Nghiên cứu khoa học: Mặc cảm 'ăn mày dĩ vãng' của người lính trong tiểu thuyết Chu Lai

TèNG THÞ THU QUY£N NG¦êI LÝNH TRë VÒ ... TIÓU THUYÕT CHU LAI, TR. 48-55

NG¦êI LÝNH TRë VÒ SAU CHIÕN TRANH VíI MÆC C¶M

“¡N MµY DÜ VNG’ TRONG TIÓU THUYÕT CHU LAI

TèNG THÞ THU QUY£N

(a)

Tãm t¾t. Sè phËn ng−êi lÝnh trë vÒ sau chiÕn tranh lµ mét vÊn ®Ò næi bËt trong

tiÓu thuyÕt Chu Lai. Bµi viÕt nµy nh»m thÓ hiÖn bi kÞch cña ng−êi lÝnh thêi hËu chiÕn

víi mÆc c¶m "¨n mµy dÜ v·ng" cïng víi nh÷ng thñ ph¸p nghÖ thuËt t−¬ng øng t¹o nªn

chiÒu s©u vµ sù míi mÎ cho tiÓu thuyÕt Chu Lai.

uéc kh¸ng chiÕn b¶o vÖ nÒn ®éc

lËp cña d©n téc víi biÕt bao chiÕn

c«ng anh dòng, ®au th−¬ng vµ mÊt m¸t

®· ®i qua mÊy m−¬i n¨m. ThÕ nh−ng

chiÕn tranh ch−a thÓ lµ c©u chuyÖn cña

ngµy h«m qua, vÉn cßn ®ã nh÷ng d− ©m,

hËu qu¶ hiÖn h÷u: nh÷ng vÕt th−¬ng

trªn c¬ thÓ cùu binh, nh÷ng di chøng

kÐo dµi trªn c¬ thÓ ®øa trÎ mang trong

m×nh chÊt ®éc da cam, sè phËn cña

nh÷ng ng−êi phô n÷ qu¸ løa nhì th×...

tÊt c¶ ®iÒu ®ã nh− mét ¸m ¶nh ®èi víi

nh÷ng ai tõng ®i qua chiÕn tranh vµ ®·

mét thêi cÇm sóng.

Tõ sau §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn

thø s¸u, trong lÜnh vùc v¨n hãa v¨n

nghÖ, ®æi míi ®· trë thµnh nhu cÇu

kh«ng chØ ®èi víi ng−êi th−ëng thøc mµ

cßn cña chÝnh c¸c nhµ v¨n. Cho nªn sau

khi chiÕn tranh kÕt thóc, v¨n häc nãi

chung vµ v¨n xu«i viÕt vÒ chiÕn tranh

®· cã nh÷ng chuyÓn ®éng vµ thùc sù ®·

cã nh÷ng thay ®æi, ®Æc biÖt lµ tõ cuèi

thËp niªn t¸m m−¬i. S¸ng t¸c cña c¸c

nhµ v¨n ®· “tr×nh bµy, ph¸t hiÖn chiÒu

s©u phøc t¹p, nh÷ng ®iÒu ch−a kÞp

kh¸m ph¸ vÒ nã”- ®iÒu mµ tr−íc ®©y v¨n

häc th−êng nÐ tr¸nh. “Sù thËt vÒ chiÕn

tranh h«m nay ®−îc nh×n nhËn l¹i lµ

mét sù thËt ®· tr¶i qua nh÷ng n¨m

th¸ng day døt, tr¨n trë trong t©m hån

nhµ v¨n. H¬n thÕ, nã thùc sù lµ nh÷ng

nÕm tr¶i cña ng−êi “chÞu trËn”, “ng−êi

trong cuéc” [2, tr.87]. Cã thÓ kÓ ®Õn

hµng lo¹t c©y bót cã ®ãng gãp næi bËt

cho sù chuyÓn h−íng, c¸ch t©n ®Ò tµi

viÕt vÒ chiÕn tranh vµ ng−êi lÝnh c¸ch

m¹ng nh− NguyÔn Minh Ch©u, Lª Lùu,

NguyÔn Träng O¸nh, B¶o Ninh, NguyÔn

TrÝ Hu©n, KhuÊt Quang Thôy; vµ Chu

Lai lµ mét trong nh÷ng c©y bót sung søc

nhÊt vÒ ®Ò tµi nµy.

Lµ mét trong sè nhµ v¨n viÕt sau

chiÕn tranh, l¹i lµ ng−êi lÝnh cÇm sóng

tr−íc khi cÇm bót, s¸ng t¸c cña Chu Lai

“trong mÊy chôc n¨m qua d−êng nh−

hÕt th¶y nh÷ng g× ®· viÕt vµ s¾p viÕt ra

®©y ®Òu kh«ng tr¸nh khái c¸i vßng

c−¬ng to¶ l¹ k× cña nh÷ng c¶m xóc chiÕn

trËn” [3, tr.176]. Nh©n vËt ng−êi lÝnh

cña Chu Lai kh«ng chØ ®−îc thÓ hiÖn

trong chiÕn tranh mµ hä cßn ®−îc ®Æt

trong v« vµn mèi quan hÖ phøc t¹p cña

cuéc sèng thêi hËu chiÕn. Mét trong

nh÷ng ®Æc tr−ng cña ngßi bót Chu Lai

lµ ®Æt ng−êi lÝnh thêi b×nh trong mèi

quan hÖ víi qu¸ khø. ChÝnh ®iÒu ®ã ®·

t¹o nªn chiÒu s©u, søc hÊp dÉn vµ sù

míi mÎ cho tiÓu thuyÕt Chu Lai.

1. ChiÕn tranh kÕt thóc, nhiÒu

ng−êi lÝnh trë vÒ nh÷ng t−ëng ®· qua

thêi bom ®¹n, thêi mµ sù sèng vµ c¸i

chÕt chØ c¸ch nhau trong gang tÊc, hä sÏ

®−îc sèng qu·ng ®êi yªn ¶, th− th¸i bï

l¹i nh÷ng ngµy trËn m¹c vµo sinh ra tö,

NhËn bµi ngµy 25/6/2008. Söa ch÷a xong 06/10/2008.

tr−êng §¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVII, sè 3b-2008

nh−ng phÇn lín hä trë nªn l¹c thêi, ng¬

ng¸c, “hä chØ th¹o cã mét nghÒ lµ ®¸nh

giÆc, kh«ng ai trong sè hä kÞp chuÈn bÞ

cho m×nh hµnh trang cÇn thiÕt ®Ó b−íc

vµo cuéc sèng ®êi th−êng nªn hä va ®©u

vì ®Êy” [Vßng trßn béi b¹c, tr.158]. §èi

víi hä viÖc trë vÒ víi cuéc sèng thêi b×nh

“mÖt qu¸! mÖt gÊp tr¨m lÇn ®¸nh giÆc”.

MÆt kh¸c, do ý thøc lu«n coi träng c¸c

gi¸ trÞ v¨n ho¸ céi nguån mµ ng−êi lÝnh

®· ®¸nh ®æi b»ng x−¬ng m¸u, kh«ng

chÊp nhËn lèi sèng xuèng cÊp vÒ ®¹o ®øc

nªn hä tù t¸ch m×nh ra khái céng ®ång,

trë thµnh ng−êi ngoµi cuéc. ChÝnh v×

vËy, hä h−íng vÒ qu¸ khø, “®i t×m dÜ

v·ng” nh− mét lÏ tÊt yÕu. Qu¸ khø tån

t¹i víi nh÷ng gi¸ trÞ vÜnh h»ng, lµ n¬i

con ng−êi sèng hÕt m×nh v× lý t−ëng, mäi

tèt xÊu ®Òu ®−îc béc lé ®Õn tËn cïng, cã

nh÷ng gi©y phót vinh quang, hµo hïng,

niÒm vui ngät ngµo nh−ng còng cã c¶

nh÷ng nçi buån ®au. Víi ng−êi lÝnh,

cuéc sèng ngµy x−a Ýt cã bon chen, vô

lîi… trong khi ngµy nay th× qu¸ − bén

bÒ, hçn t¹p. Ngµy x−a, con ng−êi chØ lo

chèng ®ì víi kÎ thï b»ng x−¬ng b»ng

thÞt, kÎ thï cña giai cÊp, cña d©n téc.

Ngµy nay, khi vÊn ®Ò c¸i chÕt kh«ng cßn

lµ nçi lo cô thÓ n÷a th× hä ph¶i ®èi mÆt

víi biÕt bao khã kh¨n trong cuéc m−u

sinh ®êi th−êng. V× lÏ ®ã ng−êi lÝnh ®·

t×m cho m×nh ph−¬ng thøc ®Ó ch÷a c¨n

bÖnh tinh thÇn lµ ru m×nh trong kÝ øc

cña c¸i thêi ®· qua. Hä t×m ®Õn qu¸ khø

chÝnh lµ t×m ®Õn ®iÓm tùa cho sù cøu rçi

linh hån, t×m ®Õn sù thanh th¶n vµ b×nh

yªn trong t©m hån gi÷a c¸i ån µo, n¸o

nhiÖt cña thêi buæi kinh tÕ thÞ tr−êng.

Hä t×m vÒ c¸c gi¸ trÞ mét thêi ®· bÞ ®¸nh

c¾p trong cuéc sèng ®êi th−êng kh«ng

yªn tÜnh, kh«ng chÞu yªn tÜnh. Kiªn

trong Nçi buån chiÕn tranh cña B¶o

Ninh lu«n sèng lÉn lén gi÷a hai miÒn

thùc -¶o, qu¸ khø- hiÖn t¹i bÞ xo¸ nhoµ

ranh giíi. Qu¸ khø ®· trë thµnh nçi ¶m

¶nh th−êng trùc, nãng báng trong anh:

“Cuéc ®êi t«i k× thùc cã kh¸c nµo con

thuyÒn b¬i ng−îc dßng s«ng kh«ng

ngõng bÞ ®Èy lïi vÒ dÜ v·ng.” [Nçi buån

chiÕn tranh, tr.50]. Thùc ra chÝnh lµ

Kiªn ®ang sèng l¹i víi qu¸ khø. KÝ øc

t×nh yªu vµ kÝ øc chiÕn tranh kÕt thµnh

sinh lùc gióp anh chèng ®ì nh÷ng khã

kh¨n, ®æ vì c¶ vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn

trong hiÖn t¹i ®Ó cã thÓ lµm c«ng viÖc

mµ m×nh yªu thÝch, dï nh− anh tù nhËn

lµ mét nhµ v¨n cÊp ph−êng.

Quy trong Chim Ðn bay cña NguyÔn

TrÝ Hu©n trë vÒ sau hoµ b×nh ®−îc bï

®¾p xøng ®¸ng víi nh÷ng g× chÞ ®· cèng

hiÕn trong chiÕn tranh. Nh−ng qu¸ khø

víi nh÷ng bi kÞch cña nã vÉn m·i ®eo

®¼ng, in s©u vµo sè phËn chÞ “qu¸ khø

t−ëng nh− mçi lóc mét lïi xa vµo t©m

trÝ, nh−ng víi chÞ, qu¸ khø lu«n lu«n cã

mÆt trong nh÷ng viÖc lµm cña hiÖn t¹i,

liÒn m¹ch víi hiÖn t¹i” [Chim Ðm bay,

tr.171]. ChÞ ®· suy nghÜ vµ tr¨n trë

nhiÒu ®ªm bëi c©u hái: LiÖu nh÷ng

ng−êi vî, ng−êi con cña nh÷ng tªn ¸c «n

ngµy x−a chÞ giÕt hiÖn ®ang sèng ra sao?

Nh÷ng g× ®ang c¶n trë hä sèng? Cã o¸n

tr¸ch g× chÞ kh«ng?... ChÞ nhí vÒ qu¸

khø nh− t×m mét sù chia sÎ, bï ®¾p cho

nh÷ng thiÖt thßi, mÊt m¸t cña ng−êi

kh¸c. §ã lµ mét tÊm lßng nhËn hËu, vÞ

tha ®Çy th«ng c¶m cña mét ng−êi phô

n÷ ®· ®i qua chiÕn tranh. Còng cã thÓ

kÓ thªm vÒ Giang Minh Sµi trong Thêi

xa v¾ng (Lª Lùu), §«ng trong Mïa l¸

rông trong v−ên (Ma V¨n Kh¸ng), TuÊn

trong Kh«ng ph¶i trß ®ïa (KhuÊt Quang

TèNG THÞ THU QUY£N NG¦êI LÝNH TRë VÒ ... TIÓU THUYÕT CHU LAI, TR. 48-55

Thôy)... lµ nh÷ng con ng−êi ch−a hoÆc

kh«ng hßa nhËp ®−îc víi ®êi sèng hËu

chiÕn trong khi nh÷ng n¨m th¸ng cña

thêi kú chiÕn tranh trong ký øc hä lu«n

lu«n lµ mét thêi huy hoµng, ®Ñp ®Ï.

2. Ng−êi lÝnh trë vÒ sau chiÕn tranh

trong tiÓu thuyÕt cña Chu Lai ®Òu cïng

cã mÉu sè chung khi t×m vÒ "dÜ v·ng" ®ã

nh−ng mÆt kh¸c hä cßn cã nhiÒu lý do,

môc ®Ých kh¸c nhau: Linh trong Vßng

trßn béi b¹c nhiÒu lóc kh«ng chÞu næi sù

x« bå cña cuéc sèng h«m nay, chØ muèn

x¸ch ba l« ra ®i, chØ muèn trë vÒ rõng ®Ó

mong t×m ®−îc “ c¸i tiÕt tÊu dån dËp cña

®¬n vÞ”, ®Ó kh«ng ph¶i lµ “thø cña nî

cña gia ®×nh”. V× gia ®×nh mµ anh ®·

g¾ng g−îng sèng ®Ó trë vÒ nh−ng còng

v× gia ®×nh mµ giê ®©y anh c¶m thÊy xãt

xa, trèng v¾ng. Anh kh«ng mÊt trong

trËn m¹c nh−ng anh l¹i mÊt ®i nh÷ng g×

cã thÓ mÊt trong ®êi th−êng, ®ã lµ tuæi

trÎ, t×nh yªu, sù hoµ hîp víi gia ®×nh,

lßng tin cËy cña b¹n bÌ, x· héi… “ mÊt

®Õn chØ cßn lµ c¸i b· mang mïi l¸ thèi”.

Cho nªn “gÇn ®©y anh hay sinh tËt nhí

rõng. Nhí thµnh bÖnh, thµnh tiÕc nuèi”

[Vßng trßn béi b¹c, tr.14], chØ cÇn “mét

tia n¾ng, mét c¬n m−a, mét d¸ng h×nh

con g¸i mÆc ¸o mµu ®en réng tay còng

®Èy anh nhí ng−îc vÒ nh÷ng ngµy n¨m

x−a Êy. Nhí bµng hoµng nh− kh«ng bao

giê cã l¹i ®−îc n÷a” [Vßng trßn béi b¹c,

tr.15]. §èi víi anh t×m vÒ dÜ v·ng lµ

®−îc “ trë l¹i nh÷ng n¨m th¸ng thªnh

thang. Thªnh thang sèng vµ c¶ thªnh

thang chÕt. Mét ba l«, mét sóng tßng

teng ch¶ bËn bÞu g×. NhÑ tªnh vµ thanh

th¶n” [Vßng trßn béi b¹c, tr.15].

Cßn Hai Hïng trong ¡n mµy dÜ

v·ng sau chiÕn tranh ®· trë thµnh mét

“con ném r¬m khèn khæ gi÷a c¸nh ®ång

®êi ®Çy gi«ng b·o” [¡n mµy dÜ v·ng,

tr.6]. Anh di c− vµo Nam nh− “c¸nh

chim trèn rÐt muén mµng” còng b¾t ®Çu

b»ng mét sù ¸m ¶nh qu¸ khø, mét t©m

tr¹ng ch¸n ch−êng, mÖt mái cña mét

ng−êi bÞ cuéc ®êi dån ®uæi ®Õn tËn cïng.

Khi hiÖn t¹i “ng−êi ta b¶o nhau quay

l−ng l¹i víi qu¸ khø hÕt råi”, anh t×m vÒ

nh÷ng ngµy ®au th−¬ng, l·ng m¹n x−a,

t×m vÒ ®ång ®éi… còng lµ ®Ó chän cho

m×nh c¸ch sèng h«m nay. Anh lu«n bÞ

qu¸ khø ®eo b¸m ®Ó råi lóc nµo còng ë

trong tr¹ng th¸i ph©n th©n: “Con ng−êi

khèn khæ cña t«i bao nhiªu n¨m trêi cø

t¸ch ra lµm hai, c¸i phÇn sèng nÕm n¸p

mïi vÞ ngät cña phÇn chÕt vµ c¸i phÇn

chÕt l¹i kh«ng ngõng day døt lµm t×nh

lµm téi phÇn sèng” [¡n mµy dÜ v·ng,

tr.360]. Hai Hïng t×m vÒ céi nguån cña

qu¸ khø trong c¸i nh×n thuû chung

nh©n ¸i “Cuéc ®êi mét th»ng lÝnh giµ

cßn cã g× kh¸c lµ kh«ng ngu«i h−íng vÒ

dÜ v·ng vµ cÇu mong cho c¸i dÜ v·ng Êy

lu«n lu«n trong lµnh, ch©n thµnh “[¡n

mµy dÜ v·ng, tr.34]. Trong c¸i h−íng vÒ

qu¸ khø cña anh nghe sao thËt ngËm

ngïi, xãt xa.: “¡n mµy µ? ¡n mµy…

Nghe ®· s−íng ch−a? Nh−ng ®óng qu¸

®i råi. ¡n mµy. KÎ ¨n mµy dÜ v·ng" [¡n

mµy dÜ v·ng, tr.34].

Còng nh− Hai Hïng, S¸u NguyÖn

trong Ba lÇn vµ mét lÇn lu«n nhí vÒ qu¸

khø, muèn léi ng−îc dßng kÝ øc khi hiÖn

t¹i “lßng ng−êi næi nªnh’, mäi gi¸ trÞ cã

nguy c¬ bÞ ®¶o lén: “ChiÕn tranh …th×

ra trong cuéc m−u sinh con ng−êi nhiÒu

khi mÖt mái qu¸, t−ëng chõng nh−

kh«ng muèn nh¾c nhí g× vÒ nã, kh«ng

thÝch ai nãi vÒ nã nh−ng tù s©u th¼m

trong c¨n nguyªn mçi ng−êi, chØ cÇn

tr−êng §¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVII, sè 3b-2008

mét tiÕng ®éng nhÑ nh− tiÕng c¸ quÉy

n−íc kia th«i lµ nã sÏ thøc dËy kh«ng ån

µo, kh«ng khoa tr−¬ng nh− mét c¸i g×

qu¸ ®çi thiªng liªng, ¸m ¶nh, ch¼ng thÓ

nµo bøt ra cho ®−îc” [Ba lÇn vµ mét lÇn,

tr.155].

Ng−êi lÝnh t×m vÒ dÜ v·ng cßn lµ

cuéc “truy t×m” sù thËt. Cuéc gÆp gì bÊt

ngê víi Ba S−¬ng cµng th«i thóc Hai

Hïng ®i t×m sù thËt vÒ c¸i chÕt cña c«.

¸m ¶nh suèt phÇn ®êi cßn l¹i cña Hai

Hïng chÝnh lµ h×nh ¶nh Ba S−¬ng víi

nh÷ng “nuèi tiÕc, kh¾c kho¶i” vµ sù “day

døt ngät ngµo”. Ba S−¬ng - ng−êi con

g¸i anh yªu trong suèt cuéc ®êi m×nh, ®·

cïng vµo sinh ra tö, tõng tr¶i qua

nh÷ng ngµy th¸ng h¹nh phóc quý gi¸ vµ

thiªng liªng nhÊt trong chiÕn tranh, lµ

t−îng tr−ng cho mét phÇn ®êi ®Ñp ®Ï

nhÊt cña anh, nay bçng nhiªn l¹i hiÖn

ra tr−íc m¾t anh b»ng x−¬ng b»ng thÞt

lµ mét bµ gi¸m ®èc T− Lan sang träng

®ang chèi bá qu¸ khø mµ anh t«n thê.

Cã thÓ nãi, trong cuéc hµnh tr×nh x¸c

minh sù thËt, anh ®ang lÇn ®−êng t×m

vÒ víi nh÷ng gi¸ trÞ vÜnh h»ng cña qu¸

khø mµ bÒ ngoµi tr«ng anh nh− mét kÎ

“lÈn thÈn” ®i bªn lÒ cuéc sèng hçn t¹p.

Anh ®i vÒ miÒn T©y Nam Bé lµ ®i vÒ víi

nh÷ng ngµy ®¸ng nhí vµ ®¸ng sèng

nhÊt cña cuéc ®êi, mong t×m l¹i qu·ng

®êi x−a Çm µo tiÕng sãng mµ l¹i v« cïng

yªn tÜnh.

t Thªm trong “Ba lÇn vµ mét lÇn”

trë vÒ qu¸ khø ®Ó t×m hiÓu nguyªn nh©n

ph¹m téi cña S¸u NguyÖn víi mong

muèn ®−îc minh oan cho anh, ®Ó lµm

sèng l¹i mét S¸u NguyÖn - thÇn t−îng

trËn m¹c vµ còng lµ nçi nhí th−¬ng

thÇm kÝn cña cuéc ®êi c«. MÆc dï hµnh

tr×nh ®i t×m sù thËt Êy kh«ng hÒ ®¬n

gi¶n, ®Çy phøc t¹p, S¸u NguyÖn l¹i

kh¨ng kh¨ng nhËn téi vÒ m×nh vµ

kh«ng muèn nhËn ra chÞ nh−ng víi sù

gióp ®ì cña mäi ng−êi, sù thËt vÒ con

ng−êi anh ®· ®−îc lµm s¸ng tá.

Thªm kh«ng ®¬n ®éc trªn con ®−êng t×m

vÒ dÜ v·ng mµ cßn cã thªm nh÷ng ng−êi

lÝnh ®ång hµnh nh− Ba §Èu, bëi ®èi víi

nh÷ng g× ®· tr¶i qua trong qu¸ khø ®Òu

ng−êi lÝnh lu«n nh¾c nhë hä ph¶i hµnh

®éng v×: “cuéc sèng ®ang tèt ®Ñp lªn

tõng ngµy nh−ng ®iÒu ¸c, c¸i ¸c vÉn

®ang tån t¹i, vÉn ®ang cßn lÈn khuÊt

thËt nhiÒu ë nh÷ng gãc tèi, tinh vi h¬n,

®éc ®Þa h¬n vµ còng hoµnh hµnh h¬n”

[Ba lÇn vµ mét lÇn, tr.359].

Còng cã nh÷ng ng−êi lÝnh t×m vÒ dÜ

v·ng nh− ®Ó nÝu kÐo sù ®æ vì, r¹n nøt

cña h¹nh phóc gia ®×nh trong hiÖn t¹i

nh− Nam, Th¶o trong Phè: Th¶o “cuèng

quýt ®i t×m, t×m c¸i c¶m gi¸c ng−îc l¹i”,

“cè h×nh dung, cè t−ëng t−îng, cè ®Æt

m×nh vµo mµu trêi c¸i ®ªm xa x«i Êy”

[Phè, tr.300] nh−ng “cµng t×m cµng v«

nh¾c l¹i nh÷ng chi tiÕt kØ niÖm x−a cò

®Ó kÐo chÞ vÒ m¶nh chiÕn tranh trong

®êi th−êng, mét m¶nh thiªn nhiªn trong

lßng ®« thÞ” [Phè, tr.299], cè t¹o l¹i “c¸i

quÇn x¾n cao ®i trong rõng Êy” [Phè,

tr.298] nh−ng tÊt c¶ ®· muén mµng,

Th¶o vÉn ra ®i theo tiÕng gäi cña mét

t×nh yªu míi. Qu¸ khø kh«ng ®ñ søc

nhiÖm mµu ®Ó ®em l¹i cho hä sù an

b»ng. Hä cµng nÝu kÐo th× sù gi·n në vÒ

kho¶ng c¸ch gi÷a h«m nay vµ h«m qua

cµng lín, bi kÞch gia ®×nh cµng trë nªn

xãt xa h¬n.

TèNG THÞ THU QUY£N NG¦êI LÝNH TRë VÒ ... TIÓU THUYÕT CHU LAI, TR. 48-55

T×m vÒ víi dÜ v·ng, ng−êi lÝnh trong

tiÓu thuyÕt Chu Lai cã thÓ quªn ®i cuéc

sèng hiÖn t¹i ®Ó t×m ®Õn sù b×nh yªn,

cßn v× mét lÏ chiÕn tranh dï cã kh¾c

nghiÖt nh−ng l¹i lµ n¬i l−u gi÷ nh÷ng g×

tèt ®Ñp nhÊt, ®¸ng tù hµo nhÊt cña mçi

ng−êi lÝnh.

®ã hä m·i m·i ®−îc sèng

trong t×nh c¶m mµ ngµy nay ®· mai mét

hoÆc biÕn t−íng. Hä sÏ ®−îc trë l¹i víi

t×nh yªu, t×nh ®ång ®éi, nh÷ng t×nh c¶m

®· gióp hä v−ît qua mu«n vµn ®au khæ,

mÊt m¸t trong chiÕn tranh: nh÷ng n¾m

rau N¨m Thuý h¸i véi trªn ®−êng ®em

vÒ bæ sung thªm vµo b÷a ¨n cho ®ång

®éi; hép s÷a ®Ó dµnh trén lÉn g¹o rang

mµ S¸u NguyÖn dµnh cho ót Thªm;

TuÊn bÊt chÊp mäi nguy hiÓm lao ®Õn

cµo xíi ®Êt s−ng tÊy c¶ hai bµn tay ®Ó

cøu Hai Hïng ra khái lßng ®Êt. Hay

nh÷ng d¸ng ngåi nh− ho¸ ®¸ cña Linh,

TuÊn, Hai Hïng, nh÷ng giät n−íc m¾t

ch¶y trµn xuèng tËn c»m cña Nam bªn

nÊm må ®ång ®éi míi ®¾p…Cïng víi

t×nh c¶m ®ång ®éi ®Ñp ®Ï ®ã cßn cã giai

®iÖu cña t×nh yªu løa ®«i. Trong t×nh

yªu, hä t×m thÊy ë nhau sù ®ång ®iÖu

v× t×nh yªu, “mét bªn chÕt chãc, mét bªn

em, mét bªn ®¾ng khÐt, mét bªn ngät

ngµo. Cã em cuéc ®êi nµy bçng nhÑ

tho¶ng ®i nhiÒu l¾m”. §ã lµ t×nh yªu

nång nµn cña Hai Hïng- Ba S−¬ng,

m·nh liÖt cña T¸m TÝnh- Hai Hîi; thiÕt

diÕt trong ®¬n ph−¬ng nh−

t Thªm….

ChÝnh c¸c cung bËc kh¸c nhau cña t×nh

yªu nång ch¸y, l·ng m¹n Êy ®· lµm gi¸

®ì tinh thÇn cho hä v÷ng vµng h¬n

trong nh÷ng b−íc ®i, nh÷ng có tr−ît

ng·, nh÷ng phen chèng ®ì víi mèi hiÓm

nguy cña cuéc chiÕn mµ mçi thµnh viªn

®Òu x¸c ®Þnh vai trß ng−êi lÝnh cña

m×nh.

Trong cuéc sèng hiÖn t¹i thêi hËu

chiÕn, ®èi víi ng−êi lÝnh, dÜ v·ng kh«ng

ph¶i bao giê còng ®−a l¹i cho hä c¶m

gi¸c ngät ngµo. Hai Hïng trong ¡n mµy

dÜ v·ng ®i t×m sù thËt vÒ c¸i chÕt cña Ba

S−¬ng ®· r¬i vµo tr¹ng th¸i hôt hÉng vµ

thÊt väng bëi ng−êi ®µn bµ anh yªu

®èi chäi l¹i víi Hai Hïng: c« tõ bá qu¸

khø ®Ó an bµi víi danh väng, h¹nh phóc

t×m ®−îc trong hiÖn t¹i. Cßn anh kh«ng

t×m ®−îc h¹nh phóc trong hiÖn t¹i, anh

ph¶i "¨n mµy dÜ v·ng" nh−ng t×m vÒ víi

Chu Lai còng ®Æt ra vÊn ®Ò con

ng−êi bÞ tha ho¸ biÕn chÊt qua mét sè

lÝnh trë vÒ sau chiÕn tranh nh−ng hä

®¹t ®−îc môc ®Ých cña m×nh, thËm chÝ

dïng qu¸ khø nh− mét thø b¶o bèi ®Ó

che ®Ëy hµnh vi x¶o quyÖt, lµm ¨n phi

ph¸p. §ã lµ N¨m Thµnh trong ChØ cßn

mét lÇn. ViÖc dïng ba bé hµi cèt liÖt sü

c¸c liÖt sü ®· hi sinh cña N¨m Thµnh

thùc chÊt lµ mét “ con bµi” lµm yªn lßng

lµm ®æ vì hîp ®ång lµm ¨n. Anh lµ “mét

con c¸ mËp ®ang rØa vµo x¸c chÕt cña

®ång ®éi. Mét tªn téi ph¹m ®ang ngo¹m

vµo qu¸ khø ®au th−¬ng vµ anh hïng”

[ChØ cßn mét lÇn, tr.332]. §ông ch¹m

®Õn nh÷ng linh hån ®· mÊt ®Ó lµm b×nh

phong che ch¾n, Chu Lai ®· cho ta thÊy

Báo cáo nghiên cứu khoa học: "Người lính trở về sau chiến tranh với mặc cảm “ăn mày dĩ vãng’ trong tiểu thuyết Chu Lai"

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi