InPS();
//Định nghĩa hàm InPS ở bên ngoài lớp
void Phanso :: InPS()
//Định nghĩa hàm Toigian
void Phanso::Toigian_PS()
{ int a, b;
if(ts!=0)
{ a = abs(ts);
// Ham main
main()
{
Phanso p;
p.NhapPS();
p.InPS();
p.Toigian();
p.InPS();
b. Đối tượng
Cú pháp khai báo đối tượng:
3.2. Các phương thức
Một đối tượng thường có 4 kiểu phương thức cơ bản:
- Các phương thức khởi tạo (Constructor)
- Các phương thức truy vấn (Queries)
- Các phương thức cập nhập (Updates)
- Các phương thức hủy (Destructor)
a. Hàm khởi tạo (constructor)
Khai báo hàm tạo:
Ví dụ: Hàm tạo:
diem(float tx, float ty);
Định nghĩa ở bên ngoài lớp:
diem::diem(float tx, float ty)
{ x = tx ; y = ty; }
Như vậy hàm khởi tạo:
- Có với mọi lớp
- Tên hàm giống tên lớp
- Không có kiểu nên không cần khai báo kiểu trả về
- Không có giá trị trả về
- Nếu không xây dựng thì chương trình tự động sinh hàm khởi
Một số hàm khởi tạo:
- Hàm khởi tạo mặc định (default constructor): Hàm tạo mặc
định do chương trình dịch cung cấp khi trong khai báo lớp
không có định nghĩa hàm tạo nào.
- Hàm khởi tạo sao chép (copy constructor)
Khai báo:
b. Hàm hủy - Destructor
Khai báo:
~
3.3. Mảng và con trỏ của đối tượng
Khai báo mảng các đối tượng:
3.4. Hàm bạn và lớp bạn
a. Hàm bạn
là bạn của lớp diem:
#include
int trung(diem p, diem q)
{ if(p.x == q.x && p.y == q.y) return 1;
//--------------------
void main( )
{
Nhận xét:
• Hàm bạn không phải là hàm thành viên nên không bị ảnh
b. Lớp bạn:
Lớp A là lớp bạn của lớp B nếu trong B có chứa khai báo:
friend class A;
Nếu A là lớp bạn của B thì mọi hàm thành phần của A sẽ trở
class ma_tran;
class vec_to;
class ma_tran
{ int n;
float a[MAX][MAX];
public:
friend class vec_to;
ma_tran() { n=0; }
ma_tran(int m);
~ma_tran() { };
void nhap_mt();
void in_mt();
ma_tran tich(const ma_tran &);
vec_to tich(const vec_to &);
};
class vec_to
{ int n;
public:
ma_tran::ma_tran(int m)
{
n = m;
for(int i=0; i
for(int j=0; j
a[i][j] = 0;
}
//-----------------------------------
void ma_tran::nhap_mt()
{ for(int i=0; i
for(int j=0; j
{ cout<<"Nhap phan tu hang "<
cin>>a[i][j];
}
}
vec_to::vec_to(int m)
{
}
void ma_tran::in_mt()
{
{
for(int j=0; j
ma_tran ma_tran::tich(const ma_tran &b)
{
vec_to ma_tran::tich(const vec_to &y)
{
vec_to vec_to::tich(const ma_tran &b)
{
float vec_to::tich(const vec_to &y)
{
void main()
{ int n;
ma_tran d = a.tich(b);
vec_to u = a.tich(x);
vec_to v = y.tich(c);
float s = x.tich(y);
clrscr();
cout<<"\nMa tran A:\n"; a.in_mt();
cout<<"\nMa tran B:\n"; b.in_mt();
cout<<"\nMa tran C:\n"; c.in_mt();
cout<<"\nVecto X:\n"; x.in_vt();
cout<<"\n\nVecto Y:\n"; y.in_vt();
cout<<"\n\nMa tran tich D = A*B:\n"; d.in_mt();
cout<<"\nVecto tich U = A*X:\n"; u.in_vt();
cout<<"\n\nVecto tich V = Y*C:\n"; v.in_vt();
cout<<"\n\nTich vo huong X*Y = : "<< s;
getch();
// hoặc system(“pause”) với #include
}
3.5. Thành phần tĩnh
a. Dữ liệu tĩnh
static int dem;
public:
ts = m;
ms = n;
dem++;
void main()
{
Chú ý:
- Th/phần dữ liệu tĩnh tồn tại ngay khi chưa có đối tượng nào.
- Phải được khởi tạo trước khi đối tượng phát sinh
- Phải khởi tạo ngoài mọi hàm theo cú pháp:
Ví dụ: Xây dựng lớp sinh viên có thành phần tĩnh là số sinh viên
main()
{ lop_sv a[5], b, c;
a[0].in_so_sv();
lop_sv *d = new lop_sv ;
a[1].in_so_sv(); d -> in_so_sv();
b.~lop_sv(); c.~lop_sv(); a[4].~lop_sv();
a[2].in_so_sv();
3.6. Đối tượng hằng
a. Đối tượng hằng: Một đối tượng có thể được khai báo là hằng
3.7. Thành phần đối tượng
Khai báo:
public:
};
class hoadon
{
char mavt[5];
char tenvt[30];
int loai;
ngay ngayvt;
float soluong, dongia, thanhtien;
3.8. Con trỏ this
}
Như vậy phương thức nhap_diem( ) có thể viết một cách
tường minh như sau:
void diem::nhap_diem()
{
Bài tập chương 3
1/ Xây dựng lớp phân số gồm các thành phần:
- Dữ liệu: tử số, mẫu số
- Phương thức: nhập, in, tối giản, so sánh nhỏ hơn giữa 2 phân số
Hàm main:
- Nhập mảng có n phân số (n<=10)
- Sắp xếp mảng phân số theo thứ tự giảm dần
- In mảng sau khi xếp
2/ Xây dựng lớp số phức gồm các thành phần:
- Dữ liệu: phần thực, phần ảo
- Phương thức: nhập, in, tính trị tuyệt đối của số phức, tổng, hiệu
3/ Xây dựng lớp vectơ gồm các thành phần:
- Dữ liệu: số phần tử, mảng các phần tử
- Phương thức: nhập, in, tổng 2 vectơ, tích vô hướng 2 vectơ
Hàm main:
- Nhập 2 vectơ a, b
- Tính và in a+b, a*b
4/ Xây dựng lớp ma trận vuông gồm các thành phần:
- Dữ liệu: số hàng ma trận vuông, mảng các phần tử ma trận.
- Phương thức: nhập, in, kiểm tra ma trận có là đơn vị không.
Hàm main:
- Nhập ma trận vuông
- Thông báo có là ma trận đơn vị không
- In ma trận vuông
5/ Xây dựng lớp sinh viên gồm các thành phần:
- Dữ liệu: họ tên, ngày sinh, giới tính, lớp ,điểm toán, lý, hóa, đtb
- Phương thức: nhập, in, tính điểm trung bình
Hàm main:
- Nhập danh sách sinh viên
- Sắp xếp theo điểm trung bình giảm dần
- In danh sách sau khi xếp
Chương 4 – Định nghĩa toán tử trên lớp
4.1. Các phương thức toán tử
4.1.1. Cách đặt tên phương thức toán tử
Các phương thức (hoặc hàm) toán tử được xây dựng như các
phương thức thông thường, chỉ có khác cách đặt tên. Cách
khai báo phương thức toán tử như sau:
Chú ý: Cũng giống như phương thức thông thường, phương
Toán tử một ngôi (hay một toán hạng) dùng ngay con trỏ this
để biểu thị toán hạng duy nhất, do đó phương thức toán tử
một ngôi sẽ không có đối tường minh.
double thuc, ao;
};
sophuc sophuc::operator – ( )
{
// hoặc tg.thuc = - this -> thuc;
// hoặc tg.ao = - this -> ao;
4.1.3. Phương thức toán tử hai ngôi
public:
sophuc sophuc::operator + (sophuc u )
{
- Danh sách các toán tử có thể nạp chồng:
+
*=
--
[ ]
Chú ý:
• Chỉ có thể định nghĩa lại các toán tử ở trên
• Không làm thay đổi độ ưu tiên của các toán tử
• Với toán tử 2 ngôi: toán tử bên trái là ẩn, toán tử bên phải là
- Cách gọi hàm toán tử:
Phanso a,b,c;
c = a + b;
* Dùng như hàm thành phần của đối tượng
Chú ý: Các hàm toán tử có thể là các thành viên của lớp, hoặc
public:
}
4.2. Đa năng hóa các toán tử chèn dòng << và trích dòng >>
ostream & operator << (ostream &
Ví dụ: Đa năng hóa toán tử chèn dòng << và trích dòng >> trên
diem:: diem()
{ x = y = 0; }
ostream & operator << (ostream & out, diem &p)
{ out << "(" << p.x << " , " << p.y << ")";
void main()
{
Bài tập chương 4
1/ Nạp chồng toán tử +, -, *, / của lớp phân số.
2/ Nạp chồng toán tử + hai vector, tích vô hướng của 2 vector.
3/ Xây dựng các toán tử nhập >>, xuất << của các bài tập về lớp
Chương 5 - Kỹ thuật thừa kế
Kế thừa là khả năng cho phép xây dựng một lớp mới (líp dÉn
xuÊt) thừa hưởng các thành phần từ một hay nhiều lớp đã có
(lớp cơ sở). Trong lớp con (líp dÉn xuÊt) ta có thể bổ sung
thêm các thành phần hoặc định nghĩa lại các thành phần.
Ví dụ 1: Lớp hình Chữ nhật có chiều rộng, chiều dài, diện tích,
chu vi. Lớp hình Vuông kế thừa lớp hình Chữ nhật nhưng có
chiều dài và chiều rộng bằng nhau.
Kế thừa đơn: chỉ có một lớp cơ sở
Đa kế thừa: có nhiều hơn một lớp cơ sở
5.2. Xây dựng lớp dẫn xuất: Cú pháp:
class
{
private: tất cả các thành phần public của lớp cha sẽ là private ở
Ví dụ: xây dựng lớp Chu_Nhat, lớp Vuong kế thừa lớp
class Vuong : public Chu_Nhat
{
Vuong(float size) { dai = rong = size; };
}
5.3. Quyền truy xuất
(1) Quyền truy xuất c¸c thµnh phần ở lớp cha
(2) Kiểu dẫn xuất
Chú ý: Có thể gán 1 đối tượng của lớp con vào một đối tượng
5.4. Định nghĩa lại quyền truy xuất
Chú ý:
- Khi định nghĩa lại quyền truy xuất với 1 thành phần thì mọi
- Chỉ có thể định lại quyền truy xuất theo đúng quyền của thành
- Nếu lớp con có một thành phần cùng tên thì thành phần của
5.5. Hàm khởi tạo và hàm huỷ
a. Hàm khởi tạo
- Hàm khởi tạo của lớp cha không được kế thừa
- Mỗi đối tượng của lớp con có thể coi là một đối tượng của lớp
cha. Do đó: khi gọi hàm khởi tạo của lớp con sẽ kéo theo gọi
hàm khởi tạo của lớp cha
Cú pháp:
VD:
class sophuc
{ protected:
…..
Chú ý:
- Hàm khởi tạo lớp cơ sở thực hiện trước
- Nếu lớp dẫn xuất có nhiều lớp cơ sở thì trình tự thực hiện tuân
khởi tạo
một số vấn đề.
VD:
Khai b¸o líp C nh sau:
class C: public A, public B
{
……………
};
Thø tù gäi c¸c hµm t¹o nh sau:
C¸c hµm t¹o cña c¸c líp c¬ së theo thø tù khai b¸o cña c¸c
líp c¬ së trong líp dÉn xuÊt ®îc gäi tríc vµ sau cïng lµ
hµm t¹o cña líp dÉn xuÊt míi ®îc gäi.
®¬n.
C¸ch gäi c¸c hµm thµnh phÇn cña c¸c líp c¬ së:
VÝ dô: Líp C thõa kÕ tõ líp A vµ tõ líp B.
VD: X©y dùng líp diem_mau kÕ thõa líp diem vµ líp mau :
diem
mau
#include
class mau
{
mau()
class diem_mau : public diem, public mau
{ public :
}
void main()
{
Bài tập chương 5
1/ Xây dựng lớp sophuc gồm phần thực, phần ảo, phương thức:
Xây dựng lớp sophuc1 kế thừa lớp sophuc, bổ sung các phép +, -
Hàm main: Nhập 2 số phức Y, Z. Tính và in Y + Z, Y – Z.
Hàm main:
3/ Cài đặt lớp PS1 gồm có:
Dữ liệu: tử số, mẫu số
Phương thức: nhập phân số (mẫu khác 0), in phân số, tối
giản.
4/ Cài đặt lớp người NGUOI gồm có:
– Dữ liệu: họ tên, mã số, lương
– Phương thức: nhập, in
Cài đặt lớp người trong biên chế BC kế thừa lớp NGUOI và bổ
Chương 6 – Tính đa hình
class B
class C
Ví dụ: Xây dựng lớp B và lớp C cùng kế thừa từ lớp A.
#include
void hienthi( ) { cout<<"Lop co so A“<
};
class B : public A
{ public:
void hienthi( ) { cout<<"Lop dan xuat B“<
};
class C : public A
{ public:
void hienthi( ) { cout<<"Lop dan xuat C<
};
void main()
{ A *p;
6.2. Hàm ảo
Cú pháp :
virtual
VD:
#include
virtual void hienthi() { cout<<"Lop co so A"; }
};
class B : public A
{ public:
void hienthi() { cout<<"Lop dan xuat B"; }
};
class C : public A
{ public:
void hienthi() { cout<<"Lop dan xuat C"; }
};
void main()
{ clrscr();
A a, *p;
p = &a; p->hienthi(); cout<<"\n";
B b;
p = &b; p -> hienthi(); cout<<"\n";
C c;
p = &c; p -> hienthi();
getch();
}
Kết quả:
Lop co so A
Lop dan xuat B
Lop dan xuat C
6.3. Lớp cơ sở ảo
#include
int i;
class D : public B , public C
{ public:
};
void main()
{ D d;
Bài tập chương 7
1/ Xây dựng hàm template tính tổng của một dãy các đối tượng
![Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 2: Các khái niệm cơ bản [Chuẩn SEO]](https://cdn.tailieu.vn/images/document/thumbnail/2025/20250604/tuongthanhduat/135x160/43981749089949.jpg)
![Đề thi kết thúc học phần Cấu trúc dữ liệu và thuật toán: Tổng hợp [Năm]](https://cdn.tailieu.vn/images/document/thumbnail/2025/20251229/bachtuoc999/135x160/77151767003271.jpg)
