BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
TÊN ĐỀ TÀI:
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MOBILE MONEY CỦA
SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
Mã số : CS20-40
Chủ nhiệm đề tài : Th.S Vũ Thị Hải Lý
Thành viên tham gia : TS. Lê Xuân Cù
Th.S Tạ Thị Tuyết Mai
Hà Nội, Tháng 3 năm 2021
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
TÊN ĐỀ TÀI:
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MOBILE MONEY CỦA
SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
Mã số : CS20-40
Chủ nhiệm đề tài : Th.S Vũ Thị Hải Lý
Thành viên tham gia : TS. Lê Xuân Cù
Th.S Tạ Thị Tuyết Mai
Xác nhận của trường Đại học Thương mại Chủ nhiệm đề tài
Hà Nội, Tháng 3 năm 2021
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................................. i
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ .................................................................. iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................. iv
THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI NCKH CẤP TRƯỜNG ....... v
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ....................................................................................... 1
2. Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................. 3
3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 3
4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước ........................................................ 4
5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài…………………………………………………… 7
6. Kết cấu của đề tài .................................................................................................. 7
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MOBILE MONEY ..................... 8
1.1. Khái niệm tiền điện tử và Mobile Money ........................................................ 8
1.1.1. Tiền điện tử ...................................................................................................... 8
1.1.2. Mobile Money .................................................................................................. 9
1.1.3. Đặc điểm của Mobile Money ........................................................................ 10
1.1.4. Lợi ích khi sử dụng Mobile Money .............................................................. 10
1.2. Các bên tham gia khi triển khai Mobile Money ............................................ 12
1.2.1. Nhà điều hành mạng di động (Mobile Network Operator – MNO) ......... 12
1.2.2. Các tổ chức tài chính (Ngân hàng) .............................................................. 12
1.2.3. Kênh phân phối (Đại lý) ............................................................................... 13
1.2.4. Người bán hàng hóa/dịch vụ ........................................................................ 13
1.2.5. Các cơ quan quản lý ...................................................................................... 13
1.2.6. Khách hàng .................................................................................................... 14
1.3. Cách vận hành một hệ thống Mobile Money ................................................. 14
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI MOBILE MONEY TRÊN THẾ
GIỚI VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN TẠI VIỆT NAM. .................................. 19
2.1. Các mô hình quản lý Mobile Money trên thế giới ........................................ 19
2.2. Thực trạng triển khai Mobile Money trên thế giới và tại một số quốc gia . 19
2.2.1. Thực trạng triển khai Mobile Money trên thế giới .................................... 23
2.2.2. Thực trạng triển khai Mobile Money tại một số quốc gia ......................... 24
2.3. Tiềm năng phát triển Mobile Money tại Việt Nam ....................................... 26
2.4. Một số thách thức khi triển khai Mobile Money tại Việt Nam .................... 30
CHƯƠNG 3. NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG MOBILE MONEY
CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI ........ 33
ii
3.1. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 33
3.1.1. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu .............................................................. 33
3.1.2. Phát triển thang đo và thiết kế bảng hỏi ..................................................... 45
3.1.3. Thu thập dữ liệu ............................................................................................ 47
3.2. Nghiên cứu ứng dụng Mobile Money của sinh viên các trường đại học trên
địa bàn Hà Nội ......................................................................................................... 48
3.2.1 Kết quả nhân khẩu học của mẫu nghiên cứu .............................................. 48
3.2.2 Kiểm định thang đo ........................................................................................ 49
3.2.3 Kiểm định mô hình cấu trúc ......................................................................... 52
CHƯƠNG 4. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH ỨNG DỤNG
MOBILE MONEY CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA
BÀN HÀ NỘI ........................................................................................................... 55
4.1. Đề xuất giải pháp về vấn đề định danh khách hàng ..................................... 56
4.2. Đề xuất giải pháp về vấn đề phát triển mạng lưới đại lý .............................. 59
4.3. Đề xuất giải pháp nhằm đảm bảo an toàn, giảm thiểu rủi ro ...................... 59
4.4. Đề xuất giải pháp tăng cường truyền thông kiến thức về Mobile Money và cách
thức sử dụng Mobile Money ..................................................................................... 63
4.5. Đề xuất giải pháp tăng cường quảng bá, xúc tiến về Mobile Money .......... 64
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 65
iii
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
Bảng 2.1: So sánh hai mô hình quản lý Mobile Money ............................................ 20
Bảng 2.2: Sự khác biệt về mô hình quản lý Mobile Money của Mexico và Kenya .......... 21
Bảng 3.1: Các công trình nghiên cứu dựa trên mô hình TAM và sự mở rộng TAM ...... 344
Bảng 3.2: Thang đo các biến của mô hình nghiên cứu đề xuất .............................. 466
Bảng 3.3: Kết quả đặc điểm của mẫu nghiên cứu ................................................... 499
Bảng 3.4: Kết quả phân tích nhân tố EFA .............................................................. 499
Bảng 3.5: Hệ số tải chuẩn hóa, cronbach’s alpha, phương sai trích, và độ tin cậy
tổng hợp ................................................................................................................. 5151
Bảng 3.6: Correlation matrix................................................................................. 5151
Bảng 3.7: Sự phù hợp (goodness-of-fit) mô hình nghiên cứu ................................ 522
Bảng 3.8. Kết quả kiểm định giả thuyết .................................................................. 533
Hình 1.1: Quy trình vận hành một tài khoản Mobile Money (bao gồm 4 bước:
(1) đăng ký, (2) nộp tiền, (3) chuyển tiền và (4) rút tiền) ....................................... 155
Hình 2.1: Tình hình phát triển các dịch vụ Mobile Money toàn cầu, giai đoạn
2001-2019................................................................................................................ 244
Hình 2.2: So sánh chỉ số Mobile Money của Việt Nam với Campuchia,
Singapore, Thái Lan .............................................................................................. 3131
Hình 3.1: Sơ đồ phương pháp nghiên cứu của nghiên cứu ..................................... 333
Hình 3.2: Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) ................................................... 344
Hình 3.3 Mô hình thuyết động cơ (MT) ................................................................. 377
Hình 3.4 Mô hình nghiên cứu đề xuất ..................................................................... 455
Hình 3.5. Phân tích mô hình cấu trúc ...................................................................... 544
Hình 4.1: Các giai đoạn phát triển của thị trường Mobile Money ............................ 56
Box 1.1: M-PESA – HỆ THỐNG MOBILE MONEY Ở KENYA .......................... 16
Box 4.1: DỰ THẢO NGHỊ ĐỊNH VỀ ĐỊNH DANH VÀ XÁC THỰC ĐIỆN TỬ ...... 577
Box 4.2: YÊU CẦU CƠ BẢN BẢO ĐẢM AN TOÀN HỆ THỐNG THÔNG
TIN ĐỐI VỚI HỆ THỐNG THÔNG TIN CẤP ĐỘ 3 ......................................... 6161