T¹p chÝ KHKT N«ng nghiÖp, TËp 2, sè 3/2004
B−íc ®Çu x¸c ®Þnh hµm l−îng mét sè nguyªn tè kho¸ng
trong nguyªn liÖu chÝnh lµm thøc ¨n cho gia sóc vµ gia cÇm
ë c¸c tØnh miÒn nói phÝa b¾c
Preliminary determination of mineral contents in major feedstuffs used in
mountainous provinces of North Vietnam
TrÇn V¨n Phïng1, TrÇn Huª Viªn1
summary
The contents of macro and micro-elements in several common feedstuffs in northern
mountainous areas were determined in the Central Laboratory of Thai Nguyen University of
Agriculture and Forestry. Samples were collected from provinces of Laichau, Hagiang,
Caobang, Langson, Yenbai, Sonla, Bacgiang, Tuyenquang and Thainguyen. Chemical analyses
were made according to TCVN 6201, 1995; TCVN 6196-2, 1996; TCVN 6496,1999. Results
showed that the contents of macro-elements and micro-elements varied significantly with plant
varieties and growing locations. The preliminary data obtained on the contents of Na, Mg, Cd,
Pb and Co in maize, rice, soybean and rice bran is of significance for research and animal
feeding practice in mountainous areas of North Vietnam.
Keywords: Macro-elements, micro-elements, feedstuffs, northens mountainous regions.
1. §Æt vÊn ®Ò1
Trong dinh d−ìng vËt nu«i, c¸c chÊt
kho¸ng cã vai trß quan träng. NÕu hµm l−îng
c¸c chÊt kho¸ng ®−îc ®¶m b¶o, c¬ thÓ vËt
nu«i sÏ sö dông tèt h¬n c¸c chÊt dinh d−ìng
cã trong khÈu phÇn, n©ng cao ®−îc n¨ng suÊt
ch¨n nu«i, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm.
C¸c nguyªn tè kho¸ng ®a l−îng cÇn cho
nhu cÇu sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña gia sóc,
gia cÇm gåm cã: canxi (Ca), photpho (P),
natri (Na), kali (K), magiª (Mg). C¸c nguyªn
tè vi l−îng gåm cã: s¾t (Fe), ®ång (Cu),
mangan (Mn), kÏm (Zn), iod (I), coban (Co),
selen (Se)...
ViÖc x¸c ®Þnh hµm l−îng c¸c nguyªn tè
kho¸ng trong thøc ¨n cã ý nghÜa quan träng,
lµ c¬ së cho viÖc bæ sung c¸c nguyªn tè
kho¸ng mét c¸ch phï hîp nh»m làm t¨ng kh¶
1 Tr−êng §HNL Th¸i Nguyªn
n¨ng sinh tr−ëng vµ n¨ng suÊt cña gia sóc, gia
cÇm.
2.VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn
cøu
ViÖc thu thËp mÉu vµ ph©n tÝch mÉu ®−îc
tiÕn hµnh tõ th¸ng 10 n¨m 2001 ®Õn th¸ng 12
n¨m 2002. MÉu ph©n tÝch gåm ng«, thãc, c¸m
g¹o vµ ®ç t−¬ng ®−îc thu thËp t¹i 10 tØnh
miÒn nói phÝa B¾c là: Cao B»ng, L¹ng S¬n,
Tuyªn Quang, Th¸i Nguyªn, B¾c Giang, Yªn
B¸i, Hµ Giang, Lµo Cai, S¬n La vµ Lai Ch©u
MÉu ®−îc lÊy theo TCVN 4325 (1986).
MÉu sau khi thu thËp ®−îc ph¬i kh«, ghi râ
khèi l−îng, ®Þa ph−¬ng, thêi gian lÊy. Tr−íc
khi ph©n tÝch, mÉu ®−îc nghiÒn nhá qua r©y
cã ®−êng kÝnh cì 0,1mm.
Ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch: Hµm l−îng P
trong c¸c mÉu ®−îc x¸c ®Þnh b»ng m¸y
Quang phæ tö ngo¹i kh¶ kiÕn (UV - Vis) theo
201
B−íc ®Çu x¸c ®Þnh hµm l−îng mét sè nguyªn tè kho¸ng...
ph−¬ng ph¸p tr¾c quang "mµu xanh mì
lipden"- ViÖn N«ng ho¸ thæ nh−ìng (1998).
C¸c nguyªn tè kho¸ng ®a l−îng, vi l−îng
kh¸c nh− Ca, Na, Mg, Fe, Cu, Mn, Co, Cd, Pb
®−îc x¸c ®Þnh b»ng ph−¬ng ph¸p quang phæ
hÊp thô nguyªn tö trªn m¸y quang phæ hÊp
thô nguyªn tö (AAS) theo TCVN 6201
(1995), TCVN 6196-2 (1996), TCVN 6496
(1999) t¹i Phßng ThÝ nghiÖm Trung t©m
Tr−êng §¹i häc N«ng L©m Th¸i Nguyªn.
Sè liÖu thu ®−îc ®−îc xö lý trªn phÇn mÒn
STATGRAPH version 4.0, 1990. USA
3. kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o
luËn
3.1. KÕt qu¶ x¸c ®Þnh hµm l−îng canxi,
photpho, natri vµ magiª trong c¸c mÉu
thøc ¨n
Qua b¶ng 1 cho thÊy, hµm l−îng Ca (g/kg)
trong c¸c mÉu ph©n tÝch cã ®é dao ®éng rÊt
lín. §èi víi ng« tõ 0,81 - 1,60; thãc tÎ tõ 0,86
- 1,42; ®Ëu t−¬ng tõ 1,79 - 4,24; c¸m tõ 1,26-
1,63. Hµm l−îng P (g/kg) trong ng« tõ 1,58 -
3,07; thãc tÎ tõ 1,46 - 2,10; ®Ëu t−¬ng tõ 3,30
- 6,81 vµ trong c¸m tõ 6,01 - 8,02. Hµm l−îng
Na (g/kg) trong ng« tõ 0,14 - 0,41; thãc tÎ tõ
0,04 - 0,31; c¸m g¹o tõ 0,41-0,82 vµ ®Ëu
t−¬ng tõ 0,18 - 0,46. Hµm l−îng Mg (g/kg)
cña mÉu ng« tõ 0,68 - 1,31; thãc tÎ tõ 0,82 -
1,06; trong c¸m tõ 4,64 - 6,43 vµ ®Ëu t−¬ng lµ
1,71 - 2,50. C¸c sè liÖu thu ®−îc t−¬ng ®−¬ng
víi sè liÖu ®· ph©n tÝch cña ViÖn Ch¨n nu«i
Quèc gia (2001).
Riªng sù biÕn ®éng vÒ hµm l−îng c¸c
nguyªn tè kho¸ng cña ng«, thãc tÎ vµ ®Ëu
t−¬ng sè liÖu thu ®−îc cña chóng t«i cã sù
chªnh lÖch nhá.
KÕt qu¶ b−íc ®Çu ë b¶ng 1 cho thÊy hµm
l−îng c¸c nguyªn tè kho¸ng ®a l−îng trong
c¸c gièng ng«, thãc tÎ, c¸m g¹o vµ ®Ëu t−¬ng
kh¸c nhau vµ trång t¹i c¸c vïng ®Þa lý kh¸c
nhau cã sù kh¸c nhau (ng« lai §K 999 khi
trång t¹i TuÇn Gi¸o tØnh Lai Ch©u cã hµm
l−îng Ca lµ 0,87 g/kg, trong khi ®ã trång t¹i
V¨n Quan - L¹ng S¬n l¹i cã hµm l−îng lµ
1,40 g/kg). Sè liÖu thu ®−îc này phï hîp víi
nhËn xÐt cña Vò Duy Gi¶ng (1995) vÒ hµm
l−îng kho¸ng trong thøc ¨n xanh vµ thøc ¨n
tinh phô thuéc vµo ®Êt ®ai, khÝ hËu, mïa vô vµ
tõng lo¹i c©y trång.
3.2. KÕt qu¶ x¸c ®Þnh hµm l−îng ®ång, s¾t,
cadimi, ch×, mangan vµ coban trong c¸c
mÉu thøc ¨n
Qua b¶ng 2 cho thÊy hµm l−îng Cu, Fe,
Cd, Pb, Mn vµ Co cã trong ng«, thãc tÎ, c¸m
g¹o vµ ®Ëu t−¬ng cña c¸c gièng kh¸c nhau vµ
trång t¹i c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau lµ kh¸c nhau.
Cïng mét gièng nh−ng trång t¹i c¸c n¬i kh¸c
nhau cã hµm l−îng kh¸c nhau (Thãc Bao Thai
trång t¹i §Þnh Ho¸ cã hµm l−îng s¾t lµ 182
mg/kg nh−ng khi trång t¹i Phæ Yªn lªn ®Õn
199 mg/kg).
ViÖc ph©n tÝch hµm l−îng cadimi vµ ch×
trong mÉu ng«, thãc tÎ, c¸m g¹o vµ ®Ëu t−¬ng
trång t¹i khu vùc tØnh Th¸i Nguyªn vµ miÒn
nói phÝa B¾c cã mét ý nghÜa quan träng, do
®©y lµ c¸c nguyªn tè ®éc h¹i tíi søc khoÎ cña
vËt nu«i. Theo QuyÕt ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé
Y tÕ vÒ viÖc ban hµnh “Danh môc tiªu chuÈn
vÖ sinh ®èi víi l−¬ng thùc thùc phÈm” sè
864/198/ Q§- BYT ngµy 4/4/1998 cho phÐp
tèi ®a Pb 2 mg/kg vµ Cd 1 mg/kg, v× vËy theo
kÕt qu¶ ph©n tÝch trªn cho thÊy hµm l−îng Cd
trong c¸c mÉu ph©n tÝch n»m trong kho¶ng
cho phÐp nh−ng hµm l−îng Pb trong mét sè
nguyªn liÖu nh− ng« ®Þa ph−¬ng trång ë Hoµ
An - Cao B»ng; ng« lai ®«ng - xu©n trång ë
B¸t S¸t - Lµo Cai th× l¹i cao h¬n nhiÒu so víi
ng−ìng cho phÐp (t−¬ng øng víi 11,97mg/kg
vµ 11,75 mg/kg) .
Nh÷ng tµi liÖu b−íc ®Çu nµy cho phÐp
chóng ta ®−a ra nh÷ng ®Þnh h−íng trong viÖc
sö dông c¸c lo¹i nguyªn liÖu cã chøa hµm
l−îng cao c¸c chÊt Cd vµ Pb cao c¸c chÊt Cd
vµ Pb
202
TrÇn V¨n Phïng, TrÇn Huª Viªn
B¶ng 1. Hµm l−îng Ca, P, Na, Mg trong c¸c mÉu thøc ¨n (g/kg)
Stt Tªn gièng §Þa ®iÓm Ca P Na Mg
1 Ng« lai 999 TuÇn Gi¸o - Lai Ch©u 0,87 2,22 0,34 1,31
2 Ng« lai 989 T.Quèc B¾c Quang - Hµ Giang 1,14 3,07 0,26 0,95
3 Ng« CP 888 Hoµ An - Cao B»ng 1,06 2,20 0,26 0,74
4 Ng« ®Þa ph−¬ng Hoµ An - Cao B»ng 1,60 1,58 0,23 0,72
5 Ng« lai 999 V¨n Quan- L¹ng S¬n 1,40 2,16 0,31 0,80
6 Ng« lai Bioseed V¨n ChÊn - Yªn B¸i 0,93 2,94 0,41 0,88
7 Ng« §K 888 La Hiªn - Vâ Nhai 0,94 2,58 0,41 0,94
8 Ng« §K 888 Lôc Ng¹n - B¾c Giang 1,03 2,11 0,24 0,90
9 Ng« ®Þa ph−¬ng Mai S¬n - S¬n La 0,90 2,24 0,23 0,83
10 Ng« VN 5 Mai S¬n - S¬n La 0,81 2,06 0,35 0,70
11 Ng« P11 Lôc Ng¹n - B¾c Giang 0,93 2,25 0,23 0,68
12 Ng« VN - 10 Yªn S¬n - Tuyªn Quang 0,96 2,58 0,22 0,88
13 Ng« VN - 10 Qu¶ng Hoµ - Cao B»ng 0,92 1,76 0,18 0,76
14 Ng« lai §«ng - Xu©n B¸t S¸t - Lµo Cai 0,92 2,40 0,28 1,01
15 Ng« vô mïa Chiªm Ho¸ -Tuyªn Quang 0,94 2,75 0,14 1,08
16 Ng« vµng Hµ Qu¶ng - Cao B»ng 1,00 2,59 0,33 1,03
17 Thãc NhÞ ¦u- TQ B¾c Quang - Hµ Giang 0,90 1,56 0,05 0,92
18 Thãc vô mïa TuÇn Gi¸o - Lai Ch©u 0,86 2,08 0,07 1,06
19 Thãc Khang D©n La Hiªn - Vâ Nhai 1,01 2,01 0,05 0,99
20 Thãc vô mïa §ång V¨n - Hµ Giang 1,03 1,71 0,04 0,95
21 Thãc T¹p Giao S¬n D−¬ng -Tuyªn Quang 0,93 1,46 0,09 0,82
22 Thãc Khang D©n Mai S¬n - S¬n La 1,42 2,10 0,07 0,96
23 Thãc Bao Thai Yªn S¬n - Tuyªn Quang 1,38 1,62 0,06 0,90
24 Thãc §oµn KÕt Hµ Qu¶ng - Cao B»ng 1,21 1,70 0,31 0,95
25 §T−¬ng ®Þa ph−¬ng V©n ChÊn - Yªn B¸i 3,92 3,30 0,29 2,15
26 §T vô mïa §ång V¨n -Hµ Giang 2,11 5,01 0,44 2,04
27 §T lai xu©n hÌ B¾c Quang - Hµ Giang 1,79 6,81 0,31 1,71
28 §T ®Þa ph−¬ng Mai S¬n - S¬n La 3,88 3,54 0,28 2,17
29 §T K51 Lôc Ng¹n - B¾c Giang 2,00 6,36 0,28 1,91
30 §T 84 HÌ Thu Hµ Qu¶ng - Cao B»ng 4,24 5,26 0,18 2,50
31 §T DH 4 Yªn S¬n - Tuyªn Quang 2,14 3,38 0,46 2,06
32 §Þa ph−¬ng HÌ Thu B¾t S¸t - Lµo Cai 2,09 6,65 0,24 2,46
33 C¸m Khang d©n §¹i Tõ -Th¸i Nguyªn 1,63 6,01 0,82 5,48
34 C¸m 2 dßng Phó B×nh -Th¸i Nguyªn 1,36 8,02 0,77 5,65
35 C¸m Khang d©n Phó L−¬ng-Th¸i Nguyªn 1,59 7,14 0,41 5,37
36 C¸m §oµn kÕt Vâ Nhai -Th¸i Nguyªn 1,26 7,19 0,69 6,43
37 C¸m bao thai §Þnh Ho¸ -Th¸i Nguyªn 1,60 7,02 0,82 4,64
38 C¸m bao thai Phæ Yªn -Th¸i Nguyªn 1,53 6,89 0,73 5,12
203
B−íc ®Çu x¸c ®Þnh hµm l−îng mét sè nguyªn tè kho¸ng...
B¶ng 2. Hµm l−îng Cu, Fe, Cd vµ Pb, Mn, Co trong c¸c mÉu thøc ¨n (mg/kg)
Stt Tªn gièng §Þa ®iÓm Cu Fe Cd Pb Mn Co
1 Ng« lai 999 TuÇn Gi¸o - Lai Ch©u 5,95 670 0,20 1,46 10,83 0,00
2 Ng« lai 989 T.Quèc B¾c Quang - Hµ Giang 14,90 290 0,05 0,49 8,02 0,47
3 Ng« CP 888 Hoµ An - Cao B»ng 10,46 490 0,05 0,66 11,84 0,01
4 Ng« ®Þa ph−¬ng Hoµ An - Cao B»ng 5,00 540 0,19 11,97 12,03 0,00
5 Ng« lai 999 V¨n Quan- L¹ng S¬n 3,76 510 0,17 0,00 4,88 0,00
6 Ng« lai Bioseed V¨n ChÊn - Yªn B¸i 5,06 860 0,19 0,97 8,64 0,00
7 Ng« §K 888 La Hiªn - Vâ Nhai 7,53 420 0,19 2,22 5,81 0,48
8 Ng« §K 888 Lôc Ng¹n - B¾c Giang 3,61 490 0,12 2,99 7,78 0,00
9 Ng« ®Þa ph−¬ng Mai S¬n - S¬n La 4,48 1120 0,03 1,12 9,16 0,48
10 Ng« VN 5 Mai S¬n - S¬n La 5,05 350 0,05 0,25 14,55 1,46
11 Ng« P11 Lôc Ng¹n - B¾c Giang 6,29 700 0,12 0,48 8,77 0,00
12 Ng« VN - 10 Yªn S¬n - Tuyªn Quang 2,31 580 0,05 1,95 23,25 0,00
13 Ng« VN - 10 Qu¶ng Hoµ - Cao B»ng 13,95 350 0,25 2,70 24,32 0,00
14 Ng« lai §«ng-Xu©n B¸t S¸t - Lµo Cai 3,55 800 0,24 11,75 7,94 1,49
15 Ng« vô mïa Chiªm Ho¸ -Tuyªn Quang 10,71 490 0,25 0,74 13,56 3,01
16 Ng« vµng Hµ Qu¶ng - Cao B»ng 4,42 420 0,26 0,70 7,17 0,00
17 Thãc NhÞ ¦u- TQ B¾c Quang - Hµ Giang 3,28 260 0,07 0,98 60,54 3,73
18 Thãc vô mïa TuÇn Gi¸o - Lai Ch©u 4,36 410 0,17 0,16 58,07 2,70
19 Thãc Khang D©n La Hiªn - Vâ Nhai 5,79 330 0,17 0,66 76,76 3,36
20 Thãc vô mïa §ång V¨n - Hµ Giang 3,04 360 0,17 0,49 83,43 4,65
21 Thãc T¹p Giao S¬n D−¬ng -Tuyªn Quang 3,73 290 0,16 2,62 65,57 0,45
22 Thãc Khang D©n Mai S¬n - S¬n La 4,12 280 0,24 1,22 84,96 1,46
23 Thãc Bao Thai Yªn S¬n - Tuyªn Quang 4,33 450 0,27 0,50 76,76 3,06
24 Thãc §oµn KÕt Hµ Qu¶ng - Cao B»ng 4,10 320 0,20 0,49 69,89 0,47
25 §T §Þa ph−¬ng V©n ChÊn - Yªn B¸i 11,37 490 0,50 2,24 33,14 3,79
26 §T vô mïa §ång V¨n -Hµ Giang 12,03 220 0,28 1,48 68,89 0,98
27 §T lai xu©n hÌ B¾c Quang - Hµ Giang 13,35 290 0,17 1,74 35,51 0,73
28 §T ®Þa ph−¬ng Mai S¬n - S¬n La 16,23 800 0,35 2,85 36,33 0,00
29 §T K51 Lôc Ng¹n - B¾c Giang 14,63 320 0,17 1,72 54,09 3,69
30 §T 84 HÌ Thu Hµ Qu¶ng - Cao B»ng 13,25 330 0,20 2,49 41,53 0,00
31 §T DH 4 Yªn S¬n - Tuyªn Quang 12,69 610 0,23 1,20 31,86 0,00
32 §Þa ph−¬ng HÌ Thu B¾t S¸t - Lµo Cai 13,13 260 0,45 1,99 33,43 0,00
33 C¸m Khang d©n HuyÖn §¹i Tõ - TN 1,36 276 0,20 2,44 125,38 1,56
34 C¸m 2 dßng HuyÖn Phó B×nh - TN 3,96 258 0,35 1,98 143,58 3,37
35 C¸m Khang d©n HuyÖn Phó L−¬ng - TN 2,12 270 0,00 6,91 116,46 3,21
36 C¸m §oµn kÕt HuyÖn Vâ Nhai - TN 3,35 306 0,05 3,94 102,49 2,56
37 C¸m bao thai HuyÖn §Þnh Ho¸ - TN 1,74 316 0,24 3,87 125,22 1,07
38 C¸m bao thai HuyÖn Phæ Yªn - TN 2,53 266 0,21 3,63 119,07 1,80
204
TrÇn V¨n Phïng, TrÇn Huª Viªn
4. KÕt luËn
B−íc ®Çu ph©n tÝch cho thÊy: Hµm l−îng
c¸c nguyªn tè kho¸ng ®a l−îng, vi l−îng
trong ng«, thãc tÎ, c¸m g¹o vµ ®Ëu t−¬ng cña
c¸c gièng ng«, thãc tÎ vµ ®Ëu t−¬ng kh¸c nhau
cã sù kh¸c nhau. Hµm l−îng c¸c nguyªn tè
kho¸ng ®a l−îng, vi l−îng cña cïng mét
gièng ng«, thãc tÎ hoÆc ®Ëu t−¬ng nh−ng khi
trång ë c¸c ®Þa ph−¬ng kh¸c nhau còng cã sù
kh¸c nhau. KÕt qu¶ b−íc ®Çu x¸c ®Þnh hµm
l−îng cña c¸c nguyªn tè kho¸ng nh− Na, Mg,
Cd, Pb, Co trong thµnh phÇn cña ng«, thãc tÎ,
c¸m g¹o vµ ®Ëu t−¬ng t¹i c¸c tØnh miÒn nói
phÝa B¾c cã ý nghÜa quan träng, lµ c¬ së cho
nghiªn cøu vµ x©y dùng khÈu phÇn ¨n cho gia
sóc, gia cÇm t¹i ®Þa ph−¬ng.
Tµi liÖu tham kh¶o
TCVN - Thøc ¨n ch¨n nu«i 1986 - TCVN 4325:
86
TCVN - X¸c ®Þnh canxi vµ magiª. Ph−¬ng ph¸p
hÊp thô nguyªn tö - TCVN 6201:1995 - Hµ Néi
1995
TCVN - X¸c ®Þnh natri vµ kali. Ph−¬ng ph¸p hÊp
thô nguyªn tö - TCVN 6196-2:1996 - Hµ Néi
1996
TCVN - X¸c ®Þnh coban, ®ång, ch×, mangan, kÏm,
cadimi. Ph−¬ng ph¸p hÊp thô nguyªn tö -
TCVN 6496:1999 - Hµ Néi 1999
ViÖn N«ng ho¸ thæ nh−ìng (1998). Sæ tay ph©n
tÝch ®Êt, n−íc, ph©n bãn, c©y trång. Nhµ xuÊt
b¶n N«ng nghiÖp, Hµ Néi, trang 445 - 450
ViÖn Ch¨n nu«i Quèc gia. Thµnh phÇn vµ gi¸ trÞ
dinh d−ìng thøc ¨n gia sóc - gia cÇm ViÖt
Nam - 2001. Nhµ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp, Hµ
Néi, trang 190-196
Vò Duy Gi¶ng (1995). Thµnh phÇn dinh d−ìng
thøc ¨n gia sóc ViÖt Nam, Nhµ xuÊt b¶n N«ng
nghiÖp , Hµ Néi.
STATGRAPH version 4.0 (1990). USA
205
%20--%3e%3cdefs%3e%3cstyle%3e%20.st0%20{%20fill:%20%23fff;%20}%20.st1%20{%20fill:%20%237800fa;%20}%20%3c/style%3e%3c/defs%3e%3cpath%20class='st1'%20d='M117.78,12.18H43.11c2.9,3.47,4.65,7.94,4.65,12.82,0,5.6-2.3,10.66-6.01,14.29h76.02l7.22-13.56-7.22-13.56Z'/%3e%3cg%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M53.58,26.17h-.59v-1.46h.59v-4.96h2.83c1.78,0,2.67.94,2.67,2.82v5.76c0,1.87-.89,2.81-2.67,2.81h-2.83v-4.96ZM55.36,21.37v3.34h1.1v1.46h-1.1v3.34h1.01c.61,0,.91-.37.91-1.1v-5.93c0-.74-.3-1.1-.91-1.1h-1.01Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M65.99,31.14h-1.8l-.31-2.07h-2.19l-.31,2.07h-1.64l1.82-11.39h2.62l1.82,11.39ZM65.28,18.04c-.25.46-.51.77-.75.94-.21.15-.47.22-.79.22-.26,0-.57-.07-.92-.22l-.38-.15c-.14-.05-.26-.07-.37-.07-.3,0-.53.18-.71.54l-.91-.68c.25-.46.51-.77.75-.94.21-.14.48-.21.79-.21.26,0,.57.07.92.21l.38.15c.14.05.26.07.37.07.3,0,.53-.18.71-.54l.91.68ZM61.91,27.52h1.73l-.87-5.76-.87,5.76Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M74.53,26.89v1.52c0,1.91-.89,2.86-2.67,2.86s-2.67-.95-2.67-2.86v-5.93c0-1.91.89-2.86,2.67-2.86s2.67.95,2.67,2.86v1.11h-1.69v-1.22c0-.75-.31-1.12-.93-1.12s-.93.37-.93,1.12v6.15c0,.74.31,1.11.93,1.11s.93-.37.93-1.11v-1.63h1.69Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M81.4,31.14h-1.8l-.31-2.07h-2.19l-.31,2.07h-1.64l1.82-11.39h2.62l1.82,11.39ZM75.9,19.2l1.52-1.91h1.71l1.51,1.91h-1.61l-.76-.95-.75.95h-1.61ZM77.32,27.52h1.73l-.87-5.76-.87,5.76ZM83.1,15.99l-1.76,1.91h-1.26l1.17-1.91h1.86Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M84.86,19.75c1.78,0,2.67.94,2.67,2.82v1.48c0,1.87-.89,2.81-2.67,2.81h-.85v4.28h-1.79v-11.39h2.64ZM84.01,21.37v3.86h.85c.58,0,.87-.36.87-1.08v-1.71c0-.71-.29-1.07-.87-1.07h-.85Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M93.51,19.75c1.78,0,2.67.94,2.67,2.82v1.48c0,1.87-.89,2.81-2.67,2.81h-.85v4.28h-1.79v-11.39h2.64ZM92.66,21.37v3.86h.85c.58,0,.87-.36.87-1.08v-1.71c0-.71-.29-1.07-.87-1.07h-.85Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M98.8,31.14h-1.79v-11.39h1.79v4.88h2.03v-4.88h1.83v11.39h-1.83v-4.88h-2.03v4.88Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M105.36,24.55h2.46v1.62h-2.46v3.34h3.09v1.63h-4.88v-11.39h4.88v1.63h-3.09v3.18ZM108.17,17.29l-1.76,1.91h-1.26l1.17-1.91h1.86Z'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M112.2,19.75c1.78,0,2.67.94,2.67,2.82v1.48c0,1.87-.89,2.81-2.67,2.81h-.85v4.28h-1.79v-11.39h2.64ZM111.35,21.37v3.86h.85c.58,0,.87-.36.87-1.08v-1.71c0-.71-.29-1.07-.87-1.07h-.85Z'/%3e%3c/g%3e%3ccircle%20class='st1'%20cx='25'%20cy='25'%20r='20'/%3e%3cpath%20class='st0'%20d='M32.78,19.27c2.92,0,4.43,2.55,5.28,5.33l.71,2.17c.14.38-.33.75-.71.75h-5.61c.19-.33.24-.71.09-1.08l-.75-2.45c-.43-1.32-.99-2.64-1.79-3.77.75-.57,1.65-.94,2.78-.94h0ZM25,18.38c3.25,0,4.9,2.78,5.89,5.89l.76,2.45c.14.42-.33.8-.8.8h-11.69c-.42,0-.94-.38-.8-.8l.75-2.45c.99-3.11,2.64-5.89,5.89-5.89h0ZM25,11.35c1.74,0,3.11,1.37,3.11,3.11s-1.37,3.11-3.11,3.11-3.11-1.41-3.11-3.11,1.41-3.11,3.11-3.11h0ZM17.27,19.27c1.08,0,1.98.38,2.73.94-.8,1.13-1.37,2.45-1.74,3.77l-.8,2.45c-.14.38-.05.75.09,1.08h-5.56c-.42,0-.9-.38-.75-.75l.71-2.17c.9-2.78,2.41-5.33,5.33-5.33h0ZM17.27,12.91c1.51,0,2.78,1.27,2.78,2.83s-1.27,2.83-2.78,2.83-2.83-1.27-2.83-2.83,1.27-2.83,2.83-2.83h0ZM32.78,12.91c1.56,0,2.78,1.27,2.78,2.83s-1.23,2.83-2.78,2.83-2.83-1.27-2.83-2.83,1.27-2.83,2.83-2.83h0ZM27.07,28.56v.09c0,.57-.24,1.08-.61,1.46h0v.05c-.38.33-.9.57-1.46.57s-1.08-.24-1.46-.61h0c-.38-.38-.61-.9-.61-1.46v-.09h1.41v.09c0,.19.05.38.19.47v.05c.09.09.28.19.47.19s.38-.09.47-.19v-.05c.14-.09.24-.28.24-.47t-.05-.09h1.41ZM30.99,28.56v.09c0,1.65-.66,3.16-1.74,4.24-1.08,1.08-2.59,1.79-4.24,1.79s-3.16-.71-4.24-1.79l-.05-.05c-1.04-1.08-1.7-2.55-1.7-4.2v-.09h1.41v.09c0,1.27.47,2.4,1.27,3.25h.05c.85.85,1.98,1.37,3.25,1.37s2.4-.52,3.25-1.37c.85-.8,1.37-1.98,1.37-3.25v-.09h1.37ZM34.99,28.56v.09c0,2.78-1.13,5.28-2.92,7.07-1.79,1.79-4.29,2.92-7.07,2.92s-5.23-1.13-7.07-2.92c-1.79-1.79-2.92-4.29-2.92-7.07v-.09h1.41v.09c0,2.4.94,4.53,2.5,6.08,1.56,1.56,3.72,2.5,6.08,2.5s4.52-.94,6.08-2.5c1.56-1.56,2.5-3.68,2.5-6.08v-.09h1.41Z'/%3e%3c/svg%3e)