Qui phạm pháp luật: Bài giảng Pháp luật đại cương

Ạ

Ậ

QUI PH M PHÁP LU T

toanvs@gmail.com

I. KHÁI NI M:Ệ

ắ ắ ộ

ặ ớ

toanvs@gmail.com

ả ả ở • Qui t c hành vi mang tính b t bu c chung đư c ợ ậ cơ quan nhà nư c ban hành (ho c th a nh n) và ệ ự đư c ợ đ m b o th c hi n b i nhà n ừ ư cớ

ể

ạ

ậ Đ c ặ đi m Qui ph m pháp lu t

Qui taéc Qui taéc haønh vi haønh vi

Nhaø nöôùc Nhaø nöôùc

Xaùc ñònh Xaùc ñònh

Cöôõng cheá Cöôõng cheá

Baét buoäc Baét buoäc chung chung

Baét buoäc Baét buoäc

Phoå bieán Phoå bieán

Noäi dung Noäi dung

Hình thöùc Hình thöùc

toanvs@gmail.com

ể Đ c ặ đi m QPPL

ắ ắ

ụ ể ề ộ ứ ị

ả ạ ợ ớ

ủ ự ứ ủ ệ ả ạ • Qui t c hành vi có tính b t bu c chung ộ • Do cơ quan nhà nư c ban hành ớ • Xác đ nh c th v n i dung và hình th c: n i ộ dung ph i rõ ràng, phù h p v i tình tr ng phát ộ tri n chung c a xã h i. • Đ m b o th c hi n b ng s c m nh c a nhà ằ

toanvs@gmail.com

ể ả nư cớ

Ấ

II. C U TRÚC

QPPL

GIAÛ ÑÒNH

QUI ÑÒNH

CHEÁ TAØI

toanvs@gmail.com

Ả Ị

1. GI

Đ NH

• Ph n nêu lên

ề ầ ỉ đ i tố ư ng (Ch th ) ả ủ ể đư c ợ đi u ề ể ả ỉ ợ đi u ch nh có th x y ra

ụ ế ư

toanvs@gmail.com

ị ụ ch nh và hoàn c nh ự ế . trong th c t • Đi u ki n ể ệ đ áp d ng QPPL: n u nh ề ở ự ế th c t ả ạ ầ ư qui đ nh trong ph n này, thì qui ph m x y ra nh ợ có th ể đư c áp d ng.

Giaû ñònh

Ñôn giaûn

Phöùc taïp

toanvs@gmail.com

2. QUI Đ NHỊ

ớ ử ự ợ Nêu lên cách x s h p lý mà nhà n ư c mong

ố ủ ể ự

ủ ớ Chính là ph n th hi n ý chí c a nhà n ể ệ ư c trong

ệ mu n ch th th c hi n ầ ử ủ cách hành x c a ch th

ầ ộ

toanvs@gmail.com

ủ ể Là ph n n i dung ch y u c a QPPL – cách x ử ủ ế ủ ủ ẩ ộ ự ự s theo chu n m c chung c a xã h i

Qui ñònh

Baét buoäcTuøy nghi

toanvs@gmail.com

ắ

ị

ộ Qui đ nh b t bu c

ờ ả ở ủ ể Trư ng h p QPPL nêu ra cách x s mà ch th ấ đ nhị ử ự ả trong hoàn c nh nh t ph i th c hi n khi

ợ ự ờ ệ ợ

ủ ể ầ ố ủ ớ ả ử ự Trong trư ng h p này, ch th c n ph i x s ư c, không

toanvs@gmail.com

ủ theo đúng theo mong mu n c a nhà n ủ theo ý ch quan c a mình

ị

Qui đ nh tùy nghi

ợ

ờ ể ọ ự ủ ể ủ ử ự ớ ợ

toanvs@gmail.com

Trư ng h p QP nêu lên cách x s mà ch th có th ch n l a sao cho phù h p v i ý chí c a mình nh t.ấ

Ế 3. CH TÀI

ấ ợ ả • Nêu lên nh ng h u qu pháp lý b t l ậ

ự

ữ ể ẽ i có th s ệ ố ớ áp d ng ụ đ i v i nh ng ch th không th c hi n theo mong mu n c a nhà n ủ ể ư c.ớ

ữ ừ ữ ố ủ ủ

toanvs@gmail.com

• Là s rự ăn đe c a nhà n ư c ớ đ ngể ăn ng a nh ng ậ ủ ị hành vi trái qui đ nh c a pháp lu t.

Cheá taøi

Phuû ñònhKhoâi phuïc Hình phaït

toanvs@gmail.com

ế 3.1 Ch tài ph

ủ đ nhị

ế ậ ớ ờ ả ư c không công nh n k t qu

ợ Trư ng h p nhà n ộ ủ ủ ị đ nh c a pháp lu t.

Ị ệ pháp lý c a m t quan h khi các bên không tuân ậ ủ th qui Vd: Giao dÞch d©n sù v« hiƯu kh«ng lµm ph¸t sinh ơ d©n sù cđa c¸c bªn tõ thêi ®iĨm

toanvs@gmail.com

quy n, nghÜa v x¸c lËp. (§i u 146 BLDS) Ị

ụ

ế

ậ 3.2 Ch tài khôi ph c pháp lu t

ạ ạ ạ ả

ợ

ậ

ỗ i gây thi

toanvs@gmail.com

ộ ế ờ ư i có hành vi vi ph m Là lo i ch tài bu c ng ụ ạ ị ph i khôi ph c l i giá tr pháp lý (tình tr ng ệ ầ ủ h p pháp) ban đ u c a quan h . ệ ự ị Vd: Khi giao d ch dân s vô hi u, thì các bên ả ầ ạ ụ ạ đ u, hoàn tr khôi ph c l i tình tr ng ban ế ữ đã nh n; n u không hoàn cho nhau nh ng gì ợ ả tr ả đư c b ng hi n v t, thì ph i hoàn tr ả ậ ệ ằ ả ồ ệ ạ ề ằ t h i ph i b i b ng ti n. Bên có l thư ng.ờ

ế

ạ 3.3 Ch tài hình ph t

ớ ợ

ỏ ữ Là hình th c tứ ư c b nh ng l ồ ạ

ạ ủ i ích c a ng ể ạ ụ ồ

ạ ề ấ

toanvs@gmail.com

ờ ư i vi ữ ph t bao g m nh ng hình ph t c th (ph t ạ ợ đ ng…) có tính ạ ti n, ph t tù, ph t vi ph m h p t hố ơn ắ ơn, có giá tr rị ăn đe t ch t nghiêm kh c h ợ ấ ủ ờ ư ng h p, xét theo tính ch t c a ỳ ừ Vd: “Tu t ng tr ả ợ ị ệ ị giao d ch vô hi u, tài s n giao d ch và hoa l i, ị ể ị ị ợ đư c có th b t ch thu theo quy ợ ứ đ nh l i t c thu ậ ủ c a pháp lu t.”

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ờ ệ

Vd 1: ờ “1. Ngư i nào

ư i l

ị

ạ

ế

đ n 2 n

3 tháng ợ ư ng h p sau

đây,

ế

ặ

ị ố ớ a) Đ i v i ng ờ ngư i tàn t ố ớ b) Đ i v i nhi u ng ề

ư i.ờ ” ộ

ớ ộ ố ử đ i x tàn ác v i ng thu c ả ạ ữ ạ ả mình thì b ph t c nh cáo, c i t o không giam gi ừ ặ ị ế ăm. ăm ho c b ph t tù t đ n 1 n ờ ộ ộ ộ ạ 2. Ph m t i thu c m t trong các tr ừ ộ ăm đ n ba n ạ m t n thì b ph t tù t ăm: ư i già, tr em, ph n có thai ho c ụ ữ ẻ ờ ậ t; ề Đi u 110 BLHS t

ờ ạ ư i khác..

i hành h ng

toanvs@gmail.com

ị ờ ủ ể – Ngư i nào * Gi

ố ử ư i ờ đ i x tàn ác

ả đ nh: Ch th ả ộ ư i l Hoàn c nh khi có ng ờ ệ thu c mình v i ngớ

ớ ư i ờ * Qui Đ nh:

ị ộ ệ ẩ ộ ị đ nh n l

toanvs@gmail.com

ạ ố ử Không đư c ợ đ i x tàn ác v i ng ắ thu c mình (b t bu c) qui ả ạ ạ ả ế ph t c nh cáo, c i t o… (hình ph t) * Ch Tài:

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ả ị ử ụ

ậ

ả ặ

ề

ế ậ ệ ồ ờ ư ng thi

ả VD2 : “Bên bán ph i ả đ m b o giá tr s d ng ế ủ c a v t mua bán; N u sau khi mua mà bên ị ấ ế ậ ệ t làm m t giá tr mua phát hi n khuy t t ủ ậ đã mua ị ử ụ ho c gi m sút giá tr s d ng c a v t ữ đ i ổ ử ầ thì có quy n yêu c u bên bán s a ch a, ả ậ t t, gi m giá, b i th v t có khuy t t h i.”ạ

toanvs@gmail.com

ề Đi u 437 BLDS ngày 28/10/1995.

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ờ ồ

ợ đ ng và không ph i b i th ồ ợ đ ng là

ậ ỉ ự ề đơn phương đình ch th c ệ ư ng thi t đi u ề ặ đã th a thu n ho c

Vd3: ộ “M t bên có quy n ả ồ ệ hi n h p ạ ạ h i khi bên kia vi ph m h p ỏ ỉ ki n ệ đình ch mà các bên ậ pháp lu t có qui đ nh.”

toanvs@gmail.com

ề ị Đi u 420 BLDS.

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ạ

ề

ể

ắ

ự

ế ấ ương t ệ ủ

ư i ờ đi u khi n mô tô, xe g n máy và các ề ị ạ đ nh v vi ph m qui ương ti n khi tham gia vào giao

ạ ề

ộ

ế đ n 50.000

đ ng ồ

ố ớ đ i v i m t trong

Vd4: ử “X ph t ng ạ lo i xe có k t c u t ệ ề đi u ki n c a ph thông Ph t ti n 20.000 các hành vi sau:

ế

ầ

1. Không có còi, đèn chi u sáng g n, xa;

ệ

ậ

ặ

đèn soi bi n ể s ; ố đèn báo hãm; đèn tín hi u, kính chi u h u ho c ế ứ đó nhưng không có tác d ng;ụ ữ có nh ng th

toanvs@gmail.com

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ắ 2. Không g n bi n s ; g n bi n s không

ố ố ị ẻ ố ắ ố ờ ể ể

ể ể ể ố ị ỏ ị ể ố ị ấ đúng qui đ nh; bi n s m , bi n s b b cong, bi n s b che l p, bi n s b h ng.

ề

ạ

toanvs@gmail.com

ề ử ờ ạ ộ ả đi u 21 NĐ 15/2003/NĐCP 19/2/2003 Kho n 1 ề ị “Qui đ nh v x ph t vi ph m hành chính v giao thông đư ng b .”

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ờ ộ i qui

ị đ nh ế

đi u 134 ạ ả ặ

toanvs@gmail.com

Vd5: ộ ạ “Ngư i nào ph m m t trong các t ế ế đ n 132, ể ế 1 ừ đ n 5 n ả Kho n 2 ở ề ề đ n 135, n u là các đi u 129 ị ạ ế tái ph m nguy hi m thì b ph t qu n ch ho c ư trú t c m cấ ăm.” ề đi u 142 BLHS cũ.

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ệ ộ VD6: “Khi m t bên th c hi n h p

ớ ự ờ ạ ch m so v i th i h n ghi trong h p

ề ạ

ẩ

ồ ồ ạ

ồ ợ đ ng kinh ợ đ ng ồ ế ậ t ậ ả ị thì bên b vi ph m có quy n không nh n s n đã hoàn thành, có quy n ề ph m, hàng hóa dù ư ng ờ ợ đ ng và b i th đòi ph t vi ph m h p thi ạ ệ ạ t h i”.

ả ệ ề ồ đi u 33 pháp l nh h p ợ đ ng kinh

toanvs@gmail.com

ế Kho n 1 1989. t

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ị Vd 7: ủ Khi quy n nhân thân c a m t cá nhân b xâm

ạ

ạ ầ ờ

ạ ộ ư i ờ đó có quy n:ề ặ ư i vi ph m ho c yêu c u Toà án ấ ư i vi ph m ch m d t hành vi vi

ả ứ i, c i chính công khai;

ộ ạ ự 2 T mình c i chính trên các ph ệ ương ti n thông

ờ ạ

ệ ạ ư i vi ph m ho c yêu c u Toà án ặ ả ồ t h i ầ ư ng thi ư i vi ph m ph i b i th

toanvs@gmail.com

ờ ấ ờ ầ ề ph m, thì ng ầ 1 Yêu c u ng ờ bu c ng ỗ ph m, xin l ả ạ tin đ i chúng; ầ 3 Yêu c u ng ạ ộ bu c ng ệ ạ ề ề ậ v v t ch t và thi t h i v tinh th n.

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ự VD8: Giao d ch dân s là hành vi pháp lý

ủ ặ

đơn phương ủ ồ ợ đ ng c a cá nhân, pháp nhân và c a ủ ể đ i ổ ấ ứ ụ ặ ị ho c h p ằ các ch th khác nh m làm phát sinh, thay ự ề ho c ch m d t quy n, nghĩa v dân s .

toanvs@gmail.com

ề ị ự (Đi u 130. Giao d ch dân s )

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ờ ả ế ợ ợ ề 1 Ngư i chi m h u, ng ư i ờ đư c l

ậ

ụ ờ ạ

ố ớ ấ ộ

ữ

toanvs@gmail.com

ề ả ữ i v tài s n ưng ngay tình, ứ không có căn c pháp lu t nh ư i nờ ăm liên t c, công khai trong th i h n m ươi năm đ i v i b t ả ố ớ đ ng s n, ba m đ i v i ả đó, ủ ở ữ ở ả ộ đ ng s n, thì tr thành ch s h u tài s n ừ ắ đ u chi m h u, tr ế ầ ể ờ đi m b t ể ừ k t th i ạ ị ợ ờ trư ng h p quy i kho n 2 Đi u này. đ nh t

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ả ậ ầ

Đi u 540: ỵ

ỵ Ị

ỵ Ỉ

toanvs@gmail.com

ể ề (ph n hd v n chuy n tài s n) Trong trêng h p bªn thuª vËn chuyĨn giao tµi s¶n kh«ng ®ĩng thêi h¹n, ®Þa ®iĨm ®∙ tho¶ thuËn, th× ph¶i thanh to¸n chi phÝ chê ® i vµ ti n vËn chuyĨn tµi s¶n ®Õn ®Þa ®iĨm ®∙ tho¶ thuËn trong h p ®ång cho bªn vËn chuyĨn ho c ph¶i nép ph¹t vi ph¹m theo tho¶ thuËn; nÕu bªn vËn chuyĨn chËm nhËn tµi s¶n t¹i ®Þa ®iĨm vËn chuyĨn, th× ph¶i chÞu chi phÝ ph¸t sinh do viƯc chËm tiÕp nhËn.

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ộ

ệ

ạ i ph m

ờ

ự

ộ

ệ

ể ư i có n ặ

ố

ề

ổ ổ

ị

ế đ kinh t ộ ộ , an toàn xã h i, quy n, l ạ ạ

ợ ự

ứ

ủ

ề

ả

ợ

ậ ự

ậ

ộ

Đi u 8.ề Khái ni m t ị ộ ạ ộ đư c quy ợ đ nh trong 1. T i ph m là hành vi nguy hi m cho xã h i ự ộ ậ ệ ăng l c trách nhi m hình s B lu t hình s , do ng ộ ậ ủ ạ đ c l p, ch ố ự th c hi n m t cách c ý ho c vô ý, xâm ph m ế ạ ố ẹ ấ quy n, th ng nh t, toàn v n lãnh th T qu c, xâm ph m ch ộ ế ề ăn hoá, qu c phòng, an ninh, ố , n n v đ chính tr , ch ứ ủ ổ ợ ề ậ ự ch c, i ích h p pháp c a t tr t t ự ẩ ỏ xâm ph m tính m ng, s c kh e, danh d , nhân ph m, t do, ợ i ích h p pháp khác c a công dân, xâm tài s n, các quy n, l ủ ủ ự ữ ạ ph m nh ng lĩnh v c khác c a tr t t pháp lu t xã h i ch nghĩa.

toanvs@gmail.com

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ị ệ ề

ự Tu i ch u trách nhi m hình s ị ổ ờ ừ đ 16 tu i tr lên ph i ch u trách

Đi u 12. 1. Ngư i t ệ 2. Ngư i t

ự ề ộ ả ệ ị

ặ ộ ố ưng chưa đ ủ i ạ i ph m

toanvs@gmail.com

ổ ở ủ ả ạ ự ề ọ ộ nhi m hình s v m i t i ph m. ổ ở ủ ờ ừ đ 14 tu i tr lên, nh ổ 16 tu i ph i ch u trách nhi m hình s v t ọ ạ ph m r t nghiêm tr ng do c ý ho c t ọ ặ đ c bi ấ ệ t nghiêm tr ng.

Ấ PHÂN TÍCH C U TRÚC QPPL

ậ

ờ ờ ệ ợ ợ ề ả

ư i ờ đư c l ậ

ờ ạ ụ

ố ớ ấ ộ

ả ở

i v tài s n ưng ngay tình, ư i nờ ăm ươi năm đ i v i b t ả đó, ủ ở ữ ế ữ ể ầ ề ở ữ Xác l p quy n s h u theo th i hi u ữ ế 1. Ngư i chi m h u, ng ứ không có căn c pháp lu t nh liên t c, công khai trong th i h n m ố ớ đ ng s n, ba m đ i v i ả ộ đ ng s n thì tr thành ch s h u tài s n ể ừ ờ đi m b t k t th i ắ đ u chi m h u

toanvs@gmail.com

(đ. 247 BLDS 2005)

Ạ

III. PHÂN LO I QPPL

ứ

ề

ỉ

1. Căn c vào

ợ đ i tố ư ng và ph

ương pháp đi u ch nh:

QPPL

Hình söï

Daân söï

Haønh chính

Lao ñoäng

Hieán phaùp

toanvs@gmail.com

QPPL

Ñieàu chænh

Ñònh nghóa

toanvs@gmail.com

ủ ứ ộ 2. Căn c trên n i dung c a QPPL

ề ạ ỉ • QPPL đi u ch nh: là qui ph m tr c ti p ự ế đi u ề

ỉ ủ ch nh hành vi c a ch th

ị ệ

ị ả ỉ ằ i thích,

ề ả ề ỉ

ệ ạ

ỉ đi u ch nh (th ủ ặ ầ ủ ể • QPPL đ nh nghĩa: là QP ch nêu lên khái ni m, ụ đích làm n n ề đ nh nghĩa… nh m m c đi u ch nh khác, làm n n t ng ư ng ờ i thích c a các

toanvs@gmail.com

gi ả t ng cho các qppl ề trong vi c t o ra các QPPL ả ế g p trong hi n pháp, ph n gi VBPL)

ề ỉ ứ 3. Căn c trên ph ương th c ứ đi u ch nh

QPPL

toanvs@gmail.com

Cho pheùp Baét buoäc Caám ñoaùn

ứ ạ ộ

QPPL

Vaät chaát (noäi dung)

Thuû tuïc (hình thöùc)

toanvs@gmail.com

4. Căn c trên ph m trù n i dung và hình th c:ứ