
19/03/2024 173
Phần 6: BỘ NGHỊCH LƯU
MỤC TIÊU:
Cung cấp cho sinh viên phương pháp thiết kế mạch lực và mạch điều
khiển nghịch lưu độc lập điện áp một pha. Sử dụng nguyên lý điều chế SPWM
để điều chế PWM phát xung điều khiển các van đóng ngắt.
Ứng dụng thiết kế một số mạch nghịch lưu độc lập điện áp một pha trong
dân dụng, công nghiệp và tự động hóa.
GV: Nguyễn Cao Cường - U N E T I -

19/03/2024 174
BÀI 18: LẮP RÁP MẠCH NGHỊCH LƯU ĐIỆN ÁP MỘT
PHA
18.TÓM TẮT LÝ THUYẾT
18.1. Mạch động lực: NLĐL cầu một pha có sơ đồ đấu van hoàn toàn giống
băm xung một chiều đảo chiều với phương pháp điều
khiển đối xứng: các van hoạt động theo cặp Tr1, Tr2 và
Tr3, Tr4; sự khác biệt duy nhất là hai cặp van dẫn
khoảng thời gian như nhau và bằng một nửa chu kỳ của
điện áp ra. Như vậy có thể coi NLĐL điện áp một pha là
trường hợp riêng của BXMC điều khiển đối xứng, do
vậy điện áp ra dạng xung chữ nhật với giá trị ±E. Điện
áp ra này thỏa mãn các điều kiện của một điện áp xoay
chiều tuần hoàn là:
Điện áp ra có hai dấu dương và âm,
Giá trị trung bình bằng không,
Sau một nửa chu kỳ có giá trị bằng nhau nhưng ngược
dấu: u(t) = -u(t+T/2),
Sau một chu kỳ lặp trạng thái: u(t) = u(t+T)
GV: Nguyễn Cao Cường - U N E T I -

19/03/2024 175
18.2. Mạch điều khiển
18.2 Mạch điều khiển
Sơ đồ cấu trúc của mạch điều khiển nghịch lưu
trên hình 5.7 gồm các khâu với chức năng cụ thể
là:
•Phát xung chủ đạo, để tạo tín hiệu đồng bộ cho
toàn bộ hệ thống và có tần số tỉ lệ với sóng hài cơ
bản với điện áp ra.
•Bộ phân phối các tín hiệu xung vào từng van lực
riêng biệt theo đúng thứ tự làm việc của chúng
theo nguyên lý hoạt động.
•Khâu xác định khoảng dẫn cho các van thực hiện
theo phương pháp điều khiển cụ thể.
•Bộ khuếch đại xung: tăng đủ công suất để
đóng/mở van lực
GV: Nguyễn Cao Cường - U N E T I -
BÀI 18: LẮP RÁP MẠCH NGHỊCH LƯU ĐIỆN ÁP MỘT
PHA

19/03/2024 176
Hình 5.7. Cấu trúc điều khiển nghịch lưu
độc lập điện áp
Điều chế SPWM cho nghịch lưu độc lập điện áp một pha
Điều chế PWM tuy được phân thành hai loại lớn là điều chế hình sin (SPWM) và điều
chế vecto (VPWM), song sự đa dạng của từng kiểu điều chế rất phong phú, đặc biệt là
VPWM, và vẫn được tiếp tục nghiên cứu phát triển. Do đó dưới đây chỉ đề cập một
kiểu kinh điển là điều chế SPWM.
Nguyên tắc của SPWM là trong một khoảng dẫn của van transistor không dẫn liên tục
mà đóng cắt rất nhiều lần với độ rộng xung dẫn bám theo giá trị tức thời của hình sin
có tần số bằng sóng hài cơ bản.
Hình 6.3 minh họa nguyên lý này khi dùng xung tam giác tần số cao (gọi là sóng
mang – carrier) để so sánh với điện áp hình sin (gọi là sóng điều chế - modulation),
điểm cắt nhau giữa hai điện áp này là điểm chuyển đổi trạng thái của hai cặp van cho
nhau.
GV: Nguyễn Cao Cường - U N E T I -
BÀI 18: LẮP RÁP MẠCH NGHỊCH LƯU ĐIỆN ÁP MỘT
PHA

19/03/2024 177
Hình 6.3. Điều chế PWM hình SIN hai cực tính.
Điện áp ra không chỉ còn hai xung chữ nhật với biên độ +E và –E mà là một dãy
xung có độ rộng biến thiên theo quy luật của sóng điều chế hình sin. Khi điện áp đầu
ra sau mỗi lần đóng ngắt van luôn tồn tại cả hai dấu ± E như vậy thì được gọi là điều
chế hai cực tính, nếu PWM cho điện áp ra ở suốt nửa chu kỳ chỉ có một dấu, hoặc
dương, hoặc âm, được gọi là điều chế một cực tính.
GV: Nguyễn Cao Cường - U N E T I -
BÀI 18: LẮP RÁP MẠCH NGHỊCH LƯU ĐIỆN ÁP MỘT
PHA

