NGHIÊN CU QUAN ĐIM CA H CHÍ MINH V ĐỘI NGŨ
CÁN B CÔNG CHC TRONG TÁC PHM “SA ĐỔI LI LÀM VIC”
VN DNG VÀO VIC XÂY DNG ĐỘI NGŨ
CÁN B CÔNG CHC NƯỚC TA HIN NAY
CN. ĐINH QUANG THÀNH
B môn Tư tưởng H Chí Minh
Khoa Lý lun chính tr
Trường Đại hc Giao thông Vn ti
Tóm tt: “Sa đổi li làm vic” là mt tác phm quan trng ca H Chí Minh. Trong
tác phm đó H Chí Minh đã nêu lên nhng vn đề quan trng ct lõi v vic xây dng đội
ngũ cán b công chc nhm đáp ng yêu cu ca công cuc kháng chiến kiến quc. Nhng
quan đim đó ca Người đến nay vn còn nguyên giá tr đối vi vic xây dng đội ngũ cán b
công chc đáp ng vi yêu cu ca s nghip đổi mi xây dng CNXH.
Summary: “Sua doi loi lam viec” is an important book of Ho Chi Minh. In this book, Ho
Chi Minh presented many imfortant problems in constituting for the group of leaders and
staffs in Viet Nam wars. These problems is very imfortant in constituting for the group of
leaders and staffs in Viet Nam today.
I. ĐẶT VN ĐỀ
MLN-
VTKT
Năm 1947, khi cuc kháng chiến ca
nhân dân ta đang giai đon khó khăn. Khi
chính quyn nhân dân mi xây dng đang gp
mt s vn đề v cơ cu t chc và nht là s
tha hoá quyn lc ca mt s cán b, đảng
viên nh hưởng đến uy tín ca chính ph vi
nhân dân. Lúc by gi, dù rt bn nhưng ý
thc được tính cht nguy him ca s tha hoá
đó H Chí Minh đã viết tác phm "Sa đổi li
làm vic" vi bút danh XYZ. Đây là mt tác
phm có giá tr lý lun và thc tin sâu sc
nhm giáo dc cán b, đảng viên, xây dngvà
cng c Đảng, góp phn đưa cuc kháng
chiến chng thc dân Pháp thng li v vang.
Ngày nay, càng nghiên cu tác phm
chúng ta càng thm thía hơn bao gi hết
nhng giá tr cao quí ca nó. Nht là vn đề
cán b - mt vn đề ct lõi ca cách mng.
Đại hi X ca Đảng ch rõ: “xây dng đội ngũ
cán b đồng b có cơ cu hp lý, cht lượng
tt”... “ hết lòng phn đấu vì li ích ca nhân
dân, ca dân tc có bn lĩnh chính tr vng
vàng, không dao động trước khó khăn, th
thách, có năng lc hoàn thành tt nhim v
được giao; có nhân cách và li sng mu mc,
trong sáng, có ý thc t chc k lut cao, tôn
trng tp th, gn bó vi nhân dân”. Làm
được như vy s đưa đến thng li ca cách
mng Vit Nam trong thi k công nghip
hoá, hin đại hoá đất nước vì mc tiêu dân
giàu, nước mnh, xã hi công bng, dân ch,
văn minh. Có th nói "Sa đổi li làm vic" là
tác phm mà mi cán b, đảng viên ngày nay
phi nghiên cu và thm nhun.
II. NI DUNG
Vn đề cán b trong tác phm "Sa đổi
li làm vic" được H Chí Minh ch ra
nhng khía cnh sau:
Mt là: H Chí Minh ch ra vai trò ca
cán b. Người xác định “cán b là gc ca mi
công vic” “công vic thành công hay tht bi
là do cán b tt hay kém”. Xác định vai trò ca
cán b như vy, H Chí Minh tránh được thái
cc tuyt đối hoá vai trò ca cán b coi cán b
là quyết định tt c. Thc cht, cán b ch
quyết định trong mt phm vi, mt gii hn
nht định ca công vic. Ngay trong mi quan
h vi đường li, vi t chc và cơ chế, chính
sách cán b cũng không th t quyết định tt c
cán b va là quyết định va b quyết định, va
là nguyên nhân va là kết qu. H Chí Minh
xác định vai trò ca cán b trong mi quan h
vi công vic như vy là rt sáng to, c th, rõ
ràng, khoa hc.
Hai là: Đào to, bi dưỡng cán b. H
Chí Minh quan tâm trước hết đến vic hun
luyn cán b. Cán b là vic gc ca cách
mng nên hun luyn cán b là vic gc ca
Đảng. Người ch ra nhng khuyết đim trong
vic hun luyn cán b đồng thi cũng ch ra
ni dung và cách thc hun luyn cán b là:
- Hun luyn ngh nghip thì làm vic gì
hc vic y. Cán b ngành nào thì phi hc
cho thành tho công vic ngành y.
MLN-
VTKT - Hun luyn chính tr, chú trng thi s
và chính sách trong đó hun luyn chính sách
là gc. Hun luyn chính tr ngành nào cũng
phi có nhưng tu theo mi ngành mà định
nhiu hay ít.
- Hun luyn văn hoá. Theo H Chí Minh
tu theo tng đối tượng mà có cách sp xếp
lp cho phù hp ch không phi theo cp bc
cao hay thp. Đây là vn đề trng yếu trong
hun luyn văn hoá ca H Chí Minh.
- Hun luyn lý lun. Cn hun luyn lý
lun cho cán b. “Ch thc hành mà không có lý
lun cũng như có mt mt sáng, mt mt mù”.
H Chí Minh nêu hai cách hun luyn lý
lun: lý lun suông, vô ích và lý lun thiết
thc, có ích. Tránh cách hun luyn th nht
và làm theo cách hun luyn th hai. Hc tp
lý lun “theo nguyên tc: kinh nghim và thc
tế phi đi đôi cùng nhau”. Cách hc tp: “Ly
t hc làm ct”. Vic hun luyn cán b lúc
đó phi gn vi vic chng bnh ch quan,
bnh hp hòi, bnh ba hoa. Nhng gi hc tp
đều tính như nhng gi làm vic. Khi ct nhc
cán b, phi xem kết qu hc tp cũng như kết
qu công tác khác mà định. Người nhc nh
các cơ quan phi rt chú ý vic hun luyn
cán b. Phi la chn rt cn thn nhng nhân
viên ph trách vic hun luyn. Nhng người
lãnh đạo cn phi tham gia vic dy “Không
nên bn xn v các khon chi tiêu trong vic
hun luyn”.
Ba là: la chn cán b. La chn cán b
là vn đề rt h trng. Làm sao chn được
nhng cán b có phm cht, năng lc, uy tín
tht s. Cn loi b nhng cán b coi địa v
lãnh đạo là ch mưu cu danh li. Nhng
người đó thường chy cht, lun lách bng
mi cách đạt cho được địa v mc dù tư cách
ca h không xng vi chc danh đó. Có
người t ra hăng hái, st sng, tích cc chưa
hn đã có động cơ đúng và tt. Người có đức,
có tài thường không phô trương n ào. Chn
cán b cn xem xét h trng thái động ch
không phi ch trng thái tĩnh. Đánh giá h
qua nhng tình hung gay cn, khi gp khó
khăn, phc tp ch không ch lúc thun li.
H Chí Minh đưa ra chun mc để chn
cán b, gm bn đim sau:
- Nhng người đã t ra rt trung thành và
hăng hái trong công vic, trong lúc đấu tranh.
- Nhng người liên lc mt thiết vi dân
chúng, hiu biết dân chúng. Luôn luôn chú ý
đến li ích ca dân chúng.
- Nhng người có th ph trách các vn
đề, trong nhng hoàn cnh khó khăn.
Ai s ph trách và không có sáng kiến thì
không phi là người lãnh đạo. Người lãnh đạo
đúng cn phi: khi tht bi không hoang
mang, khi thng li không kiêu ngo. Khi thi
hành các ngh quyết thì phi kiên quyết gan
góc, không s khó khăn.
- Nhng người luôn luôn gi đúng k lut.
H Chí Minh cho đó là nhưng khuôn kh
để la chn cán b. Người lưu ý tránh tình trng
dùng người văn hay, nói khéo nhưng không làm
được vic, không dám tranh đấu. Trong lúc đó,
nhng đồng chí viết không hay nói không tho
nhưng rt trung thành, hăng hái, rt gn gũi qun
chúng thì b trù úm, vùi dp.
Bn là: chính sách cán b.
H Chí Minh ch ra my đim ln trong
chính sách cán b. Đó là chính sách đoàn kết
mi lc lượng cán b, phát huy mi tim năng
cán b. Trong đó, sĩ, công, nông, thương, binh
đều có. Làm sao phi đối x đúng vi mi
người. Người nhc nh nhng vic ln:
a. Hiu biết cán b
Mun nhn rõ người cán b tt hay xu
phi có quan đim, phương pháp đánh giá cán
b đúng. Mun vy phi hiu biết cán b.
Đánh giá cán b phi có quan đim bin
chng, toàn din, lch s, c th và phát trin.
Mt người cán b khi trước có sai lm,
không phi vì thế mà sai lm mãi. Cũng có cán
b đến nay chưa b sai lm, nhưng chc gì sau
này không phm sai lm? Xem xét cán b,
không ch xem mt vic, mt lúc mà phi xem
c lch s, c công vic ca h. Ai mà hay khoe
công vic, hay a dua, tìm vic nh mà làm,
trước mt thì theo mnh lnh sau lưng thì trái
mnh lênh, hay công kích người khác, hay t
tâng bc mình, nhng người như thế, tuy h
làm được vic, cũng không phi là cán b tt.
MLN-
VTKT
b. Khéo dùng cán b
H Chí Minh cho rng không có ai cái gì
cũng tt, cái gì cũng hay. Vì vy, phi khéo
dùng người, sa cha khuyết đim cho h,
giúp đỡ ưu đim ca h. Người phê phán tình
trng không biết tu tài mà dùng người, như:
th rèn thì bo đi đóng t, th mc thì bo đi
rèn dao. Thành th c hai người đều lúng
túng. Nếu biết tu tài mà dùng người, thì hai
người đều thành công.
Người cũng phê phán nhng người khi
dùng cán b phm nhng chng bnh sau đây:
1. Ham dùng người bà con, anh em quen biết,
bu bn, cho h là chc chn hơn người ngoài.
2. Ham dùng nhng k khéo nnh hót
mình, mà chán ghét nhng người chính trc.
3. Ham dùng nhng người tính hp vi
mình mà tránh nhng người tính tình không
hp vi mình.
Vì nhng bnh đó, kết qu là nhng
người kia làm by, mình cũng c bao dung,
che ch, bo h, khiến cho chúng càng ngày
càng hư hng. Đối vi nhng người chính
trc thì bi lông tìm vết để tr thù. Như thế,
c nhiên là hng c công vic ca Đảng, hng
c danh giá ca người lãnh đạo1.
H Chí Minh ch ra cách dùng cán b
đúng nghĩa là:
- Mình phi có độ lượng vĩ đại thì mi có
th đối vi cán b mt cách chí công vô tư
- Phi có tinh thn rng rãi, mi có th gn
gũi nhng đồng chí còn kém, giúp cho h tiến b.
- Phi sáng sut, mi khi b bn vu vơ
bao vây mà cách xa cán b tt.
- Phi có thái độ vui v, thân mt, các
đồng chí mi vui lòng gn gũi mình2.
Mun cán b làm được vic, phi khiến
cho h yên tâm làm vic, vui thú làm vic phi
khiến cho cán b có gan nói, c gan để ra ý
kiến. Khiến cho các cán b có gan ph trách,
có gan làm vic. Không nên t tôn, t đại mà
phi nghe, phi hi ý kiến ca cp dưới.
c. Ct nhc cán b
H Chí Minh nhc nh, ct nhc cán b
mt công tác cn kíp nhưng phi làm cho đúng.
Nếu ct nhc không cn thn, không khi đem
nhng người bô lô, bô la, ch nói mà không biết
làm vào nhng địa vnh đạo. Như thế rt có
hi. Ct nhc cán b phi vì công tác, tài năng,
vì c động cho đồng chí khác thêm hăng hái.
Như thế công vic nht định chy.
Ct nhc cán b không nên làm như “giã
go”. Nghĩa là trước khi ct nhc không xem xét
k. Khi ct nhc ri không giúp đỡ h. Khi h sai
lm thì đẩy xung, ch lúc h làm khá li ct
nhc lên. Mt cán b b nhc lên th xung ba ln
như thế là hng c đời. Đối vi cán b, chng
nhng phi xem xét rõ ràng trước khi ct nhc.
Mà sau khi ct nhc vn phi giúp đỡ h
Nếu để sai lm và khuyết đim tr nên to
tát ri mi đem ra “chnh” mt ln, thế
đập” cán b. Cán b bđập” mt c lòng t
tin, người hăng hái cũng hoá thành nn chí, t
nn chí đi đến vô dng. Vì vy h thy cán b
sai lm, phi lp tc sa cha ngay.
d. Thương yêu cán b
Yêu thương cán b không phi là v v,
nuông chiu, th mc. H Chí Minh nhc nh giúp
đỡ cán b hc tp, công tác tiến b ngày càng
nhiu, quan tâm giúp đỡ cán b gii quyết nhng
khó khăn trong đời sng, sinh hot hàng ngày.
e. Phê bình cán b
H Chí Minh nhc nh: người đời ai
cũng có khuyết đim. Có làm vic thì có
khuyết đim. “Chúng ta không s sai lm
khuyết đim, ch s không chu c gng sa
cha sai lm và khuyết đim. Và càng s
nhng người lãnh đạo không biết tìm cách
đúng để giúp cán b sa cha sai lm và
khuyết đim. Để cán b sa cha khuyết đim
phi phê bình cho đúng. Cn phi phân tích rõ
ràng cái c sai lm, phi xét k lưỡng vic
nng hay vic nh, phi dùng s pht cho
đúng. Cách đối vi cán b có khéo, có đúng
thì mi thc hin được nguyên tc: “Vn đề
cán b là gc ca mi công vic”.
MLN-
VTKT
Nhng tư tưởng chính ca H Chí Minh
vn đề cán b được Đảng ta nghiên cu, vn
dng sáng to, b sung phát trin trong các
Ngh quyết. Tuy nhiên, càng nghiên cu càng
thy sâu sc hơn nhng giá tr lý lun và thc
tin trong tác phm ca người.
Vn dng quan đim ca H Chí Minh
v cán b trong điu kin hin nay cn chú ý
mt s vn đề sau:
- Phi có chiến lược cán b đúng đắn, có
tm nhìn dài hn trong vic đào to bi dưỡng
cán b. La chn nhng cán b tr có năng lc,
có phm cht đạo đức tt, đào to, bi dưỡng h
tr thành nhng người lãnh đạo trong tương lai.
- Xác định rõ tiêu chun cán b, đổi mi
phương thc đánh giá cán b thông qua thc
tin, thc hin thi tuyn công chc khách
quan, tránh hình thc. Xây dng chương trình
và qui trình đào to, bi dưỡng cán b phù
hp vi tng ngành, tng địa phương.
- Đảng, Nhà nước cn có s ch đạo tp
trung thng nht trong toàn b công tác cán
b tránh chng chéo, trùng lp trong ch đạo
công tác cán b.
- Phi gn đào to vi b trí, s dng,
công tác đào to ch đạt hiu qu cao khi cán
b được b trí, s dng hp lý. Công tác dào
to phi gn vi yêu cu ca xã hi, ca các
ngành trung ương và địa phương. Cn có bin
pháp kim định cht lượng đào to cán b,
giao nhim v đào to cho nhng cơ s tt,
gii th nhng cơ s đào to cán b không đạt
cht lượng, không đáp ng yêu cu xã hi.
III. KT LUN
Như vy, dù ra đời cách đây hơn 60 năm
nhưng nhng quan đim v cán b trong tác
phm “Sa đổi li làm vic” vn còn mang tính
thi s sâu sc. Nó vn đóng vai trò là kim ch
nam cho Đảng và Nhà nước ta v công tác cán
b. Có th nói “Sa đổi li làm vic” là mt tác
phm nh mang tm không nh.
Ti liu tham kho
[1]. Ban t chc cán b chính ph; Đạo đức, phong
cách l li làm vic ca cán b, công chc theo tư
tưởng H Chí Minh; nhà xut bn Chính tr Quc
gia; Hà Ni; 1998.
[2]. H Chí Minh toàn tp; tp 5; nhà xut bn
Chính tr Quc gia; Hà Ni; 1995.
[3]. Đai tướng Võ Nguyên Giáp (ch biên); Tư tưởng
H Chí Minh và con đường cách mng Vit Nam;
nhà xut bn Chính tr Quc gia; Hà Ni; 2003.
[4]. Hi đồng trung ương ch đạo biên son giáo trình
quc gia các môn khoa hc Mác – Lênin, tư tưởng
H Chí Minh; Giáo trình tư tưởng H Chí Minh; nhà
xut bn Chính tr Quc gia; Hà Ni; 2003.
[5]. B Giáo dc Đào to; Giáo trình tư tưởng H
Chí Minh; nhà xut bn Chính tr Quc gia; Hà
Ni; 2005