Báo cáo môn học: Phân tích các lợi ích của năng lượng điện hạt nhân phân hạch đối với Việt Nam; phân tích, giải thích những vấn đề và những thách thức khi xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận

Trong bối cảnh toàn cầu về phát triển khoa học công nghệ và công nghiệp hóa, năng lượng trở thành thách thức lớn của thế kỷ XXI. Nhu cầu tiêu thụ tăng cao cùng sự cạn kiệt nguồn năng lượng hóa thạch và hệ lụy môi trường như biến đổi khí hậu đang thúc đẩy xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và tái tạo. Tại Việt Nam, với nhu cầu năng lượng tăng trưởng 8-10% mỗi năm, việc đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch là cấp thiết. Mặc dù có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức về chi phí đầu tư, hạ tầng và khung pháp lý. Nghiên cứu này phân tích, so sánh các loại hình năng lượng và tập trung đánh giá bối cảnh Việt Nam để đề xuất chiến lược phát triển năng lượng bền vững, hướng tới mục tiêu năng lượng quốc gia xanh và hiệu quả.

Các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng và môi trường; sinh viên, giảng viên các ngành kỹ thuật, quản lý năng lượng, kinh tế và khoa học xã hội quan tâm đến an ninh năng lượng và phát triển bền vững của Việt Nam.

Nghiên cứu này trình bày bức tranh tổng thể về ngành năng lượng, tập trung phân tích và so sánh chi tiết các loại hình năng lượng chính bao gồm năng lượng hạt nhân, tái tạo (mặt trời, gió, thủy điện), nhiệt điện và hydro. Các tiêu chí so sánh bao gồm hiệu suất, chi phí, tác động môi trường và triển vọng phát triển. Theo đó, năng lượng hạt nhân nổi bật với hiệu suất cao, nguồn cung ổn định và khả năng giảm phát thải khí nhà kính đáng kể, mặc dù đối mặt với thách thức về chi phí đầu tư ban đầu cao và quản lý chất thải phóng xạ. Năng lượng tái tạo thân thiện với môi trường nhưng còn hạn chế về tính ổn định và hạ tầng. Đối với Việt Nam, báo cáo đi sâu vào bối cảnh an ninh năng lượng hiện tại, chỉ ra những thách thức lớn như sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch nhập khẩu, khó khăn trong thu hút vốn đầu tư cho năng lượng tái tạo, hạ tầng truyền tải yếu kém và tác động của biến đổi khí hậu lên thủy điện. Trước thực trạng này, nghiên cứu đánh giá vai trò tiềm năng của năng lượng điện hạt nhân phân hạch như một giải pháp chiến lược để đảm bảo an ninh năng lượng, cung cấp nguồn điện ổn định, quy mô lớn và thân thiện với môi trường, đồng thời thúc đẩy khoa học công nghệ. Cụ thể, báo cáo phân tích các lợi ích của năng lượng hạt nhân đối với Việt Nam và đi sâu vào thực trạng, các vấn đề, thách thức khi xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp và định hướng chiến lược phát triển năng lượng bền vững, bao gồm xây dựng nền tảng thể chế, phát triển nguồn nhân lực, áp dụng lộ trình phát triển theo từng giai đoạn và lựa chọn công nghệ phù hợp, nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng quốc gia theo hướng xanh, sạch và hiệu quả hơn đến năm 2050.